৮. চীৰরক্খন্ধকং
জীৰকৰত্থুকথাৰণ্ণনা
৩২৯-৩৩০. চীৰরক্খন্ধকে কম্মৰিপাকন্তি কম্মজরোগং. সংযমস্সাতি আনিসংসস্স, উপযোগত্থে চেতং সামিৰচনং.
পজ্জোতরাজৰত্থুকথাদিৰণ্ণনা
৩৩৪-৩৩৬. ৰিচ্ছিকস্স জাতোতি তস্স কির মাতুযা উতুসমযে সযনগতায ৰিচ্ছিকো নাভিপ্পদেসং আরুল়্হো, সা তস্স সম্ফস্সেন গব্ভং গণ্হি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘ৰিচ্ছিকস্স জাতো’’তি. উস্সন্নদোসোতি সঞ্চিতপিত্তাদিদোসো.
ৰরযাচনকথাৰণ্ণনা
৩৩৭. ইতরীতরেনাতি ইতরেন ইতরেন. ইতর-সদ্দো পন অনিযমৰচনো দ্ৰিক্খত্তুং ৰুচ্চমানো যংকিঞ্চি-সদ্দেহি সমানত্থো হোতীতি ৰুত্তং ‘‘অপ্পগ্ঘেনপি মহগ্ঘেনপি যেন কেনচী’’তি. মহাপিট্ঠিযকোজৰন্তি হত্থিপিট্ঠীসু অত্থরিতব্বতায মহাপিট্ঠিযন্তি লদ্ধসমঞ্ঞং চতুরঙ্গুলপুপ্ফং কোজৰং.
কম্বলানুজাননাদিকথাৰণ্ণনা
৩৪০. উপচারেতি সুসানস্স আসন্নে পদেসে. ছড্ডেত্ৰা গতাতি কিঞ্চি অৰত্ৰাযেৰ ছড্ডেত্ৰা গতা. সো এৰ সামীতি অকতায কতিকায যেন গহিতং, সোৰ সামী.
চীৰরপটিগ্গাহকসম্মুতিআদিকথাৰণ্ণনা
৩৪২-৩৪৩. ধুরৰিহারট্ঠানেতি ৰিহারদ্ৰারস্স সম্মুখট্ঠানে. ৰিহারমজ্ঝেযেৰ সম্মন্নিতব্বন্তি সব্বেসং জাননত্থায ৰিহারমজ্ঝেযেৰ নিসিন্নেহি সম্মন্নিতব্বং. তুলাভূতোতি তুলাসদিসো. ৰণ্ণাৰণ্ণং কত্ৰাতি সব্বকোট্ঠাসে অগ্ঘতো সমকে কত্ৰা. তেনেৰাহ ‘‘সমে পটিৰীসে ঠপেত্ৰা’’তি. ইদন্তি সামণেরানং উপড্ঢপটিৰীসস্স দানং. ফাতিকম্মন্তি সম্মুঞ্জনীবন্ধনাদিহত্থকম্মং. উক্কুট্ঠিং করোন্তীতি মহাসদ্দং করোন্তি. সমপটিৰীসো দাতব্বোতি করিস্সামাতি যাচন্তানং পটিঞ্ঞামত্তেনপি সমকোট্ঠাসো দাতব্বো.
চীৰররজনকথাৰণ্ণনা
৩৪৪. রজনকুম্ভিযা মজ্ঝে ঠপেত্ৰাতি অন্তোরজনকুম্ভিযা মজ্ঝে ঠপেত্ৰা এৰং ৰট্টাধারকে অন্তোরজনকুম্ভিযা পক্খিত্তে মজ্ঝে উদকং তিট্ঠতি, ৰট্টাধারকতো বহি সমন্তা অন্তোকুম্ভিযং রজনচ্ছল্লি. রজনং পক্খিপিতুন্তি রজনচ্ছল্লিং পক্খিপিতুং.
তিচীৰরানুজাননকথাৰণ্ণনা
৩৪৬. উদ্ধস্তে অরুণেতি উগ্গতে অরুণসীসে. নন্দিমুখিযাতি তুট্ঠমুখিযা.
অতিরেকচীৰরাদিকথাৰণ্ণনা
৩৪৮. অচ্ছুপেয্যন্তি পতিট্ঠপেয্যং. হতৰত্থকানন্তি কালাতীতৰত্থানং. উদ্ধরিত্ৰা অল্লীযাপনখণ্ডন্তি দুব্বলট্ঠানং অপনেত্ৰা অল্লীযাপনৰত্থখণ্ডং.
ৰিসাখাৰত্থুকথাৰণ্ণনা
৩৪৯-৩৫১. ৰিসাখাৰত্থুম্হি কল্লকাযাতি অকিলন্তকাযা পীতিসোমনস্সেহি ফুটসরীরা. গতীতি ঞাণগতি ঞাণাধিগমো. অভিসম্পরাযোতি ঞাণাভিসম্পরাযো ঞাণসহিতো পেচ্চভাৰো.
তং ভগৰা ব্যাকরিস্সতীতি ‘‘সো ভিক্খু সোতাপন্নো সকদাগামী’’তিআদিনা তস্স তং ঞাণগতিং, ততো পরং ‘‘নিযতো সম্বোধিপরাযণো সকিদেৰ ইমং লোকং আগন্ত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সতী’’তিআদিনা (সং. নি. ৫.১০০৪) ঞাণাভিসম্পরাযঞ্চ আৰি করিস্সতি. সোৰগ্গিকন্তি সগ্গসংৰত্তনিকং. সোকং নুদতি ৰিনোদেতীতি সোকনুদং.
নিসীদনাদিঅনুজাননকথাৰণ্ণনা
৩৫৩. দুক্খং সুপতীতি নানাৰিধসুপিনং পস্সন্তো দুক্খং সুপতি. দুক্খং পটিবুজ্ঝতীতি পটিবুজ্ঝন্তোপি উত্তসিত্ৰা সলোমহংসো দুক্খং পটিবুজ্ঝতি.
পচ্ছিমৰিকপ্পনুপগচীৰরাদিকথাৰণ্ণনা
৩৫৯-৩৬২. অট্ঠপদকচ্ছন্নেন পত্তমুখং সিব্বিতুন্তি অট্ঠপদফলকাকারেন পত্তমুখে তত্থ তত্থ গব্ভং দস্সেত্ৰা সিব্বিতুং. অগ্গল়গুত্তিযেৰ পমাণন্তি ইমেহি চতূহি নিক্খেপকারণেহি ঠপেন্তেনপি অগ্গল়গুত্তিৰিহারেযেৰ ঠপেতুং ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো.
সঙ্ঘিকচীৰরুপ্পাদকথাৰণ্ণনা
৩৬৩. পঞ্চ মাসেতি অচ্চন্তসংযোগে উপযোগৰচনং. ৰড্ঢিং পযোজেত্ৰা ঠপিতউপনিক্খেপতোতি ৰস্সাৰাসিকত্থায ৰেয্যাৰচ্চকরেহি ৰড্ঢিং পযোজেত্ৰা ঠপিতউপনিক্খেপতো. তত্রুপ্পাদতোতি নাল়িকেরআরামাদিতত্রুপ্পাদতো. ‘‘ৰস্সাৰাসিকলাভৰসেন ৰা মতকচীৰরৰসেন ৰা তত্রুপ্পাদৰসেন ৰা অঞ্ঞেন ৰা কেনচি আকারেন সঙ্ঘং উদ্দিস্স উপ্পন্নচীৰরং, সব্বং তস্সেৰ অত্থতকথিনস্স পঞ্চ মাসে, অনত্থতকথিনস্স একং চীৰরমাসং পাপুণাতী’’তি অৰিসেসতো ৰত্ৰাপি পুন ৰস্সাৰাসিকলাভৰসেন উপ্পন্নে লব্ভমানৰিসেসং দস্সেতুং ‘‘যং পন ইদ’’ন্তিআদি আরদ্ধং. তত্থ ইধাতি অভিলাপমত্তমেতং. ‘‘ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৰুত্তেপি সোযেৰ নযো. অনত্থতকথিনস্সপি পঞ্চ মাসে পাপুণাতীতি ৰস্সাৰাসিকলাভৰসেন উপ্পন্নত্তা অনত্থতকথিনস্সপি ৰুত্থৰস্সস্স পঞ্চ মাসে পাপুণাতি. কেনচি পন ‘‘ইধ-সদ্দেন নিযমিতত্তা’’তি কারণং ৰুত্তং, তং অকারণং. তথা হি ইধ-সদ্দেন অনিযমেত্ৰাপি ‘‘ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৰা ‘‘ৰস্সাৰাসিকং দেমা’’তি ৰা অন্তোহেমন্তে ৰস্সাৰাসিকলাভৰসেন দিন্নং চীৰরং অনত্থতকথিনস্সপি ৰুত্থৰস্সস্স পঞ্চ মাসে পাপুণাতি, তেনেৰ পরতো অট্ঠসু মাতিকাসু ‘‘ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘস্স দেতী’’তি ইমস্স মাতিকাপদস্স ৰিনিচ্ছযে (মহাৰ. অট্ঠ. ৩৭৯) ‘‘চীৰরমাসতো পট্ঠায যাৰ হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৰসো, তাৰ ৰস্সাৰাসিকং দেমাতি ৰুত্তে কথিনং অত্থতং ৰা হোতু অনত্থতং ৰা, অতীতৰস্সংৰুত্থানমেৰ পাপুণাতী’’তি ৰুত্তং. ততো পরন্তি পঞ্চমাসতো পরং, গিম্হানস্স পঠমদিৰসতো পট্ঠাযাতি অত্থো.
‘‘কস্মা? পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা’’তি ইদং ‘‘উদাহু অনাগতৰস্সে’’তি ইমস্সানন্তরং দট্ঠব্বং. গিম্হানস্স পঠমদিৰসতো পট্ঠায উপ্পন্নমেৰ হি পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা ‘‘কিং অতীতৰস্সে ইদং ৰস্সাৰাসিক’’ন্তিআদিনা পুচ্ছিতব্বং, তেনেৰ পরতোপি ৰক্খতি ‘‘গিম্হানং পঠমদিৰসতো পট্ঠায ৰুত্তে পন মাতিকা আরোপেতব্বা ‘অতীতৰস্সাৰাসস্স পঞ্চ মাসা অতিক্কন্তা, অনাগতো চাতুমাসচ্চযেন ভৰিস্সতি, কতরৰস্সাৰাসস্স দেসী’তি. সচে ‘অতীতৰস্সংৰুত্থানং দম্মী’তি ৰদতি, তংঅন্তোৰস্সংৰুত্থানমেৰ পাপুণাতী’’তি (মহাৰ. অট্ঠ. ৩৭৯). পোত্থকেসু পন ‘‘অনত্থতকথিনস্সপি পঞ্চ মাসে পাপুণাতী’’তি ইমস্সানন্তরং ‘‘কস্মা? পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা’’তি ইদং লিখন্তি, তং ন যুজ্জতি. ন হি পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নং সন্ধায ‘‘অনত্থতকথিনস্সপি পঞ্চ মাসে পাপুণাতী’’তি ৰুত্তং, ন চ পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নং ৰুত্থৰস্সস্সেৰ পাপুণাতি, সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি, তেনেৰ পরতো ৰক্খতি ‘‘অসুকৰিহারে ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘস্সাতি ৰদতি, তত্র ৰস্সংৰুত্থানমেৰ যাৰ কথিনস্সুব্ভারা পাপুণাতি. সচে পন গিম্হানং পঠমদিৰসতো পট্ঠায এৰং ৰদতি, তত্র সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি. কস্মা? পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা’’তি (মহাৰ. অট্ঠ. ৩৭৯).
ঠিতিকা পন ন তিট্ঠতীতি এত্থ অট্ঠিতায ঠিতিকায পুন অঞ্ঞস্মিং চীৰরে উপ্পন্নে সচে একো ভিক্খু আগচ্ছতি, মজ্ঝে ছিন্দিত্ৰা দ্ৰীহিপি গহেতব্বং. ঠিতায পন ঠিতিকায পুন অঞ্ঞস্মিং চীৰরে উপ্পন্নে সচে নৰকতরো আগচ্ছতি, ঠিতিকা হেট্ঠা গচ্ছতি. সচে ৰুড্ঢতরো আগচ্ছতি, ঠিতিকা উদ্ধমারোহতি. অথ অঞ্ঞো নত্থি, পুন অত্তনো পাপেত্ৰা গহেতব্বং. দুগ্গহিতানি হোন্তীতি এত্থ সঙ্ঘিকানেৰ হোন্তীতি অধিপ্পাযো. গহিতমেৰ নামাতি ‘‘ইমস্স ইদং পত্ত’’ন্তি কিঞ্চাপি ন ৰিদিতং, তে পন ভাগা অত্থতো তেসং পত্তাযেৰাতি অধিপ্পাযো. ইতোৰাতি থেরানং দাতব্বতোযেৰ.
সঙ্ঘিকচীৰরুপ্পাদকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
উপনন্দসক্যপুত্তৰত্থুকথাৰণ্ণনা
৩৬৪. সত্তাহৰারেন অরুণমেৰ উট্ঠাপেতীতি এতং ৰচনমত্তমেৰ একস্মিং ৰিহারে সত্তাহকিচ্চাভাৰতো. ইদন্তি একাধিপ্পাযদানং. নানালাভেহীতিআদীসু নানা ৰিসুং ৰিসুং লাভো এতেসূতি নানালাভা, দ্ৰে ৰিহারা, তেহি নানালাভেহি. নানা ৰিসুং ৰিসুং পাকারাদীহি পরিচ্ছিন্নো উপচারো এতেসন্তি নানূপচারা, তেহি নানূপচারেহি. একসীমৰিহারেহীতি একূপচারসীমাযং দ্ৰীহি ৰিহারেহি.
গিলানৰত্থুকথাৰণ্ণনা
৩৬৫. পলিপন্নোতি নিমুগ্গো, মক্খিতোতি অত্থো. উচ্চারেত্ৰাতি উক্খিপিত্ৰা. সমানাচরিযকোতি এত্থ সচেপি একস্স আচরিযস্স একো অন্তেৰাসিকো হোতি, একো সদ্ধিৰিহারিকো, এতেপি অঞ্ঞমঞ্ঞং সমানাচরিযকা এৰাতি ৰদন্তি.
৩৬৬. ভেসজ্জং যোজেতুং অসমত্থো হোতীতি ৰেজ্জেন ‘‘ইদঞ্চিদঞ্চ ভেসজ্জং গহেত্ৰা ইমিনা যোজেত্ৰা দাতব্ব’’ন্তি ৰুত্তে তথা কাতুং অসমত্থোতি অত্থো. নীহাতুন্তি নীহরিতুং, ছড্ডেতুন্তি অত্থো.
মতসন্তককথাৰণ্ণনা
৩৬৭-৩৬৯. ভিক্খুস্স কালকতেতি এত্থ কালকত-সদ্দো ভাৰসাধনোতি আহ ‘‘কালকিরিযাযা’’তি. তত্থ তত্থ সঙ্ঘস্সাতি তস্মিং তস্মিং ৰিহারে সঙ্ঘস্স.
সঙ্ঘে ভিন্নে চীৰরুপ্পাদকথাৰণ্ণনা
৩৭৬. যত্থ পন দক্খিণোদকং পমাণন্তি ভিক্খূ যস্মিং রট্ঠে দক্খিণোদকপঅগ্গহণমত্তেনপি দেয্যধম্মস্স সামিনো হোন্তীতি অধিপ্পাযো. পরসমুদ্দেতি জম্বুদীপে.
৩৭৮. মতকচীৰরং অধিট্ঠাতীতি এত্থ মগ্গং গচ্ছন্তো তস্স কালকিরিযং সুত্ৰা অৰিহারট্ঠানে চে দ্ৰাদসরতনব্ভন্তরে অঞ্ঞেসং ভিক্খূনং অভাৰং ঞত্ৰা ‘‘ইদং চীৰরং ময্হং পাপুণাতী’’তি অধিট্ঠাতি, স্ৰাধিট্ঠিতং.
অট্ঠচীৰরমাতিকাকথাৰণ্ণনা
৩৭৯. পুগ্গলাধিট্ঠাননযেন ৰুত্তন্তি ‘‘সীমাযদান’’ন্তিআদিনা ৰত্তব্বে ‘‘সীমায দেতী’’তিআদি পুগ্গলাধিট্ঠাননযেন ৰুত্তং. পরিক্খেপারহট্ঠানেন পরিচ্ছিন্নাতি ইমিনা অপরিক্খিত্তস্স ৰিহারস্স ধুৰসন্নিপাতট্ঠানাদিতো পঠমলেড্ডুপাতস্স অন্তো উপচারসীমাতি দস্সেতি. ইদানি দুতিযলেড্ডুপাতস্স অন্তোপি উপচারসীমাযেৰাতি দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি আরদ্ধং. ধুৰসন্নিপাতট্ঠানম্পি পরিযন্তগতমেৰ গহেতব্বং. ভিক্খুনীনং আরামপ্পৰেসনসেনাসনাপুচ্ছনাদি পরিৰাসমানত্তারোচনৰস্সচ্ছেদনিস্সযসেনাসনগ্গাহাদি ৰিধানন্তি ইদং সব্বং ইমিস্সাযেৰ উপচারসীমায ৰসেন ৰেদিতব্বং. লাভত্থায ঠপিতসীমা লাভসীমা. সমানসংৰাসঅৰিপ্পৰাসসীমাসু দিন্নস্স ইদং নানত্তং – ‘‘অৰিপ্পৰাসসীমায দম্মী’’তি দিন্নং গামট্ঠানং ন পাপুণাতি. কস্মা? ‘‘ঠপেত্ৰা গামঞ্চ গামূপচারঞ্চা’’তি ৰুত্তত্তা. ‘‘সমানসংৰাসকসীমায দম্মী’’তি দিন্নং পন গামে ঠিতানম্পি পাপুণাতীতি.
বুদ্ধাধিৰুত্থোতি বুদ্ধেন ভগৰতা অধিৰুত্থো. একস্মিন্তি একস্মিং ৰিহারে. পাকৰট্টন্তি দানৰট্টং. ৰত্ততীতি পৰত্ততি. পংসুকূলিকানম্পি ৰট্টতীতি ‘‘তুয্হং দেমা’’তি অৰত্ৰা ‘‘ভিক্খূনং দেম, থেরানং দেমা’’তি ৰুত্তত্তা পংসুকূলিকানং ৰট্টতি. ৰিচারিতমেৰাতি উপাহনত্থৰিকাদীনমত্থায ৰিচারিতমেৰ.
উপড্ঢং দাতব্বন্তি যং উভতোসঙ্ঘস্স দিন্নং, ততো উপড্ঢং ভিক্খূনং, উপড্ঢং ভিক্খুনীনং দাতব্বং. সচেপি একো ভিক্খু হোতি একা ৰা ভিক্খুনী, অন্তমসো অনুপসম্পন্নস্সপি উপড্ঢমেৰ দাতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৰুত্তে পন পুগ্গলো ৰিসুং ন লভতীতি ইদং অট্ঠকথাপমাণেনেৰ গহেতব্বং. ন হেত্থ ৰিসেসকারণং উপলব্ভতি. তথা হি ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ দম্মী’’তি ৰুত্তে সামঞ্ঞৰিসেসৰচনেহি সঙ্গহিতত্তা যথা পুগ্গলো ৰিসুং লভতি, এৰমিধাপি ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি সামঞ্ঞৰিসেসৰচনসব্ভাৰতো ভৰিতব্বমেৰ ৰিসুং পুগ্গলপটিৰীসেনাতি ৰিঞ্ঞাযতি, তস্মা অট্ঠকথাৰচনমেৰেত্থ পমাণং. পাপুণনট্ঠানতো একমেৰ লভতীতি অত্তনো ৰস্সগ্গেন পত্তট্ঠানতো একমেৰ কোট্ঠাসং লভতি. তত্থ কারণমাহ ‘‘কস্মা? ভিক্খুসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা’’তি, ভিক্খুসঙ্ঘগ্গহণেনেৰ পুগ্গলস্সপি গহিতত্তাতি অধিপ্পাযো. ভিক্খুসঙ্ঘস্স হরাতি ৰুত্তেপি হরিতব্বন্তি ঈদিসং গিহিৰেয্যাৰচ্চং ন হোতীতি কত্ৰা ৰুত্তং.
লক্খণঞ্ঞূ ৰদন্তীতি ইদং সন্নিট্ঠানৰচনং, অট্ঠকথাসু অনাগতত্তা পন এৰং ৰুত্তং. বহিউপচারসীমাযং…পে… সব্বেসং পাপুণাতীতি যত্থ কত্থচি ৰুত্থৰস্সানং সব্বেসং পাপুণাতীতি অধিপ্পাযো. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযম্পি (কঙ্খা. অট্ঠ. অকালচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা) ‘‘সচে পন বহিউপচারসীমাযং ঠিতো ‘ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘস্সা’তি ৰদতি, যত্থ কত্থচি ৰুত্থৰস্সানং সব্বেসং সম্পত্তানং পাপুণাতী’’তি ৰুত্তং. গণ্ঠিপদেসু পন ‘‘ৰস্সাৰাসস্স অননুরূপে পদেসে ঠত্ৰা ৰুত্তত্তা ৰস্সংৰুত্থানং অৰুত্থানঞ্চ সব্বেসং পাপুণাতী’’তি ৰুত্তং, তং ন গহেতব্বং. ন হি ‘‘ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৰুত্তে অৰুত্থৰস্সানং পাপুণাতি. এৰং ৰদতীতি ‘‘ৰস্সংৰুত্থসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৰদতি. উদ্দেসং গহেতুং আগতোতি তস্স সন্তিকে উদ্দেসং অগহিতপুব্বস্সপি উদ্দেসং গণ্হিস্সামীতি আগতকালতো পট্ঠায অন্তেৰাসিকভাৰূপগমনতো ৰুত্তং. সেসমেত্থ সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
অট্ঠচীৰরমাতিকাকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চীৰরক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.