৭. কথিনক্খন্ধকং
কথিনানুজাননকথাৰণ্ণনা
৩০৬. কথিনক্খন্ধকে সীসৰসেনাতি পধানঙ্গৰসেন. ‘‘কথিনন্তি পঞ্চানিসংসে অন্তোকরণসমত্থতায থিরন্তি অত্থো’’তি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. ‘‘সো নেসং ভৰিস্সতী’’তি যুজ্জতীতি ‘‘সো তুম্হাক’’ন্তি অৰত্ৰা ‘‘নেস’’ন্তি ৰচনং যুজ্জতি. যে অত্থতকথিনাতি ন কেৰলং তুম্হাকমেৰ, যে অঞ্ঞেপি অত্থতকথিনা, তেসম্পি ভৰিস্সতীতি অত্থো. অনামন্তেত্ৰা চরণন্তি চারিত্তসিক্খাপদে ৰুত্তনযেন অনাপুচ্ছিত্ৰা কুলেসু চরণং. মতকচীৰরন্তি মতস্স সন্তকং চীৰরং. তত্রুপ্পাদেন আভতন্তি ৰিহারসন্তকেন খেত্তৰত্থুআদিনা আনীতং.
পঠমপৰারণায পৰারিতাতি ইদং ৰস্সচ্ছেদং অকত্ৰা ৰস্সংৰুত্থভাৰসন্দস্সনত্থং ৰুত্তং অন্তরাযেন অপ্পৰারিতানম্পি ৰুত্থৰস্সানং কথিনত্থারসম্ভৰতো. তেনেৰ ‘‘অপ্পৰারিতা ৰা’’তি অৰত্ৰা ‘‘ছিন্নৰস্সা ৰা পচ্ছিমিকায উপগতা ৰা ন লভন্তী’’তি এত্তকমেৰ ৰুত্তং. অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে ৰুত্থৰস্সাপি ন লভন্তীতি নানাসীমায অঞ্ঞস্মিং ৰিহারে ৰুত্থৰস্সা ইমস্মিং ৰিহারে কথিনত্থারং ন লভন্তীতি অত্থো. খলিমক্খিতসাটকোতি অহতৰত্থং সন্ধায ৰুত্তং. দানকম্মৰাচাতি কথিনদুস্সদানকম্মৰাচা. অকাতুং ন লব্ভতীতি ইমিনা অনাদরিযেন অকরোন্তস্স দুক্কটন্তি দীপেতি. কম্মৰাচা পন একাযেৰ ৰট্টতীতি কথিনত্থারসাটকস্স দানকালে ৰুত্তা একাযেৰ কম্মৰাচা ৰট্টতি. পুন তস্স অঞ্ঞস্মিং ৰত্থে দিয্যমানে কম্মৰাচায দাতব্বকিচ্চং নত্থি, অপলোকনমেৰ অলন্তি অধিপ্পাযো.
৩০৮. মহাভূমিকন্তি মহাৰিসযং, চতুৰীসতিআকারৰন্ততায মহাৰিত্থারিকন্তি ৰুত্তং হোতি. পঞ্চকন্তি পঞ্চখণ্ডং. এস নযো সেসেসুপি. পঠমচিমিলিকাতি কথিনৰত্থতো অঞ্ঞা অত্তনো পকতিচিমিলিকা. ‘‘কুচ্ছিচিমিলিকং কত্ৰা সিব্বিতমত্তেনাতি থিরজিণ্ণানং চিমিলিকানং একতো কত্ৰা সিব্বনস্সেতং অধিৰচন’’ন্তি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. মহাপচ্চরিযং কুরুন্দিযঞ্চ ‘‘ৰুত্তৰচননিদস্সনং ব্যঞ্জনে এৰ ভেদো, অত্থে নত্থীতি দস্সনত্থং কত’’ন্তি ৰদন্তি. পিট্ঠিঅনুৰাতারোপনমত্তেনাতি দীঘতো অনুৰাতস্স আরোপনমত্তেন. কুচ্ছিঅনুৰাতারোপনমত্তেনাতি পুথুলতো অনুৰাতস্স আরোপনমত্তেন. সারুপ্পং হোতীতি সমণসারুপ্পং হোতি. রত্তিনিস্সগ্গিযেনাতি রত্তিঅতিক্কন্তেন.
কথিনানুজাননকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
আদাযসত্তকাদিকথাৰণ্ণনা
৩১১. অযন্তি আসাৰচ্ছেদিকো কথিনুদ্ধারো. ইধ ন ৰুত্তোতি পাল়িযং মাতিকাপদভাজনে সৰনন্তিকানন্তরং ন ৰুত্তো. তত্থাতি তস্মিং সীমাতিক্কন্তিকে কথিনুদ্ধারে. ‘‘সীমাতিক্কন্তিকো নাম চীৰরকালসীমাতিক্কন্তিকো’’তি কেনচি ৰুত্তং. ‘‘বহিসীমাযং চীৰরকালসমযস্স অতিক্কন্তত্তা সীমাতিক্কন্তিকো’’তি অযং অম্হাকং খন্তি. সহুব্ভারে ‘‘সো কতচীৰরো’’তি পাঠো দিস্সতি, এৰঞ্চ সতি চীৰরপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতীতি ৰিঞ্ঞাযতি, ইধ পন পরিৰারপাল়িযঞ্চ ‘‘দ্ৰে পলিবোধা অপুব্বং অচরিমং ছিজ্জন্তী’’তি (পরি. ৪১৫) ৰচনতো তং ন সমেতি, তস্মা ৰীমংসিতব্বমেত্থ কারণং.
৩১২. ‘‘সমাদাযৰারো আদাযৰারসদিসো, উপসগ্গমত্তমেত্থ ৰিসেসো’’তি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. কেচি পন ‘‘সব্বং অত্তনো পরিক্খারং অনৰসেসেত্ৰা পক্কমন্তো ‘সমাদায পক্কমতী’তি ৰুচ্চতী’’তি ৰদন্তি. পুন সমাদাযৰারেপি তেযেৰ দস্সিতাতি সম্বন্ধো. ৰিপ্পকতচীৰরে পক্কমনন্তিকস্স কথিনুদ্ধারস্স অসম্ভৰতো ‘‘যথাসম্ভৰ’’ন্তি ৰুত্তং. পক্কমনন্তিকো হি কথিনুদ্ধারো নিট্ঠিতচীৰরস্সেৰ ৰসেন ৰুত্তো ‘‘ভিক্খু অত্থতকথিনো কতচীৰরং আদায পক্কমতী’’তি ৰুত্তত্তা, তস্মা সো ৰিপ্পকতচীৰরো ন সম্ভৰতীতি ছল়েৰ উব্ভারা তত্থ দস্সিতা.
তত্রাযং আদিতো পট্ঠায ৰারৰিভাৰনা – আদাযৰারা সত্ত, তথা সমাদাযৰারাতি দ্ৰে সত্তকৰারা, ততো পক্কমনন্তিকং ৰজ্জেত্ৰা ৰিপ্পকতচীৰরস্স আদাযসমাদাযৰারৰসেন দ্ৰে ছক্কৰারা, ততো পরং নিট্ঠানসন্নিট্ঠাননাসনন্তিকানং ৰসেন তীণি তিকানি দস্সিতানি. তত্থ পঠমত্তিকং অন্তোসীমাযং ‘‘পচ্চেস্সং ন পচ্চেস্স’’ন্তি ইমং ৰিধিং অনামসিত্ৰা বহিসীমাযমেৰ ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি পৰত্তং, তস্মা পক্কমনন্তিকসীমাতিক্কন্তিকসউব্ভারা তত্থ ন যুজ্জন্তি. দুতিযত্তিকং অন্তোসীমাযং ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি পৰত্তং. ততিযত্তিকং অনধিট্ঠিত-পদেন ৰিসেসেত্ৰা পৰত্তং, অত্থতো পঠমত্তিকেন সমেতি. অনধিট্ঠিতেনাতি চ ‘‘পচ্চেস্সং ন পচ্চেস্স’’ন্তি এৰং অনধিট্ঠিতেন, অনিযমিতেনাতি অত্থো. ততিযত্তিকানন্তরং চতুত্থত্তিকং সম্ভৰন্তং অন্তোসীমাযং ‘‘পচ্চেস্স’’ন্তি ৰচনৰিসেসেন সম্ভৰতি. তথা চ যোজিযমানং ইতরেহি সৰনন্তিকাদীহি অৰিরুদ্ধং হোতীতি চতুত্থত্তিকং অহুত্ৰা ছক্কং জাতন্তি ৰেদিতব্বং. এৰং তীণি তিকানি একং ছক্কঞ্চাতি পঠমং পন্নরসকং ৰেদিতব্বং.
৩১৬-৩২০. ততো ইদমেৰ পন্নরসকং উপসগ্গৰিসেসেন দুতিযং সমাদাযপন্নরসকং নাম কতং. পুন ‘‘ৰিপ্পকতচীৰরং আদাযা’’তি ততিযং পন্নরসকং, ‘‘সমাদাযা’’তি চতুত্থং পন্নরসকং দস্সিতন্তি এৰং চত্তারি পন্নরসকানি ৰেদিতব্বানি. তত্থ পঠমদুতিযেসু পন্নরসকেসু সব্বেন সব্বং অকতচীৰরং অধিপ্পেতং, ইতরেসু দ্ৰীসু ৰিপ্পকতন্তি ৰেদিতব্বং. ততো পরং ‘‘চীৰরাসায পক্কমতী’’তিআদিনা নযেন নিট্ঠানসন্নিট্ঠাননাসনআসাৰচ্ছেদিকৰসেন একো ৰারোতি ইদমেকং চতুক্কং জাতং, তস্মা পুব্বে ৰুত্তানি তিকানি আসাৰচ্ছেদিকানি তীণি চ তিকানীতি এতং অনাসাযদ্ৰাদসকন্তি ৰেদিতব্বং. তদনন্তরে আসাযদ্ৰাদসকে কিঞ্চাপি পঠমং দ্ৰাদসকং লব্ভতি, তথাপি তং নিব্বিসেসন্তি তমেকং দ্ৰাদসকং অৰুত্তসিদ্ধং কত্ৰা ৰিসেসতো দস্সেতুং আদিতো পট্ঠায ‘‘অন্তোসীমাযং পচ্চেস্স’’ন্তি ৰুত্তং. তং দুতিযচতুক্কে ‘‘সো বহিসীমগতো সুণাতী’’তিআদিৰচনস্স ততিযচতুক্কে সৰনন্তিকাদীনঞ্চ ওকাসকরণত্থন্তি ৰেদিতব্বং. ইদং পন দ্ৰাদসকং অনাসাযৰসেনপি লব্ভমানং ইমিনা অৰুত্তসিদ্ধং কত্ৰা ন দস্সিতন্তি ৰেদিতব্বং. এৰমেত্থ দ্ৰে দ্ৰাদসকানি উদ্ধরিতব্বানি. করণীযদ্ৰাদসকেপি যথাদস্সিতং অনাসাযদ্ৰাদসকং অৰুত্তসিদ্ধং আসাযদ্ৰাদসকঞ্চাতি দ্ৰে দ্ৰাদসকানি উদ্ধরিতব্বানি.
৩২১-৩২২. যস্মা দিসংগমিকনৰকে ‘‘দিসংগমিকো পক্কমতী’’তি ৰচনেনেৰ ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি ইদং অৰুত্তসিদ্ধমেৰ, তস্মা তং ন ৰুত্তং. এত্তাৰতা চ আৰাসপলিবোধাভাৰো দস্সিতো. চীৰরপটিৰীসং অপৰিলাযমানোতি ইমিনা চীৰরপলিবোধসমঙ্গিতমস্স দস্সেতি. তত্থ চীৰরপটিৰীসন্তি অত্তনো পত্তব্বচীৰরভাগং. অপৰিলাযমানোতি আকঙ্খমানো. তস্স চীৰরলাভে সতি ৰস্সংৰুত্থাৰাসে নিট্ঠানসন্নিট্ঠাননাসনন্তিকানং ৰসেন একং তিকং, তেসংযেৰ ৰসেন অন্তরামগ্গে একং, গতট্ঠানে একন্তি তিণ্ণং তিকানং ৰসেন একং নৰকং ৰেদিতব্বং.
৩২৪. ততো পরং নিট্ঠানসন্নিট্ঠাননাসনন্তিকসীমাতিক্কন্তিকসউব্ভারানং ৰসেন ফাসুৰিহারপঞ্চকং ৰুত্তং. সেসমেত্থ পাল়িতো অট্ঠকথাতো চ সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
আদাযসত্তকাদিকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
কথিনক্খন্ধকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.