৩. ৰিকালগামপ্পৰিসনসিক্খাপদৰণ্ণনা

৫০৮. ততিযে অরিযমগ্গস্সাতি এত্থ সগ্গমগ্গোপি সঙ্গহেতব্বো. অনিয্যানিকত্তা সগ্গমোক্খমগ্গানং তিরচ্ছানভূতা হি কথা তিরচ্ছানকথা. তিরচ্ছানভূতন্তি তিরোকরণভূতং ৰিবন্ধনভূতং. রাজপটিসংযুত্তং কথন্তি (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৭; ম. নি. অট্ঠ. ২.২২৩; সং. নি. অট্ঠ. ৩.৫.১০৮০; অ. নি. অট্ঠ. ৩.১০.৬৯-৭০) রাজানং আরব্ভ ‘‘মহাসম্মতো মন্ধাতা ধম্মাসোকো এৰংমহানুভাৰো’’তিআদিনা নযেন পৰত্তকথং. এত্থ চ ‘‘অসুকো রাজা অভিরূপো দস্সনীযো’’তিআদিনা নযেন গেহস্সিতকথাৰ তিরচ্ছানকথা হোতি. ‘‘সোপি নাম এৰংমহানুভাৰো খযং গতো’’তি এৰং পৰত্তা পন অনিচ্চতাপটিসংযুত্তা কম্মট্ঠানভাৰে তিট্ঠতি. চোরেসুপি ‘‘মূলদেৰো এৰংমহানুভাৰো, মেঘমালো এৰংমহানুভাৰো’’তি তেসং কম্মং পটিচ্চ ‘‘অহো সূরা’’তি গেহস্সিতকথাৰ তিরচ্ছানকথা. যুদ্ধেপি ভরতযুদ্ধাদীসু ‘‘অসুকেন অসুকো এৰং মারিতো এৰং ৰিদ্ধো’’তি কামস্সাদৰসেনেৰ কথা তিরচ্ছানকথা. ‘‘তেপি নাম খযং গতা’’তি এৰং পৰত্তা পন সব্বত্থ কম্মট্ঠানমেৰ হোতি.

অপিচ অন্নাদীসু ‘‘এৰং ৰণ্ণৰন্তং গন্ধৰন্তং রসৰন্তং ফস্সসম্পন্নং খাদিম্হ ভুঞ্জিম্হ পিৰিম্হ পরিভুঞ্জিম্হা’’তি কামস্সাদৰসেন কথেতুং ন ৰট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৰা ‘‘পুব্বে এৰং ৰণ্ণাদিসম্পন্নং অন্নং পানং ৰত্থং সযনং মালাগন্ধং সীলৰন্তানং অদম্হ, চেতিযপূজং অকরিম্হা’’তি কথেতুং ৰট্টতি. ঞাতিকথাদীসুপি ‘‘অম্হাকং ঞাতকা সূরা সমত্থা’’তি ৰা ‘‘পুব্বে মযং এৰং ৰিচিত্রেহি যানেহি ৰিচরিম্হা’’তি ৰা অস্সাদৰসেন ৰত্তুং ন ৰট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৰা ‘‘তেপি নো ঞাতকা খযং গতা’’তি ৰা ‘‘পুব্বে মযং এৰরূপা উপাহনা সঙ্ঘস্স অদম্হা’’তি ৰা কথেতব্বং. গামকথাপি সুনিৰিট্ঠদুন্নিৰিট্ঠসুভিক্খদুব্ভিক্খাদিৰসেন ৰা ‘‘অসুকগামৰাসিনো সূরা সমত্থা’’তি ৰা এৰং অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি, সাত্থকং পন কত্ৰা ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তি ৰা ‘‘খযৰযং গতা’’তি ৰা ৰত্তুং ৰট্টতি. নিগমনগরজনপদকথাসুপি এসেৰ নযো.

ইত্থিকথাপি ৰণ্ণসণ্ঠানাদীনি পটিচ্চ অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না, খযং গতা’’তি এৰং ৰত্তুং ৰট্টতি. সূরকথাপি ‘‘নন্দিমিত্তো নাম যোধো সূরো অহোসী’’তি অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি, ‘‘সদ্ধো অহোসি, খযং গতো’’তি এৰমেৰ ৰট্টতি. ৰিসিখাকথাপি ‘‘অসুকা ৰিসিখা সুনিৰিট্ঠা দুন্নিৰিট্ঠা সূরা সমত্থা’’তি অস্সাদৰসেনেৰ ন ৰট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না, খযং গতা’’ইচ্চেৰ ৰট্টতি.

কুম্ভট্ঠানকথাতি কুটট্ঠানকথা উদকতিত্থকথা ৰুচ্চতি, কুম্ভদাসীকথা ৰা. সাপি ‘‘পাসাদিকা নচ্চিতুং গাযিতুং ছেকা’’তি অস্সাদৰসেন ন ৰট্টতি, ‘‘সদ্ধা পসন্না’’তিআদিনা নযেনেৰ ৰট্টতি. পুব্বপেতকথাতি অতীতঞাতিকথা. তত্থ ৰত্তমানঞাতিকথাসদিসোৰ ৰিনিচ্ছযো.

নানত্তকথাতি পুরিমপচ্ছিমকথাৰিমুত্তা অৰসেসা নানাসভাৰা নিরত্থককথা. লোকক্খাযিকাতি ‘‘অযং লোকো কেন নিম্মিতো, অসুকেন পজাপতিনা ব্রহ্মুনা ইস্সরেন ৰা নিম্মিতো, কাকো সেতো অট্ঠীনং সেতত্তা, বকা রত্তা লোহিতস্স রত্তত্তা’’তি এৰমাদিকা লোকাযতৰিতণ্ডসল্লাপকথা. উপ্পত্তিঠিতিসংহারাদিৰসেন লোকং অক্খাযতীতি লোকক্খাযিকা. সমুদ্দক্খাযিকা নাম কস্মা সমুদ্দো সাগরো, সাগরস্স রঞ্ঞো পুত্তেহি খতত্তা সাগরো. খতো অম্হেহীতি হত্থমুদ্দায নিৰেদিতত্তা সমুদ্দোতি এৰমাদিকা নিরত্থকা সমুদ্দক্খাযিককথা.

ইতি ভৰো ইতি অভৰোতি যং ৰা তং ৰা নিরত্থককারণং ৰত্ৰা পৰত্তিতকথা ইতিভৰাভৰকথা. এত্থ চ ভৰোতি সস্সতং, অভৰোতি উচ্ছেদং. ভৰোতি ৰুদ্ধি, অভৰোতি হানি. ভৰোতি কামসুখং, অভৰোতি অত্তকিলমথো. ইতি ইমায ছব্বিধায ইতিভৰাভৰকথায সদ্ধিং বাত্তিংস তিরচ্ছানকথা নাম হোতি. অথ ৰা পাল়িযং সরূপতো অনাগতাপি অরঞ্ঞপব্বতনদীদীপকথা ইতি-সদ্দেন সঙ্গহেত্ৰা ছত্তিংস তিরচ্ছানকথাতি ৰুচ্চতি. ইতি ৰাতি হি এত্থ ইতি-সদ্দো পকারত্থে, ৰা-সদ্দো ৰিকপ্পত্থে. ইদং ৰুত্তং হোতি – ‘‘এৰংপকারং ইতো অঞ্ঞং ৰা তাদিসং নিরত্থককথং কথেন্তী’’তি. আদিঅত্থে ৰা ইতি-সদ্দো ‘‘ইতি ৰা ইতি এৰরূপা নচ্চগীতৰাদিতৰিসূকদস্সনা পটিৰিরতো’’তিআদীসু (দী. নি. ১.১০, ১৯৪) ৰিয, এৰমাদিং অঞ্ঞম্পি তাদিসং কথং কথেন্তীতি অত্থো.

৫১২. অপরিক্খিত্তস্স গামস্স উপচারো অদিন্নাদানে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বোতি ইমিনা দুতিযলেড্ডুপাতো ইধ উপচারোতি দস্সেতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. সন্তং ভিক্খুং অনাপুচ্ছনা, অনুঞ্ঞাতকারণাভাৰো, ৰিকালে গামপ্পৰিসনন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

ৰিকালগামপ্পৰিসনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.