৭. সপ্পাণকৰগ্গো

১. সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৰণ্ণনা

৩৮২. সপ্পাণকৰগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে উসুং সরং অস্সতি খিপতীতি ইস্সাসো, ধনুসিপ্পকুসলোতি আহ ‘‘ধনুগ্গহাচরিযো’’তি. পটিসত্তুৰিধমনত্থং ধনুং গণ্হন্তীতি ধনুগ্গহা, তেসং আচরিযো ধনুগ্গহাচরিযো. অপ্পমত্তেন ৰত্তং কাতব্বন্তি যথা তে পাণা ন মরন্তি, এৰং সূপট্ঠিতস্সতিনা সেনাসনে ৰত্তং কাতব্বং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. অঙ্গানিপি মনুস্সৰিগ্গহে ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বানীতি.

সঞ্চিচ্চসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. সপ্পাণকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৩৮৭. দুতিযে উদকসণ্ঠানকপ্পদেসেতি যত্থ ভূমিভাগে উদকং নিক্খিত্তং সন্তিট্ঠতি, ন সহসা পরিক্খযং গচ্ছতি, তাদিসে পদেসে. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. অঙ্গানি সিঞ্চনসিক্খাপদে ৰুত্তনযানেৰ.

সপ্পাণকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. উক্কোটনসিক্খাপদৰণ্ণনা

৩৯২. ততিযে যথাপতিট্ঠিতভাৰেন পতিট্ঠাতুং ন দেন্তীতি তেসং পৰত্তিআকারদস্সনত্থং ৰুত্তং. যং পন ধম্মেন অধিকরণং নিহতং, তং সুনিহতমেৰ. সচে ৰিপ্পকতে কম্মে পটিক্কোসতি, তং সঞ্ঞাপেত্ৰাৰ কাতব্বং. ইতরথা কম্মঞ্চ কুপ্পতি, কারকানঞ্চ আপত্তি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. যথাধম্মং নিহতভাৰো, জাননা, উক্কোটনাতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

উক্কোটনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. দুট্ঠুল্লসিক্খাপদৰণ্ণনা

৩৯৯. চতুত্থে তস্সেৰাতি যো আপন্নো, তস্সেৰ. আরোচেতীতি পটিচ্ছাদনত্থমেৰ মা কস্সচি আরোচেসীতি ৰদতি. ৰত্থুপুগ্গলোতি আপন্নপুগ্গলো. যেনস্স আরোচিতন্তি যেন দুতিযেন অস্স ততিযস্স আরোচিতং. কোটি ছিন্না হোতীতি যস্মা পটিচ্ছাদনপচ্চযা আপত্তিং আপজ্জিত্ৰাৰ দুতিযেন ততিযস্স আরোচিতং, তস্মা তপ্পচ্চযা পুন তেন আপজ্জিতব্বাপত্তিযা অভাৰতো আপত্তিযা কোটি ছিন্না নাম হোতি.

৪০০. ‘‘অনুপসম্পন্নস্স সুক্কৰিস্সট্ঠি চ কাযসংসগ্গো চাতি অযং দুট্ঠুল্লঅজ্ঝাচারো নামা’’তি ইদং দুট্ঠুল্লারোচনসিক্খাপদট্ঠকথায ন সমেতি. ৰুত্তঞ্হি তত্থ (পাচি. অট্ঠ. ৮২) ‘‘অনুপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লং ৰা অদুট্ঠুল্লং ৰা অজ্ঝাচারন্তি এত্থ আদিতো পঞ্চ সিক্খাপদানি দুট্ঠুল্লো নাম অজ্ঝাচারো, সেসানি অদুট্ঠুল্লো, সুক্কৰিস্সট্ঠিকাযসংসগ্গদুট্ঠুল্লঅত্তকামা পনস্স অজ্ঝাচারো নামা’’তি. ‘‘আরোচনে অনুপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লং অঞ্ঞথা অধিপ্পেতং, পটিচ্ছাদনে অঞ্ঞথা’’তি এত্থাপি ৰিসেসকারণং ন দিস্সতি, তস্মা অট্ঠকথায পুব্বেনাপরং ন সমেতি. অৰিরোধং ইচ্ছন্তেন পন ৰীমংসিতব্বমেত্থ কারণং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. উপসম্পন্নস্স দুট্ঠুল্লাপত্তিজাননং, পটিচ্ছাদেতুকামতায নারোচেস্সামীতি ধুরনিক্খেপোতি ইমানি পনেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.

দুট্ঠুল্লসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. ঊনৰীসতিৰস্সসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪০২. পঞ্চমে রূপসুত্তন্তি হেরঞ্ঞিকানং সুত্তং. দুরুত্তানন্তি অক্কোসৰসেন দুরুত্তানং, দুরুত্তত্তাযেৰ দুরাগতানং. ৰচনপথানন্তি এত্থ ৰচনমেৰ তদত্থং ঞাতুকামানং ঞাপেতুকামানঞ্চ পথোতি ৰচনপথো. দুক্খমানন্তি দুক্খেন খমিতব্বানং.

৪০৪. গব্ভে সযিতকালেন সদ্ধিং ৰীসতিমং ৰস্সং অস্সাতি গব্ভৰীসো. হাযনৰড্ঢনন্তি গব্ভমাসেসু অধিকেসু উত্তরিহাযনং, ঊনেসু ৰড্ঢনন্তি ৰেদিতব্বং. একূনৰীসতিৰস্সন্তি দ্ৰাদসমাসে মাতুকুচ্ছিস্মিং ৰসিত্ৰা মহাপৰারণায জাতকালতো পট্ঠায একূনৰীসতিৰস্সং. পাটিপদদিৰসেতি পচ্ছিমিকায ৰস্সূপগমনদিৰসে. ‘‘তিংসরত্তিদিৰো মাসো’’তি (অ. নি. ৩.৭১; ৮.৪৩; ৰিভ. ১০২৩) ৰচনতো ‘‘চত্তারো মাসা পরিহাযন্তী’’তি ৰুত্তং. ৰস্সং উক্কড্ঢন্তীতি ৰস্সং উদ্ধং কড্ঢন্তি, ততিযে সংৰচ্ছরে একমাসং অধিকমাসৰসেন পরিচ্চজন্তা ৰস্সং উদ্ধং কড্ঢন্তীতি অত্থো, তস্মা ততিযো সংৰচ্ছরো তেরসমাসিকো হোতি, সংৰচ্ছরস্স পন দ্ৰাদসমাসিকত্তা অট্ঠারসসু ৰস্সেসু অধিকমাসে ৰিসুং গহেত্ৰা ‘‘ছ মাসা ৰড্ঢন্তী’’তি ৰুত্তং. ততোতি ছমাসতো. নিক্কঙ্খা হুত্ৰাতি অধিকমাসেহি সদ্ধিং পরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সত্তা নিব্বেমতিকা হুত্ৰা. যং পন ৰুত্তং তীসু গণ্ঠিপদেসু ‘‘অট্ঠারসন্নংযেৰ ৰস্সানং অধিকমাসে গহেত্ৰা গণিতত্তা সেসৰস্সদ্ৰযস্সপি অধিকানি দিৰসানি হোন্তেৰ, তানি অধিকদিৰসানি সন্ধায ‘নিক্কঙ্খা হুত্ৰা’তি ৰুত্ত’’ন্তি, তং ন গহেতব্বং. ন হি দ্ৰীসু ৰস্সেসু অধিকদিৰসানি নাম ৰিসুং উপলব্ভন্তি ততিযে ৰস্সে ৰস্সুক্কড্ঢনৰসেন অধিকমাসে পরিচ্চত্তেযেৰ অতিরেকমাসসম্ভৰতো. তস্মা দ্ৰীসু ৰস্সেসু অতিরেকদিৰসানি নাম ৰিসুং ন সম্ভৰন্তি.

ননু চ ‘‘তে দ্ৰে মাসে গহেত্ৰা ৰীসতিৰস্সানি পরিপুণ্ণানি হোন্তী’’তি কস্মা ৰুত্তং, একূনৰীসতিৰস্সম্হি পুন অপরস্মিং ৰস্সে পক্খিত্তে ৰীসতিৰস্সানি পরিপুণ্ণানি হোন্তীতি আহ ‘‘এত্থ পন…পে… ৰুত্ত’’ন্তি. অনেকত্থত্তা নিপাতানং পন-সদ্দো হি-সদ্দত্থে, এত্থ হীতি ৰুত্তং হোতি. ইদঞ্হি ৰুত্তস্সেৰত্থস্স সমত্থনৰসেন ৰুত্তং. ইমিনা চ ইমং দীপেতি ‘‘যং ৰুত্তং ‘একূনৰীসতিৰস্সং সামণেরং নিক্খমনীযপুণ্ণমাসিং অতিক্কম্ম পাটিপদদিৰসে উপসম্পাদেন্তী’তি, তত্থ গব্ভমাসেপি অগ্গহেত্ৰা দ্ৰীহি মাসেহি অপরিপুণ্ণৰীসতিৰস্সং সন্ধায ‘একূনৰীসতিৰস্স’ন্তি ৰুত্তং, তস্মা অধিকমাসেসু দ্ৰীসু গহিতেসু ৰীসতিৰস্সানি পরিপুণ্ণানি নাম হোন্তী’’তি. তস্মাতি যস্মা গব্ভমাসাপি গণনূপগা হোন্তি, তস্মা. একৰীসতিৰস্সো হোতীতি জাতদিৰসতো পট্ঠায ৰীসতিৰস্সো সমানো গব্ভমাসেহি সদ্ধিং একৰীসতিৰস্সো হোতি.

৪০৬. অঞ্ঞং উপসম্পাদেতীতি উপজ্ঝাযো কম্মৰাচাচরিযো ৰা হুত্ৰা উপসম্পাদেতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. ঊনৰীসতিৰস্সতা, ঊনকসঞ্ঞিতা, উপসম্পাদনন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

ঊনৰীসতিৰস্সসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. থেয্যসত্থসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪০৭. ছট্ঠসিক্খাপদং উত্তানত্থমেৰ. থেয্যসত্থকভাৰো, জাননং, সংৰিধানং, অৰিসঙ্কেতেন গমনন্তি ইমানি পনেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.

থেয্যসত্থসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪১২. সত্তমে নত্থি কিঞ্চি ৰত্তব্বং.

৮. অরিট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪১৭. অট্ঠমে বাধযিংসূতি হনিংসু. তংতংসম্পত্তিযা ৰিবন্ধনৰসেন সত্তসন্তানস্স অন্তরে ৰেমজ্ঝে এতি আগচ্ছতীতি অন্তরাযো, দিট্ঠধম্মিকাদিঅনত্থো. অনতিক্কমনট্ঠেন তস্মিং অন্তরাযে নিযুত্তা, অন্তরাযং ৰা ফলং অরহন্তি, অন্তরাযস্স ৰা করণসীলাতি অন্তরাযিকা. তেনাহ ‘‘অন্তরাযং করোন্তীতি অন্তরাযিকা’’তি. আনন্তরিযধম্মাতি আনন্তরিকসভাৰা চেতনাধম্মা. তত্রাযং ৰচনত্থো – চুতিঅনন্তরফলং অনন্তরং নাম, তস্মিং অনন্তরে নিযুত্তা, তংনিব্বত্তনেন অনন্তরকরণসীলা, অনন্তরপ্পযোজনাতি ৰা আনন্তরিকা, তে এৰ আনন্তরিযাতি ৰুত্তা. কম্মানি এৰ অন্তরাযিকাতি কম্মন্তরাযিকা. মোক্খস্সেৰ অন্তরাযং করোতি, ন সগ্গস্সাতি মিচ্ছাচারলক্খণাভাৰতো ৰুত্তং. ন হি ভিক্খুনিযা ধম্মরক্খিতভাৰো অত্থি. পাকতিকভিক্খুনীৰসেন চেতং ৰুত্তং. অরিযায পন পৰত্তং অপাযসংৰত্তনিকমেৰ, নন্দমাণৰকো চেত্থ নিদস্সনং. উভিন্নং সমানচ্ছন্দতাৰসেন ৰা ন সগ্গন্তরাযিকতা, মোক্খন্তরাযিকতা পন মোক্খত্থায পটিপত্তিযা ৰিদূসনতো. অভিভৰিত্ৰা পন পৰত্তিযং সগ্গন্তরাযিকতাপি ন সক্কা নিৰারেতুন্তি.

অহেতুকদিট্ঠিঅকিরিযদিট্ঠিনত্থিকদিট্ঠিযোৰ নিযতভাৰং পত্তা নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিধম্মা. পটিসন্ধিধম্মাতি পটিসন্ধিচিত্তুপ্পাদমাহ. পণ্ডকাদিগ্গহণঞ্চেত্থ নিদস্সনমত্তং সব্বাযপি অহেতুকপটিসন্ধিযা ৰিপাকন্তরাযিকভাৰতো. যাহি অরিযে উপৰদতি, তা চেতনা অরিযূপৰাদা জাতা. ততো পরন্তি খমাপনতো উপরি. যং পনেত্থ ৰত্তব্বং, তং দিব্বচক্খুকথাযং ৰুত্তমেৰ. সঞ্চিচ্চ আপন্না আপত্তিযোতি সঞ্চিচ্চ ৰীতিক্কন্তা সত্ত আপত্তিক্খন্ধা. সঞ্চিচ্চ ৰীতিক্কন্তঞ্হি অন্তমসো দুক্কটদুব্ভাসিতম্পি সগ্গমগ্গফলানং অন্তরাযং করোতি. যাৰ ভিক্খুভাৰং পটিজানাতি পারাজিকং আপন্নো, ন ৰুট্ঠাতি সেসগরুকাপত্তিং আপন্নো, ন দেসেতি লহুকাপত্তিং আপন্নো.

অযং ভিক্খূতি অরিট্ঠো ভিক্খু. রসেন রসং সংসন্দিত্ৰাতি অনৰজ্জেন পচ্চযপরিভুঞ্জনরসেন সাৰজ্জকামগুণপরিভোগরসং সমানেত্ৰা. যোনিসো পচ্চৰেক্খণেন নত্থি এত্থ ছন্দরাগোতি নিচ্ছন্দরাগো, পচ্চযপরিভোগো. উপনেন্তো ৰিযাতি বন্ধনং উপনেন্তো ৰিয. ‘‘ঘটেন্তো ৰিযা’’তিপি পাঠো. উপসংহরন্তো ৰিযাতি সদিসতং উপসংহরন্তো ৰিয একন্তসাৰজ্জে অনৰজ্জভাৰপক্খেপনতো. পাপকন্তি লামকট্ঠেন দুগ্গতিসম্পাপনট্ঠেন চ পাপকং. মহাসমুদ্দং বন্ধন্তেন ৰিযাতি সেতুকরণৰসেন মহাসাগরং বন্ধন্তেন ৰিয. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সদ্ধিং পটিৰিরুজ্ঝন্তোতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন ‘‘সাৰজ্জ’’ন্তি দিট্ঠং ‘‘অনৰজ্জ’’ন্তি গহণেন তেন সহ পটিৰিরুজ্ঝন্তো. আণাচক্কেতি পঠমপারাজিকসিক্খাপদসঙ্খাতে, ‘‘অব্রহ্মচরিযং পহাযা’’তিআদিদেসনাসঙ্খাতে চ আণাচক্কে.

অট্ঠিকঙ্কলং নাম উরট্ঠি ৰা পিট্ঠিকণ্টকং ৰা সীসট্ঠি ৰা. তঞ্হি নিম্মংসত্তা ‘‘কঙ্কল’’ন্তি ৰুচ্চতি. ৰিগতমংসায হি অট্ঠিসঙ্খলিকায একট্ঠিম্হি ৰা কঙ্কল-সদ্দো নিরুল়্হো. অনুদহনট্ঠেনাতি অনুপাযপটিপত্তিযা সম্পতি আযতিঞ্চ অনুদহনট্ঠেন. মহাভিতাপনট্ঠেন অনৰট্ঠিতসভাৰতায, ইত্তরপচ্চুপট্ঠানট্ঠেন মুহুত্তকরণীযতায, তাৰকালিকট্ঠেন পরেহি অভিভৰনতায, সব্বঙ্গপচ্চঙ্গপলিভঞ্জনট্ঠেন ভেদনাদিঅধিকরণভাৰেন, উগ্ঘাটসদিসতায অধিকুট্টনট্ঠেন, অৰণে ৰণং উপ্পাদেত্ৰা অন্তো অনুপৰিসনভাৰতায ৰিনিৰিজ্ঝনট্ঠেন, দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকঅনত্থনিমিত্ততায সাসঙ্কসপ্পটিভযট্ঠেন.

পাল়িযং ‘‘থামসা পরামাসা’’তিআদীসু এৰমত্থো ৰেদিতব্বো. থামসাতি দিট্ঠিথামেন, তস্সা দিট্ঠিযা থামগতভাৰেনাতি অত্থো. পরামাসাতি দিট্ঠিপরামাসেন, দিট্ঠিসঙ্খাতপরামাসেনাতি অত্থো. দিট্ঠিযেৰ হি ধম্মসভাৰং অতিক্কমিত্ৰা পরতো আমসনেন পরামাসো. অভিনিৰিস্সাতি তণ্হাভিনিৰেসপুব্বঙ্গমেন দিট্ঠাভিনিৰেসেন ‘‘ইদমেত্থ সচ্চ’’ন্তি অভিনিৰিসিত্ৰা. ৰোহরতীতি কথেতি. যতো চ খো তে ভিক্খূতি যদা তে ভিক্খূ. এৰংব্যাখো অহং, ভন্তে, ভগৰতাতি ইদং এস অত্তনো লদ্ধিং নিগূহিতুকামতায নত্থীতি ৰত্তুকামোপি ভগৰতো আনুভাৰেন সম্পটিচ্ছতি. বুদ্ধানং কির সম্মুখা দ্ৰে কথা কথেতুং সমত্থো নাম নত্থি. কস্স নু খো নাম ত্ৰং মোঘপুরিসাতি ত্ৰং মোঘপুরিস কস্স খত্তিযস্স ৰা ব্রাহ্মণস্স ৰা ৰেস্সস্স ৰা সুদ্দস্স ৰা গহট্ঠস্স ৰা পব্বজিতস্স ৰা দেৰস্স ৰা মনুস্সস্স ৰা মযা এৰং ধম্মং দেসিতং আজানাসি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. ধম্মকম্মতা, সমনুভাসনা, অপ্পটিনিস্সজ্জনন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

অরিট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪২৪. নৰমে পযোগগণনাযাতি দানগ্গহণপ্পযোগগণনায. সংৰাসে কম্মপরিযোসানৰসেন, সহসেয্যায একস্মিং নিপন্নে ইতরস্স নিপজ্জনপযোগৰসেন আপত্তিপরিচ্ছেদো ৰেদিতব্বো. এত্থ চ পদভাজনে ‘‘একচ্ছন্নে’’তি অৰিসেসেন ৰুত্তত্তা নানূপচারেপি একচ্ছন্নে নিপজ্জন্তস্স আপত্তি. তেনেৰ মাতিকাট্ঠকথাযং (কঙ্খা. অট্ঠ. উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৰণ্ণনা) ৰুত্তং ‘‘সহ ৰা সেয্যং কপ্পেয্যাতি নানূপচারেপি একচ্ছন্নে নিপজ্জেয্যা’’তি. পণ্ণত্তিং অজানন্তেন অরহতাপি কিরিযাব্যাকতচিত্তেন আপজ্জিতব্বত্তা ‘‘তিচিত্ত’’ন্তি ৰুত্তং. যং পন কেনচি ৰুত্তং ‘‘তিচিত্তন্তি এত্থ ৰিপাকাব্যাকতচিত্তেন সহ ৰা সেয্যং কপ্পেয্যাতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো, অঞ্ঞথা সচিত্তকত্তা সিক্খাপদস্স কিরিযাব্যাকতং সন্ধায ন যুজ্জতী’’তি, তং ন গহেতব্বং. ন হি সচিত্তকসিক্খাপদৰীতিক্কমো অরহতো ন সম্ভৰতি. তেনেৰ পথৰীখণনাদীসু সচিত্তকসিক্খাপদেসু তিচিত্তমেৰ ৰুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. অকতানুধম্মতা, জাননা, সম্ভোগাদিকরণন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

উক্খিত্তসম্ভোগসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. কণ্টকসিক্খাপদৰণ্ণনা

৪২৮. দসমে পিরেতি নিপাতপদং. সম্বোধনে ৰত্তমানং পর-সদ্দেন সমানত্থং ৰদন্তীতি আহ ‘‘পর অমামকা’’তি, অম্হাকং অনজ্ঝত্তিকভূতাতি অত্থো. পিরেতি ৰা ‘‘পরতো’’তি ইমিনা সমানত্থং নিপাতপদং, তস্মা চর পিরেতি পরতো গচ্ছ, মা ইধ তিট্ঠাতি এৰম্পেত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. সেসমেত্থ পুরিমসিক্খাপদদ্ৰযে ৰুত্তনযমেৰ.

কণ্টকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো সপ্পাণকৰগ্গো সত্তমো.