৬. সুরাপানৰগ্গো
১. সুরাপানসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩২৬-৩২৮. সুরাপানৰগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে ৰতিযাতি গামপরিক্খেপৰতিযা. পাল়িযং পিট্ঠসুরাদীসু পিট্ঠং ভাজনে পক্খিপিত্ৰা তজ্জং উদকং দত্ৰা মদ্দিত্ৰা কতা পিট্ঠসুরা. এৰং পূৰে ওদনে চ ভাজনে পক্খিপিত্ৰা তজ্জং উদকং দত্ৰা মদ্দিত্ৰা কতা পূৰসুরা ওদনসুরাতি চ ৰুচ্চতি. ‘‘কিণ্ণা’’তি পন তস্সা সুরায বীজং ৰুচ্চতি. যে সুরামোদকাতিপি ৰুচ্চন্তি, তে পক্খিপিত্ৰা কতা কিণ্ণপক্খিত্তা. হরীতকীসাসপাদিনানাসম্ভারেহি সংযোজিতা সম্ভারসংযুত্তা.
মধুকতালনাল়িকেরাদিপুপ্ফরসো চিরপরিৰাসিতো পুপ্ফাসৰো. পনসাদিফলরসো ফলাসৰো. মুদ্দিকারসো মধ্ৰাসৰো. উচ্ছুরসো গুল়াসৰো. হরীতকামলককটুকভণ্ডাদিনানাসম্ভারানং রসো চিরপরিৰাসিতো সম্ভারসংযুত্তো. বীজতো পট্ঠাযাতি সম্ভারে পটিযাদেত্ৰা চাটিযং পক্খিত্তকালতো, তালনাল়িকেরাদীনং পুপ্ফরসস্স গহিতঅভিনৰকালতোযেৰ চ পট্ঠায.
৩২৯. লোণসোৰীরকং সুত্তঞ্চ অনেকেহি ভেসজ্জেহি অভিসঙ্খতো অমজ্জভূতো আসৰৰিসেসো. ৰাসগ্গাহাপনত্থন্তি সুগন্ধিভাৰগ্গাহাপনত্থং. অচিত্তকং লোকৰজ্জন্তি এত্থ যং ৰত্তব্বং, তং পঠমপারাজিকৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. মজ্জভাৰো, তস্স পানঞ্চাতি ইমানি পনেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.
সুরাপানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৩০. দুতিযে ভিক্খুনীপি অনুপসম্পন্নট্ঠানে ঠিতাতি এত্থ ভিক্খুপি ভিক্খুনিযা অনুপসম্পন্নট্ঠানে ঠিতোতি ৰেদিতব্বো. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. হসাধিপ্পাযতা, উপসম্পন্নস্স কাযেন কাযামসনন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.
অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. হসধম্মসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৩৫. ততিযং উত্তানত্থমেৰ. উপরিগোপ্ফকতা, হসাধিপ্পাযেন কীল়নন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.
হসধম্মসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. অনাদরিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৪৪. চতুত্থে গারয্হো আচরিযুগ্গহো ন গহেতব্বোতি যস্মা উচ্ছুরসো সত্তাহকালিকো, তস্স কসটো যাৰজীৰিকো, দ্ৰিন্নংযেৰ সমৰাযো উচ্ছুযট্ঠি, তস্মা ৰিকালে উচ্ছুযট্ঠিং খাদিতুং ৰট্টতি গুল়হরীতকং ৰিযাতি এৰমাদিকো গারয্হাচরিযৰাদো ন গহেতব্বো. লোকৰজ্জে আচরিযুগ্গহো ন ৰট্টতীতি লোকৰজ্জসিক্খাপদে আপত্তিট্ঠানে যো আচরিযৰাদো, সো ন গহেতব্বো, লোকৰজ্জং অতিক্কমিত্ৰা ‘‘ইদং অম্হাকং আচরিযুগ্গহো’’তি ৰদন্তস্স উগ্গহো ন ৰট্টতীতি অধিপ্পাযো. সুত্তানুলোমং নাম অট্ঠকথা. পৰেণিযা আগতসমোধানং গচ্ছতীতি ‘‘পৰেণিযা আগতো আচরিযুগ্গহোৰ গহেতব্বো’’তি এৰং ৰুত্তে মহাঅট্ঠকথাৰাদেযেৰ সঙ্গহং গচ্ছতীতি অধিপ্পাযো. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. উপসম্পন্নস্স পঞ্ঞত্তেন ৰচনং, অনাদরিযকরণন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.
অনাদরিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. ভিংসাপনসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৪৫. পঞ্চমং উত্তানত্থমেৰ. উপসম্পন্নতা, তস্স দস্সনসৰনৰিসযে ভিংসাপেতুকামতায ৰাযমনন্তি ইমানি পনেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.
ভিংসাপনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. জোতিসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৫০. ছট্ঠে ভগ্গা নাম জনপদিনো রাজকুমারা, তেসং নিৰাসো একোপি জনপদো রুল়্হীসদ্দেন ‘‘ভগ্গা’’তি ৰুচ্চতি. তেন ৰুত্তং ‘‘ভগ্গাতি জনপদস্স নাম’’ন্তি. সুসুমারগিরেতি এৰংনামকে নগরে. তস্স কির নগরস্স মাপনত্থং ৰত্থুৰিজ্জাচরিযেন নগরট্ঠানস্স পরিগ্গণ্হনদিৰসে অৰিদূরে সুসুমারো সদ্দমকাসি গিরং নিচ্ছারেসি. অথ অনন্তরাযেন নগরে মাপিতে তমেৰ সুসুমারগিরণং সুভনিমিত্তং কত্ৰা সুসুমারগিরংত্ৰেৰস্স নামং অকংসু. কেচি পন ‘‘সুসুমারসণ্ঠানত্তা সুসুমারো নাম একো গিরি, সো তস্স নগরস্স সমীপে, তস্মা তং সুসুমারগিরি এতস্স অত্থীতি ‘সুসুমারগিরী’তি ৰুচ্চতী’’তি ৰদন্তি. তথা ৰা হোতু অঞ্ঞথা ৰা, নামমেতং তস্স নগরস্সাতি আহ ‘‘সুসুমারগিরন্তি নগরস্স নাম’’ন্তি. ভেসকল়াতি ঘম্পণ্ডনামকো গচ্ছৰিসেসো. কেচি ‘‘সেতরুক্খো’’তিপি ৰদন্তি. তেসং বহুলতায পন তং ৰনং ভেসকল়াৰনন্ত্ৰেৰ পঞ্ঞাযিত্থ. ‘‘ভেসগল়াৰনে’’তিপি পাঠো. ‘‘ভেসো নাম একো যক্খো অযুত্তকারী, তস্স ততো গল়িতট্ঠানতায তং ৰনং ভেসগল়াৰনং নাম জাত’’ন্তি হি কেচি.
৩৫২. জোতিকরণেতি অগ্গিকরণে. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. অগিলানতা, অনুঞ্ঞাতকরণাভাৰো, ৰিসিব্বেতুকামতা, সমাদহনন্তি ইমানি পনেত্থ চত্তারি অঙ্গানি.
জোতিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. নহানসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৫৭. সত্তমসিক্খাপদস্স পাল়িযং অসম্ভিন্নেনাতি অমক্খিতেন, অনট্ঠেনাতি অত্থো. ওরেনদ্ধমাসং নহাযেয্যাতি নহাতদিৰসতো পট্ঠায অদ্ধমাসে অপরিপুণ্ণে নহাযেয্য. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. মজ্ঝিমদেসো, ঊনকদ্ধমাসে নহানং, সমযানং ৰা নদীপারগমনস্স ৰা আপদানং ৰা অভাৰোতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
নহানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. দুব্বণ্ণকরণসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৬৮. অট্ঠমে ‘‘চম্মকারনীলং নাম পকতিনীল’’ন্তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. গণ্ঠিপদে পন ‘‘চম্মকারা উদকে তিপুমলং অযগূথঞ্চ পক্খিপিত্ৰা চম্মং কাল়ং করোন্তি, তং চম্মকারনীল’’ন্তি ৰুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. ৰুত্তপ্পকারস্স চীৰরস্স অকতকপ্পতা, অনট্ঠচীৰরাদিতা, নিৰাসনং ৰা পারুপনং ৰাতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
দুব্বণ্ণকরণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ৰিকপ্পনসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৭৪. নৰমে অপচ্চুদ্ধারণন্তি ‘‘ময্হং সন্তকং পরিভুঞ্জ ৰা ৰিস্সজ্জেহি ৰা’’তিআদিনা অকতপচ্চুদ্ধারং. যেন ৰিনযকম্মং কতন্তি যেন সদ্ধিং ৰিনযকম্মং কতং. তিংসকৰণ্ণনাযন্তি নিস্সগ্গিযৰণ্ণনাযং. পরিভোগেন কাযকম্মং, অপচ্চুদ্ধারাপনেন ৰচীকম্মং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. সামং ৰিকপ্পিতস্স অপচ্চুদ্ধারো, ৰিকপ্পনুপগচীৰরতা, পরিভোগোতি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.
ৰিকপ্পনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. চীৰরঅপনিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা
৩৭৭. দসমং উত্তানত্থমেৰ. উপসম্পন্নস্স সন্তকানং পত্তাদীনং অপনিধানং, ৰিহেসেতুকামতা ৰা হসাধিপ্পাযতা ৰাতি ইমানি পনেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.
চীৰরঅপনিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো সুরাপানৰগ্গো ছট্ঠো.