২. গণভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা

২০৯. দুতিযে অভিমারেতি অভিগন্ত্ৰা ভগৰতো মারণত্থায নিযোজিতে ধনুদ্ধরে. গুল়্হপটিচ্ছন্নোতি অপাকটো. পৰিজ্ঝীতি ৰিস্সজ্জেসি. ননু রাজানম্পি মারাপেসীতি ৰচনতো ইদং সিক্খাপদং অজাতসত্তুনো কালে পঞ্ঞত্তন্তি সিদ্ধং, এৰঞ্চ সতি পরতো অনুপঞ্ঞত্তিযং –

‘‘তেন খো পন সমযেন রঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসারস্স ঞাতিসালোহিতো আজীৰকেসু পব্বজিতো হোতি. অথ খো সো আজীৰকো যেন রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৰা রাজানং মাগধং সেনিযং বিম্বিসারং এতদৰোচ…পে… কুক্কুচ্চাযন্তা নাধিৰাসেন্তী’’তি –

ইদং কস্মা ৰুত্তন্তি? সো কির আজীৰকো তং দানং দেন্তো বিম্বিসারকালতো পট্ঠায অদাসি, পচ্ছা অজাতসত্তুকালে সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিতো পট্ঠায ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা তং দানং ন পটিগ্গণ্হিংসু, তস্মা আদিতো পট্ঠায তং ৰত্থু দস্সিতন্তি ৰেদিতব্বং. ‘‘অথ খো সো আজীৰকো ভিক্খূনং সন্তিকে দূতং পাহেসী’’তি ইদঞ্চ ততো পভুতি সো আজীৰকো অন্তরন্তরা ভিক্খূ নিমন্তেত্ৰা দানং দেন্তো অজাতসত্তুকালে সিক্খাপদে পঞ্ঞত্তে যং ভিক্খূনং সন্তিকে দূতং পাহেসি, তং সন্ধায ৰুত্তং.

২১৫. অঞ্ঞমঞ্ঞৰিসিট্ঠত্তা ৰিসদিসং রজ্জং ৰিরজ্জং, ততো আগতা, তত্থ ৰা জাতা, ভৰাতি ৰা ৰেরজ্জা, তে এৰ ৰেরজ্জকা. তে পন যস্মা গোত্তচরণাদিৰিভাগেন নানপ্পকারা, তস্মা ৰুত্তং ‘‘নানাৰেরজ্জকে’’তি. অট্ঠকথাযং পন নানাৰিধেহি অঞ্ঞরজ্জেহি আগতেতি রজ্জানংযেৰ ৰসেন নানপ্পকারতা ৰুত্তা.

২১৭-২১৮. ইমস্স সিক্খাপদস্স ৰিঞ্ঞত্তিং কত্ৰা ভুঞ্জনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তত্তা ৰিঞ্ঞত্তিতো গণভোজনং ৰত্থুৰসেনেৰ পাকটন্তি তং অৰত্ৰা ‘‘গণভোজনং নাম যত্থ…পে… নিমন্তিতা ভুঞ্জন্তী’’তি নিমন্তনৰসেনেৰ পদভাজনে গণভোজনং ৰুত্তং. ‘‘কিঞ্চি পন সিক্খাপদং ৰত্থুঅননুরূপম্পি সিযাতি পদভাজনে ৰুত্তনযেন নিমন্তনৰসেনেৰ গণভোজনং হোতীতি কেসঞ্চি আসঙ্কা ভৰেয্যা’’তি তংনিৰত্তনত্থং ‘‘তং পনেতং গণভোজনং দ্ৰীহাকারেহি পসৰতী’’তি ৰুত্তং. পঞ্চন্নং ভোজনানং নামং গহেত্ৰাতি এত্থ ‘‘ভোজনং গণ্হথাতি ৰুত্তেপি গণভোজনং হোতিযেৰা’’তি ৰদন্তি. ‘‘হেট্ঠা অদ্ধানগমনৰত্থুস্মিং নাৰাভিরুহনৰত্থুস্মিঞ্চ ‘ইধেৰ, ভন্তে, ভুঞ্জথা’তি ৰুত্তে যস্মা কুক্কুচ্চাযন্তা ন পটিগ্গণ্হিংসু, তস্মা ‘ভুঞ্জথা’তি ৰুত্তেপি গণভোজনং ন হোতিযেৰা’’তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. ‘‘পঞ্চন্নং ভোজনানং নামং গহেত্ৰা নিমন্তেতী’’তি ৰুত্তত্তা পন ‘‘ওদনং ভুঞ্জথা’’তি ৰা ‘‘ভত্তং ভুঞ্জথা’’তি ৰা ভোজননামং গহেত্ৰাৰ ৰুত্তে গণভোজনং হোতি, ন অঞ্ঞথা. ‘‘ইধেৰ, ভন্তে, ভুঞ্জথা’’তি এত্থাপি ‘‘ওদন’’ন্তি ৰা ‘‘ভত্ত’’ন্তি ৰা ৰত্ৰাৰ তে এৰং নিমন্তেসুন্তি গহেতব্বং. গণৰসেন ৰা নিমন্তিতত্তা তে ভিক্খূ অপকতঞ্ঞুতায কুক্কুচ্চাযন্তা ন পটিগ্গণ্হিংসূতি অযং অম্হাকং খন্তি, ৰীমংসিত্ৰা যুত্ততরং গহেতব্বং.

একতো গণ্হন্তীতি এত্থ অঞ্ঞমঞ্ঞস্স দ্ৰাদসহত্থং অমুঞ্চিত্ৰা ঠিতা একতো গণ্হন্তি নামাতি গহেতব্বং. ‘‘অম্হাকং চতুন্নম্পি ভত্তং দেহীতি ৰা ৰিঞ্ঞাপেয্যু’’ন্তি ৰচনতো হেট্ঠা ‘‘ত্ৰং একস্স ভিক্খুনো ভত্তং দেহি, ত্ৰং দ্ৰিন্নন্তি এৰং ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা’’তি ৰচনতো চ অত্তনো অত্থায অঞ্ঞেহি ৰিঞ্ঞত্তম্পি সাদিযন্তস্স গণভোজনং হোতিযেৰাতি দট্ঠব্বং. এৰং ৰিঞ্ঞত্তিতো পসৰতীতি এত্থ ৰিঞ্ঞত্তিযা সতি গণ্হন্তস্স একতো হুত্ৰা গহণে ইমিনা সিক্খাপদেন আপত্তি, ৰিসুং গহণে পণীতভোজনসূপোদনৰিঞ্ঞত্তীহি আপত্তি ৰেদিতব্বা.

ৰিচারেতীতি পঞ্চখণ্ডাদিৰসেন সংৰিদহতি. ঘট্টেতীতি অনুৰাতং ছিন্দিত্ৰা হত্থেন দণ্ডকেন ৰা ঘট্টেতি. সুত্তং করোতীতি সুত্তং ৰট্টেতি. ৰলেতীতি দণ্ডকে ৰা হত্থে ৰা আৰট্টেতি. ‘‘অভিনৰস্সেৰ চীৰরস্স করণং ইধ চীৰরকম্মং নাম, পুরাণচীৰরে সূচিকম্মং নাম ন হোতী’’তি ৰদন্তি. ‘‘চতুত্থে আগতে ন যাপেন্তীতি ৰচনতো সচে অঞ্ঞো কোচি আগচ্ছন্তো নত্থি, চত্তারোযেৰ চ তত্থ নিসিন্না যাপেতুং ন সক্কোন্তি, ন ৰট্টতী’’তি ৰদন্তি.

২২০. গণভোজনাপত্তিজনকনিমন্তনভাৰতো ‘‘অকপ্পিযনিমন্তন’’ন্তি ৰুত্তং. সম্পৰেসেত্ৰাতি নিসীদাপেত্ৰা. গণো ভিজ্জতীতি গণো আপত্তিং ন আপজ্জতীতি অধিপ্পাযো. ‘‘যত্থ চত্তারো ভিক্খূ…পে… ভুঞ্জন্তী’’তি ইমায পাল়িযা সংসন্দনতো ‘‘ইতরেসং পন গণপূরকো হোতী’’তি ৰুত্তং. অৰিসেসেনাতি ‘‘গিলানো ৰা চীৰরকারকো ৰা’’তি অৰিসেসেত্ৰা সব্বসাধারণৰচনেন. তস্মাতি অৰিসেসিতত্তা. ভুত্ৰা গতেসূতি এত্থ অগতেসুপি ভোজনকিচ্চে নিট্ঠিতে গণ্হিতুং ৰট্টতি. তানি চ তেহি একতো ন গহিতানীতি যেহি ভোজনেহি ৰিসঙ্কেতো নত্থি, তানি ভোজনানি তেহি ভিক্খূহি একতো ন গহিতানি একেন পচ্ছা গহিতত্তা. মহাথেরেতি ভিক্খূ সন্ধায ৰুত্তং. দূতস্স পুন পটিপথং আগন্ত্ৰা ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তি ৰচনভযেন ‘‘গামদ্ৰারে অট্ঠত্ৰাৰা’’তি ৰুত্তং. তত্থ তত্থ গন্ত্ৰাতি অন্তরৰীথিআদীসু তত্থ তত্থ ঠিতানং সন্তিকং গন্ত্ৰা. ভিক্খূনং অত্থায ঘরদ্ৰারে ঠপেত্ৰা দিয্যমানেপি এসেৰ নযো. নিৰত্তথাতি ৰুত্তপদে নিৰত্তিতুং ৰট্টতীতি ‘‘নিৰত্তথা’’তি ৰিচ্ছিন্দিত্ৰা পচ্ছা ‘‘ভত্তং গণ্হথা’’তি ৰুত্তত্তা ৰট্টতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ. গণভোজনতা, সমযাভাৰো, অজ্ঝোহরণন্তি ইমানি পনেত্থ তীণি অঙ্গানি.

গণভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.