৫. সহসেয্যসিক্খাপদৰণ্ণনা
৪৯-৫০. পঞ্চমে ৰিকূজমানাতি নিত্থুনন্তা. কাকচ্ছমানাতি রোদন্তা. তত্রিদং ৰত্থুনিদস্সনং ৰা. তেন নু খো পাতিতন্তি পুচ্ছাৰসেন কথিতত্তা নত্থি মুসাৰাদো. কেচি পন ‘‘সন্দেহৰসেন ৰচনং মুসা নাম ন হোতি, তস্মা এৰং ৰুত্ত’’ন্তি ৰদন্তি. সন্তিকং অগন্ত্ৰাতি ‘‘যং এতেসং ন কপ্পতি, তং তেসম্পি ন কপ্পতী’’তি অধিপ্পাযেন অগন্ত্ৰা.
৫১. দিরত্ততিরত্তন্তি এত্থ ৰচনসিলিট্ঠতামত্তেন দিরত্ত-গ্গহণং কতন্তি ৰেদিতব্বং. তিরত্তঞ্হি সহৰাসে লব্ভমানে দিরত্তে ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি দিরত্তগ্গহণং ৰিসুং ন যোজেতি. তেনেৰাহ ‘‘উত্তরিদিরত্ততিরত্তন্তি ভগৰা সামণেরানং সঙ্গহকরণত্থায তিরত্তপরিহারং অদাসী’’তি. নিরন্তরং তিরত্তদস্সনত্থং ৰা দিরত্তগ্গহণং কতং. কেৰলঞ্হি তিরত্তন্তি ৰুত্তে অঞ্ঞত্থ ৰাসেন অন্তরিকম্পি তিরত্তং গণ্হেয্য, দিরত্তৰিসিট্ঠং পন তিরত্তং ৰুচ্চমানং তেন অনন্তরিকমেৰ তিরত্তং দীপেতি. সযনং সেয্যা, সযন্তি এত্থাতিপি সেয্যাতি আহ ‘‘কাযপ্পসারণসঙ্খাত’’ন্তিআদি. তস্মাতি যস্মা উভযম্পি পরিগ্গহিতং, তস্মা. পঞ্চহি ছদনেহীতি ইট্ঠকসিলাসুধাতিণপণ্ণসঙ্খআতেহি পঞ্চহি ছদনেহি. ৰাচুগ্গতৰসেনাতি পগুণৰসেন. দিযড্ঢহত্থুব্বেধো ৰড্ঢকীহত্থেন গহেতব্বো. একূপচারোতি ৰল়ঞ্জনদ্ৰারস্স একত্তং সন্ধায ৰুত্তং. সতগব্ভং ৰা চতুস্সালং একূপচারং হোতীতি সম্বন্ধো.
উপরিমতলেন সদ্ধিং অসম্বদ্ধভিত্তিকস্সাতি ইদং তুলায অব্ভন্তরে সযিত্ৰা পুন তেনেৰ সুসিরেন নিক্খমিত্ৰা ভিত্তিঅন্তরেন হেট্ঠিমতলং পৰিসিতুং যোগ্গেপি উপরিমতলেন অসম্বদ্ধভিত্তিকে সেনাসনে অনাপত্তিযা ৰুত্তায তথা পৰিসিতুং অসক্কুণেয্যে সম্বদ্ধভিত্তিকে ৰত্তব্বমেৰ নত্থীতি দস্সনত্থং ৰুত্তং, ন পন সম্বদ্ধভিত্তিকে আপত্তীতি দস্সনত্থং ৰুত্তং. হেট্ঠাপাসাদে সযিতভিক্খুস্স অনাপত্তীতি ইদম্পি তাদিসে সেনাসনে হেট্ঠিমতলে সযিতস্সেৰ আপত্তিপ্পসঙ্কা সিযাতি তংনিৰারণত্থং ৰুত্তং, ন পন উপরিমতলে সযিতস্স আপত্তীতি দস্সনত্থং. নানূপচারেতি যত্থ বহি নিস্সেণিং কত্ৰা উপরিমতলং আরোহন্তি, তাদিসং সন্ধায ৰুত্তং. উপরিমতলেপি আকাসঙ্গণে নিপজ্জন্তস্স আপত্তিযা অভাৰতো ‘‘ছদনব্ভন্তরে’’তি ৰুত্তং.
সভাসঙ্খেপেনাতি সভাকারেন. অড্ঢকুট্টকে সেনাসনেতি এত্থ ‘‘অড্ঢকুট্টকং নাম যত্থ একং পস্সং মুঞ্চিত্ৰা তীসু পস্সেসু ভিত্তিযো বদ্ধা হোন্তি, যত্থ ৰা একস্মিং পস্সে ভিত্তিং উট্ঠাপেত্ৰা উভোসু পস্সেসু উপড্ঢং উপড্ঢং কত্ৰা ভিত্তিযো উট্ঠাপেন্তি, তাদিসং সেনাসন’’ন্তি তীসুপি গণ্ঠিপদেসু ৰুত্তং. গণ্ঠিপদে পন ‘‘অড্ঢকুট্টকেতি ছদনং অড্ঢেন অসম্পত্তকুট্টকে’’তি ৰুত্তং, তম্পি নো ন যুত্তং. ‘‘ৰাল়সঙ্ঘাটো নাম থম্ভানং উপরি ৰাল়রূপেহি কতসঙ্ঘাটো ৰুচ্চতী’’তি ৰদন্তি. পরিক্খেপস্স বহিগতেতি এত্থ যস্মিং পস্সে পরিক্খেপো নত্থি, তত্থাপি পরিক্খেপারহপ্পদেসতো বহিগতে অনাপত্তিযেৰাতি দট্ঠব্বং. অপরিচ্ছিন্নগব্ভূপচারেতি এত্থ মজ্ঝে ৰিৰটঙ্গণৰন্তাসু পমুখমহাচতুস্সালাসু যথা আকাসঙ্গণং অনোতরিত্ৰা পমুখেনেৰ গন্ত্ৰা সব্বগব্ভে পৰিসিতুং ন সক্কা হোতি, এৰং একেকগব্ভস্স দ্ৰীসু পস্সেসু কুট্টং নীহরিত্ৰা কতং পরিচ্ছিন্নগব্ভূপচারং নাম, ইদং পন তাদিসং ন হোতীতি ‘‘অপরিচ্ছিন্নগব্ভূপচারে’’তি ৰুত্তং. সব্বগব্ভে পৰিসন্তীতি গব্ভূপচারস্স অপরিচ্ছিন্নত্তা আকাসঙ্গণং অনোতরিত্ৰা পমুখেনেৰ গন্ত্ৰা তং তং গব্ভং পৰিসন্তি. অথ কুতো তস্স পরিক্খেপোযেৰ সব্বপরিচ্ছন্নত্তাতি ৰুত্তন্তি আহ ‘‘গব্ভপরিক্খেপোযেৰ হিস্স পরিক্খেপো’’তি. ইদঞ্চ সমন্তা গব্ভভিত্তিযো সন্ধায ৰুত্তং. চতুস্সালৰসেন সন্নিৰিট্ঠেপি সেনাসনে গব্ভপমুখং ৰিসুং অপরিক্খিত্তম্পি সমন্তা ঠিতগব্ভভিত্তীনং ৰসেন পরিক্খিত্তং নাম হোতি.
‘‘ননু চ ‘অপরিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তী’তি অন্ধকট্ঠকথাযং অৰিসেসেন ৰুত্তং, তস্মা চতুস্সালৰসেন সন্নিৰিট্ঠেপি সেনাসনে ৰিসুং অপরিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তিযেৰা’’তি যো ৰদেয্য, তস্স ৰাদপরিমোচনত্থং ইদং ৰুত্তং ‘‘যং পন…পে… পাটেক্কসন্নিৰেসা একচ্ছদনা গব্ভপাল়িযো সন্ধায ৰুত্ত’’ন্তি. ইদং ৰুত্তং হোতি – ‘‘অপরিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তীতি যং ৰুত্তং, তং ন চতুস্সালৰসেন সন্নিৰিট্ঠা গব্ভপাল়িযো সন্ধায ৰুত্তং, কিঞ্চরহি ৰিসুং সন্নিৰিট্ঠং একমেৰ গব্ভপাল়িং সন্ধায. তাদিসায হি গব্ভপাল়িযা অপরিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তি, ন চতুস্সালৰসেন সন্নিৰিট্ঠাযা’’তি. একায চ গব্ভপাল়িযা তস্স তস্স গব্ভস্স উপচারং পরিচ্ছিন্দিত্ৰা অন্তমসো উভোসু পস্সেসু খুদ্দকভিত্তীনং উট্ঠাপনমত্তেনপি পমুখং পরিক্খিত্তং নাম হোতি, চতুস্সালৰসেন সন্নিৰিট্ঠাসু পন গব্ভপাল়ীসু উভোসু পস্সেসু গব্ভভিত্তীনং ৰসেনপি পমুখং পরিক্খিত্তং নাম হোতি. তস্মা যং ইমিনা লক্খণেন পরিক্খিত্তং পমুখং, তত্থ আপত্তি, ইতরত্থ অনাপত্তীতি ইদমেত্থ সন্নিট্ঠানং.
ইদানি ‘‘অপরিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তী’’তি ৰত্ৰা তস্সেৰ ৰচনস্স অধিপ্পাযং পকাসেন্তেন যং ৰুত্তং ‘‘ভূমিযং ৰিনা জগতিযা পমুখং সন্ধায কথিত’’ন্তি, তস্স অযুত্ততাৰিভাৰনত্থং ‘‘যঞ্চ তত্থা’’তিআদি আরদ্ধং. ভূমিযং ৰিনা জগতিযা পমুখং সন্ধায কথিতন্তি হি ইমস্স ৰচনস্স অযমধিপ্পাযো – ‘‘অপরিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তী’’তি যং ৰুত্তং, তং ৰিনা ৰত্থুং ভূমিযং কতগেহস্স পমুখং সন্ধায কথিতং. সচে পন উচ্চৰত্থুকং পমুখং হোতি, পরিক্খিত্তসঙ্খ্যং ন গচ্ছতীতি. তেনেৰাহ ‘‘দসহত্থুব্বেধাপি হি জগতি পরিক্খেপসঙ্খ্যং ন গচ্ছতী’’তি. হেট্ঠাপি ইদমেৰ মনসি সন্নিধায ৰুত্তং ‘‘উচ্চৰত্থুকং চেপি হোতি, পমুখে সযিতো গব্ভে সযিতানং আপত্তিং ন করোতী’’তি. তত্থাতি অন্ধকট্ঠকথাযং. জগতিযা পমাণং ৰত্ৰাতি ‘‘সচে জগতিযা ওতরিত্ৰা ভূমিযং সযিতো, জগতিযা উপরি সযিতং ন পস্সতী’’তি এৰং জগতিযা উব্বেধেন পমাণং ৰত্ৰা. একসালাদীসু উজুকমেৰ দীঘং কত্ৰা সন্নিৰেসিতো পাসাদো একসালসন্নিৰেসো. দ্ৰিসালসন্নিৰেসাদযোপি ৰুত্তানুসারতো ৰেদিতব্বা. সালপ্পভেদদীপনমেৰ চেত্থ হেট্ঠা ৰুত্ততো ৰিসেসো.
মজ্ঝেপাকারং করোন্তীতি এত্থাপি পরিক্খেপস্স হেট্ঠিমপরিচ্ছেদেন দিযড্ঢহত্থুব্বেধত্তা দিযড্ঢহত্থং চেপি মজ্ঝে পাকারং করোন্তি, নানূপচারমেৰ হোতীতি ৰেদিতব্বং. ন হি ছিদ্দেন গেহং একূপচারং নাম হোতীতি এত্থ সচে উব্বেধেন দিযড্ঢহত্থব্ভন্তরে মনুস্সানং সঞ্চারপ্পহোনকং ছিদ্দং হোতি, তম্পি দ্ৰারমেৰাতি একূপচারং হোতি. কিং পরিক্খেপোৰিদ্ধস্তোতি পমুখস্স পরিক্খেপং সন্ধায ৰদতি. সব্বত্থ পঞ্চন্নংযেৰ ছদনানং আগতত্তা ৰদতি ‘‘পঞ্চন্নং অঞ্ঞতরেন ছদনেন ছন্না’’তি.
৫৩. পাল়িযং ‘‘সেয্যা নাম সব্বচ্ছন্না সব্বপরিচ্ছন্না যেভুয্যেনচ্ছন্না যেভুয্যেনপরিচ্ছন্না’’তি ৰদন্তেন যেভুয্যেনচ্ছন্নযেভুয্যেনপরিচ্ছন্নসেনাসনং পাচিত্তিযস্স অৰসানং ৰিয কত্ৰা দস্সিতং, ‘‘উপড্ঢচ্ছন্নে উপড্ঢপরিচ্ছন্নে আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰদন্তেন চ উপড্ঢচ্ছন্নউপড্ঢপরিচ্ছন্নসেনাসনং দুক্কটস্স আদিং কত্ৰা দস্সিতং, উভিন্নমন্তরা কেন ভৰিতব্বং পাচিত্তিযেন, উদাহু দুক্কটেনাতি? লোকৰজ্জসিক্খাপদস্সেৰ অনৰসেসং কত্ৰা পঞ্ঞাপনতো ইমস্স চ পণ্ণত্তিৰজ্জত্তা যেভুয্যেনচ্ছন্নযেভুয্যেনপরিচ্ছন্নস্স উপড্ঢচ্ছন্নউপড্ঢপরিচ্ছন্নস্স চ অন্তরা পাচিত্তিযং অনিৰারিতমেৰ, তস্মা ৰিনযৰিনিচ্ছযে চ গরুকেযেৰ ঠাতব্বত্তা অট্ঠকথাযম্পি পাচিত্তিযমেৰ দস্সিতং. সত্ত পাচিত্তিযানীতি পাল়িযং ৰুত্তপাচিত্তিযং সামঞ্ঞতো একত্তেন গহেত্ৰা ৰুত্তং. ৰিসুং পন গয্হমানে ‘‘সব্বচ্ছন্নে সব্বপরিচ্ছন্নে পাচিত্তিযং, যেভুয্যেনচ্ছন্নে যেভুয্যেনপরিচ্ছন্নে পাচিত্তিয’’ন্তি অট্ঠেৰ পাচিত্তিযানি হোন্তি.
সেনম্বমণ্ডপৰণ্ণং হোতীতি সীহল়দীপে কির উচ্চৰত্থুকো সব্বচ্ছন্নো সব্বঅপরিচ্ছন্নো এৰংনামকো সন্নিপাতমণ্ডপো অত্থি, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. যদি জগতিপরিক্খেপসঙ্খ্যং গচ্ছতি, উচ্চৰত্থুকত্তা মণ্ডপস্স সব্বঅপরিচ্ছন্নতা ন যুজ্জতীতি আহ ‘‘ইমিনাপেতং ৰেদিতব্ব’’ন্তিআদি. চূল়কচ্ছন্নাদীনি চেত্থ এৰং ৰেদিতব্বানি – যস্স চতূসু ভাগেসু একো ছন্নো, সেসা অচ্ছন্না, ইদং চূল়কচ্ছন্নং. যস্স তীসু ভাগেসু দ্ৰে ছন্না, একো অচ্ছন্নো, ইদং যেভুয্যেনচ্ছন্নং. যস্স দ্ৰীসু ভাগেসু একো ছন্নো, একো অচ্ছন্নো, ইদং উপড্ঢচ্ছন্নং নাম সেনাসনং. চূল়কপরিচ্ছন্নাদীনিপি ইমিনাৰ নযেন ৰেদিতব্বানি. সেসং উত্তানমেৰ. পাচিত্তিযৰত্থুকসেনাসনং, তত্থ তত্থ অনুপসম্পন্নেন সহ নিপজ্জনং, চতুত্থদিৰসে সূরিযত্থঙ্গমনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি.
সহসেয্যসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.