৩১. চোদনাদিৰিনিচ্ছযকথা

২৩০. চোদনাদিৰিনিচ্ছযোতি এত্থ (পারা. অট্ঠ. ২.৩৮৫-৬) পন চোদেতুং কো লভতি, কো ন লভতি? দুব্বলচোদকৰচনং তাৰ গহেত্ৰা কোচি ন লভতি. দুব্বলচোদকো নাম সম্বহুলেসু কথাসল্লাপেন নিসিন্নেসু একো একং আরব্ভ অনোদিস্সকং কত্ৰা পারাজিকৰত্থুং কথেতি, অঞ্ঞো তং সুত্ৰা ইতরস্স গন্ত্ৰা আরোচেতি, সো তং উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘ত্ৰং কির মং ইদঞ্চিদঞ্চ ৰদসী’’তি ভণতি, সো ‘‘নাহং এৰরূপং জানামি, কথাপৰত্তিযং পন মযা অনোদিস্সকং কত্ৰা ৰুত্তমত্থি. সচে অহং তৰ ইমং দুক্খুপ্পত্তিং জানেয্যং, এত্তকম্পি ন কথেয্য’’ন্তি. অযং দুব্বলচোদকো. তস্সেতং কথাসল্লাপং গহেত্ৰা তং ভিক্খুং কোচি চোদেতুং ন লভতি, এতং পন অগ্গহেত্ৰা সীলসম্পন্নো ভিক্খু ভিক্খুং ৰা ভিক্খুনিং ৰা, সীলসম্পন্না চ ভিক্খুনী ভিক্খুনীমেৰ চোদেতুং লভতীতি মহাপদুমত্থেরো আহ. মহাসুমত্থেরো পন ‘‘পঞ্চপি সহধম্মিকা লভন্তী’’তি আহ. গোদত্তত্থেরো ‘‘ন কোচি ন লভতী’’তি ৰত্ৰা ‘‘ভিক্খুস্স সুত্ৰা চোদেতি, ভিক্খুনিযা সুত্ৰা…পে… তিত্থিযসাৰকানং সুত্ৰা চোদেতী’’তি ইদং সুত্তং আহরি. তিণ্ণম্পি থেরানং ৰাদে চুদিতকস্সেৰ পটিঞ্ঞায কারেতব্বো.

অযং পন চোদনা নাম দিট্ঠচোদনা সুতচোদনা পরিসঙ্কিতচোদনাতি তিৰিধা হোতি. অপরাপি চতুব্বিধা হোতি সীলৰিপত্তিচোদনা আচারৰিপত্তিচোদনা দিট্ঠিৰিপত্তিচোদনা আজীৰৰিপত্তিচোদনাতি. তত্থ গরুকানং দ্ৰিন্নং আপত্তিক্খন্ধানং ৰসেন সীলৰিপত্তিচোদনা ৰেদিতব্বা, অৰসেসানং ৰসেন আচারৰিপত্তিচোদনা, মিচ্ছাদিট্ঠিঅন্তগ্গাহিকদিট্ঠিৰসেন দিট্ঠিৰিপত্তিচোদনা, আজীৰহেতু পঞ্ঞত্তানং ছন্নং সিক্খাপদানং ৰসেন আজীৰৰিপত্তিচোদনা ৰেদিতব্বা.

অপরাপি চতুব্বিধা হোতি ৰত্থুসন্দস্সনা আপত্তিসন্দস্সনা সংৰাসপটিক্খেপো সামীচিপটিক্খেপোতি. তত্থ ৰত্থুসন্দস্সনা নাম ‘‘ত্ৰং মেথুনং ধম্মং পটিসেৰি, অদিন্নং আদিযি, মনুস্সং ঘাতযিত্থ, অভূতং আরোচযিত্থা’’তি এৰং পৰত্তা. আপত্তিসন্দস্সনা নাম ‘‘ত্ৰং মেথুনধম্মপারাজিকাপত্তিং আপন্নো’’তিএৰমাদিনযপ্পৰত্তা. সংৰাসপটিক্খেপো নাম ‘‘নত্থি তযা সদ্ধিং উপোসথো ৰা পৰারণা ৰা সঙ্ঘকম্মং ৰা’’তি এৰং পৰত্তো. সামীচিপটিক্খেপো নাম অভিৰাদনপচ্চুট্ঠানঅঞ্জলীকম্মবীজনাদিকম্মানং অকরণং. তং পটিপাটিযা ৰন্দনাদীনি করোন্তো একস্স অকত্ৰা সেসানং করণকালে ৰেদিতব্বং. এত্তাৰতাপি চোদনা নাম হোতি. যাগুভত্তাদিনা পন যং ইচ্ছতি, তং আপুচ্ছতি, ন তাৰতা চোদনা হোতি.

অপরা পাতিমোক্খট্ঠপনক্খন্ধকে (চূল়ৰ. ৩৮৭) ‘‘একং, ভিক্খৰে, অধম্মিকং পাতিমোক্খট্ঠপনং, একং ধম্মিক’’ন্তিআদিং কত্ৰা যাৰ দস অধম্মিকানি পাতিমোক্খট্ঠপনানি, দস ধম্মিকানীতি এৰং অধম্মিকা পঞ্চপঞ্ঞাস, ধম্মিকা পঞ্চপঞ্ঞাসাতি দসুত্তরসতং চোদনা ৰুত্তা. তা দিট্ঠেন চোদেন্তস্স দসুত্তরসতং, সুতেন চোদেন্তস্স দসুত্তরসতং, পরিসঙ্কায চোদেন্তস্স দসুত্তরসতন্তি তিংসাধিকানি তীণি সতানি হোন্তি. তানি কাযেন চোদেন্তস্স, ৰাচায চোদেন্তস্স, কাযৰাচায চোদেন্তস্সাতি তিগুণানি কতানি নৰুতাধিকানি নৰ সতানি হোন্তি. তানি অত্তনা চোদেন্তস্সপি পরেন চোদাপেন্তস্সপি তত্তকানেৰাতি ৰীসতিঊনানি দ্ৰে সহস্সানি হোন্তি. পুন দিট্ঠাদিভেদে সমূলিকামূলিকৰসেন অনেকসহস্সা চোদনা হোন্তীতি ৰেদিতব্বা.

২৩১. ৰুত্তপ্পভেদাসু পন ইমাসু চোদনাসু যায কাযচি চোদনায ৰসেন সঙ্ঘমজ্ঝে ওসটে ৰত্থুস্মিং চুদিতকচোদকা ৰত্তব্বা ‘‘তুম্হে অম্হাকং ৰিনিচ্ছযেন তুট্ঠা ভৰিস্সথা’’তি. সচে ‘‘ভৰিস্সামা’’তি ৰদন্তি, সঙ্ঘেন তং অধিকরণং সম্পটিচ্ছিতব্বং. অথ পন ‘‘ৰিনিচ্ছিনথ তাৰ, ভন্তে, সচে অম্হাকং খমিস্সতি, গণ্হিস্সামা’’তি ৰদন্তি, ‘‘চেতিযং তাৰ ৰন্দথা’’তিআদীনি ৰত্ৰা দীঘসুত্তং কত্ৰা ৰিস্সজ্জিতব্বং. তে চে চিররত্তং কিলন্তা পক্কন্তপরিসা উপচ্ছিন্নপক্খা হুত্ৰা পুন যাচন্তি, যাৰততিযং পটিক্খিপিত্ৰা যদা নিম্মদা হোন্তি, তদা নেসং অধিকরণং ৰিনিচ্ছিনিতব্বং. ৰিনিচ্ছিনন্তেহি চ সচে অলজ্জুস্সন্না হোতি পরিসা, উব্বাহিকায তং অধিকরণং ৰিনিচ্ছিনিতব্বং. সচে বালুস্সন্না হোতি পরিসা, ‘‘তুম্হাকং সভাগে ৰিনযধরে পরিযেসথা’’তি ৰিনযধরে পরিযেসাপেত্ৰা যেন ধম্মেন যেন ৰিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকরণং ৰূপসম্মতি, তথা তং অধিকরণং ৰূপসমেতব্বং.

তত্থ চ ধম্মোতি ভূতং ৰত্থু. ৰিনযোতি চোদনা চেৰ সারণা চ. সত্থুসাসনন্তি ঞত্তিসম্পদা চ অনুস্সাৰনসম্পদা চ. তস্মা চোদকেন ৰত্থুস্মিং আরোচিতে চুদিতকো পুচ্ছিতব্বো ‘‘সন্তমেতং, নো’’তি. এৰং ৰত্থুং উপপরিক্খিত্ৰা ভূতেন ৰত্থুনা চোদেত্ৰা সারেত্ৰা ঞত্তিসম্পদায চ অনুস্সাৰনসম্পদায চ তং অধিকরণং ৰূপসমেতব্বং. তত্র চে অলজ্জী লজ্জিং চোদেতি, সো চ অলজ্জী বালো হোতি অব্যত্তো, নাস্স নযো দাতব্বো, এৰং পন ৰত্তব্বো ‘‘কিম্হি নং চোদেসী’’তি. অদ্ধা সো ৰক্খতি ‘‘কিমিদং, ভন্তে, কিম্হি নং নামা’’তি. ‘‘ত্ৰং কিম্হি নম্পি ন জানাসি, ন যুত্তং তযা এৰরূপেন বালেন পরং চোদেতু’’ন্তি উয্যোজেতব্বো, নাস্স অনুযোগো দাতব্বো. সচে পন সো অলজ্জী পণ্ডিতো হোতি ব্যত্তো, দিট্ঠেন ৰা সুতেন ৰা অজ্ঝোত্থরিত্ৰা সম্পাদেতুং সক্কোতি, এতস্স অনুযোগং দত্ৰা লজ্জিস্সেৰ পটিঞ্ঞায কম্মং কাতব্বং.

সচে লজ্জী অলজ্জিং চোদেতি, সো চ লজ্জী বালো হোতি অব্যত্তো, ন সক্কোতি অনুযোগং দাতুং, তস্স নযো দাতব্বো ‘‘কিম্হি নং চোদেসি সীলৰিপত্তিযা ৰা আচারৰিপত্তিআদীসু ৰা একিস্সা’’তি. কস্মা পন ইমস্সেৰ এৰং নযো দাতব্বো, ন ইতরস্সাতি, ননু ন যুত্তং ৰিনযধরানং অগতিগমনন্তি? ন যুত্তমেৰ. ইদং পন অগতিগমনং ন হোতি, ধম্মানুগ্গহো নাম এসো. অলজ্জিনিগ্গহত্থায হি লজ্জিপগ্গহত্থায চ সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং. তত্র অলজ্জী নযং লভিত্ৰা অজ্ঝোত্থরন্তো এহিতি, লজ্জী পন নযং লভিত্ৰা দিট্ঠে দিট্ঠসন্তানেন সুতে সুতসন্তানেন পতিট্ঠায কথেস্সতি, তস্মা তস্স ধম্মানুগ্গহো ৰট্টতি. সচে পন সো লজ্জী পণ্ডিতো হোতি ব্যত্তো, পতিট্ঠায কথেতি, অলজ্জী চ ‘‘এতম্পি নত্থি, এতম্পি নত্থী’’তি পটিঞ্ঞং ন দেতি, অলজ্জিস্স পটিঞ্ঞায এৰ কাতব্বং.

তদত্থদীপনত্থঞ্চ ইদং ৰত্থু ৰেদিতব্বং – তিপিটকচূল়াভযত্থেরো কির লোহপাসাদস্স হেট্ঠা ভিক্খূনং ৰিনযং কথেত্ৰা সাযন্হসমযে ৰুট্ঠাতি, তস্স ৰুট্ঠানসমযে দ্ৰে অত্তপচ্চত্থিকা কথং পৰত্তেসুং. একো ‘‘এতম্পি নত্থি, এতম্পি নত্থী’’তি পটিঞ্ঞং ন দেতি, অথ অপ্পাৰসেসে পঠমযামে থেরস্স তস্মিং পুগ্গলে ‘‘অযং পতিট্ঠায কথেতি, অযং পন পটিঞ্ঞং ন দেতি, বহূনি চ ৰত্থূনি ওসটানি, অদ্ধা এতং কতং ভৰিস্সতী’’তি অসুদ্ধলদ্ধি উপ্পন্না. ততো বীজনীদণ্ডকেন পাদকথলিকায সঞ্ঞং দত্ৰা ‘‘অহং, আৰুসো, ৰিনিচ্ছিনিতুং অননুচ্ছৰিকো, অঞ্ঞেন ৰিনিচ্ছিনাপেহী’’তি আহ. ‘‘কস্মা, ভন্তে’’তি? থেরো তমত্থং আরোচেসি. চুদিতকপুগ্গলস্স কাযে ডাহো উট্ঠিতো, ততো সো থেরং ৰন্দিত্ৰা ‘‘ভন্তে, ৰিনিচ্ছিনিতুং অনুরূপেন ৰিনযধরেন নাম তুম্হাদিসেনেৰ ভৰিতুং ৰট্টতি, চোদকেন চ ঈদিসেনেৰ ভৰিতুং ৰট্টতী’’তি ৰত্ৰা সেতকানি নিৰাসেত্ৰা ‘‘চিরং কিলমিতাত্থ মযা’’তি খমাপেত্ৰা পক্কামি.

এৰং লজ্জিনা চোদিযমানো অলজ্জী বহূসুপি ৰত্থূসু উপ্পন্নেসু পটিঞ্ঞং ন দেতি, সো নেৰ ‘‘সুদ্ধো’’তি ৰত্তব্বো, ন ‘‘অসুদ্ধো’’তি, জীৰমতকো নাম আমকপূতিকো নাম চেস. সচে পনস্স অঞ্ঞম্পি তাদিসং ৰত্থু উপ্পজ্জতি, ন ৰিনিচ্ছিনিতব্বং, তথা নাসিতকো ভৰিস্সতি. সচে পন অলজ্জীযেৰ অলজ্জিং চোদেতি, সো ৰত্তব্বো ‘‘আৰুসো, তৰ ৰচনেনাযং কিং সক্কা ৰত্তু’’ন্তি. ইতরম্পি তথেৰ ৰত্ৰা ‘‘উভোপি একসম্ভোগপরিভোগা হুত্ৰা জীৰথা’’তি উয্যোজেতব্বা. সীলত্থায নেসং ৰিনিচ্ছযো ন কাতব্বো, পত্তচীৰরপরিৰেণাদিঅত্থায পন পতিরূপং সক্খিং লভিত্ৰা কাতব্বোতি.

অথ লজ্জী লজ্জিং চোদেতি, ৰিৰাদো চ নেসং কিস্মিঞ্চিদেৰ অপ্পমত্তকো হোতি, সঞ্ঞাপেত্ৰা ‘‘মা এৰং করোথা’’তি অচ্চযং দেসাপেত্ৰা উয্যোজেতব্বা. অথ পনেত্থ চুদিতকেন সহসা ৰিরদ্ধং হোতি, আদিতো পট্ঠায অলজ্জী নাম নত্থি. সো চ পক্খানুরক্খণত্থায পটিঞ্ঞং ন দেতি, ‘‘মযং সদ্দহাম, মযং সদ্দহামা’’তি বহূ উট্ঠহন্তি, সো তেসং পটিঞ্ঞায একৰারং দ্ৰেৰারং সুদ্ধো হোতু, অথ পন ৰিরদ্ধকালতো পট্ঠায ঠানে ন তিট্ঠতি, ৰিনিচ্ছযো ন দাতব্বো.

২৩২. অদিন্নাদানৰত্থুং ৰিনিচ্ছিনন্তেন (পারা. অট্ঠ. ১.৯২) পন পঞ্চৰীসতি অৰহারা সাধুকং সল্লক্খেতব্বা. তেসু চ কুসলেন ৰিনযধরেন ওতিণ্ণং ৰত্থুং সহসা অৰিনিচ্ছিনিত্ৰাৰ পঞ্চ ঠানানি ওলোকেতব্বানি, যানি সন্ধায পোরাণা আহু –

‘‘ৰত্থুং কালঞ্চ দেসঞ্চ, অগ্ঘং পরিভোগপঞ্চমং;

তুলযিত্ৰা পঞ্চ ঠানানি, ধারেয্যত্থং ৰিচক্খণো’’তি. (পারা. অট্ঠ. ১.৯২);

তত্থ ৰত্থুন্তি ভণ্ডং. অৰহারকেন হি ‘‘মযা ইদং নাম অৰহট’’ন্তি ৰুত্তেপি আপত্তিং অনারোপেত্ৰাৰ তং ভণ্ডং ‘‘সসামিকং ৰা অসামিকং ৰা’’তি উপপরিক্খিতব্বং. সসামিকেপি সামিকানং সালযভাৰো ৰা নিরালযভাৰো ৰা উপপরিক্খিতব্বো. সচে তেসং সালযকালে অৰহটং, ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৰা আপত্তি কাতব্বা. সচে নিরালযকালে, পারাজিকেন ন কাতব্বা. ভণ্ডসামিকেসু পন ভণ্ডং আহরাপেন্তেসু ভণ্ডং দাতব্বং. অযমেত্থ সামীচি.

ইমস্স পনত্থস্স দীপনত্থমিদং ৰত্থু – ভাতিযরাজকালে কির মহাচেতিযপূজায দক্খিণদিসতো একো ভিক্খু সত্তহত্থং পণ্ডুকাসাৰং অংসে করিত্ৰা চেতিযঙ্গণং পাৰিসি. তঙ্খণমেৰ চ রাজাপি চেতিযৰন্দনত্থং আগতো. ততো উস্সারণায ৰত্তমানায মহাজনসম্মদ্দো অহোসি. অথ সো ভিক্খু জনসম্মদ্দপীল়িতো অংসতো পতন্তং কাসাৰং অদিস্ৰাৰ নিক্খন্তো, নিক্খমিত্ৰা কাসাৰং অপস্সন্তো ‘‘কো ঈদিসে জনসম্মদ্দে কাসাৰং লচ্ছতি, ন দানি তং ময্হ’’ন্তি ধুরনিক্খেপং কত্ৰা গতো. অথঞ্ঞো ভিক্খু পচ্ছা আগচ্ছন্তো তং কাসাৰং দিস্ৰা থেয্যচিত্তেন গহেত্ৰা পুন ৰিপ্পটিসারী হুত্ৰা ‘‘অস্সমণো দানিম্হি, ৰিব্ভমিস্সামী’’তি চিত্তে উপ্পন্নে ‘‘ৰিনযধরে পুচ্ছিত্ৰা ঞস্সামী’’তি চিন্তেসি.

তেন সমযেন চূল়সুমনত্থেরো নাম সব্বপরিযত্তিধরো ৰিনযাচরিযপামোক্খো মহাৰিহারে পটিৰসতি. সো ভিক্খু থেরং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰন্দিত্ৰা ওকাসং কারেত্ৰা অত্তনো কুক্কুচ্চং পুচ্ছি. থেরো তেন ভট্ঠে জনকাযে পচ্ছা আগন্ত্ৰা গহিতভাৰং ঞত্ৰা ‘‘অত্থি দানি এত্থ ওকাসো’’তি চিন্তেত্ৰা আহ ‘‘সচে কাসাৰসামিকং ভিক্খুং আনেয্যাসি, সক্কা ভৰেয্য তৰ পতিট্ঠা কাতু’’ন্তি. কথাহং, ভন্তে, তং দক্খিস্সামীতি. তহিং তহিং গন্ত্ৰা ওলোকেহীতি. সো পঞ্চপি মহাৰিহারে ওলোকেত্ৰা নেৰ অদ্দক্খি. ততো নং থেরো পুচ্ছি ‘‘কতরায দিসায বহূ ভিক্খূ আগচ্ছন্তী’’তি? ‘‘দক্খিণদিসায, ভন্তে’’তি. তেন হি কাসাৰং দীঘতো চ তিরিযঞ্চ মিনিত্ৰা ঠপেহি, ঠপেত্ৰা দক্খিণদিসায ৰিহারপটিপাটিযা ৰিচিনিত্ৰা তং ভিক্খুং আনেহীতি. সো তথা কত্ৰা তং ভিক্খুং দিস্ৰা থেরস্স সন্তিকং আনেসি. থেরো পুচ্ছি ‘‘তৰেদং কাসাৰ’’ন্তি? ‘‘আম, ভন্তে’’তি. কুহিং তে পাতিতন্তি? সো সব্বং আচিক্খি. থেরো তেন কতং ধুরনিক্খেপং সুত্ৰা ইতরং পুচ্ছি ‘‘তযা ইদং কুহিং দিস্ৰা গহিত’’ন্তি? সোপি সব্বং আরোচেসি. ততো তং থেরো আহ ‘‘সচে তে সুদ্ধচিত্তেন গহিতং অভৰিস্স, অনাপত্তিযেৰ তে অস্স, থেয্যচিত্তেন পন গহিতত্তা দুক্কটং আপন্নোসি, তং দেসেত্ৰা অনাপত্তিকো হোতি, ইদঞ্চ কাসাৰং অত্তনো সন্তকং কত্ৰা এতস্সেৰ ভিক্খুনো দেহী’’তি. সো ভিক্খু অমতেনেৰ অভিসিত্তো ৰরমস্সাসপ্পত্তো অহোসি. এৰং ৰত্থু ওলোকেতব্বং.

কালোতি অৰহারকালো. তদেৰ হি ভণ্ডং কদাচি অপ্পগ্ঘং হোতি, কদাচি মহগ্ঘং. তস্মা তং ভণ্ডং যস্মিং কালে অৰহটং, তস্মিংযেৰ কালে যো তস্স অগ্ঘো হোতি, তেন অগ্ঘেন আপত্তি কারেতব্বা. এৰং কালো ওলোকেতব্বো.

দেসোতি অৰহারদেসো. তঞ্হি ভণ্ডং যস্মিং দেসে অৰহটং, তস্মিংযেৰ দেসে যো তস্স অগ্ঘো হোতি, তেন অগ্ঘেন আপত্তি কারেতব্বা. ভণ্ডুট্ঠানদেসে হি ভণ্ডং অপ্পগ্ঘং হোতি, অঞ্ঞত্থ মহগ্ঘং.

ইমস্সপি চ অত্থস্স দীপনত্থমিদং ৰত্থু – অন্তরসমুদ্দে কির একো ভিক্খু সুসণ্ঠানং নাল়িকেরং লভিত্ৰা ভমং আরোপেত্ৰা সঙ্খথালকসদিসং মনোরমং পানীযথালকং কত্ৰা তত্থেৰ ঠপেত্ৰা চেতিযগিরিং অগমাসি. অঞ্ঞো ভিক্খু অন্তরসমুদ্দং গন্ত্ৰা তস্মিং ৰিহারে পটিৰসন্তো তং থালকং দিস্ৰা থেয্যচিত্তেন গহেত্ৰা চেতিযগিরিমেৰ আগতো. তস্স তত্থ যাগুং পিৰন্তস্স তং থালকং দিস্ৰা থালকসামিকো ভিক্খু আহ ‘‘কুতো তে ইদং লদ্ধ’’ন্তি. অন্তরসমুদ্দতো মে আনীতন্তি. সো তং ‘‘নেতং তৰ সন্তকং, থেয্যায তে গহিত’’ন্তি সঙ্ঘমজ্ঝং আকড্ঢি. তত্থ চ ৰিনিচ্ছযং অলভিত্ৰা মহাৰিহারং অগমিংসু, তত্থ চ ভেরিং পহরাপেত্ৰা মহাচেতিযসমীপে সন্নিপাতং কত্ৰা ৰিনিচ্ছযং আরভিংসু. ৰিনযধরত্থেরা অৰহারং সঞ্ঞাপেসুং.

তস্মিঞ্চ সন্নিপাতে আভিধম্মিকগোদত্তত্থেরো নাম ৰিনযকুসলো হোতি, সো এৰমাহ ‘‘ইমিনা ইদং থালকং কুহিং অৰহট’’ন্তি? ‘‘অন্তরসমুদ্দে অৰহট’’ন্তি. তত্থ তং কিং অগ্ঘতীতি. ন কিঞ্চি অগ্ঘতি. তত্র হি নাল়িকেরং ভিন্দিত্ৰা মিঞ্জং খাদিত্ৰা কপালং ছড্ডেতি, দারুঅত্থং পন ফরতীতি. ইমস্স ভিক্খুনো এত্থ হত্থকম্মং কিং অগ্ঘতীতি? মাসকং ৰা ঊনমাসকং ৰাতি. অত্থি পন কত্থচি সম্মাসম্বুদ্ধেন মাসকে ৰা ঊনমাসকে ৰা পারাজিকং পঞ্ঞত্তন্তি. এৰং ৰুত্তে ‘‘সাধু সাধু, সুকথিতং সুৰিনিচ্ছিত’’ন্তি একসাধুকারো অহোসি. তেন চ সমযেন ভাতিযরাজাপি চেতিযৰন্দনত্থং নগরতো নিক্খন্তো তং সদ্দং সুত্ৰা ‘‘কিং ইদ’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা সব্বং পটিপাটিযা সুত্ৰা নগরে ভেরিং চরাপেসি ‘‘মযি সন্তে ভিক্খূনম্পি ভিক্খুনীনম্পি গিহীনম্পি অধিকরণং আভিধম্মিকগোদত্তত্থেরেন ৰিনিচ্ছিতং সুৰিনিচ্ছিতং, তস্স ৰিনিচ্ছযে অতিট্ঠমানং রাজাণায ঠপেমী’’তি. এৰং দেসো ওলোকেতব্বো.

অগ্ঘোতি ভণ্ডগ্ঘো. নৰভণ্ডস্স হি যো অগ্ঘো হোতি, সো পচ্ছা পরিহাযতি. যথা নৰধোতো পত্তো অট্ঠ ৰা দস ৰা অগ্ঘতি, সো পচ্ছা ভিন্নো ৰা ছিদ্দো ৰা আণিগণ্ঠিকাহতো ৰা অপ্পগ্ঘো হোতি, তস্মা ন সব্বদা ভণ্ডং পকতিঅগ্ঘেনেৰ কাতব্বন্তি. এৰং অগ্ঘো ওলোকেতব্বো.

পরিভোগোতি ভণ্ডপরিভোগো. পরিভোগেনপি হি ৰাসিআদিভণ্ডস্স অগ্ঘো পরিহাযতি. তস্মা এৰং উপপরিক্খিতব্বং – সচে কোচি কস্সচি পাদগ্ঘনকং ৰাসিং হরতি, তত্র ৰাসিসামিকো পুচ্ছিতব্বো ‘‘তযা অযং ৰাসি কিত্তকেন কীতা’’তি? ‘‘পাদেন, ভন্তে’’তি. কিং পন তে কিণিত্ৰাৰ ঠপিতা, উদাহু নং ৰল়ঞ্জেসীতি? সচে ৰদতি ‘‘একদিৰসং মে দন্তকট্ঠং ৰা রজনছল্লি ৰা পত্তপচনকদারু ৰা ছিন্নং, ঘংসিত্ৰা ৰা নিসিতা’’তি, অথস্স পোরাণকো অগ্ঘো ভট্ঠোতি ৰেদিতব্বো. যথা চ ৰাসিযা, এৰং অঞ্জনিযা ৰা অঞ্জনিসলাকায ৰা কুঞ্চিকায ৰা পলালেন ৰা থুসেহি ৰা ইট্ঠকচুণ্ণেন ৰা একৰারং ঘংসিত্ৰা ধোৰিতমত্তেনপি অগ্ঘো ভস্সতি. তিপুমণ্ডলস্স মকরদন্তচ্ছেদনেনপি পরিমজ্জনমত্তেনপি, উদকসাটকস্স সকিং নিৰাসনপারুপনেনপি পরিভোগসীসেন অংসে ৰা সীসে ৰা ঠপনমত্তেনপি, তণ্ডুলাদীনং পপ্ফোটনেনপি ততো একং ৰা দ্ৰে ৰা অপনযনেনপি অন্তমসো একং পাসাণসক্খরং উদ্ধরিত্ৰা ছড্ডিতমত্তেনপি, সপ্পিতেলাদীনং ভাজনন্তরপঅৰত্তনেনপি অন্তমসো ততো মক্খিকং ৰা কিপিল্লিকং ৰা উদ্ধরিত্ৰা ছড্ডিতমত্তেনপি, গুল়পিণ্ডকস্স মধুরভাৰজাননত্থং নখেন ৰিজ্ঝিত্ৰা অণুমত্তং গহিতমত্তেনপি অগ্ঘো ভস্সতি. তস্মা যং কিঞ্চি পাদগ্ঘনকং ৰুত্তনযেনেৰ সামিকেহি পরিভোগেন ঊনং কতং হোতি, ন তং অৰহটো ভিক্খু পারাজিকেন কাতব্বোতি. এৰং অগ্ঘো ওলোকেতব্বো.

এৰং ইমানি তুলযিত্ৰা পঞ্চ ঠানানি ধারেয্য অত্থং ৰিচক্খণো, আপত্তিং ৰা অনাপত্তিং ৰা গরুকং ৰা লহুকং ৰা আপত্তিং যথাঠানে ঠপেয্যাতি. তেনাহু অট্ঠকথাচরিযা –

‘‘সিক্খাপদং সমং তেন, অঞ্ঞং কিঞ্চি ন ৰিজ্জতি;

অনেকনযৰোকিণ্ণং, গম্ভীরত্থৰিনিচ্ছযং.

‘‘তস্মা ৰত্থুম্হি ওতিণ্ণে, ভিক্খুনা ৰিনযঞ্ঞুনা;

ৰিনযানুগ্গহেনেত্থ, করোন্তেন ৰিনিচ্ছযং.

‘‘পাল়িং অট্ঠকথঞ্চেৰ, সাধিপ্পাযমসেসতো;

ওগয্হ অপ্পমত্তেন, করণীযো ৰিনিচ্ছযো.

‘‘আপত্তিদস্সনুস্সাহো, ন কত্তব্বো কুদাচনং;

পস্সিস্সামি অনাপত্তি-মিতি কযিরাথ মানসং.

‘‘পস্সিত্ৰাপি চ আপত্তিং, অৰত্ৰাৰ পুনপ্পুনং;

ৰীমংসিত্ৰাথ ৰিঞ্ঞূহি, সংসন্দিত্ৰা চ তং ৰদে.

‘‘কপ্পিযেপি চ ৰত্থুস্মিং, চিত্তস্স লহুৰত্তিনো;

ৰসেন সামঞ্ঞগুণা, চৰন্তীধ পুথুজ্জনা.

‘‘তস্মা পরপরিক্খারং, আসীৰিসমিৰোরগং;

অগ্গিং ৰিয চ সম্পস্সং, নামসেয্য ৰিচক্খণো’’তি. (পারা. অট্ঠ. ১.১৬০-১ তত্রাযং অনুসাসনী);

২৩৩. উত্তরিমনুস্সধম্মারোচনং ৰিনিচ্ছিনন্তেন (পারা. অট্ঠ. ২.১৯৭) পন ‘‘কিং তে অধিগতং. কিন্তি তে অধিগতং, কদা তে অধিগতং, কত্থ তে অধিগতং, কতমে তে কিলেসা পহীনা, কতমেসং ত্ৰং ধম্মানং লাভী’’তি ইমানি ছ ঠানানি ৰিসোধেতব্বানি. সচে হি কোচি ভিক্খু উত্তরিমনুস্সধম্মাধিগমং ব্যাকরেয্য, ন সো এত্তাৰতা সক্কারো কাতব্বো, ইমেসং পন ছন্নং ঠানানং সোধনত্থং এৰং ৰত্তব্বো ‘‘কিং তে অধিগতং, কিং ঝানং উদাহু ৰিমোক্খাদীসু অঞ্ঞতর’’ন্তি. যো হি যেন অধিগতো ধম্মো, সো তস্স পাকটো হোতি. সচে ‘‘ইদং নাম মে অধিগত’’ন্তি ৰদতি, ততো ‘‘কিন্তি তে অধিগত’’ন্তি পুচ্ছিতব্বো, ‘‘অনিচ্চলক্খণাদীসু কিং ধুরং কত্ৰা অট্ঠতিংসায ৰা আরম্মণেসু রূপারূপঅজ্ঝত্তবহিদ্ধাদিভেদেসু ৰা ধম্মেসু কেন মুখেন অভিনিৰিসিত্ৰা’’তি. যো হি যস্সাভিনিৰেসো, সো তস্স পাকটো হোতি. সচে ‘‘অযং নাম মে অভিনিৰেসো, এৰং মযা অধিগত’’ন্তি ৰদতি, ততো ‘‘কদা তে অধিগত’’ন্তি পুচ্ছিতব্বো, ‘‘কিং পুব্বণ্হে, উদাহু মজ্ঝন্হিকাদীসু অঞ্ঞতরস্মিং কালে’’তি. সব্বেসঞ্হি অত্তনা অধিগতকালো পাকটো হোতি. সচে ‘‘অমুকস্মিং নাম কালে অধিগক’’ন্তি ৰদতি, ততো ‘‘কত্থ তে অধিগত’’ন্তি পুচ্ছিতব্বো, ‘‘কিং দিৰাট্ঠানে, উদাহু রত্তিট্ঠানাদীসু অঞ্ঞতরস্মিং ওকাসে’’তি. সব্বেসঞ্হি অত্তনা অধিগতোকাসো পাকটো হোতি. সচে ‘‘অমুকস্মিং নাম মে ওকাসে অধিগত’’ন্তি ৰদতি, ততো ‘‘কতমে তে কিলেসা পহীনা’’তি পুচ্ছিতব্বো, ‘‘কিং পঠমমগ্গৰজ্ঝা, উদাহু দুতিযাদিমগ্গৰজ্ঝা’’তি. সব্বেসঞ্হি অত্তনা অধিগতমগ্গেন পহীনা কিলেসা পাকটা হোন্তি.

সচে ‘‘ইমে নাম মে কিলেসা পহীনা’’তি ৰদতি, ততো ‘‘কতমেসং ত্ৰং ধম্মানং লাভী’’তি পুচ্ছিতব্বো, ‘‘কিং সোতাপত্তিমগ্গস্স, উদাহু সকদাগামিমগ্গাদীসু অঞ্ঞতরস্সা’’তি. সব্বেসঞ্হি অত্তনা অধিগতধম্মো পাকটো হোতি. সচে ‘‘ইমেসং নামাহং ধম্মানং লাভী’’তি ৰদতি, এত্তাৰতাপিস্স ৰচনং ন সদ্ধাতব্বং. বহুস্সুতা হি উগ্গহপরিপুচ্ছাকুসলা ভিক্খূ ইমানি ছ ঠানানি সোধেতুং সক্কোন্তি, ইমস্স পন ভিক্খুনো আগমনপটিপদা সোধেতব্বা. যদি আগমনপটিপদা ন সুজ্ঝতি, ‘‘ইমায পটিপদায লোকুত্তরধম্মো নাম ন লব্ভতী’’তি অপনেতব্বো. যদি পনস্স আগমনপটিপদা সুজ্ঝতি, দীঘরত্তং তীসু সিক্খাসু অপ্পমত্তো জাগরিযমনুযুত্তো চতূসু পচ্চযেসু অলগ্গো আকাসে পাণিসমেন চেতসা ৰিহরতীতি পঞ্ঞাযতি, তস্স ভিক্খুনো ব্যাকরণং পটিপদায সদ্ধিং সংসন্দতি. ‘‘সেয্যথাপি নাম গঙ্গোদকং যমুনোদকেন সংসন্দতি সমেতি, এৰমেৰ সুপঞ্ঞত্তা তেন ভগৰতা সাৰকানং নিব্বানগামিনী পটিপদা, সংসন্দতি নিব্বানঞ্চ পটিপদা চা’’তি (দী. নি. ২.২৯৬) ৰুত্তসদিসং হোতি. অপিচ খো ন এত্তকেনপি সক্কারো কাতব্বো. কস্মা? একচ্চস্স হি পুথুজ্জনস্সপি সতো খীণাসৰস্স পটিপত্তিসদিসা পটিপত্তি হোতি, তস্মা সো ভিক্খু তেহি তেহি উপাযেহি উত্তাসেতব্বো. খীণাসৰস্স নাম অসনিযাপি মত্থকে পতমানায ভযং ৰা ছম্ভিতত্তং ৰা লোমহংসো ৰা ন হোতি, পুথুজ্জনস্স অপ্পমত্তকেনপি হোতি.

তত্রিমানি ৰত্থূনি (ম. নি. অট্ঠ. ৩.১০২) – দীঘভাণকঅভযত্থেরো কির একং পিণ্ডপাতিকং পরিগ্গহেতুং অসক্কোন্তো দহরস্স সঞ্ঞং অদাসি. সো তং নহাযমানং কল্যাণীনদীমুখদ্ৰারে নিমুজ্জিত্ৰা পাদে অগ্গহেসি. পিণ্ডপাতিকো ‘‘কুম্ভীলো’’তি সঞ্ঞায মহাসদ্দমকাসি, তদা নং ‘‘পুথুজ্জনো’’তি জানিংসু.

চন্দমুখতিস্সরাজকালে পন মহাৰিহারে সঙ্ঘত্থেরো খীণাসৰো দুব্বলচক্খুকো ৰিহারেযেৰ অচ্ছতি. রাজা ‘‘থেরং পরিগ্গণ্হিস্সামী’’তি ভিক্খূসু ভিক্খাচারং গতেসু অপ্পসদ্দো উপসঙ্কমিত্ৰা সপ্পো ৰিয পাদে অগ্গহেসি. থেরো সিলাথম্ভো ৰিয নিচ্চলো হুত্ৰা ‘‘কো এত্থা’’তি আহ. ‘‘অহং, ভন্তে, তিস্সো’’তি? ‘‘সুগন্ধং ৰাযসি নো তিস্সা’’তি. এৰং খীণাসৰস্স ভযং নাম নত্থি.

একচ্চো পন পুথুজ্জনোপি অতিসূরো হোতি নিব্ভযো. সো রজনীযেন আরম্মণেন পরিগ্গণ্হিতব্বো. ৰসভরাজাপি একং থেরং পরিগ্গণ্হমানো ঘরে নিসীদাপেত্ৰা তস্স সন্তিকে বদরসাল়ৰং মদ্দমানো নিসীদি. মহাথেরস্স খেল়ো চলিতো, থেরস্স পুথুজ্জনভাৰো আৰিভূতো. খীণাসৰস্স হি রসতণ্হা নাম সুপ্পহীনা, দিব্বেসুপি রসেসু নিকন্তি নাম ন হোতি, তস্মা ইমেহি উপাযেহি পরিগ্গহেত্ৰা সচস্স ভযং ৰা ছম্ভিতত্তং ৰা রসতণ্হা ৰা উপ্পজ্জতি, ‘‘ন চ ত্ৰং অরহা’’তি অপনেতব্বো. সচে পন অভীরু অচ্ছম্ভী অনুত্রাসী হুত্ৰা সীহো ৰিয নিসীদতি, দিব্বারম্মণেপি নিকন্তিং ন জনেতি, অযং ভিক্খু সম্পন্নৰেয্যাকরণো সমন্তা রাজরাজমহামত্তাদীহি পেসিতং সক্কারং অরহতীতি ৰেদিতব্বো. এৰং তাৰ উত্তরিমনুস্সধম্মারোচনং ৰিনিচ্ছিনিতব্বং.

২৩৪. সকলে পন ৰিনযৰিনিচ্ছযে (পারা. অট্ঠ. ১.৪৫) কোসল্লং পত্থযন্তেন চতুব্বিধো ৰিনযো জানিতব্বো.

চতুব্বিধঞ্হি ৰিনযং, মহাথেরা মহিদ্ধিকা;

নীহরিত্ৰা পকাসেসুং, ধম্মসঙ্গাহকা পুরা.

কতমং চতুব্বিধং? সুত্তং সুত্তানুলোমং আচরিযৰাদং অত্তনোমতিন্তি. যং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘আহচ্চপদেন খো, মহারাজ, রসেন আচরিযৰংসেন অধিপ্পাযা’’তি (মি. প. ৪.২.৩). এত্থ হি আহচ্চপদন্তি সুত্তং অধিপ্পেতং. রসোতি সুত্তানুলোমং. আচরিযৰংসোতি আচরিযৰাদো. অধিপ্পাযোতি অত্তনোমতি.

তত্থ সুত্তং নাম সকলৰিনযপিটকে পাল়ি.

সুত্তানুলোমং নাম চত্তারো মহাপদেসা. যে ভগৰতা এৰং ৰুত্তা –

‘‘যং, ভিক্খৰে, মযা ‘ইদং ন কপ্পতী’তি অপ্পটিক্খিত্তং, তঞ্চে অকপ্পিযং অনুলোমেতি, কপ্পিযং পটিবাহতি, তং ৰো ন কপ্পতি. যং, ভিক্খৰে, মযা ‘ইদং ন কপ্পতী’তি অপ্পটিক্খিত্তং, তঞ্চে কপ্পিযং অনুলোমেতি, অকপ্পিযং পটিবাহতি, তং ৰো কপ্পতি. যং, ভিক্খৰে, মযা ‘ইদং কপ্পতী’তি অননুঞ্ঞাতং, তং চে অকপ্পিযং অনুলোমেতি, কপ্পিযং পটিবাহতি, তং ৰো ন কপ্পতি. যং, ভিক্খৰে, মযা ‘ইদং কপ্পতী’তি অননুঞ্ঞাতং, তঞ্চে কপ্পিযং অনুলোমেতি, অকপ্পিযং পটিবাহতি, তং ৰো কপ্পতী’’তি (মহাৰ. ৩০৫).

আচরিযৰাদো নাম ধম্মসঙ্গাহকেহি পঞ্চহি অরহন্তসতেহি ঠপিতা পাল়িৰিনিমুত্তা ওক্কন্তৰিনিচ্ছযপ্পৰত্তা অট্ঠকথাতন্তি.

অত্তনোমতি নাম সুত্তসুত্তানুলোমআচরিযৰাদে মুঞ্চিত্ৰা অনুমানেন অত্তনো অনুবুদ্ধিযা নযগ্গাহেন উপট্ঠিতাকারকথনং.

অপিচ সুত্তন্তাভিধম্মৰিনযট্ঠকথাসু আগতো সব্বোপি থেরৰাদো অত্তনোমতি নাম. তং পন অত্তনোমতিং গহেত্ৰা কথেন্তেন ন দল়্হগ্গাহং গহেত্ৰা ৰোহরিতব্বং, কারণং সল্লক্খেত্ৰা অত্থেন পাল়িং, পাল়িযা চ অত্থং সংসন্দিত্ৰা কথেতব্বং, অত্তনোমতি আচরিযৰাদে ওতারেতব্বা. সচে তত্থ ওতরতি চেৰ সমেতি চ, গহেতব্বা. সচে নেৰ ওতরতি ন সমেতি, ন গহেতব্বা. অযঞ্হি অত্তনোমতি নাম সব্বদুব্বলা, অত্তনোমতিতো আচরিযৰাদো বলৰতরো.

আচরিযৰাদোপি সুত্তানুলোমে ওতারেতব্বো. তত্থ ওতরন্তো সমেন্তো এৰ গহেতব্বো, ইতরো ন গহেতব্বো. আচরিযৰাদতো হি সুত্তানুলোমং বলৰতরং.

সুত্তানুলোমম্পি সুত্তে ওতারেতব্বং. তত্থ ওতরন্তং সমেন্তমেৰ গহেতব্বং, ইতরং ন গহেতব্বং. সুত্তানুলোমতো হি সুত্তমেৰ বলৰতরং. সুত্তঞ্হি অপ্পটিৰত্তিযং কারকসঙ্ঘসদিসং বুদ্ধানং ঠিতকালসদিসং. তস্মা যদা দ্ৰে ভিক্খূ সাকচ্ছন্তি, সকৰাদী সুত্তং গহেত্ৰা কথেতি, পরৰাদী সুত্তানুলোমং. তেহি অঞ্ঞমঞ্ঞং খেপং ৰা গরহং ৰা অকত্ৰা সুত্তানুলোমং সুত্তে ওতারেতব্বং. সচে ওতরতি সমেতি, গহেতব্বং, নো চে, ন গহেতব্বং, সুত্তস্মিংযেৰ ঠাতব্বং. অথাযং সুত্তং গহেত্ৰা কথেতি, পরো আচরিযৰাদং. তেহিপি অঞ্ঞমঞ্ঞং খেপং ৰা গরহং ৰা অকত্ৰা আচরিযৰাদো সুত্তে ওতারেতব্বো. সচে ওতরতি সমেতি, গহেতব্বো. অনোতরন্তো অসমেন্তো চ গারয্হাচরিযৰাদো ন গহেতব্বো, সুত্তস্মিংযেৰ ঠাতব্বং. অথাযং সুত্তং গহেত্ৰা কথেতি, পরো অত্তনোমতিং. তেহিপি অঞ্ঞমঞ্ঞং খেপং ৰা গরহং ৰা অকত্ৰা অত্তনোমতি সুত্তে ওতারেতব্বা. সচে ওতরতি সমেতি, গহেতব্বা, নো চে, ন গহেতব্বা, সুত্তস্মিংযেৰ ঠাতব্বং.

অথাযং সুত্তানুলোমং গহেত্ৰা কথেতি, পরো সুত্তং, সুত্তানুলোমে ওতারেতব্বং. সচে ওতরতি সমেতি, তিস্সো সঙ্গীতিযো আরুল়্হং পাল়িআগতং পঞ্ঞাযতি, গহেতব্বং, নো চে তথা পঞ্ঞাযতি, ন ওতরতি ন সমেতি, বাহিরকসুত্তং ৰা হোতি সিলোকো ৰা অঞ্ঞং ৰা গারয্হসুত্তং গুল়্হৰেস্সন্তরগুল়্হৰিনযৰেদল্লাদীনং অঞ্ঞতরতো আভতং, ন গহেতব্বং, সুত্তানুলোমস্মিংযেৰ ঠাতব্বং. অথাযং সুত্তানুলোমং গহেত্ৰা কথেতি, পরো আচরিযৰাদং. আচরিযৰাদো সুত্তানুলোমে ওতারেতব্বো. সচে ওতরতি সমেতি, গহেতব্বো. নো চে, ন গহেতব্বো, সুত্তানুলোমেযেৰ ঠাতব্বং. অথাযং সুত্তানুলোমং গহেত্ৰা কথেতি, পরো অত্তনোমতিং. অত্তনোমতি সুত্তানুলোমে ওতারেতব্বা. সচে ওতরতি সমেতি, গহেতব্বা. নো চে, ন গহেতব্বা, সুত্তানুলোমেযেৰ ঠাতব্বং.

অথাযং আচরিযৰাদং গহেত্ৰা কথেতি, পরো সুত্তং. সুত্তং আচরিযৰাদে ওতারেতব্বং. সচে ওতরতি সমেতি, গহেতব্বং. ইতরং গারয্হসুত্তং ন গহেতব্বং, আচরিযৰাদেযেৰ ঠাতব্বং. অথাযং আচরিযৰাদং গহেত্ৰা কথেতি, পরো সুত্তানুলোমং. সুত্তানুলোমং আচরিযৰাদে ওতারেতব্বং. ওতরন্তং সমেন্তমেৰ গহেতব্বং, ইতরং ন গহেতব্বং, আচরিযৰাদেযেৰ ঠাতব্বং. অথাযং আচরিযৰাদং গহেত্ৰা কথেতি, পরো অত্তনোমতিং. অত্তনোমতি আচরিযৰাদে ওতারেতব্বা. সচে ওতরতি সমেতি, গহেতব্বা. নো চে, ন গহেতব্বা, আচরিযৰাদেযেৰ ঠাতব্বং.

অথ পনাযং অত্তনোমতিং গহেত্ৰা কথেতি, পরো সুত্তং. সুত্তং অত্তনোমতিযং ওতারেতব্বং. সচে ওতরতি সমেতি, গহেতব্বং. ইতরং গারয্হসুত্তং ন গহেতব্বং, অত্তনোমতিযমেৰ ঠাতব্বং. অথাযং অত্তনোমতিং গহেত্ৰা কথেতি, পরো সুত্তানুলোমং. সুত্তানুলোমং অত্তনোমতিযং ওতারেতব্বং. ওতরন্তং সমেন্তমেৰ গহেতব্বং, ইতরং ন গহেতব্বং, অত্তনোমতিযমেৰ ঠাতব্বং. অথাযং অত্তনোমতিং গহেত্ৰা কথেতি, পরো আচরিযৰাদং. আচরিযৰাদো অত্তনোমতিযং ওতারেতব্বো. সচে ওতরতি সমেতি, গহেতব্বো. ইতরো গারয্হাচরিযৰাদো ন গহেতব্বো, অত্তনোমতিযমেৰ ঠাতব্বং, অত্তনো গহণমেৰ বলিযং কাতব্বং. সব্বট্ঠানেসু চ খেপো ৰা গরহা ৰা ন কাতব্বাতি.

অথ পনাযং কপ্পিযন্তি গহেত্ৰা কথেতি, পরো অকপ্পিযন্তি, সুত্তে চ সুত্তানুলোমে চ ওতারেতব্বং. সচে কপ্পিযং হোতি, কপ্পিযে ঠাতব্বং. সচে অকপ্পিযং, অকপ্পিযে ঠাতব্বং. অথাযং তস্স কপ্পিযভাৰসাধকং সুত্ততো বহুং কারণঞ্চ ৰিনিচ্ছযঞ্চ দস্সেতি, পরো কারণং ন ৰিন্দতি, কপ্পিযেৰ ঠাতব্বং. অথ পরো তস্স অকপ্পিযভাৰসাধকং সুত্ততো বহুং কারণঞ্চ ৰিনিচ্ছযঞ্চ দস্সেতি, অনেন অত্তনো গহণন্তি কত্ৰা দল়্হং আদায ন ঠাতব্বং, ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা অকপ্পিযে এৰ ঠাতব্বং. অথ দ্ৰিন্নম্পি কারণচ্ছাযা দিস্সতি, পটিক্খিত্তভাৰোযেৰ সাধু, অকপ্পিযে ঠাতব্বং. ৰিনযঞ্হি পত্ৰা কপ্পিযাকপ্পিযৰিচারণং আগম্ম রুন্ধিতব্বং, গাল়্হং কত্তব্বং, সোতং পচ্ছিন্দিতব্বং, গরুকভাৰেযেৰ ঠাতব্বং.

অথ পনাযং অকপ্পিযন্তি গহেত্ৰা কথেতি, পরো কপ্পিযন্তি, সুত্তে চ সুত্তানুলোমে চ ওতারেতব্বং. সচে কপ্পিযং হোতি, কপ্পিযে ঠাতব্বং. সচে অকপ্পিযং, অকপ্পিযে ঠাতব্বং. অথাযং বহূহি সুত্তৰিনিচ্ছযকারণেহি অকপ্পিযভাৰং দস্সেতি, পরো কারণং ন ৰিন্দতি, অকপ্পিযে ঠাতব্বং. অথ পরো বহূহি সুত্তৰিনিচ্ছযকারণেহি কপ্পিযভাৰং দস্সেতি, অযং কারণং ন ৰিন্দতি, কপ্পিযে ঠাতব্বং. অথ দ্ৰিন্নম্পি কারণচ্ছাযা দিস্সতি, অত্তনো গহণং ন ৰিস্সজ্জেতব্বং. যথা চাযং কপ্পিযাকপ্পিযে অকপ্পিযকপ্পিযে চ ৰিনিচ্ছযো ৰুত্তো, এৰং অনাপত্তিআপত্তিৰাদে আপত্তানাপত্তিৰাদে চ, লহুকগরুকাপত্তিৰাদে গরুকলহুকাপত্তিৰাদে চাপি ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. নামমত্তেযেৰ হি এত্থ নানং, যোজনানযে নানং নত্থি, তস্মা ন ৰিত্থারিতং.

এৰং কপ্পিযাকপ্পিযাদিৰিনিচ্ছযে উপ্পন্নে যো সুত্তসুত্তানুলোমআচরিযৰাদঅত্তনোমতীসু অতিরেককারণং লভতি, তস্স ৰাদে ঠাতব্বং, সব্বসো পন কারণৰিনিচ্ছযং অলভন্তেন সুত্তং ন জহিতব্বং, সুত্তস্মিংযেৰ ঠাতব্বন্তি. এৰং সকলৰিনযৰিনিচ্ছযে কোসল্লং পত্থযন্তেন অযং চতুব্বিধো ৰিনযো জানিতব্বো.

ইমঞ্চ পন চতুব্বিধং ৰিনযং ঞত্ৰাপি ৰিনযধরেন পুগ্গলেন তিলক্খণসমন্নাগতেন ভৰিতব্বং. তীণি হি ৰিনযধরস্স লক্খণানি ইচ্ছিতব্বানি. কতমানি তীণি? সুত্তঞ্চস্স স্ৰাগতং হোতি সুপ্পৰত্তি সুৰিনিচ্ছিতং সুত্ততো অনুব্যঞ্জনসোতি ইদমেকং লক্খণং. ৰিনযে খো পন ঠিতো হোতি অসংহীরোতি ইদং দুতিযং. আচরিযপরম্পরা খো পনস্স সুগ্গহিতা হোতি সুমনসিকতা সূপধারিতাতি ইদং ততিযং.

তত্থ সুত্তং নাম সকলং ৰিনযপিটকং. তদস্স স্ৰাগতং হোতীতি সুট্ঠু আগতং. সুপ্পৰত্তীতি সুট্ঠু পৰত্তং পগুণং ৰাচুগ্গতং. সুৰিনিচ্ছিতং সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসোতি পাল়িতো চ পরিপুচ্ছতো চ অট্ঠকথাতো চ সুৰিনিচ্ছিতং হোতি কঙ্খাছেদনং কত্ৰা উগ্গহিতং. ৰিনযে খো পন ঠিতো হোতীতি ৰিনযে লজ্জিভাৰেন পতিট্ঠিতো হোতি. অলজ্জী হি বহুস্সুতোপি সমানো লাভগরুকতায তন্তিং ৰিসংৰাদেত্ৰা উদ্ধম্মং উব্বিনযং সত্থুসাসনং দীপেত্ৰা সাসনে মহন্তং উপদ্দৰং করোতি, সঙ্ঘভেদম্পি সঙ্ঘরাজিম্পি উপ্পাদেতি. লজ্জী পন কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো জীৰিতহেতুপি তন্তিং অৰিসংৰাদেত্ৰা ধম্মমেৰ ৰিনযমেৰ দীপেতি, সত্থুসাসনং গরুকং কত্ৰা ঠপেতি. তথা হি পুব্বে মহাথেরা তিক্খত্তুং ৰাচং নিচ্ছারেসুং ‘‘অনাগতে লজ্জী রক্খিস্সতি, লজ্জী রক্খিস্সতি, লজ্জী রক্খিস্সতী’’তি (পারা. অট্ঠ. ১.৪৫). এৰং যো লজ্জী, সো ৰিনযং অৰিজহন্তো অৰোক্কমন্তো লজ্জিভাৰেনেৰ ৰিনযে ঠিতো হোতি সুপ্পতিট্ঠিতোতি.

অসংহীরোতি সংহীরো নাম যো পাল়িযং ৰা অট্ঠকথাযং ৰা হেট্ঠতো ৰা উপরিতো ৰা পদপটিপাটিযা ৰা পুচ্ছিযমানো ৰিত্থুনতি ৰিপ্ফন্দতি সন্তিট্ঠিতুং ন সক্কোতি, যং যং পরেন ৰুচ্চতি, তং তং অনুজানাতি, সকৰাদং ছড্ডেত্ৰা পরৰাদং গণ্হাতি. যো পন পাল়িযং ৰা অট্ঠকথাযং ৰা হেট্ঠুপরিযেন ৰা পদপটিপাটিযা ৰা পুচ্ছিযমানো ন ৰিত্থুনতি ন ৰিপ্ফন্দতি, একেকলোমং সণ্ডাসেন গণ্হন্তো ৰিয ‘‘এৰং মযং ৰদাম, এৰং নো আচরিযা ৰদন্তী’’তি ৰিস্সজ্জেতি, যম্হি পাল়ি চ পাল়িৰিনিচ্ছযো চ সুৰণ্ণভাজনে পক্খিত্তসীহৰসা ৰিয পরিক্খযং পরিযাদানং অগচ্ছন্তো তিট্ঠতি, অযং ৰুচ্চতি ‘‘অসংহীরো’’তি.

আচরিযপরম্পরা খো পনস্স সুগ্গহিতা হোতীতি থেরপরম্পরা ৰংসপরম্পরা অস্স সুট্ঠু গহিতা হোতি. সুমনসিকতাতি সুট্ঠু মনসিকতা, আৰজ্জিতমত্তে উজ্জলিতপদীপো ৰিয হোতি. সূপধারিতাতি সুট্ঠু উপধারিতা পুব্বাপরানুসন্ধিতো অত্থতো কারণতো চ উপধারিতা. অত্তনোমতিং পহায আচরিযসুদ্ধিযা ৰত্তা হোতি, ‘‘ময্হং আচরিযো অসুকাচরিযস্স সন্তিকে উগ্গণ্হি, সো অসুকস্সা’’তি এৰং সব্বং আচরিযপরম্পরং থেরৰাদঙ্গং হরিত্ৰা যাৰ উপালিত্থেরো সম্মাসম্বুদ্ধস্স সন্তিকে উগ্গণ্হীতি পাপেত্ৰা ঠপেতি, ততোপি আহরিত্ৰা উপালিত্থেরো সম্মাসম্বুদ্ধস্স সন্তিকে উগ্গণ্হি, দাসকত্থেরো অত্তনো উপজ্ঝাযস্স উপালিত্থেরস্স, সোণত্থেরো অত্তনো উপজ্ঝাযস্স দাসকত্থেরস্স, সিগ্গৰত্থেরো অত্তনো উপজ্ঝাযস্স সোণত্থেরস্স, মোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেরো অত্তনো উপজ্ঝাযস্স সিগ্গৰত্থেরস্স চণ্ডৰজ্জিত্থেরস্স চাতি এৰং সব্বং আচরিযপরম্পরং থেরৰাদঙ্গং আহরিত্ৰা অত্তনো আচরিযং পাপেত্ৰা ঠপেতি. এৰং উগ্গহিতা হি আচরিযপরম্পরা সুগ্গহিতা হোতি. এৰং অসক্কোন্তেন পন অৰস্সং দ্ৰে তযো পরিৰট্টা উগ্গহেতব্বা. সব্বপচ্ছিমেন হি নযেন যথা আচরিযো আচরিযাচরিযো চ পাল়িঞ্চ পরিপুচ্ছঞ্চ ৰদন্তি, তথা ঞাতুং ৰট্টতি.

ইমেহি চ পন তীহি লক্খণেহি সমন্নাগতেন ৰিনযধরেন ৰত্থুৰিনিচ্ছযত্থং সন্নিপতিতে সঙ্ঘে ওতিণ্ণে ৰত্থুস্মিং চোদকেন চ চুদিতকেন চ ৰুত্তে ৰত্তব্বে সহসা অৰিনিচ্ছিনিত্ৰাৰ ছ ঠানানি ওলোকেতব্বানি. কতমানি ছ? ৰত্থু ওলোকেতব্বং, মাতিকা ওলোকেতব্বা, পদভাজনীযং ওলোকেতব্বং, তিকপরিচ্ছেদো ওলোকেতব্বো, অন্তরাপত্তি ওলোকেতব্বা, অনাপত্তি ওলোকেতব্বাতি.

ৰত্থুং ওলোকেন্তোপি হি ‘‘তিণেন ৰা পণ্ণেন ৰা পটিচ্ছাদেত্ৰা আগন্তব্বং, ন ত্ৰেৰ নগ্গেন আগন্তব্বং, যো আগচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পারা. ৫১৭) এৰং একচ্চং আপত্তিং পস্সতি, সো তং সুত্তং আনেত্ৰা তং অধিকরণং ৰূপসমেস্সতি.

মাতিকং ওলোকেন্তোপি ‘‘সম্পজানমুসাৰাদে পাচিত্তিয’’ন্তিআদিনা (পাচি. ৩) নযেন পঞ্চন্নং আপত্তীনং অঞ্ঞতরং আপত্তিং পস্সতি, সো তং সুত্তং আনেত্ৰা তং অধিকরণং ৰূপসমেস্সতি.

পদভাজনীযং ওলোকেন্তোপি ‘‘অক্খযিতে সরীরে মেথুনং ধম্মং পটিসেৰতি, আপত্তি পারাজিকস্স. যেভুয্যেন খযিতে সরীরে মেথুনং ধম্মং পটিসেৰতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তিআদিনা (পারা. ৫৯ অত্থতো সমানং) নযেন সত্তন্নং আপত্তীনং অঞ্ঞতরং আপত্তিং পস্সতি, সো পদভাজনীযতো সুত্তং আনেত্ৰা তং অধিকরণং ৰূপসমেস্সতি.

তিকপরিচ্ছেদং ওলোকেন্তোপি তিকসঙ্ঘাদিসেসং ৰা তিকপাচিত্তিযং ৰা তিকদুক্কটং ৰা অঞ্ঞতরং ৰা আপত্তিং তিকপরিচ্ছেদে পস্সতি, সো ততো সুত্তং আনেত্ৰা তং অধিকরণং ৰূপসমেস্সতি.

অন্তরাপত্তিং ওলোকেন্তোপি ‘‘পটিলাতং উক্খিপতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাচি. ৩৫৫) এৰং যা সিক্খাপদন্তরেসু অন্তরাপত্তি হোতি, তং পস্সতি, সো তং সুত্তং আনেত্ৰা তং অধিকরণং ৰূপসমেস্সতি.

অনাপত্তিং ওলোকেন্তোপি ‘‘অনাপত্তি ভিক্খু অসাদিযন্তস্স, অথেয্যচিত্তস্স, ন মরণাধিপ্পাযস্স, অনুল্লপনাধিপ্পাযস্স, ন মোচনাধিপ্পাযস্স অসঞ্চিচ্চ অসতিযা অজানন্তস্সা’’তি (পারা. ৭২, ১৩৬, ১৮০, ২২৫, ২৬৩ থোকং থোকং ৰিসদিসং) এৰং তস্মিং তস্মিং সিক্খাপদে নিদ্দিট্ঠং অনাপত্তিং পস্সতি, সো তং সুত্তং আনেত্ৰা তং অধিকরণং ৰূপসমেস্সতি.

যো হি ভিক্খু চতুব্বিধৰিনযকোৰিদো তিলক্খণসম্পন্নো ইমানি ছ ঠানানি ওলোকেত্ৰা অধিকরণং ৰূপসমেস্সতি, তস্স ৰিনিচ্ছযো অপ্পটিৰত্তিযো বুদ্ধেন সযং নিসীদিত্ৰা ৰিনিচ্ছিতসদিসো হোতি. তং চে এৰং ৰিনিচ্ছযকুসলং ভিক্খুং কোচি কতসিক্খাপদৰীতিক্কমো ভিক্খু উপসঙ্কমিত্ৰা অত্তনো কুক্কুচ্চং পুচ্ছেয্য, তেন সাধুকং সল্লক্খেত্ৰা সচে অনাপত্তি হোতি, ‘‘অনাপত্তী’’তি ৰত্তব্বং. সচে পন আপত্তি হোতি, সা দেসনাগামিনী চে, ‘‘দেসনাগামিনী’’তি ৰত্তব্বং. ৰুট্ঠানগামিনী চে, ‘‘ৰুট্ঠানগামিনী’’তি ৰত্তব্বং. অথস্স পারাজিকচ্ছাযা দিস্সতি, ‘‘পারাজিকাপত্তী’’তি ন ৰত্তব্বং. কস্মা? মেথুনধম্মৰীতিক্কমো হি উত্তরিমনুস্সধম্মৰীতিক্কমো চ ওল়ারিকো, অদিন্নাদানমনউস্সৰিগ্গহৰীতিক্কমা পন সুখুমা চিত্তলহুকা. তে সুখুমেনেৰ আপজ্জতি, সুখুমেন রক্খতি, তস্মা ৰিসেসেন তংৰত্থুকং কুক্কুচ্চং পুচ্ছিযমানো ‘‘আপত্তী’’তি অৰত্ৰা সচস্স আচরিযো ধরতি, ততো তেন সো ভিক্খু ‘‘অম্হাকং আচরিযং পুচ্ছা’’তি পেসেতব্বো. সচে সো পুন আগন্ত্ৰা ‘‘তুম্হাকং আচরিযো সুত্ততো নযতো ওলোকেত্ৰা ‘সতেকিচ্ছো’তি মং আহা’’তি ৰদতি, ততো তেন সো ‘‘সাধু সুট্ঠু যং আচরিযো ভণতি, তং করোহী’’তি ৰত্তব্বো. অথ পনস্স আচরিযো নত্থি, সদ্ধিং উগ্গহিতত্থেরো পন অত্থি, তস্স সন্তিকং পেসেতব্বো ‘‘অম্হেহি সহ উগ্গহিতত্থেরো গণপামোক্খো, তং গন্ত্ৰা পুচ্ছা’’তি. তেনপি ‘‘সতেকিচ্ছো’’তি ৰিনিচ্ছিতে ‘‘সাধু সুট্ঠু তস্স ৰচনং করোহী’’তি ৰত্তব্বো. অথ তস্স সদ্ধিং উগ্গহিতত্থেরোপি নত্থি, অন্তেৰাসিকো পণ্ডিতো অত্থি, তস্স সন্তিকং পেসেতব্বো ‘‘অসুকদহরং গন্ত্ৰা পুচ্ছা’’তি. তেনপি ‘‘সতেকিচ্ছো’’তি ৰিনিচ্ছিতে ‘‘সাধু সুট্ঠু তস্স ৰচনং করোহী’’তি ৰত্তব্বো. অথ দহরস্সপি পারাজিকচ্ছাযাৰ উপট্ঠাতি, তেনপি ‘‘পারাজিকোসী’’তি ন ৰত্তব্বো. দুল্লভো হি বুদ্ধুপ্পাদো, ততো দুল্লভতরা পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ. এৰং পন ৰত্তব্বো ‘‘ৰিৰিত্তং ওকাসং সম্মজ্জিত্ৰা দিৰাৰিহারং নিসীদিত্ৰা সীলানি ৰিসোধেত্ৰা দ্ৰত্তিংসাকারং তাৰ মনসিকরোহী’’তি. সচে তস্স অরোগং সীলং, কম্মট্ঠানং ঘটযতি, সঙ্খারা পাকটা হুত্ৰা উপট্ঠহন্তি, উপচারপ্পনাপ্পত্তং ৰিয চিত্তং একগ্গং হোতি, দিৰসং অতিক্কন্তম্পি ন জানাতি, সো দিৰসাতিক্কমে উপট্ঠানং আগতো এৰং ৰত্তব্বো ‘‘কীদিসা তে চিত্তপ্পৰত্তী’’তি. আরোচিতায চ চিত্তপৰত্তিযা ৰত্তব্বো ‘‘পব্বজ্জা নাম চিত্তৰিসুদ্ধত্থায, অপ্পমত্তো সমণধম্মং করোহী’’তি.

যস্স পন সীলং ভিন্নং হোতি, তস্স কম্মট্ঠানং ন ঘটযতি, পতোদাভিতুন্নং ৰিয চিত্তং ৰিকম্পতি, ৰিপ্পটিসারগ্গিনা ডয্হতি, তত্তপাসাণে নিসিন্নো ৰিয তঙ্খণেযেৰ ৰুট্ঠাতি. সো আগতো ‘‘কা তে চিত্তপৰত্তী’’তি পুচ্ছিতব্বো. আরোচিতায চিত্তপৰত্তিযা ‘‘নত্থি লোকে রহো নাম পাপকম্মং পকুব্বতো. সব্বপঠমঞ্হি পাপং করোন্তো অত্তনা জানাতি. অথস্স আরক্খদেৰতা পরচিত্তৰিদূ সমণব্রাহ্মণা অঞ্ঞা চ দেৰতা জানন্তি, ত্ৰংযেৰ দানি তৰ সোত্থিং পরিযেসাহী’’তি ৰত্তব্বো. এৰং কতৰীতিক্কমেনেৰ ভিক্খুনা সযমেৰ আগন্ত্ৰা আরোচিতে পটিপজ্জিতব্বং.

২৩৫. ইদানি যা সা পুব্বে ৰুত্তপ্পভেদা চোদনা, তস্সাযেৰ সম্পত্তিৰিপত্তিজাননত্থং আদিমজ্ঝপরিযোসানাদীনং ৰসেন ৰিনিচ্ছযো ৰেদিতব্বো. সেয্যথিদং, চোদনায কো আদি, কিং মজ্ঝে, কিং পরিযোসানং? চোদনায ‘‘অহং তং ৰত্তুকামো, করোতু মে আযস্মা ওকাস’’ন্তি এৰং ওকাসকম্মং আদি. ওতিণ্ণেন ৰত্থুনা চোদেত্ৰা সারেত্ৰা ৰিনিচ্ছযো মজ্ঝে. আপত্তিযং ৰা অনাপত্তিযং ৰা পতিট্ঠাপনেন সমথো পরিযোসানং.

চোদনায কতি মূলানি, কতি ৰত্থূনি, কতি ভূমিযো? চোদনায দ্ৰে মূলানি সমূলিকা ৰা অমূলিকা ৰা. তীণি ৰত্থূনি দিট্ঠং সুতং পরিসঙ্কিতং. পঞ্চ ভূমিযো কালেন ৰক্খামি, নো অকালেন, ভূতেন ৰক্খামি, নো অভূতেন, সণ্হেন ৰক্খামি, নো ফরুসেন, অত্থসংহিতেন ৰক্খামি, নো অনত্থসংহিতেন, মেত্তচিত্তো ৰক্খামি, নো দোসন্তরোতি. ইমায চ পন চোদনায চোদকেন পুগ্গলেন ‘‘পরিসুদ্ধকাযসমাচারো নু খোম্হী’’তিআদিনা (পরি. ৪৩৬) নযেন উপালিপঞ্চকেসু ৰুত্তেসু পন্নরসসু ধম্মেসু পতিট্ঠাতব্বং. চুদিতকেন দ্ৰীসু ধম্মেসু পতিট্ঠাতব্বং সচ্চে চ অকুপ্পে চাতি.

অনুৰিজ্জকেন (পরি. ৩৬০) চ চোদকো পুচ্ছিতব্বো ‘‘যং খো ত্ৰং, আৰুসো, ইমং ভিক্খুং চোদেসি, কিম্হি নং চোদেসি, সীলৰিপত্তিযা চোদেসি, আচারৰিপত্তিযা চোদেসি, দিট্ঠিৰিপত্তিযা চোদেসী’’তি. সো চে এৰং ৰদেয্য ‘‘সীলৰিপত্তিযা ৰা চোদেমি, আচারৰিপত্তিযা ৰা চোদেমি, দিট্ঠিৰিপত্তিযা ৰা চোদেমী’’তি. সো এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘জানাসি পনাযস্মা সীলৰিপত্তিং, জানাসি আচারৰিপত্তিং, জানাসি দিট্ঠিৰিপত্তি’’ন্তি. সো চে এৰং ৰদেয্য ‘‘জানামি খো অহং, আৰুসো, সীলৰিপত্তিং, জানামি আচারৰিপত্তিং, জানামি দিট্ঠিৰিপত্তি’’ন্তি. সো এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘কতমা পনাৰুসো, সীলৰিপত্তি, কতমা আচারৰিপত্তি, কতমা দিট্ঠিৰিপত্তী’’তি? সো চে এৰং ৰদেয্য ‘‘চত্তারি পারাজিকানি তেরস সঙ্ঘাদিসেসা, অযং সীলৰিপত্তি. থুল্লচ্চযং পাচিত্তিযং পাটিদেসনীযং দুক্কটং দুব্ভাসিতং, অযং আচারৰিপত্তি. মিচ্ছাদিট্ঠি অন্তগ্গাহিকা দিট্ঠি, অযং দিট্ঠিৰিপত্তী’’তি.

সো এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘যং খো ত্ৰং, আৰুসো, ইমং ভিক্খুং চোদেসি, দিট্ঠেন ৰা চোদেসি, সুতেন ৰা চোদেসি, পরিসঙ্কায ৰা চোদেসী’’তি. সো চে এৰং ৰদেয্য ‘‘দিট্ঠেন ৰা চোদেমি, সুতেন ৰা চোদেমি, পরিসঙ্কায ৰা চোদেমী’’তি. সো এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘যং খো ত্ৰং, আৰুসো, ইমং ভিক্খুং দিট্ঠেন চোদেসি, কিং তে দিট্ঠং, কিন্তি তে দিট্ঠং, কদা তে দিট্ঠং, কত্থ তে দিট্ঠং, পারাজিকং অজ্ঝাপজ্জন্তো দিট্ঠো, সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপজ্জন্তো দিট্ঠো, থুল্লচ্চযং পাচিত্তিযং পাটিদেসনীযং দুক্কটং দুব্ভাসিতং অজ্ঝাপজ্জন্তো দিট্ঠো, কত্থ চাযং ভিক্খু অহোসি, কত্থ চ ত্ৰং করোসি, কিঞ্চ ত্ৰং করোসি, কিং অযং ভিক্খু করোতী’’তি?

সো চে এৰং ৰদেয্য ‘‘ন খো অহং, আৰুসো, ইমং ভিক্খুং দিট্ঠেন চোদেমি, অপিচ সুতেন চোদেমী’’তি. সো এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘যং খো ত্ৰং, আৰুসো, ইমং ভিক্খুং সুতেন চোদেসি, কিং তে সুতং, কিন্তি তে সুতং, কদা তে সুতং, কত্থ তে সুতং, পারাজিকং অজ্ঝাপন্নোতি সুতং, সঙ্ঘাদিসেসং অজ্ঝাপন্নোতি সুতং, থুল্লচ্চযং পাচিত্তিযং পাটিদেসনীযং দুক্কটং দুব্ভাসিতং অজ্ঝাপন্নোতি সুতং, ভিক্খুস্স সুতং, ভিক্খুনিযা সুতং, সিক্খমানায সুতং, সামণেরস্স সুতং, সামণেরিযা সুতং, উপাসকস্স সুতং, উপাসিকায সুতং, রাজূনং সুতং, রাজমহামত্তানং সুতং, তিত্থিযানং সুতং, তিত্থিযসাৰকানং সুত’’ন্তি.

সো চে এৰং ৰদেয্য ‘‘ন খো অহং, আৰুসো, ইমং ভিক্খুং সুতেন চোদেমি, অপিচ পরিসঙ্কায চোদেমী’’তি. সো এৰমস্স ৰচনীযো ‘‘যং খো ত্ৰং, আৰুসো, ইমং ভিক্খুং পরিসঙ্কায চোদেসি, কিং পরিসঙ্কসি, কিন্তি পরিসঙ্কসি, কদা পরিসঙ্কসি, কত্থ পরিসঙ্কসি? পারাজিকং ধম্মং অজ্ঝাপন্নোতি পরিসঙ্কসি, সঙ্ঘাদিসেসং থুল্লচ্চযং পাচিত্তিযং পাটিদেসনীযং দুক্কটং দুব্ভাসিতং অজ্ঝাপন্নোতি পরিসঙ্কসি, ভিক্খুস্স সুত্ৰা পরিসঙ্কসি, ভিক্খুনিযা সুত্ৰা…পে… তিত্থিযসাৰকানং সুত্ৰা পরিসঙ্কসী’’তি.

দিট্ঠং দিট্ঠেন সমেতি, দিট্ঠেন সংসন্দতে দিট্ঠং;

দিট্ঠং পটিচ্চ ন উপেতি, অসুদ্ধপরিসঙ্কিতো;

সো পুগ্গলো পটিঞ্ঞায, কাতব্বো তেনুপোসথো.

সুতং সুতেন সমেতি, সুতেন সংসন্দতে সুতং;

সুতং পটিচ্চ ন উপেতি, অসুদ্ধপরিসঙ্কিতো;

সো পুগ্গলো পটিঞ্ঞায, কাতব্বো তেনুপোসথো.

মুতং মুতেন সমেতি, মুতেন সংসন্দতে মুতং;

মুতং পটিচ্চ ন উপেতি, অসুদ্ধপরিসঙ্কিতো;

সো পুগ্গলো পটিঞ্ঞায, কাতব্বো তেনুপোসথো.

পটিঞ্ঞা লজ্জীসু কতা, অলজ্জীসু এৰং ন ৰিজ্জতি;

বহুম্পি অলজ্জী ভাসেয্য, ৰত্তানুসন্ধিতেন কারযেতি. (পরি. ৩৫৯);

অপিচেত্থ সঙ্গামাৰচরেন ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমন্তেন নীচচিত্তেন সঙ্ঘো উপসঙ্কমিতব্বো রজোহরণসমেন চিত্তেন, আসনকুসলেন ভৰিতব্বং নিসজ্জকুসলেন, থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জন্তেন নৰে ভিক্খূ আসনেন অপ্পটিবাহন্তেন যথাপতিরূপে আসনে নিসীদিতব্বং, অনানাকথিকেন ভৰিতব্বং অতিরচ্ছানকথিকেন, সামং ৰা ধম্মো ভাসিতব্বো, পরো ৰা অজ্ঝেসিতব্বো, অরিযো ৰা তুণ্হীভাৰো নাতিমঞ্ঞিতব্বো.

সঙ্ঘেন অনুমতেন পুগ্গলেন অনুৰিজ্জকেন অনুৰিজ্জিতুকামেন ন উপজ্ঝাযো পুচ্ছিতব্বো, ন আচরিযো পুচ্ছিতব্বো, ন সদ্ধিৰিহারিকো পুচ্ছিতব্বো, ন অন্তেৰাসিকো পুচ্ছিতব্বো, ন সমানুপজ্ঝাযকো পুচ্ছিতব্বো, ন সমানাচরিযকো পুচ্ছিতব্বো, ন জাতি পুচ্ছিতব্বা, ন নামং পুচ্ছিতব্বং, ন গোত্তং পুচ্ছিতব্বং, ন আগমো পুচ্ছিতব্বো, ন কুলপদেসো পুচ্ছিতব্বো, ন জাতিভূমি পুচ্ছিতব্বা. তং কিংকারণা? অত্রস্স পেমং ৰা দোসো ৰা, পেমে ৰা সতি দোসে ৰা ছন্দাপি গচ্ছেয্য দোসাপি গচ্ছেয্য মোহাপি গচ্ছেয্য ভযাপি গচ্ছেয্যাতি.

সঙ্ঘেন অনুমতেন পুগ্গলেন অনুৰিজ্জকেন অনুৰিজ্জিতুকামেন সঙ্ঘগরুকেন ভৰিতব্বং, নো পুগ্গলগরুকেন, সদ্ধম্মগরুকেন ভৰিতব্বং, নো আমিসগরুকেন, অত্থৰসিকেন ভৰিতব্বং, নো পরিসকপ্পিকেন, কালেন অনুৰিজ্জিতব্বং, নো অকালেন, ভূতেন অনুৰিজ্জিতব্বং, নো অভূতেন, সণ্হেন অনুৰিজ্জিতব্বং, নো ফরুসেন, অত্থসংহিতেন অনুৰিজ্জিতব্বং, নো অনত্থসংহিতেন, মেত্তচিত্তেন অনুৰিজ্জিতব্বং, নো দোসন্তরেন, ন উপকণ্ণকজপ্পিনা ভৰিতব্বং, ন জিম্হং পেক্খিতব্বং, ন অক্খি নিখণিতব্বং, ন ভমুকং উক্খিপিতব্বং, ন সীসং উক্খিপিতব্বং, ন হত্থৰিকারো কাতব্বো, ন হত্থমুদ্দা দস্সেতব্বা.

আসনকুসলেন ভৰিতব্বং নিসজ্জকুসলেন, যুগমত্তং পেক্খন্তেন অত্থং অনুৰিধিযন্তেন সকে আসনে নিসীদিতব্বং, ন চ আসনা ৰুট্ঠাতব্বং, ন ৰীতিহাতব্বং, ন কুম্মগ্গো সেৰিতব্বো, ন বাহাৰিক্খেপকং ভণিতব্বং, অতুরিতেন ভৰিতব্বং অসাহসিকেন, অচণ্ডিকতেন ভৰিতব্বং ৰচনক্খমেন, মেত্তচিত্তেন ভৰিতব্বং হিতানুকম্পিনা, কারুণিকেন ভৰিতব্বং হিতপরিসক্কিনা, অসম্ফপ্পলাপিনা ভৰিতব্বং পরিযন্তভাণিনা, অৰেরৰসিকেন ভৰিতব্বং অনসুরুত্তেন, অত্তা পরিগ্গহেতব্বো, পরো পরিগ্গহেতব্বো, চোদকো পরিগ্গহেতব্বো, চুদিতকো পরিগ্গহেতব্বো, অধম্মচোদকো পরিগ্গহেতব্বো, অধম্মচুদিতকো পরিগ্গহেতব্বো, ধম্মচোদকো পরিগ্গহেতব্বো, ধম্মচুদিতকো পরিগ্গহেতব্বো, ৰুত্তং অহাপেন্তেন অৰুত্তং অপ্পকাসেন্তেন ওতিণ্ণানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৰা পরো পরিপুচ্ছিত্ৰা যথাপটিঞ্ঞায কারেতব্বো, মন্দো হাসেতব্বো, ভীরু অস্সাসেতব্বো, চণ্ডো নিসেধেতব্বো, অসুচি ৰিভাৰেতব্বো, উজুমদ্দৰেন ন ছন্দাগতি গন্তব্বা, ন দোসাগতি গন্তব্বা, ন মোহাগতি গন্তব্বা, ন ভযাগতি গন্তব্বা, মজ্ঝত্তেন ভৰিতব্বং ধম্মেসু চ পুগ্গলেসু চ, এৰঞ্চ পন অনুৰিজ্জকো অনুৰিজ্জমানো সত্থু চেৰ সাসনকরো হোতি, ৰিঞ্ঞূনঞ্চ সব্রহ্মচারীনং পিযো চ হোতি মনাপো চ গরু চ ভাৰনীযো চাতি.

ইতি পাল়িমুত্তকৰিনযৰিনিচ্ছযসঙ্গহে

চোদনাদিৰিনিচ্ছযকথা সমত্তা.