৯. রূপিযসংৰোহারসিক্খাপদৰণ্ণনা
৫৮৭. নৰমে জাতরূপাদিচতুব্বিধনিস্সগ্গিযৰত্থু ইধ রূপিযগ্গহণেনেৰ গহিতন্তি আহ ‘‘জাতরূপরজতপরিৰত্তন’’ন্তি. পটিগ্গহিতপরিৰত্তনেতি কপ্পিযৰোহারেন, অকপ্পিযৰোহারেন ৰা পটিগ্গহিতস্স রূপিযস্স পরিৰত্তনে.
৫৮৯. পাল়িযং ঘনকতন্তি ইট্ঠকাদি. রূপিযং নাম সত্থুৰণ্ণোতিআদীসু কিঞ্চাপি কেৰলং রজতং ন গহিতং, তথাপি রূপিযপদেনেৰ তং গহিতন্তি দট্ঠব্বং. সুদ্ধো রূপিযসংৰোহারো এৰ ৰুত্তোতি অজ্ঝাহরিতব্বং. রূপিযে রূপিযসঞ্ঞীতিআদিম্হি ৰিনিচ্ছযং ৰক্খামাতি পাঠসেসো.
৫৯১. পাল়িযং রূপিযে রূপিযসঞ্ঞীতি অত্তনা দিয্যমানং সকসন্তকং সন্ধায ৰুত্তং. রূপিযং চেতাপেতীতি পরসন্তকং. এস নযো সেসেসুপি. তত্থ অরূপিয-সদ্দেন দুক্কটৰত্থুম্পি সঙ্গণ্হাতি. পচ্ছিমে পন তিকে ‘‘অরূপিযে রূপিযসঞ্ঞী অরূপিযং চেতাপেতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ইমিনা নযেন সব্বত্থ যোজনা ৰেদিতব্বা. ইমস্মিঞ্চ তিকে অরূপিয-সদ্দেন কপ্পিযৰত্থুযেৰ গহিতং, ন মুত্তাদিদুক্কটৰত্থু অন্তে ‘‘পঞ্চন্নং সহ অনাপত্তী’’তি ৰুত্তত্তা. কিঞ্চাপি দুক্কটৰত্থু ন গহিতং, তথাপি দুক্কটৰত্থুনা দুক্কটৰত্থুং, কপ্পিযৰত্থুনা দুক্কটৰত্থুঞ্চ পরিৰত্তযতো দুক্কটং, নযতো সিদ্ধমেৰ হোতি. তঞ্চ দুক্কটৰত্থুম্হি তথসঞ্ঞায ৰা অতথসঞ্ঞায ৰা ৰিমতিযা ৰা পরিৰত্তেন্তস্সপি হোতিযেৰ অচিত্তকত্তা ইমস্স সিক্খাপদস্স. পঞ্চন্নং সহাতি পঞ্চহি সহধম্মিকেহি সহ.
ইদানি ‘‘নিস্সগ্গিযৰত্থুনা দুক্কটৰত্থুং ৰা’’তিআদিনা ৰুত্তস্স অত্থস্স পাল়িযং সরূপেন অনাগতত্তেপি নযতো লব্ভমানতং দস্সেতুং ‘‘যো হি অয’’ন্তিআদি ৰুত্তং. এত্থ চ যস্মা রূপিযেন পরিৰত্তিতং অরূপিযং নিস্সট্ঠম্পি সব্বেসম্পি অকপ্পিযত্তা নিস্সগ্গিযমেৰ ন হোতি নিস্সজ্জিত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বস্সেৰ নিস্সজ্জিতব্বতো, কেৰলং পন ইদং ছড্ডেত্ৰা পাচিত্তিযমেৰ পরিৰত্তকেন দেসেতব্বং, তস্মা ‘‘রূপিযে রূপিযসঞ্ঞী অরূপিযং চেতাপেতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিয’’ন্তিআদি তিকো ভগৰতা ন ৰুত্তো, তীসুপি পদেসু পরিৰত্তিযমানস্স অরূপিযত্তেন নিস্সগ্গিযৰচনাযোগা রূপিযস্সেৰ নিস্সজ্জিতব্বতো. রূপিযস্সেৰ হি নিস্সট্ঠস্স আরামিকাদীহি পটিপজ্জনৰিধি পাল়িযং দস্সিতো, ন অরূপিযস্স. তস্মা পাচিত্তিযমত্তসম্ভৰদস্সনত্থমেৰ পনেত্থ অট্ঠকথাযং ‘‘অৰুত্তোপি অযং…পে… তিকো ৰেদিতব্বো’’তি ৰুত্তং, ন পন তস্স ৰত্থুনো নিস্সগ্গিযতাদস্সনত্থং. তেনেৰ পত্তচতুক্কে ‘‘ন সক্কা কেনচি উপাযেন কপ্পিযং কাতু’’ন্তিআদি ৰুত্তং. অযং অম্হাকং খন্তি. অত্তনো ৰা হীতিআদি দুতিযতিকানুলোমেনেৰ ততিযত্তিকস্স সিজ্ঝনপ্পকারং সমত্থেতুং ৰুত্তং. তত্রাযং অধিপ্পাযো – যস্মা হি যথা অত্তনো অরূপিযেন পরস্স রূপিযং চেতাপেন্তস্স একস্মিং অন্তে রূপিযসম্ভৰতো ‘‘রূপিযসংৰোহারো কতো এৰ হোতী’’তি দুতিযত্তিকো ৰুত্তো, এৰং অত্তনো রূপিযেন পরস্স অরূপিযং চেতাপেন্তস্সাপি হোতীতি ততিযো তিকো ৰত্তব্বো ভৰেয্য, সো পন দুতিযত্তিকেনেৰ একতো রূপিযপক্খসামঞ্ঞেন সিজ্ঝতীতি পাল়িযং ন ৰুত্তোতি. তত্থ একন্তেন রূপিযপক্খেতি একেন অন্তেন রূপিযপক্খে, ‘‘একতো রূপিযপক্খে’’তি ৰা পাঠো.
ইদানি দুতিযত্তিকে অরূপিযপদস্স অত্থভূতেসু দুক্কটৰত্থুকপ্পিযৰত্থূসু দুক্কটৰত্থুনা রূপিযাদিপরিৰত্তনে আপত্তিভেদং দস্সেতুং ‘‘দুক্কটৰত্থুনা’’তিআদি আরদ্ধং. দুক্কটৰত্থুনা দুক্কটৰত্থুন্তিআদি পন দুক্কটৰত্থুনা পরিৰত্তনপ্পসঙ্গে পাল়িযং অৰুত্তস্সাপি অত্থস্স নযতো লব্ভমানতং দস্সেতুং ৰুত্তং. তত্থ ইমিনাতি রূপিযসংৰোহারসিক্খাপদেন, তেন চ দুক্কটস্স অচিত্তকতম্পি দস্সেতি. অঞ্ঞত্র সহধম্মিকেহীতি ‘‘পঞ্চন্নং সহ অনাপত্তী’’তি ৰচনতো ৰুত্তং, তেনাপি কযৰিক্কযসিক্খাপদস্স কপ্পিযৰত্থুনিস্সিততং এৰ সাধেতি. ইমং…পে… রূপিযচেতাপনঞ্চ সন্ধায ৰুত্তন্তি পকতেন সম্বন্ধো. ইধাতি ইমস্মিং সিক্খাপদে. তত্থাতি কযৰিক্কযসিক্খাপদে (পারা. ৫৯৩).
এৰং দুক্কটৰত্থুনা রূপিযাদিপরিৰত্তনে আপত্তিভেদং দস্সেত্ৰা ইদানি কপ্পিযৰত্থুনাপি দস্সেতুং ‘‘কপ্পিযৰত্থুনা পনা’’তিআদি আরদ্ধং. তত্থ তেনেৰাতি কপ্পিযৰত্থুনা এৰ. ‘‘রূপিযং উগ্গণ্হিত্ৰা’’তি ইদং উক্কট্ঠৰসেন ৰুত্তং. মুত্তাদিদুক্কটৰত্থুম্পি উগ্গহেত্ৰা কারিতম্পি পঞ্চন্নম্পি ন ৰট্টতি এৰ. সমুট্ঠাপেতীতি সযং গন্ত্ৰা, ‘‘ইমং কহাপণাদিং কম্মকারানং দত্ৰা বীজং সমুট্ঠাপেহী’’তি এৰং অঞ্ঞং আণাপেত্ৰা ৰা সমুট্ঠাপেতি. মহাঅকপ্পিযোতি অত্তনাৰ বীজতো পট্ঠায দূসিতত্তা অঞ্ঞস্স মূলসামিকস্স অভাৰতো ৰুত্তং. সো হি চোরেহি অচ্ছিন্নোপি পুন লদ্ধো জানন্তস্স কস্সচিপি ন ৰট্টতি. যদি হি ৰট্টেয্য, তল়াকাদীসু ৰিয অচ্ছিন্নো ৰট্টতীতি আচরিযা ৰদেয্যুং. ন সক্কা কেনচি উপাযেনাতি সঙ্ঘে নিস্সজ্জনেন, চোরাদিঅচ্ছিন্দনাদিনা চ কপ্পিযং কাতুং ন সক্কা, ইদঞ্চ তেন রূপেন ঠিতং, তম্মূলিকেন ৰত্থুমুত্তাদিরূপেন ঠিতঞ্চ সন্ধায ৰুত্তং. দুক্কটৰত্থুম্পি হি তম্মূলিককপ্পিযৰত্থুঞ্চ ন সক্কা কেনচি উপাযেন তেন রূপেন কপ্পিযং কাতুং. যদি পন সো ভিক্খু তেন কপ্পিযৰত্থুদুক্কটৰত্থুনা পুন রূপিযং চেতাপেয্য, তং রূপিযং নিস্সজ্জাপেত্ৰা অঞ্ঞেসং কপ্পিযং কাতুম্পি সক্কা ভৰেয্যাতি দট্ঠব্বং.
পত্তং কিণাতীতি এত্থ ‘‘ইমিনা কহাপণাদিনা কম্মারকুলতো পত্তং কিণিত্ৰা এহী’’তি আরামিকাদীহি কিণাপনম্পি সঙ্গহিতন্তি ৰেদিতব্বং. তেনেৰ রাজসিক্খাপদট্ঠকথাযং ‘‘এত্তকেহি কহাপণেহি সাটকে আহর, এত্তকেহি যাগুআদীনি সম্পাদেহীতি ৰদতি, যং তে আহরন্তি, সব্বেসং অকপ্পিযং. কস্মা? কহাপণানং ৰিচারিতত্তা’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.৫৩৮-৫৩৯) ৰুত্তং. ইমিনা পন ৰচনেন যং মাতিকাট্ঠকথাযং রূপিযসংৰোহারসিক্খাপদং ‘‘অনাণত্তিক’’ন্তি ৰুত্তং, তং ন সমেতি. ন কেৰলঞ্চ ইমিনা, পাল়িযাপি তং ন সমেতি. পাল়িযঞ্হি নিস্সট্ঠরূপিযেন আরামিকাদীহি সপ্পিযাদিং পরিৰত্তাপেতুং ‘‘সো ৰত্তব্বো ‘আৰুসো, ইমং জানাহী’তি. সচে সো ভণতি ‘ইমিনা কিং আহরীযতূ’তি, ন ৰত্তব্বো ‘ইমং ৰা ইমং ৰা আহরা’তি. কপ্পিযং আচিক্খিতব্বং ‘সপ্পি ৰা’’’তিআদিনা রূপিযসংৰোহারং পরিমোচেত্ৰাৰ ৰুত্তং. ‘‘ইমিনা রূপিযেন কিং আহরীযতূ’’তি পুচ্ছন্তো ‘‘ইমং আহরা’’তি ৰুত্তেপি অধিকারতো ‘‘ইমিনা রূপিযেন ইমং আহরা’’তি ভিক্খূহি আণত্তো এৰ হোতীতি তং রূপিযসংৰোহারং পরিৰজ্জেতুং ‘‘ন ৰত্তব্বো ‘ইমং ৰা ইমং ৰা আহরা’’’তি পটিক্খেপো কতো, অনাপত্তিৰারেপি ‘‘কপ্পিযকারকস্স আচিক্খতী’’তি ন ৰুত্তং. কযৰিক্কযসিক্খাপদে (পারা. ৫৯৫) পন তথা ৰুত্তং, তস্মা ইদং সাণত্তিকং কযৰিক্কযমেৰ অনাণত্তিকন্তি গহেতব্বং.
মূলস্স অনিস্সট্ঠত্তাতি যেন উগ্গহিতমূলেন পত্তো কীতো, তস্স মূলস্স সঙ্ঘমজ্ঝে অনিস্সট্ঠত্তা, এতেন রূপিযমেৰ নিস্সজ্জিতব্বং, ন তম্মূলিকং অরূপিযন্তি দস্সেতি. যদি হি তেন রূপিযেন অঞ্ঞং রূপিযং চেতাপেয্য, তং রূপিযসংৰোহারসিক্খাপদে আগতনযেনেৰ নিস্সজ্জাপেত্ৰা সেসেহি পরিভুঞ্জিতব্বং ভৰেয্যাতি. ‘‘মূলস্স অসম্পটিচ্ছিতত্তা’’তি ইমিনা মূলস্স গিহিসন্তকত্তং, তেনেৰ পত্তস্স রূপিযসংৰোহারানুপ্পন্নতঞ্চ দস্সেতি. পঞ্চসহধম্মিকসন্তকেনেৰ হি রূপিযসংৰোহারদোসো. তত্থ চ অত্তনো সন্তকে পাচিত্তিযং, ইতরত্থ দুক্কটং.
নিস্সজ্জীতি দানৰসেন ৰুত্তং, ন ৰিনযকম্মৰসেন. তেনেৰ ‘‘সপ্পিস্স পূরেত্ৰা’’তি ৰুত্তং. যং অত্তনো ধনেন পরিৰত্তেতি, তস্স ৰা ধনস্স রূপিযভাৰো, পরিৰত্তনপরিৰত্তাপনেসু অঞ্ঞতরভাৰো চাতি ইমানেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি.
রূপিযসংৰোহারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.