৭. ইদ্ধিপাদসংযুত্তং

১. চাপালৰগ্গো

১. অপারসুত্তৰণ্ণনা

৮১৩. ছন্দং নিস্সায পৰত্তো সমাধীতি কত্তুকম্যতাছন্দং অধিপতিং কত্ৰা পটিলদ্ধসমাধি ছন্ধসমাধি. পধানসঙ্খারাতি চতুকিচ্চসাধকস্স সম্মপ্পধানৰীরিযস্সেতং অধিৰচনং. তেহীতি ছন্দসমাধিপধানসঙ্খারেহি. ইদ্ধিযা পাদন্তি নিপ্ফত্তিপরিযাযেন ইজ্ঝনট্ঠেন, ইজ্ঝন্তি এতায সদ্ধা ইদ্ধা ৰুদ্ধা উক্কংসগতা হোন্তীতি ইমিনা ৰা পরিযাযেন ‘‘ইদ্ধী’’তি সঙ্খাতানং উপচারজ্ঝানাদিকুসলচিত্তসম্পযুত্তানং ছন্দসমাধিপধানসঙ্খারানং অধিট্ঠানট্ঠেন পাদভূতং, সেসচিত্তচেতসিকরাসিন্তি অত্থো. সা এৰ চ যথাৰুত্তইদ্ধি যস্মা হেট্ঠিমা হেট্ঠিমা উপরিমায উপরিমায পাদভূতা, তস্মা ৰুত্তং ‘‘ইদ্ধিভূতং ৰা পাদন্তি ইদ্ধিপাদ’’ন্তি. সেসেসূতি ৰীরিযসমাধিআদীসু. তত্থ হি ৰীরিযং চিত্তং ৰীমংসং অধিপতিং কত্ৰা পটিলদ্ধসমাধি ৰীমংসাসমাধীতি অত্থো ৰেদিতব্বো. ইধাতি ইমস্মিং ইদ্ধিপাদসংযুত্তে. একপরিচ্ছেদোৰ অত্থনিদ্দেসো.

৫. ইদ্ধিপদেসসুত্তৰণ্ণনা

৮১৭. ইদ্ধিপদেসন্তি ইদ্ধিযা একদেসং. কো পন সোতি আহ – ‘‘তযো চ মগ্গে তীণি চ ফলানী’’তি.

৬. সমত্তসুত্তৰণ্ণনা

৮১৮. সমত্তন্তি সামঞ্ঞস্স সমং অত্তনং ইজ্ঝনং সমত্তং পরিপুণ্ণং. ৰিৰট্টপাদকা এৰ ইদ্ধিপাদা কথিতা ‘‘অপারা পারং গমনায সংৰত্তন্তী’’তিআদিৰচনতো.

১০. চেতিযসুত্তৰণ্ণনা

৮২২. উদেনযক্খস্স চেতিযট্ঠানেতি উদেনস্স নাম যক্খস্স দেৰাযতনসঙ্খেপেন ইট্ঠকাহি কতে মহাজনস্স চিত্তীকতট্ঠানে. কতৰিহারোতি ভগৰন্তং উদ্দিস্স তত্থ কতৰিহারো. ৰুচ্চতীতি পুরিমৰোহারেন ‘‘উদেনচেতিয’’ন্তি ৰুচ্চতি. গোতমকাদীসুপীতি গোতমকচেতিযন্তি এৰমাদীসুপি. এসেৰ নযোতি চেতিযট্ঠানে কতৰিহারভাৰং অতিদিসতি. ৰড্ঢিতাতি ভাৰনাপারিপূরিৰসেন পরিব্রূহিতা. পুনপ্পুনং কতাতি ভাৰনায বহুলীকরণৰসেন অপরাপরং পৰত্তিতা আনীতা. যুত্তযানং ৰিয কতাতি যথা যুত্তমাজঞ্ঞযানং ছেকেন সারথিনা অধিট্ঠিতং যথারুচি পৰত্তিমরহতি, এৰং যথারুচি পৰত্তনারহতং গমিতা. পতিট্ঠানট্ঠেনাতি অধিট্ঠানট্ঠেন. ৰত্থু ৰিয কতাতি সব্বসো উপক্কিলেসৰিসোধনেন ইদ্ধিৰিসেসানং পৰত্তিট্ঠানভাৰতো সুৰিসোধিতপরিস্সযৰত্থু ৰিয কতা. অধিট্ঠিতাতি পটিপক্খদূরীভাৰতো সুভাৰিতভাৰেন তংতংঅধিট্ঠানযোগ্যতায ঠপিতা. সমন্ততো চিতাতি সব্বভাগেন ভাৰনুপচযং গমিতা. তেনাহ ‘‘সুৰড্ঢিতা’’তি. সুট্ঠু সমারদ্ধাতি ইদ্ধিভাৰনায সিখপ্পত্তিযা সম্মদেৰ সংসেৰিতা.

অনিযমেনাতি ‘‘যস্স কস্সচী’’তি অনিযতৰচনেন. নিযমেত্ৰাতি ‘‘তথাগতস্সা’’তি সরূপগ্গহণেন নিযমেত্ৰা. আযুপ্পমাণন্তি পরমাযুপ্পমাণং ৰদতি. তস্সেৰ গহণে কারণং ব্রহ্মজালৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং. মহাসীৰত্থেরো পন মহাবোধিসত্তানং চরিমভৰে পটিসন্ধিদাযিনো কম্মস্স অসঙ্খেয্যাযুকতাসংৰত্তনসমত্থতং হদযে ঠপেত্ৰা বুদ্ধানং আযুসঙ্খারস্স পরিস্সযৰিক্খম্ভনসমত্থতা পাল়িযং আগতা এৰাতি ইমং ভদ্দকপ্পমেৰ তিট্ঠেয্যাতি অৰোচ.

খণ্ডিচ্চাদীহি অভিসুয্যতীতি এতেন যথা ইদ্ধিবলেন জরায ন পটিঘাতো, এৰং তেন মরণস্সপি ন পটিঘাতোতি অত্থতো আপন্নমেৰাতি. ‘‘ক্ৰ সরো খিত্তো, ক্ৰচনি পতিতো’’তি অঞ্ঞথা ৰুট্ঠিতেনপি থেরৰাদেন অট্ঠকথাৰচনমেৰ সমত্থিতন্তি দট্ঠব্বং. তেনাহ ‘‘সো পন ন রুচ্চতি…পে… নিযমিত’’ন্তি.

পরিযুট্ঠিতচিত্তোতি যথা কিঞ্চি অত্থানত্থং সল্লক্খেতুং ন সক্কা, এৰং অভিভূতচিত্তো. সো পন অভিভৰো মহতা উদকোঘেন অপ্পকস্স উদকস্স অজ্ঝোত্থরণং ৰিয অহোসীতি ৰুত্তং ‘‘অজ্ঝোত্থটচিত্তো’’তি. অঞ্ঞোতি থেরতো, অরিযেহি ৰা অঞ্ঞো যো কোচি পরো পুথুজ্জনো. পুথুজ্জনগ্গহণঞ্চেত্থ যথা সব্বেন সব্বং অপ্পহীনৰিপল্লাসো মারেন পরিযুট্ঠিতচিত্তো কিঞ্চি অত্থানত্থং সল্লক্খেতুং ন সক্কোতি, এৰং থেরো ভগৰতা কতং নিমিত্তোভাসং সব্বসো ন সল্লক্খেসীতি দস্সনত্থং. তেনাহ ‘‘মারো হী’’তিআদি. চত্তারো ৰিপল্লাসাতি অসুভে ‘‘সুভ’’ন্তি সঞ্ঞাৰিপল্লাসো, চিত্তৰিপল্লাসো, দুক্খে ‘‘সুখ’’ন্তি সঞ্ঞাৰিপল্লাসো, চিত্তৰিপল্লাসোতি ইমে চত্তারো ৰিপল্লাসা. তেনাতি যদিপি ইতরে অট্ঠ ৰিপল্লাসা পহীনা, যথাৰুত্তানং চতুন্নং ৰিপল্লাসানং অপ্পহীনভাৰেন. অস্সাতি থেরস্স.

মদ্দতীতি ফুসনমত্তেন মদ্দন্তো ৰিয হোতি, অঞ্ঞথা তেন মদ্দিতে সত্তানং মরণমেৰ সিযা, কিং সক্খিস্সতি ন সক্খিস্সতীতি অধিপ্পাযো. কস্মা ন সক্খিস্সতি? ননু এস অগ্গসাৰকস্স মহিদ্ধিকস্স মহানুভাৰস্স কুচ্ছিং পৰিট্ঠোতি? সচ্চং পৰিট্ঠো, তঞ্চ খো অত্তনো মহানুভাৰস্স দস্সনত্থং, ন ৰিবাধনাধিপ্পাযেন. ৰিবাধনাধিপ্পাযেন পন ইধ ‘‘কিং সক্খিস্সতী’’তি ৰুত্তং হদযমদ্দনস্স অধিকতত্তা. নিমিত্তোভাসন্তি এত্থ ‘‘তিট্ঠতু ভগৰা কপ্প’’ন্তি সকলকপ্পং অৰট্ঠানযাচনায ‘‘যস্স কস্সচি, আনন্দ, চত্তারো ইদ্ধিপাদা ভাৰিতা’’তিআদিনা অঞ্ঞাপদেসেন অত্তনো চতুরিদ্ধিপাদভাৰনানুভাৰেন কপ্পং অৰট্ঠানসমত্থতাৰসেন সঞ্ঞুপ্পাদনং নিমিত্তং. তথা পন পরিযাযগ্গহণং মুঞ্চিত্ৰা উজুকংযেৰ অত্তনো অধিপ্পাযৰিভাৰনং ওভাসো. জানন্তোযেৰাতি মারেন পরিযুট্ঠিতভাৰং জানন্তো এৰ. অত্তনো অপরাধহেতুকো সত্তানং সোকো তনুকো হোতি, ন বলৰাতি আহ – ‘‘দোসারোপনেন সোকতনুকরণত্থ’’ন্তি. কিং পন থেরো মারেন পরিযুট্ঠিতচিত্তকালে পৰত্তিং পচ্ছা জানাতীতি? ন জানাতি সভাৰেন, বুদ্ধানুভাৰেন পন জানাতি.

অনত্থে নিযোজেন্তো গুণমারণেন মারেতি, ৰিরাগৰিবন্ধনেন ৰা জাতিনিমিত্ততায তত্থ তত্থ জাতং মারেন্তো ৰিয হোতীতি ‘‘মারেতীতি মারো’’তি ৰুত্তং. অতিপাপত্তা পাপিমা. কণ্হধম্মসমন্নাগতো কণ্হো. ৰিরাগাদিগুণানং অন্তকরণতো অন্তকো. সত্তানং অনত্থাৰহং পটিপত্তিং ন মুঞ্চতীতি নমুচি. অত্তনো মারপাসেন পমত্তে বন্ধতি, পমত্তা ৰা বন্ধূ এতস্সাতি পমত্তবন্ধু. সত্তমসত্তাহতো পরং সত্ত অহানি সন্ধাযাহ ‘‘অট্ঠমে সত্তাহে’’তি, ন পন পল্লঙ্কসত্তাহাদি ৰিয নিযতকিচ্চস্স অট্ঠমসত্তাহস্স নাম লব্ভনতো. সত্তমসত্তাহস্স হি পরতো অজপালনিগ্রোধমূলে ব্রহ্মুনো সক্কস্স চ পটিঞ্ঞাতধম্মদেসনং ভগৰন্তং ঞত্ৰা ‘‘ইদানি সত্তে ধম্মদেসনায মম ৰিসযং অতিক্কামেস্সতী’’তি সঞ্জাতদোমনস্সো হুত্ৰা ঠিতো চিন্তেসি, ‘‘হন্দাহং দানি নং উপাযেন পরিনিব্বাপেস্সামি, এৰমস্স মনোরথো অঞ্ঞথত্তং গমিস্সতি, মম মনোরথো ইজ্ঝিস্সতী’’তি চিন্তেত্ৰা ভগৰন্তং উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং ঠিতো – ‘‘পরিনিব্বাতু দানি, ভন্তে, ভগৰা’’তিআদিনা পরিনিব্বানং যাচি. তং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘অট্ঠমে সত্তাহে’’তিআদি. তত্থ অজ্জাতি আযুসঙ্খারৰোস্সজ্জনদিৰসং সন্ধাযাহ. ভগৰা চস্স অতিবন্ধনাধিপ্পাযং জানন্তোপি তং অনাৰিকত্ৰা পরিনিব্বানস্স অকালভাৰমেৰ পকাসেন্তো যাচনং পটিক্খিপি. তেনাহ ‘‘ন তাৰাহ’’ন্তিআদি.

মগ্গৰসেন ব্যত্তাতি সচ্চপটিৰেধৰেয্যত্তিযেন ব্যত্তা. তথেৰ ৰিনীতাতি মগ্গৰসেন কিলেসানং সমুচ্ছেদৰিনযেন ৰিনীতা. তথা ৰিসারদাতি অরিযমগ্গাধিগমেনেৰ সত্থুসাসনে ৰেসারজ্জপ্পত্তিযা ৰিসারদা, সারজ্জকরানং দিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাদিপাপধম্মানং ৰিগমেন ৰিসারদভাৰং পত্তাতি অত্থো. যস্স সুতস্স ৰসেন ৰট্টদুক্খতো নিস্সরণং সম্ভৰতি, তং ইধ উক্কট্ঠনিদ্দেসেন ‘‘সুত’’ন্তি অধিপ্পেতন্তি আহ ‘‘তেপিটকৰসেনা’’তি. তিণ্ণং পিটকানং সমূহো তেপিটকং, তীণি ৰা পিটকানি তিপিটকং, তিপিটকমেৰ তেপিটকং, তস্স ৰসেন. তদেৰাতি যং তং তেপিটকং সোতব্বভাৰেন সুতন্তি ৰুত্তং, তমেৰ. ধম্মন্তি পরিযত্তিধম্মং. ধারেন্তীতি সুৰণ্ণভাজনে পক্খিত্তসীহৰসং ৰিয অৰিনস্সন্তং কত্ৰা সুপ্পগুণসুপ্পৰত্তিভাৰেন ধারেন্তি হদযে ঠপেন্তি. ইতি পরিযত্তিধম্মৰসেন বহুস্সুতধম্মধরভাৰং দস্সেত্ৰা ইদানি পটিৰেধৰসেনপি তং দস্সেন্তো ‘‘অথ ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. অরিযধম্মস্সাতি মগ্গফলধম্মস্স, নৰৰিধস্স ৰা লোকুত্তরধম্মস্স. অনুধম্মভূতন্তি অধিগমাযানুরূপং ধম্মভূতং. অনুচ্ছৰিকপটিপদন্তি তমেৰ ৰিপস্সনাধম্মমাহ, ছব্বিধা ৰিসুদ্ধিযো ৰা. অনুধম্মন্তি নিব্বানধম্মস্স অনুধম্মো, যথাৰুত্তপটিপদা, তস্সানুরূপং অভিসল্লেখিতং অপ্পিচ্ছতাদিধম্মং. চরণসীলাতি সমাদায ৰত্তনসীলা. অনুমগ্গফলধম্মো এতিস্সাতি ৰা অনুধম্মা, ৰুট্ঠানগামিনিৰিপস্সনা, তস্স চরণসীলা. অত্তনো আচরিযৰাদন্তি অত্তনো আচরিযস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স ৰাদং. সদেৰকস্স লোকস্স আচারসিক্খাপনেন আচরিযো, ভগৰা, তস্স ৰাদো, চতুসচ্চদেসনা.

আচিক্খিস্সন্তীতি আদিতো কথেস্সন্তি, অত্তনা উগ্গহিতনিযামেন পরে উগ্গণ্হাপেস্সন্তীতি অত্থো. দেসেস্সন্তীতি ৰাচেস্সন্তি, পাল়িং সম্মা পবোধেস্সন্তীতি অত্থো. পঞ্ঞপেস্সন্তীতি পজানাপেস্সন্তি, সঙ্কাসেস্সন্তীতি অত্থো. পট্ঠপেস্সন্তীতি পকারেহি ঠপেস্সন্তি, পকাসেস্সন্তীতি অত্থো. ৰিৰরিস্সন্তীতি ৰিৰটং করিস্সন্তি. ৰিভজিস্সন্তীতি ৰিভত্তং করিস্সন্তি. উত্তানীকরিস্সন্তীতি অনুত্তানং গম্ভীরং উত্তানং পাকটং করিস্সন্তি. সহধম্মেনাতি এত্থ ধম্ম-সদ্দো কারণপরিযাযো ‘‘হেতুম্হি ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা’’তিআদীসু (ৰিভ. ৭২০) ৰিযাতি আহ ‘‘সহেতুকেন সকারণেন ৰচনেনা’’তি.

সপ্পাটিহারিযন্তি সনিস্সরণং. যথা পরৰাদং ভঞ্জিত্ৰা সকৰাদো পতিট্ঠহতি, এৰং হেতুদাহরণেহি যথাধিগতমত্থং সম্পাদেত্ৰা ধম্মং কথেস্সন্তি. তেনাহ ‘‘নিয্যানিকং কত্ৰা ধম্মং দেসেস্সন্তী’’তি, নৰৰিধং লোকুত্তরং ধম্মং পবোধেস্সন্তীতি অত্থো. এত্থ চ ‘‘পঞ্ঞপেস্সন্তী’’তিআদীহি ছহি পদেহি ছ অত্থপদানি দস্সিতানি, আদিতো পন দ্ৰীহি পদেহি ছ ব্যঞ্জনপদানি. এত্তাৰতা তেপিটকং বুদ্ধৰচনং সংৰণ্ণনানযেন সঙ্গহেত্ৰা দস্সিতং হোতি. ৰুত্তঞ্হেতং নেত্তিযং (নেত্তি. সঙ্গহৰার) ‘‘দ্ৰাদস পদানি সুত্তং, তং সব্বং ব্যঞ্জনঞ্চ অত্থো চা’’তি.

সিক্খত্তযসঙ্গহিতন্তি অধিসীলসিক্খাদিসিক্খত্তযসঙ্গহং. সকলং সাসনব্রহ্মচরিযন্তি অনৰসেসং সত্থুসাসনভূতং সেট্ঠচরিযং. সমিদ্ধন্তি সম্মদেৰ ৰড্ঢিতং. ঝানস্সাদৰসেনাতি তেহি তেহি ভিক্খূহি সমধিগতঝানসুখৰসেন. ৰুড্ঢিপ্পত্তন্তি উল়ারপণীতভাৰূপগমনেন সব্বসো পরিৰুড্ঢিমুপগতং. সব্বপালিফুল্লং ৰিয অভিঞ্ঞাসম্পদাহি সাসনাভিৰুড্ঢিযা মত্থকপ্পত্তিতো. পতিট্ঠিতৰসেনাতি পতিট্ঠানৰসেন, পতিট্ঠপ্পত্তিযাতি অত্থো. পটিৰেধৰসেন বহুনো জনস্স হিতং বাহুজঞ্ঞং. তেনাহ ‘‘মহাজনাভিসমযৰসেনা’’তি. পুথু পুথুলং ভূতং জাতং, পুথুত্তং ভূতং পত্তন্তি ৰা পুথুভূতং. তেনাহ ‘‘সব্বাকারেন পুথুলভাৰপ্পত্ত’’ন্তি. সুট্ঠু পকাসিতন্তি সম্মদেৰ আদিকল্যাণাদিভাৰেন পৰেদিতং.

সতিং সূপট্ঠিতং কত্ৰাতি অযং কাযাদিৰিভাগো অত্তভাৰসঞ্ঞিতো দুক্খভারো মযা এত্তকং কালং ৰহিতো, ইদানি পন ন ৰহিতব্বো, এতস্স অৰহনত্থং চিরতরং কালং অরিযমগ্গসম্ভারো সম্ভতো, স্ৰাযং অরিযমগ্গো পটিৰিদ্ধো, যতো ইমে কাযাদযো অসুভাদিতো সভাৰাদিতো সম্মদেৰ পরিঞ্ঞাতাতি চতুব্বিধম্পি সতিং যথাতথং ৰিসযে সুট্ঠু উপট্ঠিতং কত্ৰা. ঞাণেন পরিচ্ছিন্দিত্ৰাতি যস্মা ইমস্স অত্তভাৰসঞ্ঞিতস্স দুক্খভারস্স ৰহনে পযোজনভূতং অত্তহিতং বোধিমূলে এৰ পরিসমাপিতং, পরহিতং পন বুদ্ধৰেনেয্যৰিনযনং পরিসমাপিতং মত্থকপ্পত্তং, তং দানি মাসত্তযেনেৰ পরিসমাপনং পাপুণিস্সতি, তস্মা আহ ‘‘ৰিসাখপুণ্ণমাযং পরিনিব্বাযিস্সামী’’তি, এৰং বুদ্ধঞাণেন পরিচ্ছিন্দিত্ৰা সচ্চভাগেন ৰিনিচ্ছযং কত্ৰা. আযুসঙ্খারং ৰিস্সজীতি আযুনো জীৰিতস্স অভিসঙ্খরণং ফলসমাপত্তিধম্মং ন সমাপজ্জিস্সামীতি ৰিস্সজি, তং ৰিস্সজ্জনেনেৰ তেন অভিসঙ্খরীযমানং জীৰিতসঙ্খারং ন পৰত্তযিস্সামীতি ৰিস্সজি. তেনাহ ‘‘তত্থা’’তিআদি.

ঠানমহন্ততাযপি পৰত্তিআকারমহন্ততাযপি মহন্তো পথৰীকম্পো. তত্থ ঠানমহন্ততায ভূমিচালস্স মহন্ততং দস্সেতুং ‘‘তদা…পে… অকম্পিত্থা’’তি ৰুত্তং, সা পন জাতিখেত্তভূতা দসসহস্সী লোকধাতু এৰ, ন যা কাচি. যা মহাভিনীহারমহাজাতিআদীসুপি অকম্পিত্থ, তদাপি তত্তকায এৰ কম্পনে কিং কারণং? জাতিখেত্তভাৰেন তস্সেৰ আদিতো পরিগ্গহস্স কতত্তা, পরিগ্গহণঞ্চস্স ধম্মতাৰসেন ৰেদিতব্বং. তথা হি পুরিমবুদ্ধানম্পি তত্তকমেৰ জাতিখেত্তং অহোসি. তথা হি ৰুত্তং ‘‘দসসহস্সী লোকধাতু নিস্সদ্দা হোতি নিরাকুলা…পে… মহাসমুদ্দো আভুজতি, দসসহস্সী পকম্পতী’’তি চ আদি. উদকপরিযন্তং কত্ৰা ছপ্পকারপ্পৰেধনেন. অৰীতরাগে ভিংসেতীতি ভিংসনো, সো এৰ ভিংসনকোতি আহ ‘‘ভযজনকো’’তি. দেৰভেরিযোতি দেৰদুন্দুভিসদ্দস্স পরিযাযৰচনমত্তং, ন চেত্থ কাচি ভেরী দেৰদুন্দুভীতি অধিপ্পেতা, অথ খো উপ্পাতভাৰেন লব্ভমানো আকাসতো নিগ্ঘোসসদ্দো. তেনাহ ‘‘দেৰো’’তিআদি. দেৰোতি মেঘো. তস্স হি তদা অচ্ছভাৰেন আকাসস্স ৰস্সাভাৰেন সুক্খগজ্জিতসঞ্ঞিতে সদ্দে নিচ্ছরন্তে দেৰদুন্দুভিসমঞ্ঞা. তেনাহ ‘‘দেৰো সুক্খগজ্জিতং গজ্জী’’তি.

পীতিৰেগৰিস্সট্ঠন্তি ‘‘এৰং চিরতরকালং ৰহিতো অযং অত্তভাৰসঞ্ঞিতো দুক্খভারো, দানি ন চিরস্সেৰ নিক্খিপিস্সামী’’তি সঞ্জাতসোমনস্সো ভগৰা সভাৰেনেৰ পীতিৰেগৰিস্সট্ঠং উদানং উদানেতি, এৰং উদানেন্তেন অযম্পি অত্থো সাধিতো হোতীতি দস্সনত্থং অট্ঠকথাযং ‘‘কস্মা’’তিআদি ৰুত্তং.

তুলীযতীতি তুলন্তি তুল-সদ্দো কম্মসাধনোতি দস্সেতুং ‘‘তুলিত’’ন্তি ৰুত্তং. অপ্পানুভাৰতায পরিচ্ছিন্নং. তথা হি তং পটিপক্খেন পরিতো খণ্ডিতভাৰেন পরিত্তন্তি ৰুচ্চতি. পটিপক্খৰিক্খম্ভনতো দীঘসন্তানতায ৰিপুলফলতায চ ন তুলং ন পরিচ্ছিন্নং. যেহি কারণেহি পুব্বে অৰিসেসতো ‘‘মহগ্গতং অতুল’’ন্তি ৰুত্তং, তানি কারণানি রূপাৰচরতো আরুপ্পস্স সাতিসযং ৰিজ্জন্তীতি অরূপাৰচরং অতুলন্তি ৰুত্তং, ইতরঞ্চ তুলন্তি. অপ্পৰিপাকন্তি তীসুপি কম্মেসু যং অপ্পৰিপাকং হীনং, তং তুলং. বহুৰিপাকন্তি যং মহাৰিপাকং পণীতং, তং অতুলং. যং পনেত্থ মজ্ঝিমং, তং হীনং উক্কট্ঠন্তি দ্ৰিধা ভিন্দিত্ৰা দ্ৰীসু ভাগেসু পক্খিপিতব্বং. হীনত্তিকৰণ্ণনাযং ৰুত্তনযেনেৰ অপ্পবহুৰিপাকতং নিদ্ধারেত্ৰা তস্স ৰসেন তুলাতুলভাৰো ৰেদিতব্বো. সম্ভৰতি এতস্মাতি সম্ভৰোতি আহ ‘‘সম্ভৰ^ হেতুভূত’’ন্তি. নিযকজ্ঝত্তরতোতি সসন্তানধম্মেসু ৰিপস্সনাৰসেন গোচরাসেৰনায চ রতো. সৰিপাকং সমানং পৰত্তিৰিপাকমত্তদাযিকম্মং সৰিপাকট্ঠেন সম্ভৰং, ন চ তং কামাদি^ ভৰাভিসঙ্খারকন্তি ততো ৰিসেসনত্থং সম্ভৰন্তি ৰত্ৰা ‘‘ভৰসঙ্খার’’ন্তি ৰুত্তং. ওস্সজীতি অরিযমগ্গেন অৰস্সজি. কৰচং ৰিয অত্তভাৰং পরিযোনন্ধিত্ৰা ঠিতং অত্তনি সম্ভূতত্তা অত্তসম্ভৰং কিলেসঞ্চ অভিন্দীতি কিলেসভেদসহভাৰিকম্মোস্সজ্জনং দস্সেন্তো তদুভযস্স কারণমাহ ‘‘অজ্ঝত্তরতো সমাহিতো’’তি.

পঠমৰিকপ্পে অৰসজ্জনমেৰ ৰুত্তং. এত্থ অৰসজ্জনাকারোতি তং দস্সেন্তো ‘‘অথ ৰা’’তিআদিমাহ. তত্থ তীরেন্তোতি ‘‘উপ্পাদো ভযং, অনুপ্পাদো খেম’’ন্তিআদিনা ৰীমংসন্তো. তুলেন্তো তীরেন্তোতিআদিনা সঙ্খেপতো ৰুত্তমত্থং ৰিত্থারতো দস্সেতুং ‘‘পঞ্চক্খন্ধা’’তিআদিং ৰত্ৰা ভৰসঙ্খারস্স অৰসজ্জনাকারং সরূপতো দস্সেতি. এৰন্তিআদিনা পন উদানগাথাৰণ্ণনাযং আদিতো ৰুত্তমত্থং নিগমনৰসেন দস্সেতি. অভীতভাৰঞাপনত্থঞ্চাতি অযম্পি অত্থো সঙ্গহিতোতি দট্ঠব্বং.

চাপালৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. পাসাদকম্পনৰগ্গো

১-২. পুব্বসুত্তাদিৰণ্ণনা

৮২৩-৮২৪. পরতো ইমস্মিং পাসাদকম্পনৰগ্গে দসমসুত্তে আৰি ভৰিস্সন্তি. ছঅভিঞ্ঞাপাদকাতি ছন্নং অভিঞ্ঞানং পাদকভূতা পধানভূতা. যথা পঠমসুত্তে, তথা দুতিযততিযসুত্তেসুপি চ ছঅভিঞ্ঞাপাদকা ইদ্ধিপাদা কথিতাতি অত্থো.

৩. ছন্দসমাধিসুত্তৰণ্ণনা

৮২৫. যো সমাধিস্স নিস্সযভূতো ছন্দো, সো ইধাধিপ্পেতোতি আহ ‘‘ছন্দন্তি কত্তুকম্যতাছন্দ’’ন্তি. তস্স চ অধিপতেয্যট্ঠো নিস্সযট্ঠো, ন ৰিনা তং ছন্দং নিস্সাযাতি আহ – ‘‘নিস্সাযাতি নিস্সযং কত্ৰা, অধিপতিং কত্ৰাতি অত্থো’’তি. পধানভূতাতি সেট্ঠভূতা, সেট্ঠভাৰো চ একস্সপি চতুকিচ্চসাধনৰসেন পৰত্তিযা, ততো এৰ বহুৰচননিদ্দেসো, পধানসঙ্খারট্ঠেন পধানসঙ্খরণতো. ‘‘ছন্দং চে নিস্সায…পে… অযং ৰুচ্চতি ছন্দসমাধী’’তি ইমায পাল়িযা ছন্দাধিপতি সমাধি ছন্দসমাধীতি অধিপতিসদ্দলোপং কত্ৰা সমাসো ৰুত্তোতি ৰিঞ্ঞাযতি, অধিপতিসদ্দত্থদস্সনৰসেন ৰা ছন্দহেতুকো, ছন্দাধিকো ৰা সমাধি ছন্দসমাধি. তেন ‘‘ছন্দসমাধিনা চেৰ পধানসঙ্খারেহি পধানভূতসঙ্খারেহি চ সমন্নাগতা’’তি ৰক্খতি, তং আনেত্ৰা সম্বন্ধো. পধানভূতাতি ৰীরিযভূতা. কেচি ৰদন্তি – ‘‘সঙ্খতসঙ্খারাদিনিৰত্তনত্থং পধানগ্গহণ’’ন্তি. অথ ৰা তং তং ৰিসেসং সঙ্খরোতীতি সঙ্খারো, সব্বম্পি ৰীরিযং. তত্থ চতুকিচ্চসাধকতো তদঞ্ঞস্স নিৰত্তনত্থং পধানগ্গহণন্তি. যথা ছন্দো ছন্দসমাধিনা চেৰ পধানসঙ্খারেহি চ সমন্নাগতো, এৰং ছন্দসমাধি ছন্দেন চেৰ পধানসঙ্খারেহি চ সমন্নাগতো. পধানসঙ্খারাপি ছন্দেন চেৰ ছন্দসমাধিনা চ সমন্নাগতাতি তীসুপি পদেসু সমন্নাগতসদ্দো যোজেতব্বো. তস্মাতি যস্মা তযোপি ছন্দাদযো একচিত্তুপ্পাদপরিযাপন্না, তস্মা সব্বে তে ধম্মা একতো কত্ৰা ‘‘অযং ৰুচ্চতি…পে… ইদ্ধিপাদো’’তি ৰুত্তন্তি. এৰং ছন্দাদীনংযেৰ চেত্থ ইদ্ধিপাদভাৰো ৰুত্তো, ৰিভঙ্গে পন তেসং ইদ্ধিভাৰো সম্পযুত্তানং ইদ্ধিপাদভাৰো ৰুত্তোতি দস্সেন্তো ‘‘ইদ্ধিপাদৰিভঙ্গে পনা’’তিআদিমাহ.

ইদানি নেসং ইদ্ধিপাদতাপি সম্ভৰতীতি দস্সেন্তো ‘‘অপিচা’’তিআদিমাহ. তত্থ ছন্দঞ্হি ভাৰযতো পধানং কত্ৰা ভাৰেন্তস্স তথা পৰত্তপুব্বাভিসঙ্খারৰসেন ইজ্ঝমানো ছন্দো ইদ্ধি নাম, তস্স নিস্সযভূতা পধানসঙ্খারা ইদ্ধিপাদো নাম. সেসদ্ৰযেপি এসেৰ নযো. তথা ভাৰযন্তস্স মুখ্যতামত্তং সন্ধায ৰুত্তং, ইজ্ঝনত্থো পন সব্বেসং সমানন্তি দস্সেন্তো ‘‘সম্পযুত্ত…পে… ইজ্ঝন্তিযেৰা’’তি আহ.

ইদ্ধিপাদে অসঙ্করতো দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ ছন্দাদযোতি ছন্দসমাধিপধানসঙ্খারা. সেসিদ্ধিপাদেসূতি ৰীরিযিদ্ধিপাদাদীসু. তত্থ ৰীরিযসমাধিপধানসঙ্খারসমন্নাগতোতি দ্ৰিক্খত্তুং ৰীরিযং আগতং, তত্থ পুরিমং সমাধিৰিসেসং, ৰীরিযাধিপতিসমাধি এৰ ৰীরিযসমাধীতি দুতিযং সমন্নাগমঙ্গদস্সনং. দ্ৰেযেৰ হি সব্বত্থ সমন্নাগমঙ্গানি সমাধি পধানসঙ্খারো চ, ছন্দাদযো সমাধিৰিসেসনানি, পধানসঙ্খারো পন পধানৰচনেনেৰ ৰিসেসিতো, ন ছন্দাদীহীতি ন ইধ ৰীরিযাধিপতিতা পধানসঙ্খারস্স ৰুত্তা হোতি. ৰীরিযঞ্চ সমাধিং ৰিসেসেত্ৰা ঠিতমেৰ সমন্নাগমঙ্গৰসেন পধানসঙ্খারৰচনেন ৰুত্তন্তি নাপি দ্ৰীহি ৰীরিযেহি সমন্নাগমো ৰুত্তো হোতি. যস্মা পন ছন্দাদীহি ৰিসিট্ঠো সমাধি, তথাপি ৰিসিট্ঠেনেৰ চ তেন সম্পযুত্তো পধানসঙ্খারো সেসধম্মা চ, তস্মা সমাধিৰিসেসনানং ৰসেন চত্তারো ইদ্ধিপাদা ৰুত্তা, ৰিসেসনভাৰো চ ছন্দাদীনং তংতংঅৰস্সযদস্সনৰসেন হোতীতি ‘‘ছন্দসমাধি…পে… ইদ্ধিপাদো’’তি এত্থ নিস্সযত্থেপি পাদ-সদ্দে উপাদাযট্ঠেন ছন্দাদীনং ইদ্ধিপাদতা ৰুত্তা হোতি, তেনেৰ অভিধম্মে উত্তরচূল়ভাজনিযে ‘‘চত্তারো ইদ্ধিপাদা ছন্দিদ্ধিপাদো’’তিআদিনা (ৰিভ. ৪৫৭) ছন্দাদীনংযেৰ ইদ্ধিপাদতা ৰুত্তা, পঞ্হপুচ্ছকে চ – ‘‘চত্তারো ইদ্ধিপাদা ইধ ভিক্খু ছন্দসমাধী’’তিআদিনাৰ (ৰিভ. ৪৩১) উদ্দেসং কত্ৰাপি পুন ছন্দাদীনংযেৰ কুসলাদিভাৰো ৰিভত্তো. উপাযিদ্ধিপাদদস্সনত্থমেৰ হি নিস্সযিদ্ধিপাদদস্সনং কতং, অঞ্ঞথা চতুব্বিধতা ন হোতীতি অযমেত্থ পাল়িৰসেন অত্থৰিনিচ্ছযো. তত্থ উপাযিদ্ধিপাদদস্সনত্থমেৰাতি ছন্দাদিকে ধুরে জেট্ঠকে পুব্বঙ্গমে কত্ৰা নিব্বত্তিতসমাধি ছন্দাধিপতিসমাধীতি ছন্দাদীনং ইদ্ধিযা অধিগমূপাযদস্সনং উপাযিদ্ধিপাদদস্সনং, তদত্থমেৰ ‘‘তথাভূতস্স ৰেদনাক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো’’তি তত্থ তত্থ পাল়িযং নিস্সযিদ্ধিপাদদস্সনং কতং ছন্দাদিৰিসিট্ঠানংযেৰ ৰেদনাক্খন্ধাদীনং অধিপ্পেতত্তা. এৰঞ্চেতং সম্পটিচ্ছিতব্বং, অঞ্ঞথা কেৰলং ইদ্ধিসম্পযুত্তানংযেৰ খন্ধানং ৰসেন ইদ্ধিপাদভাৰে গয্হমানে তেসং চতুব্বিধতা ন হোতি ৰিসেসকারণভাৰতোতি অধিপ্পাযো.

কেচীতি উত্তরৰিহারৰাসিনো. অনিব্বত্তোতি হেতুপচ্চযেহি ন নিব্বত্তো, ন সভাৰধম্মো, পঞ্ঞত্তিমত্তন্তি অধিপ্পাযো. ৰাদমদ্দনত্থায হোতি, অভিধম্মে চ আগতো উত্তরচূল়ৰারোতি যোজনা. চত্তারো ইদ্ধিপাদাতিআদি উত্তরচূল়ৰারদস্সনং. ইমে পন উত্তরচূল়ৰারে আগতা ইদ্ধিপাদা.

রট্ঠপালত্থেরো ছন্দে সতি কথং নানুজানিস্সন্তীতি সত্তাহানি ভত্তানি অভুঞ্জিত্ৰা মাতাপিতরো অনুজানাপেত্ৰা পব্বজিত্ৰা ছন্দমেৰ নিস্সায অরহত্তং পাপুণীতি আহ – ‘‘রট্ঠপালত্থেরো ছন্দং ধুরং কত্ৰা লোকুত্তরধম্মং নিব্বত্তেসী’’তি. সোণত্থেরোতি সুখুমালসোণত্থেরো. সো হি আযস্মা অত্তনো সুখুমালভাৰং অচিন্তেত্ৰা অতিৰেলং চঙ্কমনেন পাদেসু উট্ঠিতেসুপি উস্সাহং অৰিস্সজ্জেন্তো ৰীরিযং ধুরং কত্ৰা লোকুত্তরধম্মং নিব্বত্তেসি. সম্ভুতত্থেরো ‘‘চিত্তৰতো চে অলমরিযঞাণদস্সনৰিসেসো ইজ্ঝেয্য, ময্হং ইজ্ঝেয্যাতি চিত্তং ধুরং কত্ৰা লোকুত্তরধম্মং নিব্বত্তেসি. মোঘরাজা ‘‘পঞ্ঞৰতো চে মগ্গভাৰনা ইজ্ঝেয্য, ময্হং ইজ্ঝেয্যা’’তি পঞ্ঞাপুব্বঙ্গমং পঞ্ঞাধুরং পঞ্ঞাজেট্ঠকং কত্ৰা অরহত্তং পাপুণীতি আহ ‘‘মোঘরাজা ৰীমংসং ধুরং কত্ৰা লোকুত্তরধম্মং নিব্বত্তেসী’’তি. ইদানি নেসং অরিযানং উপট্ঠানুস্সাহমন্তজাতিসম্পদং নিস্সায রঞ্ঞো সন্তিকে লদ্ধৰিসেসে অমচ্চপুত্তে নিদস্সনভাৰেন দস্সেতুং ‘‘তত্থ যথা’’তিআদিমাহ. এত্থ চ পুনপ্পুনং ছন্দুপ্পাদনং তোসনং ৰিয হোতীতি ছন্দস্স উপট্ঠানসদিসতা ৰুত্তা, থামভাৰতো চ ৰীরিযস্স সূরত্তসদিসতা, চিন্তনপ্পধানত্তা চিত্তস্স মন্তসংৰিধানসদিসতা, যোনিসোমনসিকার-সম্ভূতেসু কুসলধম্মেসু পঞ্ঞা সেট্ঠাতি ৰীমংসায জাতিসম্পত্তিসদিসতা ৰুত্তা.

৪. মোগ্গল্লানসুত্তৰণ্ণনা

৮২৬. উদ্ধচ্চপকতিকাতি ৰিক্খিত্তসভাৰা, ৰিব্ভন্তচিত্তাতি অত্থো. অনৰট্ঠিততায ৰিপ্ফন্দিতচিত্ততায ৰিপ্ফন্দমানচিত্তা. তুচ্ছতায নল়ো ৰিযাতি নল়ো, মানো, উগ্গতো নল়ো এতেসন্তি উন্নল়াতি আহ – ‘‘উন্নল়াতি…পে… ৰুত্তং হোতী’’তি. চপলাতি চাপল্যতা নাম লোলভাৰো. মুরাতি খরৰচনা, ফরুসৰচনাতি অত্থো. ৰিকিণ্ণৰাচা নাম সম্ফপ্পলাপিনোতি ৰুত্তং ‘‘অসংযতৰচনা’’তিআদি. পটিপত্তিধম্মে পমুট্ঠা ৰিনট্ঠা পটিৰিনট্ঠা সতি এতেসন্তি মুট্ঠসতীতি আহ – ‘‘নট্ঠস্সতিনো’’তি. উব্ভন্তচিত্তাতি সমাধিনো অভাৰেন উদ্ধচ্চেনেৰ উপরূপরি ভন্তচিত্তা. পাকতিন্দ্রিযা অভাৰিতকাযতায গামদারকা ৰিয পকতিভূতইন্দ্রিযা. নেমো ৰুচ্চতি ভূমিযা বদ্ধভাৰনিমিত্তপদেসো, গম্ভীরো নেমো এতস্সাতি গম্ভীরনেমো. সুট্ঠু নিখাতোতিআদি তস্স পাদস্স সুপ্পতিট্ঠিতভাৰদস্সনং.

৫. উণ্ণাভব্রাহ্মণসুত্তৰণ্ণনা

৮২৭. পহানত্থন্তি অনুপ্পাদপহানত্থং.

৯. ইদ্ধাদিদেসনাসুত্তৰণ্ণনা

৮৩১. অভিঞ্ঞাপাদকং চতুত্থজ্ঝানং অধিপ্পেতং ‘‘ইদ্ধিলাভায পৰত্ততী’’তি ৰচনতো.

১০. ৰিভঙ্গসুত্তৰণ্ণনা

৮৩২. ছন্দং উপ্পাদেত্ৰাতি ভাৰনাছন্দং উপ্পাদেত্ৰা. লীনাকারোতি ভাৰনাচিত্তস্স লযাপত্তি. কোসজ্জেন ৰোকিণ্ণাপজ্জনং ৰুত্তং.

এৰং পসাদাভাৰেন চিত্তস্স ৰিক্খেপাপত্তি, তত্থ পসাদুপ্পাদনেন যং সম্পহংসনং ইচ্ছিতব্বং, তস্স উপ্পাদনাকারং দস্সেতুং ৰুত্তং ‘‘সো বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণে আৰজ্জেত্ৰা’’তিআদি. ৰত্থুকামে আরব্ভ ৰিক্খিত্তো পুনপ্পুনং ৰিক্খিত্তো হোতিযেৰাতি ৰুত্তং ‘‘অনুৰিক্খিত্তো’’তি. উপ্পথং পটিপন্নস্স চিত্তস্স দণ্ডনট্ঠেন নিগ্গণ্হনট্ঠেন সুত্তানি এৰ দণ্ডোতি সুত্তদণ্ডো, তেন সুত্তদণ্ডেন চিত্তং তজ্জেত্ৰা. পঞ্চকামগুণে আরব্ভ পৰত্তো চিত্তৰিক্খেপো পুনপ্পুনং উপ্পজ্জতেৰাতি ৰুত্তং ‘‘অনুৰিক্খিত্তো অনুৰিসটো’’তি.

পুরেপচ্ছাভাৰো কম্মট্ঠানস্স মনসিকারৰসেন উগ্গহৰসেন ৰাতি তদুভযং দস্সেতুং ‘‘কথ’’ন্তিআদি ৰুত্তং. অতিলীনাদীসু চতূসু ঠানেসূতি অতিলীনাতিপগ্গহিতসংখিত্তঅনুৰিক্খিত্তসঞ্ঞিতেসু চতূসু ঠানেসু. তত্থ ভাৰনং অনজ্ঝোগাহেত্ৰাৰ সঙ্কোচো অতিলীনতা, অজ্ঝোগাহেত্ৰা অন্তো সঙ্কোচো সংখিত্ততা, অন্তোসঙ্খেপো অতিপগ্গহিততা, অচ্চারদ্ধৰীরিযতা অনুৰিক্খিত্ততা. বহিদ্ধা ৰিসমৰিতক্কানুভাৰনং আপজ্জন্তো দ্ৰত্তিংসাকারৰসেন অট্ঠিকসঞ্ঞাৰসেন ৰা গহেতব্বন্তি আহ – ‘‘সরীরৰসেন ৰেদিতব্ব’’ন্তি. তেনাহ ‘‘উদ্ধং পাদতলা’’তিআদি (দী. নি. ২.৩৭৭; ম. নি. ১.১১০).

অঞ্ঞমঞ্ঞং অসঙ্করতো আকিরীযন্তি পকারতো ঠপীযন্তীতি আকারা, ভাগাতি আহ – ‘‘যেহি আকারেহীতি যেহি কোট্ঠাসেহী’’তি. লিঙ্গীযতি সল্লক্খীযতীতি লিঙ্গং, সণ্ঠানং. নিমীযতি নিদ্ধারেত্ৰা পরিচ্ছিন্দীযতীতি নিমিত্তং, উপট্ঠানং. যো ভিক্খূতিআদি আলোকসঞ্ঞং যো উগ্গণ্হাতি, তং দস্সনং. অঙ্গণেতি ৰিৰটঙ্গণে. আলোকসঞ্ঞং মনসিকরোতি রত্তিযং. ৰীরিযাদীসুপীতি যথা ‘‘ইধ ভিক্খু ছন্দং উপ্পাদেত্ৰা’’তি ছন্দে ৰিত্থারনযো ৰুত্তো, ৰীরিযাদীসুপি এসো এৰ ৰিত্থারনযো যোজেতব্বো.

পাসাদকম্পনৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. অযোগুল়ৰগ্গো

২. অযোগুল়সুত্তৰণ্ণনা

৮৩৪. ইমিনা চতুমহাভূতমযেনাতি ইমিনা সব্বলোকপচ্চক্খেন চতূহি মহাভূতেহি নিব্বত্তেন চতুমহাভূতমযেন. মনোমযো পন নিম্মিতকাযো ভগৰতো রুচিৰসেন পরেসং পচ্চক্খো হোতি. ওমাতীতি অৰমাতি. অৰ-পুব্বো হি মা-সদ্দো সত্তিঅত্থোপি হোতীতি ‘‘পহোতি সক্কোতী’’তি অত্থো ৰুত্তো. অসম্ভিন্নপদন্তি অসাধারণপদং অঞ্ঞত্থ অনাগতত্তা. কাযস্স চিত্তে সমোদহনং আরোপনং তন্নিস্সিততাকরণঞ্চ অত্থতো চিত্তগতিযা পৰত্তনমেৰাতি আহ ‘‘চিত্তগতিযা পেসেতী’’তি.

তত্থ চিত্তগতিগমনং নাম চিত্তৰসেন কাযস্স পরিণামনেন ‘‘অযং কাযো ইমং চিত্তং ৰিয হোতূ’’তি কাযস্স চিত্তেন সমানগতিকতাঠপনং. কথং পন কাযো দন্ধপৰত্তিকো লহুপৰত্তিনা চিত্তেন সমানগতিকো হোতীতি? ন সব্বথা সমানগতিকো. যথেৰ হি কাযৰসেন চিত্তপরিণামনে চিত্তং সব্বথা কাযেন সমানগতিকং ন হোতি. ন হি কদাচি তং সভাৰসিদ্ধেন অত্তনো খণেন অৰত্তিত্ৰা দন্ধৰুত্তিকস্স রূপধম্মস্স ৰসেন পৰত্তিতুং সক্কোতি, ‘‘ইদং চিত্তং অযং কাযো ৰিয হোতূ’’তি পন অধিট্ঠানেন দন্ধগতিকস্স কাযস্স অনুৰত্তনতো যাৰ ইচ্ছিতট্ঠানপ্পত্তি, তাৰ কাযগতিঅনুলোমেনেৰ হুত্ৰা সন্তানৰসেন পৰত্তমানং চিত্তং কাযগতিযা পরিণামিতং নাম হোতি. এৰং ‘‘অযং কাযো ইদং চিত্তং ৰিয হোতূ’’তি অধিট্ঠানেন পগেৰ সুখলহুসঞ্ঞায সম্পাদিতত্তা অভাৰিতিদ্ধিপাদানং ৰিয দন্ধং অৰত্তিত্ৰা যথা লহুকং কতিপযচিত্তৰারেনেৰ ইচ্ছিতট্ঠানপ্পত্তি হোতি, এৰং পৰত্তমানো কাযো চিত্তগতিযা পরিণামিতো নাম হোতি, ন একচিত্তক্খণেনেৰ ইচ্ছিতট্ঠানপ্পত্তিযা, এৰঞ্চ কত্ৰা বাহাসমিঞ্জনপসারণূপমাপি উপচারেন ৰিনা সুট্ঠুতরং যুত্তা হোতীতি. অঞ্ঞথা ধম্মতাৰিলোমতা সিযা, নাপি ধম্মানং লক্খণঞ্ঞথত্তং ইদ্ধিবলেন কাতুং সক্কা, ভাৰঞ্ঞথত্তমেৰ পন কাতুং সক্কাতি.

৩-১০. ভিক্খুসুত্তাদিৰণ্ণনা

৮৩৫-৮৪২. ‘‘দ্ৰিন্নং ফলান’’ন্তি আগতসুত্তং সন্ধায ‘‘দ্ৰে ফলানি আদিং কত্ৰা’’তি ৰুত্তং. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

অযোগুল়ৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ইদ্ধিপাদসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.