২. রহোগতৰগ্গো
১. রহোগতসুত্তৰণ্ণনা
২৫৯. যংকিঞ্চি ৰেদযিতন্তি ‘‘সুখং দুক্খং অদুক্খমসুখ’’ন্তি ৰুত্তং ৰেদযিতং দুক্খস্মিং অন্তোগধং, দুক্খন্তি ৰত্তব্বতং লভতি পরিযাযেনাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘তং সব্বং দুক্খন্তি অত্থো’’তি. যা এসাতিআদীসু যো সঙ্খারানং অনিচ্চতাসঙ্খাতো হুত্ৰা অভাৰাকারো, যা খযসভাৰতা ৰিনস্সনসভাৰতা জরায মরণেন চাতি দ্ৰিধা ৰিপরিণামনসভাৰতা, এতং সন্ধায উদ্দিস্স সব্বং ৰেদযিতং দুক্খন্তি মযা ৰুত্তন্তি অযং সঙ্খেপত্থো. সাতি সঙ্খারানং অনিচ্চতা. ৰেদনানম্পি অনিচ্চতা এৰ সঙ্খারসভাৰত্তা. তাসং অনিচ্চতা চ নাম মরণং ভঙ্গোতি কত্ৰা ততো উত্তরি দুক্খং নাম নত্থীতি সব্বা ৰেদনা ‘‘দুক্খা’’তি ৰুত্তা, যথা ‘‘যদনিচ্চং তং দুক্খ’’ন্তি চ, ‘‘পঞ্চুপাদানক্খন্ধা দুক্খা’’তি চ ৰুত্তং. ইদং সুত্তপদং. চত্তারো আরুপ্পাতি চতস্সো অরূপসমাপত্তিযো. এত্থাতি চ এতস্মিং পটিপ্পস্সদ্ধিৰারে.
রহোগতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. অগারসুত্তৰণ্ণনা
২৬২. পুরত্থিমাতি ৰিভত্তিলোপেন নিদ্দেসো, নিস্সক্কে ৰা এতং পচ্চত্তৰচনং. পঠমজ্ঝানাদিৰসেনাতি পঠমদুতিযজ্ঝানৰসেন. অনুস্সতিৰসেনাতি নিদস্সনমত্তং অঞ্ঞস্সপি উপচারজ্ঝানগ্গহিতস্স সৰিতক্কচারস্স নিরামিসস্স সুখস্স লব্ভনতো. তস্সপি ৰা পঠমজ্ঝানাদীতি এত্থ আদি-সদ্দেন সঙ্গহো দট্ঠব্বো. কামহেতু দুক্খপ্পত্তানং দুক্খৰেদনা কামামিসেন সামিসা ৰেদনা. অনুত্তরৰিমোক্খা নাম অরহত্তফলং. ‘‘কুদাস্সু নামাহং তদাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সামী’’তি এৰং পিহং উপট্ঠাপযতো তস্মিং অনিজ্ঝমানে পিহপ্পচ্চযা উপ্পন্নদোমনস্সৰেদনা. নেক্খম্মনিস্সিতা উপেক্খাৰেদনা নিরামিসা অদুক্খমসুখা নাম. সৰিসেসং পন দস্সেতুং ‘‘চতুত্থজ্ঝানৰসেন উপ্পন্না অদুক্খমসুখৰেদনা’’তি ৰুত্তং.
অগারসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫-৮. পঠমআনন্দসুত্তাদিৰণ্ণনা
২৬৩-২৬৬. হেট্ঠা কথিতনযানেৰ, ৰেনেয্যজ্ঝাসযতো পন তেসং দেসনাতি দট্ঠব্বং. এত্থাতি এতেসু চতূসু সুত্তেসু. পুরিমানি দ্ৰে ‘‘পঠমং ঝানং সমাপন্নস্স ৰাচা পটিপ্পস্সদ্ধা হোতী’’তিআদিনা নযেন যাৰ খীণাসৰস্স কিলেসপটিপ্পস্সদ্ধি, তাৰ দেসনায পৰত্তত্তা ‘‘পরিপুণ্ণপস্সদ্ধিকানী’’তি ৰুত্তানি. তাৰ পরিপূরং কত্ৰা অদেসিতত্তা ‘‘পচ্ছিমানি উপড্ঢপস্সদ্ধিকানি, দেসনাযা’’তিআদি ৰুত্তং.
পঠমআনন্দসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯-১০. পঞ্চকঙ্গসুত্তাদিৰণ্ণনা
২৬৭-২৬৮. দণ্ডমুগ্গরং অগ্গসোণ্ডমুগ্গরং. কাল়সুত্তপক্খিপনং কাল়সুত্তনাল়ি. ৰাসিআদীনি পঞ্চ অঙ্গানি অস্সাতি পঞ্চকঙ্গো. ৰত্থুৰিজ্জায ৰুত্তৰিধিনা কত্তব্বনিস্সযানি ঠপেতীতি থপতি. পণ্ডিতউদাযিত্থেরো, ন লাল়ুদাযিত্থেরো. দ্ৰেপানন্দাতি অট্ঠকথায পদুদ্ধারো কতো – ‘‘দ্ৰেপি মযা আনন্দা’’তি পন পাল়িযং. পসাদকাযসন্নিস্সিতা কাযিকা, চেতোসন্নিস্সিতা চেতসিকা. আধিপচ্চট্ঠেন সুখমেৰ ইন্দ্রিযন্তি সুখিন্দ্রিযং. উপৰিচারৰসেনাতি রূপাদীনি উপেচ্চ ৰিচরণৰসেন. অতীতে আরম্মণে. পচ্চুপ্পন্নেতি অদ্ধাপচ্চুপ্পন্নে. এৰং অট্ঠাধিকং সতং অট্ঠসতং.
পাটিযেক্কো অনুসন্ধীতি পুচ্ছানুসন্ধিআদীহি ৰিসুং তেহি অসম্মিস্সো একো অনুসন্ধি. একাপি ৰেদনা কথিতা ‘‘তত্র, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো’’তি আহরিত্ৰা ‘‘ফস্সপচ্চযা ৰেদনা’’তি. যস্মা ভগৰা চতুত্থজ্ঝানুপেক্খাৰেদনং ৰত্ৰা – ‘‘অত্থানন্দ, এতস্মা সুখা অঞ্ঞং সুখ’’ন্তিআদিং ৰদন্তো থপতিনো ৰাদং উপত্থম্ভেতি নাম. তেন হি উপেক্খাৰেদনা ‘‘সুখ’’ন্তেৰ ৰুত্তা সন্তসভাৰত্তা. অভিক্কন্ততরন্তি অতিৰিয কন্ততরং মনোরমতরং. তেনাহ ‘‘সুন্দরতর’’ন্তি. পণীততরন্তি পধানভাৰং নীততায উল়ারতরং. তেনাহ ‘‘অতপ্পকতর’’ন্তি. সুখন্তি ৰুত্তা পটিপক্খস্স সুট্ঠু খাদনেন, সুকরং ওকাসদানমস্সাতি ৰা. নিরোধো সুখং নাম সব্বসো উদযব্বযাভাৰতো. তেনাহ ‘‘নিদ্দুক্খভাৰসঙ্খাতেন সুখট্ঠেনা’’তি.
সুখস্মিংযেৰাতি সুখমিচ্চেৰ পঞ্ঞপেতি. নিরোধসমাপত্তিং সীসং কত্ৰাতি নিরোধসমাপত্তিদেসনায সীসং উত্তমং কত্ৰা. দেসনায উদ্দেসাধিমুত্তে উট্ঠাপেত্ৰা ৰিত্থারিতত্তা ‘‘নেয্যপুগ্গলস্স ৰসেনা’’তি ৰুত্তং. দসমং অনন্তরসুত্তে ৰুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৰ.
পঞ্চকঙ্গসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
রহোগতৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.