১০. পুপ্ফৰগ্গো
১. নদীসুত্তৰণ্ণনা
৯৩. পব্বতেয্যাতি পব্বততো আগতা. ততো এৰ ওহারিনী. তেনস্সা চণ্ডসোততং দস্সেতি. দূরং গচ্ছতীতি দূরঙ্গমা. তেনস্সা মহোঘতং দস্সেতি.
সোতেতি ৰট্টসোতে. চতূহি গাহেহীতি ‘‘রূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তিআদিনযপ্পৰত্তেহি চতূহি গাহেহি. পলুজ্জনত্তাতি ছিন্নত্তা. সোকাদিব্যসনপ্পত্তীতি সোকাদিঅনত্থুপ্পত্তি.
নদীসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. পুপ্ফসুত্তৰণ্ণনা
৯৪. ৰিৰদতীতি ৰিৰাদং করোতি. ৰদন্তোতি অযথাসভাৰেন ৰদন্তো. ৰিৰদতি ধম্মতায ৰিরুদ্ধং কত্ৰা ৰদতি. লোকধম্মোতি লুজ্জনসভাৰধম্মো. কো পন সোতি আহ ‘‘খন্ধপঞ্চক’’ন্তি. তেনাহ ‘‘তং হী’’তিআদি. কথং করোমীতি কেন পকারেনাহং বালং অজানন্তং করোমি. তেনাহ ‘‘ময্হং হী’’তিআদি. তথা চাহ ‘‘অক্খাতো ৰো মযা মগ্গো’’তিআদি (ধ. প. ২৭৫). ‘‘তযো লোকা কথিতা’’তি ৰত্ৰা তং ৰিৰরিতুং ‘‘নাহং, ভিক্খৰে’’তিআদিমাহ.
পুপ্ফসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. ফেণপিণ্ডূপমসুত্তৰণ্ণনা
৯৫. কেনচি কারণেন যুজ্ঝিত্ৰা গহেতুং ন সক্কাতি অযুজ্ঝা নাম. নিৰত্তনট্ঠানেতি উদকপ্পৰাহস্স নিৰত্তিতট্ঠানে.
অনুসোতাগমনেতি অনুসোতং আগমনহেতু, ‘‘অনুসোতাগমনেনা’’তি ৰা পাঠো. অনুপুব্বেন পৰড্ঢিত্ৰাতি তত্থ তত্থ উট্ঠিতানং খুদ্দকমহন্তানং ফেণপিণ্ডানং সংসগ্গেন পকারতো ৰুদ্ধিং পত্ৰা. আৰহেয্যাতি আনেত্ৰা ৰহেয্য. কারণেন উপপরিক্খেয্যাতি ঞাণেন ৰীমংসেয্য. ‘‘সারো নাম কিং ভৰেয্যা’’তি ৰত্ৰা সব্বসো তদভাৰং দস্সেন্তো ‘‘ৰিলীযিত্ৰা ৰিদ্ধংসেয্যেৰা’’তি আহ. তেন রূপম্পি নিস্সারতায ভিজ্জতেৰাতি দস্সেতি. যথা হি অনিচ্চতায অসারতাসিদ্ধি, এৰং অসারতাযপি অনিচ্চতাসিদ্ধীতি অনিচ্চতায এৰ নিচ্চসারং থিরভাৰসারং ধুৰসারং সামীনিৰাসীকারকভূতস্স অত্তনো ৰসে পৰত্তনম্পেত্থ নত্থীতি আহ ‘‘রূপম্পি…পে… নিস্সারমেৰা’’তি. সোতি ফেণপিণ্ডো. গহিতোপি উপাযেন তমত্থং ন সাধেতি অনরহত্তা. অনেকসন্ধিঘটিতো তথা তথা ঘটিতো হুত্ৰা.
ব্যামমত্তম্পি এতরহি মনুস্সানং ৰসেন. অৰস্সমেৰ ভিজ্জতি তরঙ্গব্ভাহতং হুত্ৰা.
তস্মিং তস্মিং উদকবিন্দুম্হি পতিতে. উদকতলন্তি উদকপিট্ঠিং. অঞ্ঞতো পতন্তং উদকবিন্দুং. উদকজল্লন্তি সন্তানকং হুত্ৰা ঠিতং উদকমলং. তঞ্হি সংকড্ঢিত্ৰা ততো উদকং পুটং করোতি, তস্মিং পুটে পুব্বুল়সমঞ্ঞা. ৰত্থুন্তি চক্খাদিৰত্থুং. আরম্মণন্তি রূপাদিআরম্মণং. কিলেসজল্লন্তি পুরিমসিদ্ধং, পটিলব্ভমানং ৰা কিলেসমলং. ফস্সসঙ্ঘট্টনন্তি ফস্সসমোধানং. পুব্বুল়সদিসা মুহুত্তরমণীযতায. যস্মা ঘম্মকালে সূরিযাতপসন্তাপাভিনিব্বত্তরস্মিজালনিপাতে তাদিসে ভূমিপদেসে ইতো চিতো সমুগ্গতৰাতৰেগসমুদ্ধটৰিরুল়্হসঙ্খাতেসু পরিব্ভমন্তেসু অণুপরমাণুতজ্জারিপ্পকারেসু ভূতসঙ্ঘাতেসু মরীচিসমঞ্ঞা, তস্মা সব্বসো সারৰিরহিতাতি ৰুত্তং ‘‘সঞ্ঞাপি অসারকট্ঠেন মরীচিসদিসা’’তি. যস্মা চ পস্সন্তানং যেভুয্যেন উদকাকারেন খাযতি, তস্মা ‘‘গহেত্ৰা পিৰিতুং ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. নীলাদিঅনুভৰনত্থাযাতি নীলাদিআরম্মণস্স অনুভৰনত্থায. ফন্দতীতি ফন্দনাকারপ্পত্তা ৰিয হোতি অপ্পহীনতণ্হস্স পুগ্গলস্স. ৰিপ্পলম্ভেতি অপ্পহীনৰিপল্লাসং পুগ্গলং. তেনাহ ‘‘ইদং নীলক’’ন্তিআদি. সঞ্ঞাৰিপল্লাসতো হি চিত্তৰিপল্লাসো, ততো দিট্ঠিৰিপল্লাসোতি. ৰিপ্পলম্ভনেনাতি ৰিপ্পকারৰসেনেৰ আরম্মণস্স লম্ভনেন. ৰিপ্পকারৰসেন হি এতং লম্ভনং, যদিদং অনুদকমেৰ উদকং কত্ৰা দস্সনং অনগরমেৰ নগরং কত্ৰা গন্ধব্বনাটকাদিদস্সনং.
কুক্কুকং ৰুচ্চতি কদলিক্খন্ধস্স সব্বপত্তৰট্টীনং অব্ভন্তরে দণ্ডকন্তি আহ ‘‘অকুক্কুকজাতন্তি অন্তো অসঞ্জাতঘনদণ্ডক’’ন্তি. ন তথা হোতীতি যদত্থায উপনীতং, তদত্থায ন হোতি. নানালক্খণোতি নানাসভাৰো. সঙ্খারক্খন্ধোৰাতি একো সঙ্খারক্খন্ধোত্ৰেৰ ৰুচ্চতি.
অস্সাতি পুরিসস্স. অপগতপটলপিল়কন্তি অপগতপটলদোসঞ্চেৰ অপগতপিল়কদোসঞ্চ. অসারভাৰদস্সনসমত্থন্তি অসারস্স অসারভাৰদস্সনসমত্থং. ইত্তরাতি পরিত্তকালা, ন চিরট্ঠিতিকা. তেনাহ ‘‘লহুপচ্চুপট্ঠানা’’তি. অঞ্ঞদেৰ চ আগমনকালে চিত্তন্তি ইদঞ্চ ওল়ারিকৰসেনেৰ ৰুত্তং. তথা হি একচ্ছরক্খণে অনেককোটিসতসহস্সসঙ্খানি চিত্তানি উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝন্তি. মাযায দস্সিতং রূপং মাযাতি ৰুত্তং. যংকিঞ্চিদেৰ কপালিট্ঠকপাসাণৰালিকাদিং. ৰঞ্চেতীতি অসুৰণ্ণমেৰ সুৰণ্ণন্তি, অমুত্তমেৰ মুত্তাতিআদিনা ৰঞ্চেতি. ননু চ সঞ্ঞাপি মরীচি ৰিয ৰিপ্পলম্ভেতি ৰঞ্চেতি, ইদম্পি ৰিঞ্ঞাণং মাযা ৰিয ৰঞ্চেতীতি কো ইমেসং ৰিসেসোতি? ৰচনত্থো নেসং সাধারণো. তথাপি সঞ্ঞা অনুদকংযেৰ উদকং কত্ৰা গাহাপেন্তী, অপুরিসঞ্ঞেৰ পুরিসং কত্ৰা গাহাপেন্তী ৰিপ্পলম্ভনৰসেন অপ্পৰিসযা, ৰিঞ্ঞাণং পন যং কিঞ্চি অতংসভাৰং তং কত্ৰা দস্সেন্তী মাযা ৰিয মহাৰিসযা. তেনাহ ‘‘যংকিঞ্চিদেৰা’’তিআদি. এৰম্পীতি অতিৰিয লহুপরিৰত্তিভাৰেনপি মাযাসদিসন্তি.
দেসিতাতি এৰং দেসিতা ফেণপিণ্ডাদিউপমাহি.
ভূরি ৰুচ্চতি পথৰী, সণ্হট্ঠেন ৰিপুলট্ঠেন চ ভূরিসদিসপঞ্ঞতায ভূরিপঞ্ঞো. তেনাহ ‘‘সণ্হপঞ্ঞেন চেৰা’’তিআদি. কিমিগণাদীনন্তি আদি-সদ্দেন অনেকগিজ্ঝাদিকে সঙ্গণ্হাতি. পৰেণীতি ধম্মপবন্ধো. বাললাপিনী ‘‘অহং মমা’’তিআদিনা. সেসধাতুযো গহেত্ৰাৰ ভিজ্জতি একুপ্পাদেকনিরোধত্তা, ৰত্থুরূপনিস্সযপচ্চযত্তা ‘‘অয’’ন্তি ন ৰিসুং গহিতং. ৰধভাৰতোতি ৰধস্স মরণস্স অত্থিভাৰতো. সরণন্তি পটিসরণং.
ফেণপিণ্ডূপমসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪-৬. গোমযপিণ্ডসুত্তাদিৰণ্ণনা
৯৬-৯৮. সস্সতং সব্বকালং যাৰ কপ্পৰুট্ঠানা হোন্তীতি সস্সতিযো, সিনেরুআদযো. তাহি সমং সমকালং. অনেনাতি ভগৰতা. নযিদন্তি এত্থ য-কারো পদসন্ধিকরো, ইদন্তি নিপাতপদং. তং পন যেন যেন সম্বন্ধীযতি, তং তিলিঙ্গোৰ হোতীতি ‘‘অযং মগ্গব্রহ্মচরিযৰাসো’’তি ৰুত্তং. ‘‘ন পঞ্ঞাযেয্যা’’তি ৰত্ৰা তমত্থং ৰিৰরিতুং ‘‘মগ্গো হী’’তিআদি ৰুত্তং. ৰিৰট্টেন্তোতি ৰিনিৰট্টেন্তো অপ্পৰত্তিং করোন্তো.
রাজধানীতি রঞ্ঞো নিৰাসনগরং. সুত্তমযন্তি চিত্তৰণ্ণৰট্টিকামযং.
গোমযপিণ্ডসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. গদ্দুলবদ্ধসুত্তৰণ্ণনা
৯৯. যং মহাসমুদ্দোতি এত্থ যন্তি সমযস্স পচ্চামসনং. ভুম্মত্থে চেতং পচ্চত্তৰচনন্তি আহ ‘‘যস্মিং সমযে’’তি. সো চ সমযো অযন্তি দস্সেন্তো ‘‘পঞ্চমে সূরিযে উট্ঠিতে’’তি আহ. পরিচ্ছেদং ন ৰদামি পরিচ্ছেদকারিকায অগ্গমগ্গৰিজ্জায অনধিগতত্তা. সুনখো ৰিয ৰট্টনিস্সিতো বালো অসৰসভাৰতো. গদ্দুলো ৰিয দিট্ঠিবন্ধো. সক্কাযো তস্স অসৰসভাৰতো. পুথুজ্জনস্স সক্কাযানুপরিৰত্তনন্তি ‘‘সন্তানে সত্তৰোহারো’’তি তং ততো অঞ্ঞং কত্ৰা ভেদেন নিদ্দেসো.
গদ্দুলবদ্ধসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. দুতিযগদ্দুলবদ্ধসুত্তৰণ্ণনা
১০০. দিট্ঠিগদ্দুলনিস্সিতাযাতি সহজাতাদিপচ্চযৰসেন দিট্ঠিগদ্দুলনিস্সিতায নিস্সাযেৰ পৰত্ততি ততো অত্তানং ৰিৰেচেতুং অসক্কুণেয্যত্তা. চিত্তসংকিলেসেনেৰাতি দসৰিধকিলেসৰত্থুৰসেন চিত্তস্স সংকিলিট্ঠভাৰেন. অরিযমগ্গাধিগমনেন চিত্তস্স ৰোদানত্তা ৰোদাযন্তি ৰিসুজ্ঝন্তি.
ৰিচরণচিত্তন্তি গহেত্ৰা ৰিচরণৰসেন ৰিচরণচিত্তং. সঙ্খানামাতি এৰংনামকা. ব্রাহ্মণপাসণ্ডিকাতি জাতিযা ব্রাহ্মণা, ছন্নৰুতিযা পাসণ্ডেসু তং সঙ্খাসঞ্ঞিতং পাসণ্ডং পগ্গয্হ ৰিচরণকা. পটকোট্ঠকন্তি দুস্সাপণকং. দস্সেন্তাতি যথাগতিকম্মৰিপাকচিত্ততং দস্সেন্তা. তং চিত্তন্তি তং পটকোট্ঠকচিত্তং গহেত্ৰা ৰিচরন্তি. চিন্তেত্ৰা কতত্তাতি ‘‘ইমস্স রূপস্স এৰং হত্থপাদা, এৰং মুখং লিখিতব্বং, এৰং আকারৰত্থগ্গহণানি, এৰং কিরিযাৰিসেসা, এৰং কিরিযাৰিভাগং, সত্তৰিসেসানং ৰিভাগং কাতব্ব’’ন্তি তস্স উব্বত্তনখিপনপৰত্তনাদিপযোজনঞ্চাতি সব্বমেতং তথা চিন্তেত্ৰা কতত্তা চিত্তেন মনসা চিন্তিতং নাম. উপাযপরিযেসনচিত্তন্তি ‘‘হত্থপাদা এৰং লিখিতব্বা’’তিআদিনা যথাৰুত্তউপাযস্স চেৰ পুব্বে পৰত্তস্স ভূমিপরিকম্মৰণ্ণধাতুসম্মাযোজনুপাযস্স চ ৰসেন পৰত্তং চিত্তং. ততোপি চিত্ততরন্তি ততো চিত্তকম্মতোপি চিত্ততরং চিত্তকারেন চিন্তিতপ্পকারানং সব্বেসংযেৰ চিত্তকম্মে অনিপ্ফজ্জনতো. কম্মচিত্তেনাতি কম্মৰিঞ্ঞাণেন. কম্মচিত্তেনাতি ৰা কম্মস্স চিত্তভাৰেন. সো কম্মস্স ৰিচিত্তভাৰো তণ্হাৰসেন জাযতীতি ৰেদিতব্বো. স্ৰাযমত্থো অট্ঠসালিনীটীকাযং ৰিভাৰিতো. এৰং চিত্তাতি এৰং চিত্তরূপৰিসেসা. যোনিং উপনেতীতি তং তং অণ্ডজাদিভেদং যোনিৰিসেসং পাপেতি ৰণ্ণৰিসেসো ৰিয ফলিকমণিকং. ন হি ৰিসেসা হিতৰিচিত্তসামত্থিযকম্মং যোনিং উপনেতি, তস্স তস্স ৰিপাকুপ্পত্তিযা পচ্চযো হোতি. যোনিমূলকো তেসং চিত্তভাৰোতি যং যং যোনিং কম্মং সত্তে উপনেতি, তংতংযোনিমূলকো তেসং সত্তানং চিত্তৰিচিত্তভাৰো. তেনাহ ‘‘যোনিউপগতা’’তিআদি. সদিসচিত্তাৰ সদিসচিত্তভাৰা এৰ. ইতীতিআদি ৰুত্তস্সেৰ অত্থস্স উপ্পটিপাটিযা নিগমনং.
তিরচ্ছানগতচিত্তভাৰতো চিত্তস্সেৰ সৰিসেসং চিত্তভাৰকরণং দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ চিত্তং নামেতং চিত্ততরমেৰ ৰেদিতব্বন্তি সম্বন্ধো. সহজাতধম্মচিত্ততাযাতি রাগাদিসদ্ধাদিধম্মৰিচিত্তভাৰেন. ভূমিচিত্ততাযাতি অধিট্ঠানচিত্ততায. কম্মনানত্তং মূলং কারণং এতেসন্তি কম্মনানত্তমূলকা, তেসং. লিঙ্গনানত্তং ইত্থিলিঙ্গাদিনানত্তৰসেন চেৰ তংতংসণ্ঠাননানত্তৰসেন চ ৰেদিতব্বং. সঞ্ঞানানত্তং ইত্থিপুরিসদেৰমনুস্সাদিসঞ্ঞানানত্তৰসেন. ৰোহারনানত্তং তিস্সোতিআদিৰোহারনানত্তৰসেন. চিত্তানং ৰিচিত্তানং. তংতংৰোহারনানত্তম্পি চিত্তেনেৰ পঞ্ঞপীযতি. রঙ্গজাতরূপসমুট্ঠাপনাদিনা ৰত্থং রঞ্জযতীতি রজকো, ৰণ্ণকারো. পুথুজ্জনস্স অত্তভাৰসঞ্ঞিতরূপসমুট্ঠাপনতা নিযতা একন্তিকাতি পুথুজ্জনগ্গহণং. ‘‘অভিরূপং রূপং সমুট্ঠাপেতী’’তি আনেত্ৰা সম্বন্ধো.
দুতিযগদ্দুলবদ্ধসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. ৰাসিজটসুত্তৰণ্ণনা
১০১. অত্থস্সাতি হিতস্স. অসাধিকা ‘‘ভাৰনানুযোগং অননুযুত্তস্সা’’তি অননুযুত্তস্স ৰুত্তত্তা. ইতরাতি সুক্কপক্খউপমা. সাধিকা ভাৰনাযোগস্স অনুযুত্তত্তা. তঞ্হি তস্স সাধিকা ৰেদিতব্বা. সম্ভাৰনত্থেতি পরমত্থসম্ভাৰনে. এৰঞ্হি কণ্হপক্খেপি অপিসদ্দগ্গহণং সমত্থিতং হোতি. সম্ভাৰনত্থেতি ৰা পরিকপ্পনত্থেতি অত্থো. সঙ্খাতব্বে অত্থে অনিযমতো ৰুচ্চমানে সঙ্খাতো অনিযমত্থো ৰাসদ্দো ৰত্তব্বোতি ‘‘অট্ঠ ৰা’’তিআদি ৰুত্তং. ঊনাধিকানীতি ঊনানিপি অধিকানিপি কিঞ্চাপি হোন্তি, একংসো পন গহেতব্বোতি ‘‘অট্ঠ ৰা দস ৰা দ্ৰাদস ৰা’’তি ৰুত্তং. এৰং ৰচনং সন্ধায ‘‘ৰচনসিলিট্ঠতাযা’’তিআদি ৰুত্তং. পাদনখসিখাহি অকোপনৰসেন সম্মা অধিসযিতানি. উতুন্তি উণ্হউতুং কাযুস্মাৰসেন. তেনাহ ‘‘উস্মীকতানী’’তি. ভাৰিতানীতি কুক্কুটৰাসনায ৰাসিতানি. সম্মাঅধিসযনাদিতিৰিধকিরিযাকরণেন ইমং অপ্পমাদং কত্ৰা. সোত্থিনা অভিনিব্ভিজ্জিতুন্তি অনন্তরাযেন ততো নিক্খমিতুং. ইদানি তমত্থং ৰিৰরন্তো ‘‘তে হী’’তিআদিমাহ. সযম্পীতি অণ্ডানি. পরিণামন্তি পরিপক্কং বহিনিক্খমনযোগ্গতং.
তন্তি ওপম্মসম্পটিপাদনং. এৰন্তি ইদানি ৰুচ্চমানাকারেন. অত্থেনাতি উপমেয্যত্থেন. সংসন্দিত্ৰা সম্মা যোজেত্ৰা. সম্পযুত্তধম্মৰসেন ঞাণস্স তিক্খাদিভাৰো ৰেদিতব্বো. ঞাণস্স হি সভাৰতো সতিনেপক্কতো চ তিক্খভাৰো, সমাধিৰসেন সূরভাৰো, সদ্ধাৰসেন ৰিপ্পসন্নভাৰো, ৰীরিযৰসেন পরিণামভাৰো. পরিণামকালোতি বলৰৰিপস্সনাকালো. ৰড্ঢিতকালোতি ৰুট্ঠানগামিনিৰিপস্সনাকালো. অনুলোমট্ঠানস্স হি ৰিপস্সনা গহিতগব্ভা নাম তদা মগ্গগব্ভস্স গহিতত্তা. তজ্জাতিকন্তি তস্স ৰিপস্সনানুযোগস্স অনুরূপং. সত্থাপি গাথায অৰিজ্জণ্ডকোসং পহরতি ভিন্দাপেতি.
ওলম্বকসঙ্খাতন্তি ওলম্বকসুত্তসঙ্খাতং. পলন্তি তস্স সুত্তস্স নামং. ধারেত্ৰাতি দারূনং হেয্যাদিজাননত্থং উপনেত্ৰা. দারূনং গণ্ডং হরতীতি পলগণ্ডোতি এতেন পলেন গণ্ডহারো ‘‘পলগণ্ডো’’তি পচ্ছিমপদে উত্তরপদলোপেন নিদ্দেসোতি দস্সেতি. গহণট্ঠানেতি হত্থেন গহেতব্বট্ঠানে. সম্মদেৰ খেপীযন্তি এতেন কাযদুচ্চরিতাদীনীতি সঙ্খেপো, তেন. ৰিপস্সনং অনুযুঞ্জন্তস্স পুগ্গলস্সেৰ দিৰসে দিৰসে আসৰানং পরিক্খযো ইধ ‘‘ৰিপস্সনাযানিসংসো’’তি অধিপ্পেতো. হেমন্তিকেন করণভূতেন. ভুম্মত্থে ৰা এতং করণৰচনং, হেমন্তিকেতি অত্থো. পটিপ্পস্সম্ভন্তীতি পটিপ্পস্সদ্ধফলানি হোন্তি. তেনাহ ‘‘পূতিকানি ভৰন্তী’’তি.
মহাসমুদ্দো ৰিয সাসনং সভাৰগম্ভীরভাৰতো. নাৰা ৰিয যোগাৰচরো মহোঘুত্তরণতো. পরিযাদানং ৰিযাতি পরিতো অপরিপূরণং ৰিয. খজ্জমানানন্তি সঙ্খাদন্তেন ৰিয উদকেন খেপিযমানানং বন্ধনানং. তনুভাৰোতি পরিযুট্ঠানুপ্পত্তিযা অসমত্থতায দুব্বলভাৰো. ৰিপস্সনাঞাণপীতিপামোজ্জেহীতি ৰিপস্সনাঞাণসমুট্ঠিতেহি পীতিপামোজ্জেহি. ওক্খাযমানে পক্খাযমানেতি ৰিৰিধপটিপত্তিযা উক্খাযমানে পটিসঙ্খানুপস্সনায পক্খাযমানে. দুব্বলতা দীপিতা ‘‘অপ্পকসিরেনেৰ সংযোজনানি পটিপ্পস্সম্ভন্তি, পূতিকানি ভৰন্তী’’তি ৰুত্তত্তা.
ৰাসিজটসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. অনিচ্চসঞ্ঞাসুত্তৰণ্ণনা
১০২. ভাৰেন্তস্সাতি ৰিপস্সনায মগ্গং ভাৰেন্তস্স উপ্পন্নসঞ্ঞা. তেনাহ – ‘‘সব্বং কামরাগং পরিযাদিযতী’’তিআদি. সন্তানেত্ৰাতি কসনট্ঠানং সব্বসো ৰিতনেত্ৰা পত্থরিত্ৰা. কিলেসাতি উপক্কিলেসপ্পভেদা কিলেসা. অনিচ্চসঞ্ঞাঞাণেনাতি অনিচ্চসঞ্ঞাসহগতেন ঞাণেন.
লাযনন্তি লাযনং ৰিয নযনং ৰিয নিচ্ছোটনং ৰিয চ অনিচ্চসঞ্ঞাঞাণং. ইমিনা অত্থেনাতি ইমিনা যথাৰুত্তেন পাল়িযা অত্থেন, উপমা সংসন্দেতব্বাতি এত্থ পব্বজলাযকো ৰিয যোগাৰচরো. লাযনাদিনা তস্স তত্থ কতকিচ্চতায পরিতুট্ঠি ৰিয ইমস্স কিলেসে সব্বসো ছিন্দিত্ৰা ফলসমাপত্তিসুখেন কালস্স ৰীতিনামনা.
কূটং গচ্ছন্তীতি পারিমন্তেন কূটং গচ্ছন্তি. কূটং পৰিসনভাৰেনাতি কূটচ্ছিদ্দং অগ্গেন পৰিসনৰসেন. সমোসরিত্ৰাতি ছিদ্দে অনুপৰিসনৰসেন চ আহচ্চ অৰট্ঠানেন চ সমোসরিত্ৰা ঠিতা. কূটং ৰিয অনিচ্চসঞ্ঞা অনিচ্চানুপস্সনাৰসেন অৰট্ঠানস্স মূলভাৰতো. গোপানসিযো ৰিয চতুভূমককুসলা ধম্মা অনিচ্চসঞ্ঞামূলকত্তা. কূটং অগ্গং সব্বগোপানসীনং তথাঅধিট্ঠানস্স পধানকারণত্তা. অনিচ্চসঞ্ঞা অগ্গাতি এত্থাপি এসেৰ নযো. অনিচ্চসঞ্ঞা লোকিযাতি ইদং অনিচ্চসঞ্ঞানুপস্সনং সন্ধায ৰুত্তং. অনিচ্চানুপস্সনামুখেন অধিগতঅরিযমগ্গে উপ্পন্নসঞ্ঞা অনিচ্চসঞ্ঞাতি ৰত্তব্বতং লভতীতি ‘‘অনিচ্চসঞ্ঞা, ভিক্খৰে, ভাৰিতা বহুলীকতা সব্বং কামরাগং পরিযাদিযতী’’তিআদি ৰুত্তং. তথা হি ধম্মসঙ্গহে (ধ. স. ৩৫৭, ৩৬০) ‘‘যস্মিং সমযে লোকুত্তরং সঞ্ঞং ভাৰেতী’’তিআদিনা সঞ্ঞাপি উদ্ধটা. সব্বাসু উপমাসূতি মূলসন্তানউপমাদীসু পঞ্চসু উপমাসু. পুরিমাহীতি কস্সকপব্বজলাযনঅম্বপিণ্ডিউপমাহি অনিচ্চসঞ্ঞায কিচ্চং ৰুত্তং মূলসন্তানকপদালনপব্বজলাযনৰণ্টচ্ছেদনপদেসেন অনিচ্চসঞ্ঞায পটিপক্খপচ্ছেদনস্স দস্সিতত্তা. পচ্ছিমাহি বলং দস্সিতং পটিপক্খাতিভাৰস্স জোতিতত্তা.
অনিচ্চসঞ্ঞাসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পুপ্ফৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মজ্ঝিমপণ্ণাসকো সমত্তো.