৫. সুভাসিতসুত্তৰণ্ণনা

২১৩. অঙ্গীযন্তি হেতুভাৰেন আগমভাৰেন অৰযৰভাৰেন ৰা ঞাযন্তীতি অঙ্গানি, কারণানি, অৰযৰা ৰাতি আহ ‘‘অঙ্গেহীতি কারণেহি, অৰযৰেহি ৰা’’তি. ৰিরতিযো সুভাসিতৰাচায পুব্বং পতিট্ঠিতা হোন্তীতি মুসাৰাদাৰেরমণিআদযো তস্সা ৰিসেসহেতূতি আহ ‘‘মুসাৰাদা…পে… কারণানী’’তি. যস্মা অরিযৰোহারা ৰিসেসতো চেতনাসভাৰা, তস্মা ৰচীসুচরিতসমুদাযস্স সচ্চৰাচাদযো অঙ্গভূতাতি আহ ‘‘সচ্চৰচনাদযো চত্তারো অৰযৰা’’তি. নিস্সক্কৰচনন্তি হেতুম্হি নিস্সক্কৰচনং. তেনাহ ‘‘সমনুআগতা পৰত্তা’’তি. ৰাচা হি তায ৰিরতিযা সম্মা অনুরূপতো আগতা পৰত্তাতি ‘‘সমন্নাগতা’’তি ৰুচ্চতি. করণৰচনন্তি সহযোগে করণৰচনং. তেনাহ ‘‘যুত্তা’’তি. সহজাতাপি হি চেতনা যথাসমাদিন্নায ৰিরতিযা সম্মা অনুরূপতো যুত্তাতি ৰত্তুং অরহতি.

সমুল্লপনৰাচাতি সদ্দৰাচা, সা ৰুচ্চতীতি ৰাচা নাম. ৰিঞ্ঞত্তি পন ৰুচ্চতি এতাযাতি ৰাচা নাম, তথা ৰিরতি চেতনাৰাচা. ন সা ইধ অধিপ্পেতাতি সা চেতনাৰাচা ৰিঞ্ঞত্তিৰাচা ৰিয ইধ ইমস্মিং সুত্তে ন অধিপ্পেতা ‘‘সুভাসিতা হোতী’’তি ৰচনতো. তেনাহ ‘‘অভাসিতব্বতো’’তি. সুট্ঠু ভাসিতাতি সম্মা ঞাযেন ভাসিতা ৰচীসুচরিতভাৰতো. অত্থাৰহতন্তি হিতাৰহকালং পতি আহ. কারণসুদ্ধিন্তি যোনিসোমনসিকারেন কারণৰিসুদ্ধিং. দোসাভাৰন্তি অগতিগমনাদিদোসাভাৰং. রাগদোসাদিৰিনিমুত্তঞ্হি তং ভাসতো অনুরোধৰিরোধৰিৰজ্জনতো অগতিগমনং দূরসমুগ্ঘাটিতমেৰাতি. অনুৰাদৰিমুত্তাতি অপৰাদৰিরহিতা. সব্বাকারসম্পত্তিং দীপেতি, অসতি হি সব্বাকারসম্পতিযং অনুৰজ্জতাপি.

কিঞ্চাপি পুব্বে ধম্মাধিট্ঠানা দেসনা আরদ্ধা, পুগ্গলজ্ঝাসযতো পন পুগ্গলাধিট্ঠানায…পে… ৰচনমেতং. কামঞ্চেত্থ ‘‘অঞ্ঞতরনিদ্দোসৰচন’’ন্তি অৰিসেসতো ৰুত্তং, ‘‘ধম্মংযেৰ ভাসতী’’তিআদিনা পন অধম্মদোসাদিরহিতায ৰাচায ৰুচ্চমানত্তা ইধাপি সুভাসিতা ৰাচা অধিপ্পেতাতি. ‘‘সুভাসিতংযেৰা’’তি অৰধারণেন নিৰত্তিতং সরূপতো দস্সেতি ‘‘নো দুব্ভাসিত’’ন্তি ইমিনা. তেনাহ ‘‘তস্সেৰ ৰাচঙ্গস্স পটিপক্খভাসননিৰারণ’’ন্তি. পটিযোগীনিৰত্তনত্থো হি এৰ-সদ্দো, তেন পিসুণৰাচাপটিক্খেপো দস্সিতো. ‘‘সুভাসিত’’ন্তি ৰা ইমিনা চতুব্বিধং ৰচীসুচরিতং গহিতন্তি ‘‘নো দুব্ভাসিতন্তি ইমিনা মিচ্ছাৰাচপ্পহানং দীপেতী’’তি ৰুত্তং. সব্বৰচীসুচরিতসাধারণৰচনঞ্হি সুভাসিতন্তি. তেন পরভেদনাদিকং অসব্ভাদিকঞ্চ বোধিসত্তানং ৰচনং অপিসুণাদিৰিসযন্তি দট্ঠব্বং. ভাসিতব্বৰচনলক্খণন্তি ভাসিতব্বস্স ৰচনস্স সভাৰলক্খণং দীপেতীতি আনেত্ৰা সম্বন্ধো. যদি এৰং ননু অভাসিতব্বং পঠমং ৰত্ৰা ভাসিতব্বং পচ্ছা ৰত্তব্বং যথা ‘‘ৰামং মুঞ্চ, দক্খিণং গণ্হা’’তি আহ ‘‘অঙ্গপরিদীপনত্থং পনা’’তিআদি.

পঠমেনাতি ‘‘সুভাসিত’’ন্তি পদেন. ধম্মতো অনপেতন্তি অত্তনো পরেসঞ্চ হিতসুখাৰহধম্মতো অনপেতং. মন্তাৰচনন্তি মন্তায পৰত্তেতব্বৰচনং. পঞ্ঞৰা অৰিকিণ্ণৰাচো হি ন চ অনত্থাৰহং ৰাচং ভাসতি. ইতরেহি দ্ৰীহীতি ততিযচতুত্থপদেহি. ‘‘ইমেহি খোতিআদীনীতি করণে এতং উপযোগৰচন’’ন্তি কেচি. তং ৰাচন্তি যথাৰুত্তং চতুরঙ্গিকং. যঞ্চ ৰাচং মঞ্ঞন্তীতি সম্বন্ধো. অঞ্ঞেতি ইতো বাহিরকা ঞাযৰাদিনো অক্খরচিন্তকা চ. ‘‘পটিঞ্ঞাহেতুউদাহরণূপনযনিগমনানি অৰযৰা ৰাক্যস্সা’’তি ৰদন্তি. নামাদীহীতি নামাখ্যাতপদেহি. লিঙ্গং ইত্থিলিঙ্গাদি ৰচনং একৰচনাদি. পঠমাদি ৰিভত্তি অতীতাদি কালং. কত্তা সম্পদানং অপাদানং করণং অধিকরণং কম্মঞ্চ কারকং. সম্পত্তীহি সমন্নাগতন্তি এতে অৰযৰাদিকে সম্পাদেত্ৰা ৰুত্তং. তং পটিসেধেতীতি তং যথাৰুত্তৰিসেসম্পি ৰাচং ‘‘ইমেহি খো’’তি ৰদন্তো ভগৰা পটিসেধেতি. খো-সদ্দো হেত্থ অৰধারণত্থো. তেনাহ ‘‘অৰযৰাদী’’তিআদি. যা কাচি অসভাৰনিরুত্তিলক্খণা. সা মিলক্খুভাসা. সীহল়কেনেৰাতি সীহল়ভাসায পরিযাপন্নেন ৰচনেন. অরহত্তং পাপুণিংসূতি সংসারে অতিৰিয সঞ্জাতসংৰেগা তন্নিস্সরণে নিন্নপোণমানসা হুত্ৰা ৰিপস্সনং উস্সুক্কাপেত্ৰা মগ্গপটিপাটিযা অরহত্তং পাপুণিংসু.

পাতোৰ ফুল্লিতকোকনদন্তি পাতোৰ সংফুল্লপদুমং. ভিজ্জিযতেতি নিব্ভিজ্জিযতি নিব্ভিগ্গো জাযতি. মনুস্সত্তং গতাতি মনুস্সত্তভাৰং উপগতা.

বুদ্ধন্তরেতি বুদ্ধুপ্পাদন্তরে দ্ৰিন্নং বুদ্ধুপ্পাদানং অন্তরা. তদা হি পচ্চেকবুদ্ধানং সাসনে, ন বুদ্ধসাসনে দিপ্পমানে.

জরায পরিমদ্দিতন্তি যথা হত্থচরণাদিঅঙ্গানি সিথিলানি হোন্তি, চক্খাদীনি ইন্দ্রিযানি সৰিসযগ্গহণে অসমত্থানি হোন্তি, যোব্বনং সব্বসো ৰিগতং, কাযবলং অপগতং, সতিমতিধিতিআদযো ৰিপ্পযুত্তা, পুব্বে অত্তনো ওৰাদপটিকরা পুত্তদারাদযোপি অপসাদকা, পরেহি ৰুট্ঠাপনীযসংৰেসনীযতা পুনদেৰ বালভাৰপ্পত্তি চ হোন্তি, এৰং জরায সব্বসো ৰিমদ্দিতং. এতন্তি সরীরং ৰদতি. মিলাতছৰিচম্মনিস্সিতন্তি জিণ্ণভাৰেন অপ্পমংসলোহিতত্তা মিলাতেহি গতযোব্বনেহি ধম্মেহি সন্নিস্সিতং. ঘাসমামিসন্তি ঘাসভূতং আমিসং মচ্চুনা গিলিত্ৰা ৰিয পতিট্ঠপেতব্বতো. কেসলোমাদিনানাকুণপপূরিতং. ততো এৰ অসুচিভাজনং এতং. সব্বথাপি নিস্সারতায কদলিক্খন্ধসমং.

অনুচ্ছৰিকাহীতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স অনুরূপাহি. ন তাপেয্যাতি চিত্তঞ্চ কাযঞ্চ ন তাপেয্য. তাপনা চেত্থ সম্পতি আযতি চ ৰিসাদনা. ন বাধেয্যাতি ‘‘নাভিভৰেয্যা’’তি পদস্স অত্থদস্সনং. অপিসুণৰাচাৰসেনাতি সব্বসো পহীনপিসুণৰাচতাৰসেন. পাপানীতি লামকানি নিকিট্ঠকানি. তেনাহ ‘‘অপ্পিযানী’’তিআদি. অনাদাযাতি অগ্গহেত্ৰা.

সাধুভাৰেনাতি নিদ্দোসমধুরভাৰেন. অমতসদিসাতি সদিসে তব্বোহারোতি, কারণে ৰাযং কারিযৰোহারোতি আহ ‘‘নিব্বানামতপচ্চযত্তা ৰা’’তি. পচ্চযৰসেন হি সা তদা দস্সনপ্পৰত্তি. চরিযাতি চারিত্তং. পোরাণা নাম পঠমকপ্পিকা, বুদ্ধাদযো ৰা অরিযা.

পতিট্ঠিতাতি নিচ্চলভাৰেন অট্ঠিং কত্ৰা পচ্চযাযত্তভাৰতো অৰিসংৰাদনকা. উভযথা পটিপত্তিং আহ ‘‘অত্তনো চ পরেসঞ্চ অত্থে পতিট্ঠিতা’’তি. অত্থে দিট্ঠধম্মিকসম্পরাযিকাদিহিতে পতিট্ঠিতত্তা এৰ ধম্মে অৰিহিংসাদিধম্মে পতিট্ঠিতা. অনুপরোধকরন্তি এতেন হিতপরিযাযোযং অত্থ-সদ্দোতি দস্সেতি. ধম্মিকন্তি ধম্মতো অনপেতং, অত্থধম্মূপসংহিতং ৰা.

নিব্বানপ্পত্তিযাতি নিব্বানপ্পত্তিযত্থং. দুক্খস্স অন্তকিরিযায অন্তকরণত্থং. যস্মা বুদ্ধো খেমায ভাসতি, তস্মা খেমুপ্পত্তিহেতুযা খেমা, তস্মা সা সব্বৰাচানং উত্তমাতি এৰম্পেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. মন্তাৰচনৰসেনাতি সব্বদোসরহিতৰসেন.

সুভাসিতসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.