২. পঞ্চরাজসুত্তৰণ্ণনা
১২৩. রূপাতি রূপসঙ্খাতা কামগুণা. তে পন নীলাদিৰসেন অনেকভেদভিন্নাপি রূপাযতনত্তা চক্খুৰিঞ্ঞেয্যতং নাতিৰত্তন্তীতি আহ ‘‘নীলপীতাদিভেদং রূপারম্মণ’’ন্তি. তো-সদ্দোপি দা-সদ্দো ৰিয কালত্থো হোতীতি আহ ‘‘যতোতি যদা’’তি. মনং আপযতি ৰড্ঢেতীতি মনাপং, মনোরমং. মনাপনিপ্ফত্তিতন্তি তস্স পুগ্গলস্স মনসা পিযাযিতং, তস্স অগ্গভাৰেন পরিযন্তং পরমং কোটিং কত্ৰা পৰত্তিতন্তি অত্থো. পুগ্গলমনাপন্তি আরম্মণসভাৰং অচিন্তেত্ৰা পুগ্গলস্স ৰসেন মনাপভাৰেনেৰ ইট্ঠতায ইট্ঠন্তি. সম্মুতীতি সমঞ্ঞা. পুগ্গলমনাপং নাম সঞ্ঞাৰিপল্লাসৰসেন ৰিপরীতম্পি গণ্হাতি ইতরসভাৰতোতি আহ ‘‘যং একস্স…পে… ইট্ঠং কন্ত’’ন্তি. ইদানি তং জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যৰসেন যোজেত্ৰা দস্সেন্তো ‘‘পচ্চন্তৰাসীন’’ন্তিআদিমাহ. ইদং পুগ্গলমনাপন্তি ইদং যথাৰুত্তং জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যং ৰিয অঞ্ঞম্পি এৰংজাতিকং তেন তেন পুগ্গলেন মনাপন্তি গহেতব্বারম্মণং পুগ্গলমনাপং নাম.
লোকে পটিৰিভত্তং নত্থি, ৰিভজিত্ৰা দস্সনেন লোকেন মধুরজাতেনপি পটিৰিভত্তং কত্ৰা গহেতুং ন সক্কুণেয্যাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘ৰিভজিত্ৰা পন দস্সেতব্ব’’ন্তি. দিব্বকপ্পম্পীতি দেৰলোকপরিযাপন্নসদিসম্পি অমনাপং উপট্ঠাতি উল়ারপণীতারম্মণপরিচযতো. মজ্ঝিমানং পন…পে… ৰিভজিতব্বং তেসং মনাপস্স মনাপতো, অমনাপস্স অমনাপতো উপট্ঠানতো. তত্থপি ইট্ঠানিট্ঠপরিচ্ছেদো নিপ্পরিযাযতো এৰং ৰেদিতব্বোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘তঞ্চ পনেত’’ন্তিআদি. তঞ্চ পনেতং ইট্ঠানিট্ঠভূতং আরম্মণং কামাৰচরজৰনেসু অকুসলস্স ৰসেন যেভুয্যেন পৰত্ততীতি কত্ৰা তত্থ ‘‘রজ্জতি দুস্সতী’’তি অকুসলস্সেৰ পৰত্তি দস্সিতা. সেসকামাৰচরস্সপি ৰসেন পৰত্তি লব্ভতেৰ. তথা হি তং অপ্পটিকূলেপি পটিকূলাকারতো, পটিকূলেপি অপ্পটিকূলাকারতো পৰত্ততীতি. ৰিপাকচিত্তং ইট্ঠানিট্ঠং পরিচ্ছিন্দতি, ন সক্কা ৰিপাকং ৰঞ্চেতুন্তি. কুসলকম্মং হি একন্ততো ইট্ঠমেৰ, অকুসলকম্মঞ্চ অনিট্ঠমেৰ, তস্মা তত্থ উপ্পজ্জমানং ৰিপাকচিত্তং যথাসভাৰতো পৰত্ততীতি.
যং পন সম্মোহৰিনোদনিযং ‘‘কুসলকম্মজং অনিট্ঠং নাম নত্থী’’তি এত্তকমেৰ ৰুত্তং, তং পন নিদস্সনমত্তং দট্ঠব্বং. তেন সোভনং অকুসলকম্মজম্পি একচ্চানং সত্তানং ইট্ঠন্তি অনুঞ্ঞাতং সিযা. কুসলকম্মজং পন সব্বেসং ইট্ঠমেৰাতি ৰদন্তি. তিরচ্ছানগতানং কেসঞ্চি মনুস্সরূপং অমনাপং, যতো তে দিস্ৰাৰ পলাযন্তি. মনুস্সা চ দেৰতানং রূপং দিস্ৰা ভাযন্তি, তেসম্পি ৰিপাকৰিঞ্ঞাণং তং রূপং আরব্ভ কুসলৰিপাকমেৰ উপ্পজ্জতি, তাদিসস্স পন পুঞ্ঞস্স অভাৰা ন তেসং তত্থ অভিরতি হোতীতি দট্ঠব্বং. কুসলকম্মজস্স পন অনিট্ঠস্স অভাৰো ৰিয অকুসলকম্মজস্স সোভনস্স ইট্ঠস্স অভাৰো ৰত্তব্বো. হত্থিআদীনম্পি হি অকুসলকম্মজং মনুস্সানং অকুসলৰিপাকস্সেৰ আরম্মণং, কুসলকম্মজং পন পৰত্তে সমুট্ঠিতং কুসলৰিপাকস্স, ইট্ঠারম্মণেন ৰোমিস্সকত্তা অপ্পকং অকুসলকম্মজং বহুলং অকুসলৰিপাকুপ্পত্তিযা কারণং ন ভৰিস্সতীতি সক্কা ৰত্তুং. ইদানি তমেৰ ৰিপাকৰসেন ইট্ঠানিট্ঠারম্মণৰৰত্থানং ৰিভাৰেতুং ‘‘কিঞ্চাপি হী’’তিআদি ৰুত্তং. তযিদং সম্মুতিমনাপসংৰিভাগত্থং ৰুত্তং, ইধ পন ন তথা ৰিভত্তন্তি আহ ‘‘ভগৰা পনা’’তিআদি.
সো উপাসকো চন্দনঙ্গলগামে জাতত্তা ‘‘চন্দনঙ্গলিকো’’তি পঞ্ঞাযতি, ‘‘চন্দনৰিলাসো’’তি কেচি. তস্স উপাসকস্স পটিভানং উদপাদীতি যোজনা. তে রাজানো হতপ্পভে হতসোভে দিস্ৰাতি সম্বন্ধো. উদকাভিসিত্তেতি উদকেন অভিসিঞ্চিতে. অঙ্গারে ৰিযাতি অঙ্গারক্খণে ৰিয.
কালস্সেৰাতি পগেৰ. অৰিগতগন্ধং তঙ্খণৰিকসিততায. ঈদিসং ৰচনন্তি ‘‘অচ্ছাদেসী’’তি এৰরূপং ৰচনন্তি.
পঞ্চরাজসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.