১. ইন্দকসুত্তৰণ্ণনা

২৩৫. অত্তনো পরিণাযকত্তেন ইন্দো নাম মহেসক্খো, ইন্দোতি সমঞ্ঞা অস্সাতি কত্ৰা ‘‘ইন্দকো’’তিপি ৰুচ্চতি, তস্স ইন্দকস্স. ইন্দকূটে পব্বতে নিৰসতীতি ইন্দকূটনিৰাসী, তস্স ইন্দকূটনিৰাসিনো. বলিকম্মেহি যজিতব্বতো পূজিতব্বতো যক্খো, তস্স যক্খস্স. ইন্দস্স নিৰাসট্ঠানভূতং কূটং ইন্দকূটন্তি যক্খতো কূটেন নামং লদ্ধং. ইন্দকূটো ইন্দো উত্তরপদলোপেন যথা ‘‘কেলাসকূটো কেলাসো’’তি. ইন্দো যক্খোতি কূটতো যক্খেন নামং লদ্ধং. ন চেত্থ ইতরীতরনিস্সযদোসো অঞ্ঞমঞ্ঞূপলক্খণভাৰতো যথা তং ‘‘কাযকম্মট্ঠান’’ন্তি. রূপন্তি সকলং রূপক্খন্ধমাহ, ন রূপাযতনন্তি. ইমং সরীরং পেচ্চ অযং কিন্তি পটিলভতীতি চোদেতি.

কুতো আগচ্ছতীতি পরাধাররূপে জীৰে অত্তনি মাতুকুচ্ছিমোক্কন্তে রূপস্স সম্ভৰোতি কুতো নাম ঠানতো আগচ্ছতি. তেনাহ ‘‘ইমানি চ অট্ঠীনি ইমা চ মংসপেসিযো’’তিআদি. কথং ন্ৰযন্তি অযং কুচ্ছিসঙ্খাতে গব্ভরে কথং সজ্জতীতি পুচ্ছতি. ‘‘সীহানংৰ নদন্তানং, দাঠীনং গিরিগব্ভরে’’তিআদিনা (থেরগা. নিদানগাথা) গব্ভরো চ কুচ্ছিৰাচকো আগতো. তেনাহ ‘‘গব্ভরস্মিন্তি মাতুকুচ্ছিস্মি’’ন্তি. পুগ্গলৰাদীতি অত্তৰাদুপাদানো. যথা হি মচ্ছমংসং ভুত্তং ফেণং ৰিয হুত্ৰা ৰিলীযতি, ন চ পঞ্ঞাযতি সত্তভাৰেন অপ্পৰত্তনতো, এৰমেৰং যদি মাতুকুচ্ছিস্মিং গব্ভভাৰেন উপ্পন্নং রূপং সত্তো ন ভৰেয্য নো ৰড্ঢেয্য, ৰিলীযিত্ৰা গচ্ছেয্য, পঞ্ঞাযতি চ তং রূপং, তস্মা জীৰোতি ইমায লদ্ধিযা. এৰমাহাতি ‘‘রূপং…পে… গব্ভরস্মি’’ন্তি এৰমৰোচ. পঠমন্তি এতেসং পঞ্চন্নং পঠমং. তেনাহ ‘‘পঠমেন পটিসন্ধিৰিঞ্ঞাণেন সদ্ধি’’ন্তি. ‘‘জাতিউণ্ণংসূহীতি জাতিএল়কায উণ্ণংসূহী’’তি ৰদন্তি. ‘‘গব্ভং ফালেত্ৰা গহিতউণ্ণা জাতিউণ্ণা. তস্সা অংসূহি তীহি কতসুত্তগ্গে’’তি সংযুত্তভাণকানং অধিপ্পাযো.

অনাৰিলোতি অচ্ছো, সুপ্পসন্নোতি অত্থো. এৰংৰণ্ণপ্পটিভাগন্তি ৰুত্তপ্পমাণসণ্ঠানসম্পরিচ্ছিন্নং. কললং সম্পৰুচ্চতীতি অত্তভাৰো ভূতুপাদারূপসঙ্খাতো সন্তানৰসেন পৰত্তমানো কললং নামাতি কথীযতি.

কললাতি যথাৰুত্তকললরূপহেতু তং নিস্সায পচ্চযং কত্ৰা. মংসধোৰনউদকৰণ্ণন্তি ৰণ্ণতো মংসধোৰনউদকৰণ্ণং, সণ্ঠানতো পন ৰিলীনতিপুসদিসং.

পরিপক্কন্তি পরিপাককললভাৰতো পরিপাকং গতং সুপরিপাকং গতং. সমূহতন্তি সমূহভূতং সঙ্গতং. ৰিৰট্টমানন্তি পরিণমন্তং. তব্ভাৰন্তি করণে এতং উপযোগৰচনং, তব্ভাৰেন পরিণমন্তন্তি অত্থো. নিস্সক্কে ৰা উপযোগৰচনং, তব্ভাৰতো কললভাৰতো কললং ৰিপরিণমন্তং. অব্বুদং নাম জাযতি, অব্বুদং নাম সম্পজ্জতীতি অত্থো.

ৰিলীনতিপুসদিসা সণ্ঠানৰসেন, ৰণ্ণৰসেন পন সিতা অরত্তাৰ হোতীতি ৰদন্তি. মণ্ডন্তি দারিকানং তথা পীল়নতো নিব্বত্তমরিচপক্কস্স সারভূতং রসং. সব্বভাগেহি মুচ্চতীতি সো মণ্ডো কপালে অলগ্গো হুত্ৰা তস্স সব্বভাগেহি মুচ্ছিত্ৰা পিণ্ডিতো হুত্ৰা তিট্ঠতি. এৰরূপা পেসি হোতীতি সা পেসি গব্ভাসযে কত্থচি অলগ্গা যথাৰুত্তমণ্ডো ৰিয পিণ্ডিতো হুত্ৰা তিট্ঠতি. তেনাহ ‘‘ৰিলীনতিপুসদিসা’’তি.

পেসি নিব্বত্ততীতি এত্থ পেসীতি নিস্সক্কে পচ্চত্তৰচনন্তি আহ ‘‘ততো পেসিতো’’তি.

ঘনস্স সণ্ঠানং. নিব্বত্তং কম্মপচ্চযাতি তংসণ্ঠানং রূপধম্মনিব্বত্তিযা জাযতি. ‘‘জরামরণং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্ন’’ন্তি (সং. নি. ২.২০) হি ৰুত্তং.

পীল়কাতি পীল়কসদিসা মংসপিণ্ডা জাযন্তি.

সত্তমাদীনীতি আদি-সদ্দেন অট্ঠমসত্তাহতো পট্ঠায যাৰ একচত্তালীসা চতুত্তিংস সত্তাহানি সঙ্গণ্হাতি. পরিণতকালন্তি গব্ভস্স পরিণতকালং. নৰমাসতো বহি পরিপক্কো নাম হোতি কেসলোমাদিনিব্বত্তিতো. তেনাহ ‘‘দ্ৰাচত্তালীসে সত্তাহে এতানি জাযন্তী’’তি.

তস্সাতি গব্ভসেয্যকসত্তস্স. মাতুউদরপটলেন একাবদ্ধো হোতি যতো মাতরা পরিভুত্তআহারো আমাসযে পতিট্ঠিতে গব্ভস্স নাভিনাল়ানুসারেন গব্ভগতস্স সরীরং সম্পত্ৰা আহারকিচ্চং করোতি. আহারসমুট্ঠানরূপং সমুট্ঠাপেতীতি গব্ভগতস্স কাযে ওজায পচ্চযো হোতি. সা চ তং পচ্চযং লভিত্ৰা ওজট্ঠমকং রূপং সমুট্ঠাপেতি. এৰং মাতরা পরিভুত্তআহারপচ্চযেন গব্ভগতো দস মাসে যাপেতি অত্তনো নাভিনাল়ানুসারগতেনেৰ তেন যাৰ আহারসমুট্ঠানসত্তাহো, ততো পট্ঠায আহরণতো. কেচি পন ‘‘মাতরা পরিভুত্তআহারো বাহিরৰগ্গো ৰিয তস্স কাযং অভিসন্নেতি পরিসন্নেতি, তেন সো যাপেতী’’তি ৰদন্তি. কুচ্ছিগতং উদরপটলেন তিরোহিতত্তা বহি ঠিতন্তি ৰত্তব্বতং ন অরহতীতি ‘‘কুচ্ছিযা অব্ভন্তরগতো’’তি আহ. মাতুকুচ্ছিগতো নরোতি মাতু তিরোকুচ্ছিগতো. এৰং খোতি ইমিনা যথাৰুত্তাকারেন অযং সত্তো…পে… নিব্বত্ততি, তস্মা রূপং ন জীৰো. ন হি দিট্ঠিগতস্স সত্তাহক্কমেন ৰুড্ঢিপ্পত্তো ইচ্ছিতো অনিচ্চতাপত্তিতো.

ইন্দকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.