পাচিত্তিযকণ্ডো

১. মুসাৰাদৰগ্গো

১. মুসাৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা

পাচিত্তিযেসু মুসাৰাদৰগ্গস্স পঠমে সম্পজানমুসাৰাদেতি পুব্বেপি জানিত্ৰা ৰচনক্খণেপি জানন্তস্সেৰ মুসাৰাদভণনে. ভণনঞ্চ নাম ইধ অভূতস্স ৰা ভূততং, ভূতস্স ৰা অভূততং কত্ৰা কাযেন ৰা ৰাচায ৰা ৰিঞ্ঞাপনপ্পযোগো, নিমিত্তত্থে চেতং ভুম্মৰচনং. তস্মা যো সম্পজানমুসাৰাদং ৰদতি, তস্স তংনিমিত্তং তংহেতু তপ্পচ্চযা পাচিত্তিযং হোতীতি এৰমেত্থ অঞ্ঞেসু চ ঈদিসেসু অত্থো ৰেদিতব্বো.

সাৰত্থিযং হত্থকং সক্যপুত্তং আরব্ভ অৰজানিত্ৰা পটিজাননাদিৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, উত্তরিমনুস্সধম্মারোচনত্থং মুসা ভণন্তস্স পারাজিকং, অমূলকেন পারাজিকেন অনুদ্ধংসনত্থং সঙ্ঘাদিসেসো, সঙ্ঘাদিসেসেন অনুদ্ধংসনত্থং পাচিত্তিযং, আচারৰিপত্তিযা অনুদ্ধংসনত্থং দুক্কটং, ‘‘যো তে ৰিহারে ৰসী’’তিআদিনা (পারা. ২২০) পরিযাযেন উত্তরিমনুস্সধম্মারোচনত্থং পটিৰিজানন্তস্স মুসা ভণিতে থুল্লচ্চযং, অপ্পটিৰিজানন্তস্স দুক্কটং, কেৰলং মুসা ভণন্তস্স ইধ পাচিত্তিযং. অনুপধারেত্ৰা সহসা ভণন্তস্স, ‘‘অঞ্ঞং ভণিস্সামী’’তি অঞ্ঞং ভণন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৰিসংৰাদনপুরেক্খারতা, ৰিসংৰাদনচিত্তেন যমত্থং ৰত্তুকামো, তস্স পুগ্গলস্স ৰিঞ্ঞাপনপযোগো চাতি ইমানেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানীতি.

মুসাৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. ওমসৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা

দুতিযে ওমসৰাদেতি ওৰিজ্ঝনৰচনে, জাতিনামগোত্তকম্মসিপ্পআবাধলিঙ্গকিলেসআপত্তিঅক্কোসেসু ভূতেন ৰা অভূতেন ৰা যেন কেনচি পারাজিকং আপন্নং ৰা অনাপন্নং ৰা যংকিঞ্চি ভিক্খুং যায কাযচি ৰাচায ৰা হত্থমুদ্দায ৰা অনঞ্ঞাপদেসেন অক্কোসনৰচনে পাচিত্তিযন্তি অত্থো.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ ওমসনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তেহিযেৰ দসহি অক্কোসৰত্থূহি ‘‘সন্তি ইধেকচ্চে চণ্ডালা’’তিআদিনা (পাচি. ২৬) নযেন অঞ্ঞাপদেসং কত্ৰা অক্কোসন্তস্স, ‘‘চোরোসি গণ্ঠিভেদকোসী’’তিআদীহি পাল়িমুত্তকপদেহি অক্কোসন্তস্স, যথা তথা ৰা অনুপসম্পন্নং অক্কোসন্তস্স চ দুক্কটং. ইধ ভিক্খুনীপি অনুপসম্পন্নসঙ্খ্যং গচ্ছতি. অনক্কোসিতুকামস্স কেৰলং দৰকম্যতায ৰদতো সব্বত্থ দুব্ভাসিতং. অত্থধম্মঅনুসাসনিপুরেক্খারানং, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. যং অক্কোসতি, তস্স উপসম্পন্নতা, অনঞ্ঞাপদেসেন জাতিআদীহি অক্কোসনং, ‘‘মং অক্কোসতী’’তি জাননা, অত্থপুরেক্খারতাদীনং অভাৰোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ৰেদনা পন ইধ দুক্খাতি.

ওমসৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পেসুঞ্ঞসিক্খাপদৰণ্ণনা

ততিযে ভিক্খুপেসুঞ্ঞেতি ভিক্খুস্স পেসুঞ্ঞে, জাতিআদীহি অক্কোসৰত্থূহি ভিক্খূ অক্কোসন্তস্স ভিক্খুনো সুত্ৰা ৰচনং ভিক্খুনো পিযকম্যতায ৰা ভেদাধিপ্পাযেন ৰা যো অক্কুদ্ধো, তস্স ভিক্খুস্স কাযেন ৰা ৰাচায ৰা উপসংহটে তস্মিং পেসুঞ্ঞকরণৰচনে পাচিত্তিযন্তি অত্থো.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ পেসুঞ্ঞউপসংহরণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ৰুত্তনযেনেৰ অঞ্ঞাপদেসেন অক্কোসন্তস্স ৰচনূপসংহারে ৰা পাল়িমুত্তকঅক্কোসূপসংহারে ৰা অনুপসম্পন্নস্স চ উপসংহারে দুক্কটং. ইধাপি ভিক্খুনী অনুপসম্পন্নট্ঠানে ঠিতা. ন পিযকম্যতায, ন ভেদাধিপ্পাযেন কেৰলং পাপগরহিতায ৰদন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. জাতিআদীহি অনঞ্ঞাপদেসেন অক্কোসন্তস্স ভিক্খুনো সুত্ৰা ৰচনং ভিক্খুস্স উপসংহরণং, পিযকম্যতাভেদাধিপ্পাযেসু অঞ্ঞতরতা, তস্স ৰিজাননাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানেৰাতি.

পেসুঞ্ঞসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. পদসোধম্মসিক্খাপদৰণ্ণনা

চতুত্থে পদসো ধম্মং ৰাচেয্যাতি সঙ্গীতিত্তযং অনারুল়্হম্পি রাজোৰাদতিক্খিন্দ্রিযচতুপরিৰত্তননন্দোপনন্দকুলুম্পসুত্তমগ্গকথাদিধম্মঞ্চ সঙ্গীতিত্তযমারুল়্হং তিপিটকধম্মঞ্চ পদং পদং ৰাচেয্য, পদানুপদঅন্ৰক্খরঅনুব্যঞ্জনেসু একেকং কোট্ঠাসন্তি অত্থো. পাচিত্তিযন্তি এতেসু পদাদীসু ভিক্খুঞ্চ ভিক্খুনিঞ্চ ঠপেত্ৰা যংকঞ্চি কোট্ঠাসং অৰসেসপুগ্গলেহি সদ্ধিং একতো ভণন্তস্স পদাদিগণনায পাচিত্তিযং.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ পদসো ধম্মৰাচনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং. উপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. অনুপসম্পন্নেন সদ্ধিং একতো উদ্দেসগ্গহণে, সজ্ঝাযকরণে, তস্স সন্তিকে উদ্দেসগ্গহণে, যেভুয্যেন পগুণগন্থং ভণন্তস্স, ওসারেন্তস্স চ খলিতট্ঠানে ‘‘এৰং ভণাহী’’তি ৰচনে চ একতো ভণন্তস্সাপি, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অনুপসম্পন্নতা, ৰুত্তলক্খণং ধম্মং পদসো ৰাচনতা, একতো ওসাপনঞ্চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. পদসোধম্মসমুট্ঠানং, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

পদসোধম্মসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. পঠমসহসেয্যসিক্খাপদৰণ্ণনা

পঞ্চমে অনুপসম্পন্নেনাতি ভিক্খুং ঠপেত্ৰা অন্তমসো পারাজিকৰত্থুভূতেন তিরচ্ছানগতেনাপি. উত্তরিদিরত্ততিরত্তন্তি দ্ৰিন্নং ৰা তিণ্ণং ৰা রত্তীনং উপরি. সহসেয্যন্তি সব্বচ্ছন্নপরিচ্ছন্নে যেভুয্যেন ছন্নপরিচ্ছন্নে ৰা সেনাসনে পুব্বাপরিযেন ৰা একক্খণেন ৰা একতো নিপজ্জনং. কপ্পেয্যাতি ৰিদহেয্য সম্পাদেয্য. তত্থ ছদনং অনাহচ্চ দিযড্ঢহত্থুব্বেধেন পাকারাদিনা পরিচ্ছিন্নম্পি সব্বপরিচ্ছন্নমিচ্চেৰ ৰেদিতব্বং, তস্মা ইমিনা লক্খণেন সমন্নাগতো সচেপি সত্তভূমিকো পাসাদো একূপচারো হোতি, সতগব্ভং ৰা চতুসালং, যো তত্থ ৰা অঞ্ঞত্থ ৰা তাদিসে তেন ৰা অঞ্ঞেন ৰা অনুপসম্পন্নেন সহ তিস্সো রত্তিযো সযিত্ৰা চতুত্থদিৰসে অত্থঙ্গতে সূরিযে অনুপসম্পন্নে নিপন্নে গব্ভদ্ৰারং পিধায ৰা অপিধায ৰা নিপজ্জতি, পঠমনিপন্নো ৰা তস্মিং নিপজ্জন্তে ন ৰুট্ঠাতি, তস্স উভিন্নং উট্ঠহিত্ৰা নিপজ্জনপ্পযোগগণনায অনুপসম্পন্নগণনায চ পাচিত্তিযং. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন সমন্তপাসাদিকাযং (পাচি. অট্ঠ. ৫১) সব্বপ্পকারতো ৰুত্তো.

আল়ৰিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ অনুপসম্পন্নেন সহসেয্যৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘উত্তরিদিরত্ততিরত্ত’’ন্তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, উপসম্পন্নে অনুপসম্পন্নসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা উপদ্ধচ্ছন্নপরিচ্ছন্নাদীসু চ দুক্কটং. ঊনকদিরত্ততিরত্তং ৰসন্তস্স, ততিযায রত্তিযা পুরারুণা নিক্খমিত্ৰা পুন ৰসন্তস্স, সব্বচ্ছন্নসব্বাপরিচ্ছন্নাদীসু ৰসন্তস্স, ইতরস্মিং নিসিন্নে নিপজ্জন্তস্স, নিপন্নে ৰা নিসীদন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. পাচিত্তিযৰত্থুকসেনাসনং, তত্থ অনুপসম্পন্নেন সহ নিপজ্জনং, চতুত্থদিৰসে সূরিযত্থঙ্গমনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসদিসানেৰাতি.

পঠমসহসেয্যসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. দুতিযসহসেয্যসিক্খাপদৰণ্ণনা

ছট্ঠে মাতুগামেনাতি অন্তমসো তদহুজাতাযপি মনুস্সিত্থিযা. দিস্সমানরূপা পন যক্খিপেতিযো পণ্ডকো মেথুনৰত্থুভূতা চ তিরচ্ছানিত্থিযো ইধ দুক্কটৰত্থুকা হোন্তি.

সাৰত্থিযং আযস্মন্তং অনুরুদ্ধত্থেরং আরব্ভ মাতুগামেন সহসেয্যৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং অনন্তরসিক্খাপদে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং অঞ্ঞত্র রত্তিপরিচ্ছেদা, তত্র হি চতুত্থদিৰসে আপত্তি, ইধ পন পঠমদিৰসেপীতি.

দুতিযসহসেয্যসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. ধম্মদেসনাসিক্খাপদৰণ্ণনা

সত্তমে উত্তরিছপ্পঞ্চৰাচাহীতিএত্থ একো গাথাপাদো একা ৰাচাতি এৰং সব্বত্থ ৰাচাপমাণং ৰেদিতব্বং. ধম্মং দেসেয্যাতি পদসোধম্মসিক্খাপদে ৰুত্তলক্খণং ধম্মং ৰা অট্ঠকথাধম্মং ৰা ভাসেয্য. অঞ্ঞত্র ৰিঞ্ঞুনা পুরিসৰিগ্গহেনাতি ৰিনা ৰিঞ্ঞুনা পুরিসেন. মনুস্সৰিগ্গহং গহেত্ৰা ঠিতেন পন যক্খেন ৰা পেতেন ৰা তিরচ্ছানেন ৰা সদ্ধিং ঠিতাযপি ধম্মং দেসেতুং ন ৰট্টতি. পাচিত্তিযন্তি দুতিযানিযতে ৰুত্তলক্খণেন মনুস্সেন ৰিনা ৰিঞ্ঞুমনুস্সিত্থিযা ছন্নং ৰাচানং উপরি পদাদিৰসেন ধম্মং দেসেন্তস্স পদাদিগণনায, বহূনং দেসযতো মাতুগামগণনায চ পাচিত্তিযং.

সাৰত্থিযং উদাযিত্থেরং আরব্ভ মাতুগামস্স ধম্মদেসনাৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র ৰিঞ্ঞুনা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, অমাতুগামে মাতুগামসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা যক্খিপেতিপণ্ডকমনুস্সৰিগ্গহতিরচ্ছানিত্থীনং দেসেন্তস্স চ দুক্কটং. ছহি ৰাচাহি, ততো ৰা ওরং দেসেন্তস্স, ৰুত্তলক্খণে ৰা পুরিসে সতি, সযং ৰা উট্ঠায, পুন নিসীদিত্ৰা মাতুগামস্স ৰা উট্ঠহিত্ৰা পুন নিসিন্নস্স, অঞ্ঞস্স ৰা মাতুগামস্স দেসযতো, ‘‘দীঘনিকাযো নাম ভন্তে কিমত্থিযো’’তি এৰং পন পুট্ঠে সব্বম্পি দীঘনিকাযং দেসেন্তস্স, অঞ্ঞস্সত্থায ৰুচ্চমানং মাতুগামে সুণন্তে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৰুত্তলক্খণস্স ধম্মস্স ছন্নং ৰাচানং উপরি দেসনা, ৰুত্তলক্খণো মাতুগামো, ইরিযাপথপরিৰত্তাভাৰো, কপ্পিযকারকস্সাভাৰো, অপঞ্হাৰিস্সজ্জনাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পদসোধম্মসদিসানেৰ, কেৰলং ইধ কিরিযাকিরিযং হোতীতি.

ধম্মদেসনাসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. ভূতারোচনসিক্খাপদৰণ্ণনা

অট্ঠমে উত্তরিমনুস্সধম্মন্তি চতুত্থপারাজিকে ৰুত্তলক্খণং উত্তরিমনুস্সানং ঝাযীনঞ্চেৰ অরিযানঞ্চ ধম্মং. ভূতস্মিং পাচিত্তিযন্তি অত্তনি ঝানাদিধম্মে সতি তং ভিক্খুঞ্চ ভিক্খুনিঞ্চ ঠপেত্ৰা অঞ্ঞস্স আরোচযতো পাচিত্তিযং.

ৰেসালিযং ৰগ্গুমুদাতীরিযে ভিক্খূ আরব্ভ তেসং ভূতারোচনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, নিপ্পরিযাযেন অত্তনি ৰিজ্জমানং ঝানাদিধম্মং আরোচেন্তস্স সচে যস্স আরোচেতি, সো অনন্তরমেৰ ‘‘অযং ঝানলাভী’’তি ৰা ‘‘অরিযো’’তি ৰা যেন কেনচি আকারেন তমত্থং জানাতি, পাচিত্তিযং. নো চে জানাতি, দুক্কটং. পরিযাযেন আরোচিতং পন জানাতু ৰা, মা ৰা, দুক্কটমেৰ. তথারূপে কারণে সতি উপসম্পন্নস্স আরোচযতো, আদিকম্মিকস্স চ অনাপত্তি. যস্মা পন অরিযানং উম্মত্তকাদিভাৰো নত্থি, ঝানলাভিনো পন তস্মিং সতি ঝানা পরিহাযন্তি, তস্মা তে ইধ ন গহিতা. উত্তরিমনুস্সধম্মস্স ভূততা, অনুপসম্পন্নস্স আরোচনং, তঙ্খণৰিজাননা, অনঞ্ঞাপদেসোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. ভূতারোচনসমুট্ঠানং, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, কুসলাব্যাকতচিত্তেহি দ্ৰিচিত্তং, সুখমজ্ঝত্তৰেদনাহি দ্ৰিৰেদনন্তি.

ভূতারোচনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. দুট্ঠুল্লারোচনসিক্খাপদৰণ্ণনা

নৰমে ভিক্খুস্সাতি পারাজিকং অনজ্ঝাপন্নস্স. দুট্ঠুল্লন্তি কিঞ্চাপি দ্ৰিন্নং আপত্তিক্খন্ধানমেতং অধিৰচনং, ইধ পন সঙ্ঘাদিসেসমেৰ অধিপ্পেতং. অঞ্ঞত্র ভিক্খুসম্মুতিযাতি যং সঙ্ঘো অভিণ্হাপত্তিকস্স ভিক্খুনো আযতিং সংৰরত্থায আপত্তীনঞ্চ কুলানঞ্চ পরিযন্তং কত্ৰা ৰা অকত্ৰা ৰা তিক্খত্তুং অপলোকেত্ৰা কতিকং করোতি, তং ঠপেত্ৰা, অযথাকতিকায ‘‘অযং অসুচিং মোচেত্ৰা সঙ্ঘাদিসেসং আপন্নো’’তিআদিনা নযেন ৰত্থুনা সদ্ধিং আপত্তিং ঘটেত্ৰা আরোচেন্তস্স পাচিত্তিযং.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ দুট্ঠুল্লাপত্তিআরোচনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, অদুট্ঠুল্লায দুট্ঠুল্লসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং, অৰসেসে ছ আপত্তিক্খন্ধে, অনুপসম্পন্নস্স পুরিমপঞ্চসিক্খাপদৰীতিক্কমসঙ্খাতং দুট্ঠুল্লং ৰা ইতরং অদুট্ঠুল্লং ৰা অজ্ঝাচারং আরোচেন্তস্সাপি দুক্কটমেৰ. ৰত্থুমত্তং ৰা আপত্তিমত্তং ৰা আরোচেন্তস্স, ভিক্খুসম্মুতিপরিচ্ছেদং অনতিক্কমিত্ৰা আরোচেন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৰুত্তলক্খণস্স ভিক্খুনো সৰত্থুকো সঙ্ঘাদিসেসো, অনুপসম্পন্নস্স আরোচনং, ভিক্খুসম্মুতিযা অভাৰোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ৰেদনা পন ইধ দুক্খাযেৰাতি.

দুট্ঠুল্লারোচনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. পথৰীখণনসিক্খাপদৰণ্ণনা

দসমে পথৰিন্তি দুৰিধা পথৰী জাতপথৰী অজাতপথৰীতি. তত্থ জাতপথৰী সুদ্ধমিস্সপুঞ্জৰসেন তিৰিধা, তত্থ সুদ্ধপথৰী নাম পকতিযা সুদ্ধপংসু ৰা সুদ্ধমত্তিকা ৰা. মিস্সপথৰী নাম যত্থ পংসুতো ৰা মত্তিকাতো ৰা পাসাণসক্খরকথলমরুম্বৰালুকাসু অঞ্ঞতরস্স ততিযভাগো হোতি. পুঞ্জপথৰী নাম ‘‘অতিরেকচাতুমাসং ওৰট্ঠো পংসুপুঞ্জো ৰা মত্তিকাপুঞ্জো ৰা’’তি (পাচি. ৮৬) ৰুত্তং, ৰুত্তলক্খণেন পন মিস্সকপুঞ্জোপি পিট্ঠিপাসাণে ঠিতসুখুমরজম্পি চ দেৰে ফুসাযন্তে সকিং তিন্তং চতুমাসচ্চযেন তিন্তোকাসো পুঞ্জপথৰিসঙ্খমেৰ গচ্ছতি. তিৰিধাপি চেসা পথৰী উদ্ধনপত্তপচনাদিৰসেন ৰা যথা তথা ৰা অদড্ঢা ‘জাতপথৰী’তি ৰুচ্চতি, দড্ঢা পন ৰুত্তপ্পমাণতো অধিকতরপাসাণাদিমিস্সা ৰা অজাতপথৰী নাম হোতি, কো পন ৰাদো সুদ্ধপাসাণাদিভেদায. তত্থ যা ‘জাতপথৰী’তি ৰুত্তা, অযং অকপ্পিযপথৰী. যো ভিক্খু তং এৰরূপং পথৰিং সযং খণতি, খণনভেদনৰিলেখনপচনাদীহি ৰিকোপেতি, তস্স পযোগগণনায পাচিত্তিযং. যো পন খণাপেতি, ৰুত্তনযেনেৰ ৰিকোপাপেতি, তস্স ‘‘ইমং পদেস’’ন্তি ৰা ‘‘ইমং পথৰি’’ন্তি ৰা এৰং নিযমেত্ৰা ‘‘খণ, ভিন্দা’’তিআদিনা নযেন আণাপেন্তস্স আণত্তিযা দুক্কটং, সকিং আণত্তে দিৰসম্পি খণন্তে আণাপকস্স একমেৰ পাচিত্তিযং, সচে ইতরো পুনপ্পুনং আণাপেতি, ৰাচায ৰাচায পাচিত্তিযং.

আল়ৰিযং আল়ৰকে ভিক্খূ আরব্ভ পথৰিখণনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, পথৰিযা ৰেমতিকস্স, অপথৰিযা পথৰিসঞ্ঞিনো চেৰ ৰেমতিকস্স চ দুক্কটং. ওকাসং অনিযমেত্ৰা ‘‘পোক্খরণিং খণ, আৰাটং খণ, কন্দং খণা’’তিআদীনি ভণন্তস্স, আতপেন সুস্সিত্ৰা ফলিতকদ্দমং ৰা গোকণ্টকং ৰা হেট্ঠা পথৰিযা অসম্বদ্ধং ভিজ্জিত্ৰা পতিতনদিতটং ৰা মহন্তম্পি নঙ্গলচ্ছিন্নমত্তিকাপিণ্ডন্তিএৰমাদীনি সব্বঞ্চ অজাতপথৰিং ৰিকোপেন্তস্স, ‘‘ইমস্স থম্ভস্স আৰাটং জান, মত্তিকং দেহি, মত্তিকং আহর, পংসুনা মে অত্থো, মত্তিকং কপ্পিযং করোহী’’তি ভণন্তস্স, অসঞ্চিচ্চ রুক্খাদিপৰট্টনেন ভিন্দন্তস্স, অসতিযা পাদঙ্গুট্ঠকাদীহি ৰিলেখন্তস্স, জাতপথৰিভাৰং ৰা, ‘‘খণামি ৰা অহ’’ন্তি অজানন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. জাতপথৰী, পথৰিসঞ্ঞিতা, খণনখণাপনানং অঞ্ঞতরন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন পণ্ণত্তিৰজ্জং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

পথৰীখণনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

মুসাৰাদৰগ্গো পঠমো.

২. ভূতগামৰগ্গো

১. ভূতগামসিক্খাপদৰণ্ণনা

ভূতগামৰগ্গস্স পঠমে ভূতগামপাতব্যতাযাতি এত্থ ভৰন্তি অহেসুঞ্চাতি ভূতা, জাযন্তি ৰড্ঢন্তি জাতা ৰড্ঢিতা চাতি অত্থো. গামোতি রাসি, ভূতানং গামো, ভূতা এৰ ৰা গামোতি ভূতগামো, পতিট্ঠিতহরিততিণরুক্খাদীনমেতং অধিৰচনং. পাতব্যস্স ভাৰো পাতব্যতা, ছেদনভেদনাদীহি যথারুচি পরিভুঞ্জিতব্বতাতি অত্থো, তস্সং ভূতগামপাতব্যতায, নিমিত্তত্থে চেতং ভুম্মৰচনং, ভূতগামপাতব্যতাহেতু ভূতগামস্স ছেদনাদিপচ্চযা পাচিত্তিযন্তি অত্থো. তস্মা যো ভিক্খু পথৰিউদকপাকারাদীসু যত্থকত্থচি জাতং অসুক্খং অন্তমসো অতিসুখুমতিণম্পি সাসপবীজকসেৰালম্পি উদ্ধরণচ্ছেদনৰিজ্ঝনাদীহি ৰিকোপেতি ৰা পথৰিখণনে ৰুত্তনযেন ৰিকোপাপেতি ৰা পাচিত্তিযং আপজ্জতি.

আল়ৰিযং আল়ৰকে ভিক্খূ আরব্ভ রুক্খছিন্দনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, ভূতগামতো ৰিযোজিতমূলবীজখন্ধবীজফলুবীজঅগ্গবীজবীজবীজানং অঞ্ঞতরং ভাজনগতং ৰা রাসিকতং ৰা ভূমিযং রোপিতম্পি নিক্খন্তমূলমত্তং ৰা নিক্খন্তঅঙ্কুরমত্তং ৰা সচেপিস্স ৰিদত্থিমত্তা পত্তৰট্টি নিগ্গচ্ছতি, অনিক্খন্তে ৰা মূলে নিক্খন্তে ৰা মূলে যাৰ অঙ্কুরো হরিতো ন হোতি, তাৰ তং ৰিকোপেন্তস্স দুক্কটং, তথা ভূতগামবীজগামে ৰেমতিকস্স, অভূতগামবীজগামে ভূতগামবীজগামসঞ্ঞিনো চেৰ ৰেমতিকস্স চ. উভযত্থ পন অতথাসঞ্ঞিস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি, অসঞ্চিচ্চ অসতিযা অজানিত্ৰা ৰা ৰিকোপেন্তস্স, ‘ইমং রুক্খ’ন্তি এৰং অনিযমেত্ৰা ‘‘রুক্খং ছিন্দ, ৰল্লিং ছিন্দা’’তিআদীনি ভণন্তস্স, ‘‘ইমং পুপ্ফং ৰা ফলং ৰা জান, ইমং দেহি, ইমং আহর, ইমিনা মে অত্থো, ইমং কপ্পিযং করোহী’’তি ভণন্তস্স চ অনাপত্তি. এৰং কপ্পিযৰচনেন ভূতগামতো ৰিযোজিতং পন বীজজাতং পুন পি ‘‘কপ্পিযং করোহী’’তি কারেত্ৰাৰ পরিভুঞ্জিতব্বং. এৰঞ্হিস্স বীজগামপরিমোচনম্পি কতং হোতি.

কপ্পিযং করোন্তেন পন অগ্গিনা ৰা নখেন ৰা সত্থেন ৰা কত্তব্বং, অগ্গিনা করোন্তেন চ যেন কেনচি অগ্গিনা একদেসে ফুসন্তেন ‘কপ্পিয’ন্তি ৰত্ৰাৰ কাতব্বং. সত্থেন করোন্তেন যস্স কস্সচি তিখিণসত্থস্স অন্তমসো সূচিনখচ্ছেদনাদীনম্পি তুণ্ডেন ৰা ধারায ৰা ৰেধং ৰা ছেদং ৰা দস্সেন্তেন তথেৰ কাতব্বং. নখেন করোন্তেন ঠপেত্ৰা গোমহিংসাদীনং খুরে যেন কেনচি অপূতিনা মনুস্সানং ৰা তিরচ্ছানানং ৰা নখেন অন্তমসো ছিন্দিত্ৰা আহটেনাপি সত্থে ৰুত্তনযেনেৰ কাতব্বং. তত্থ সচেপি বীজানং পব্বতমত্তো রাসি, রুক্খসহস্সং ৰা ছিন্দিত্ৰা একাবদ্ধং, উচ্ছূনং ৰা মহাভারো বন্ধিত্ৰা ঠপিতো হোতি, একস্মিং বীজে ৰা রুক্খসাখায ৰা উচ্ছুম্হি ৰা কপ্পিযে কতে সব্বং কতং হোতি. উচ্ছুং ‘‘কপ্পিযং করিস্সামী’’তি তেহি সদ্ধিং বদ্ধং দারুকং ৰিজ্ঝতি, ৰট্টতিযেৰ. সচে পন যায ৰল্লিযা ভারো বদ্ধো, তং ৰিজ্ঝতি, ন ৰট্টতি. মরিচপক্কাদীহি মিস্সেত্ৰা ভত্তং আহরন্তি, ‘‘কপ্পিযং করোহী’’তি ৰুত্তে সচেপি ভত্তসিত্থে ৰিজ্ঝতি, ৰট্টতিযেৰ, তিলতণ্ডুলেসুপি এসেৰ নযো. যাগুযা পক্খিত্তানি পন একাবদ্ধানি হুত্ৰা ন সন্তিট্ঠন্তি, তত্থ একেকং ৰিজ্ঝিত্ৰাৰ কাতব্বং. কপিট্ঠফলাদীনং অন্তো মিঞ্জং কটাহং মুঞ্চিত্ৰা সঞ্চরতি, ভিন্দাপেত্ৰা কপ্পিযং কারেতব্বং. একাবদ্ধা চে, কটাহেপি কাতুং ৰট্টতি. যং পন ফলং তরুণং হোতি অবীজং যঞ্চ নিব্বত্তবীজং বীজং অপনেত্ৰা পরিভুঞ্জিতব্বং, তত্থ কপ্পিযকরণকিচ্চং নত্থি. ভূতগামো, ভূতগামসঞ্ঞিতা, ৰিকোপনং ৰা ৰিকোপাপনং ৰাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পথৰিখণনসদিসানেৰাতি.

ভূতগামসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. অঞ্ঞৰাদকসিক্খাপদৰণ্ণনা

দুতিযে যমত্থং সঙ্ঘমজ্ঝে ৰিনযধরো পুচ্ছতি, ততো অঞ্ঞং ৰদতীতি অঞ্ঞৰাদকো, অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরণস্সেতং নামং. ৰিহেসতীতি ৰিহেসকো, তুণ্হীভাৰস্সেতং নামং, তস্মিং অঞ্ঞৰাদকে ৰিহেসকে. পাচিত্তিযন্তি ৰত্থুদ্ৰযে পাচিত্তিযদ্ৰযং ৰুত্তং. তস্মা যো ভিক্খু সাৰসেসং আপত্তিং আপন্নো সঙ্ঘমজ্ঝে অনুযুঞ্জিযমানো তং ন কথেতুকামো অঞ্ঞেন ৰচনেন অঞ্ঞং ছাদেন্তো তথা তথা ৰিক্খিপতি, যো চ তুণ্হীভাৰেন ৰিহেসেতি, তেসং যং ভগৰতা অঞ্ঞৰাদককম্মঞ্চেৰ ৰিহেসককম্মঞ্চ অনুঞ্ঞাতং, তস্মিং সঙ্ঘেন কতে পুন তথা করোন্তানং পাচিত্তিযং.

কোসম্বিযং ছন্নত্থেরং আরব্ভ অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ধম্মকম্মে তিকপাচিত্তিযং, অধম্মকম্মে তিকদুক্কটং, অনারোপিতে পন অঞ্ঞৰাদকে ৰা ৰিহেসকে ৰা তথা করোন্তস্স দুক্কটমেৰ. আপত্তিং আপন্নভাৰং ৰা অজানন্তস্স ‘‘কিং তুম্হে ভণথা’’তি পুচ্ছতো, গেলঞ্ঞেন ৰা, ‘‘সঙ্ঘস্স ভণ্ডনাদীনি ৰা ভৰিস্সন্তি, অধম্মেন ৰা ৰগ্গেন ৰা নকম্মারহস্স ৰা কম্মং করিস্সন্তী’’তি ইমিনা অধিপ্পাযেন ন কথেন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ধম্মকম্মেন আরোপিততা, আপত্তিযা ৰা ৰত্থুনা ৰা অনুযুঞ্জিযমানতা, ছাদেতুকামতায অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরণং ৰা তুণ্হীভাৰো ৰাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন সিযা কিরিযং, সিযা অকিরিযং, দুক্খৰেদনঞ্চ হোতীতি.

অঞ্ঞৰাদকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. উজ্ঝাপনকসিক্খাপদৰণ্ণনা

ততিযে যেন ৰচনেন উজ্ঝাপেন্তি ‘‘ছন্দায ইত্থন্নামো ইদং নাম করোতী’’তিআদীনি ৰদন্তা উপসম্পন্নং সঙ্ঘেন সম্মতং সেনাসনপঞ্ঞাপকাদিভেদং তস্স অযসকামা হুত্ৰা ভিক্খূহি অৰজানাপেন্তি, অৰঞ্ঞায ওলোকাপেন্তি, লামকতো ৰা চিন্তাপেন্তি, তং ৰচনং উজ্ঝাপনকং. যেন চ তথেৰ ৰদন্তা খিয্যন্তি, সব্বত্থ তস্স অৰণ্ণং পকাসেন্তি, তং খিয্যনকং, তস্মিং উজ্ঝাপনকে খিয্যনকে. পাচিত্তিযন্তি ৰত্থুদ্ৰযে পাচিত্তিযদ্ৰযং ৰুত্তং. তস্মা যো সম্মতস্স ভিক্খুনো অযসকামতায উপসম্পন্নস্স ৰদন্তো উজ্ঝাপেতি ৰা খিয্যতি ৰা, তস্স পাচিত্তিযং হোতি.

রাজগহে মেত্তিযভূমজকে ভিক্খূ আরব্ভ উজ্ঝাপনখিয্যনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, যং তস্স উপসম্পন্নস্স সম্মুতিকম্মং কতং, তস্মিং ধম্মকম্মে তিকপাচিত্তিযং, অধম্মকম্মে তিকদুক্কটং, অনুপসম্পন্নস্স পন সন্তিকে তথা ভণন্তস্স, অসম্মতস্স চ অৰণ্ণং যস্স কস্সচি সন্তিকে ভণন্তস্স, অনুপসম্পন্নস্স পন সম্মতস্স ৰা অসম্মতস্স ৰা অৰণ্ণং যস্স কস্সচিদেৰ সন্তিকে ভণন্তস্স চ দুক্কটমেৰ. পকতিযাৰ ছন্দাদিৰসেন করোন্তং উজ্ঝাপেন্তস্স ৰা খিয্যন্তস্স ৰা, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ধম্মকম্মেন সম্মততা, উপসম্পন্নতা, অগতিগমনাভাৰো, তস্স অৰণ্ণকামতা, যস্স সন্তিকে ৰদতি, তস্স উপসম্পন্নতা, উজ্ঝাপনং ৰা খিয্যনং ৰাতি ইমানেত্থ ছ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৰেদনমেৰাতি.

উজ্ঝাপনকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. পঠমসেনাসনসিক্খাপদৰণ্ণনা

চতুত্থে সঙ্ঘিকন্তি সঙ্ঘস্স সন্তকং. মঞ্চাদীসু যোকোচি মঞ্চসঙ্খেপেন কতো সব্বোপি মঞ্চোযেৰ, পীঠেপি এসেৰ নযো. যেন কেনচি পন চোল়েন ৰা কপ্পিযচম্মেন ৰা ছৰিং কত্ৰা ঠপেত্ৰা মনুস্সলোমং তালীসপত্তঞ্চ যেহি কেহিচি লোমপণ্ণতিণৰাকচোল়েহি পূরেত্ৰা কতসেনাসনং ভিসীতি ৰুচ্চতি. তত্থ নিসীদিতুম্পি নিপজ্জিতুম্পি ৰট্টতি, পমাণপরিচ্ছেদোপি চেত্থ নত্থি. কোচ্ছং পন ৰাকউসীরমুঞ্জপব্বজাদীনং অঞ্ঞতরমযং অন্তো সংৰেল্লিত্ৰা বদ্ধং হেট্ঠা চ উপরি চ ৰিত্থতং পণৰসণ্ঠানং মজ্ঝে সীহচম্মাদিপরিক্খিত্তং হোতি, অকপ্পিযচম্মং নামেত্থ নত্থি. সেনাসনঞ্হি সোৰণ্ণমযম্পি ৰট্টতি. অজ্ঝোকাসেতি এত্থ যে অৰস্সিকসঙ্কেতা ৰস্সানমাসাতি এৰং অসঞ্ঞিতা অট্ঠ মাসা, তে ঠপেত্ৰা ইতরেসু চতূসু মাসেসু সচেপি দেৰো ন ৰস্সতি. তথাপি পকতিঅজ্ঝোকাসে চ ওৰস্সকমণ্ডপে চ সন্থরিতুং ন ৰট্টতি. যত্থ পন হেমন্তে ৰস্সতি, তত্থ অপরেপি চত্তারো মাসে ন ৰট্টতি. গিম্হে পন সব্বত্থ ৰিগতৰলাহকং ৰিসুদ্ধং নভং হোতি, তস্মা তদা কেনচিদেৰ করণীযেন গচ্ছতি, ৰট্টতি. কাকাদীনং নিবদ্ধৰাসরুক্খমূলে পন কদাচিপি ন ৰট্টতি. ইতি যত্থ চ যদা চ সন্থরিতুং ন ৰট্টতি, তং সব্বমিধ অজ্ঝোকাসসঙ্খমেৰ গতন্তি ৰেদিতব্বং.

সন্থরিত্ৰাতি তথারূপে ঠানে অত্তনো ৰা পরস্স ৰা অত্থায সন্থরিত্ৰা. অঞ্ঞস্সত্থায সন্থতম্পি হি যাৰ সো তত্থ ন নিসীদতি, ‘গচ্ছ ত্ৰ’ন্তি ৰা ন ভণতি, তাৰ সন্থারকস্সেৰ ভারো. সন্থরাপেত্ৰাতি অনুপসম্পন্নেন সন্থরাপেত্ৰা. এতদেৰ হি তস্স পলিবোধো হোতি, উপসম্পন্নেন সন্থতং সন্থারকস্সেৰ ভারো, তঞ্চ খো যাৰ আণাপকো তত্থ ন নিসীদতি, ‘গচ্ছ ত্ৰ’ন্তি ৰা ন ভণতি. যস্মিঞ্হি অত্তনা সন্থরাপিতে ৰা পকতিসন্থতে ৰা উপসম্পন্নো নিসীদতি, সব্বং তং নিসিন্নস্সেৰ ভারো, তস্মা সন্থরাপিতন্ত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. তং পক্কমন্তো নেৰ উদ্ধরেয্য, ন উদ্ধরাপেয্যাতি অত্তনা ৰা উদ্ধরিত্ৰা পতিরূপে ঠানে ন ঠপেয্য, পরেন ৰা তথা ন কারাপেয্য. অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্যাতি যো ভিক্খু ৰা সামণেরো ৰা আরামিকো ৰা লজ্জী হোতি, অত্তনো পলিবোধং ৰিয মঞ্ঞতি, তথারূপং অনাপুচ্ছিত্ৰা তং সেনাসনং তস্স অনিয্যাতেত্ৰা নিরপেক্খো গচ্ছতি, থামমজ্ঝিমস্স পুরিসস্স লেড্ডুপাতং অতিক্কমেয্য, তস্স একেন পাদেন লেড্ডুপাতাতিক্কমে দুক্কটং, দুতিযপাদাতিক্কমে পাচিত্তিযং. ভোজনসালায ঠিতো পন ‘‘অসুকস্মিং নাম দিৰাৰিহারট্ঠানে পঞ্ঞপেত্ৰা গচ্ছাহী’’তি পেসেত্ৰা ততো নিক্খমিত্ৰা অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তো পাদুদ্ধারেন কারেতব্বো.

সাৰত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ সন্থতং অনুদ্ধরিত্ৰা অনাপুচ্ছং পক্কমনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, চিমিলিকং ৰা উত্তরত্থরণং ৰা ভূমত্থরণং ৰা তট্টিকং ৰা চম্মক্খণ্ডং ৰা পাদপুঞ্ছনং ৰা ফলকপীঠং ৰা যং ৰা পনঞ্ঞং কঞ্চি দারুভণ্ডং মত্তিকাভণ্ডং অন্তমসো পত্তাধারকম্পি ৰুত্তলক্খণে অজ্ঝোকাসে ঠপেত্ৰা গচ্ছন্তস্স দুক্কটমেৰ. আরঞ্ঞকেন পন অসতি অনোৰস্সকে সব্বং রুক্খে লগ্গেত্ৰাপি যথা ৰা উপচিকাহি ন খজ্জতি, এৰং কত্ৰাপি গন্তুং ৰট্টতি. অব্ভোকাসিকেন পন চীৰরকুটিকং কত্ৰাপি রক্খিতব্বং. অত্তনো সন্তকে, ৰিস্সাসিকপুগ্গলিকে, উদ্ধরণাদীনি কত্ৰা গমনে, ওতাপেন্তস্স, ‘‘আগন্ত্ৰা উদ্ধরিস্সামী’’তি গচ্ছতো, ৰুড্ঢতরা উট্ঠাপেন্তি, অমনুস্সো তত্থ নিসীদতি, কোচি ইস্সরো গণ্হাতি, সীহাদযো তং ঠানং আগন্ত্ৰা তিট্ঠন্তি, এৰং সেনাসনং পলিবুদ্ধং হোতি, তথা পলিবুদ্ধে ৰা সেনাসনে, জীৰিতব্রহ্মচরিযন্তরাযকরাসু আপদাসু ৰা গচ্ছন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. মঞ্চাদীনং সঙ্ঘিকতা, ৰুত্তলক্খণে দেসে সন্থরণং ৰা সন্থরাপনং ৰা, অপলিবুদ্ধতা, আপদায অভাৰো, নিরপেক্খতা, লেড্ডুপাতাতিক্কমোতি ইমানেত্থ ছ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানেৰ, ইদং পন কিরিযাকিরিযন্তি.

পঠমসেনাসনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. দুতিযসেনাসনসিক্খাপদৰণ্ণনা

পঞ্চমে ৰিহারেতি গব্ভে ৰা অঞ্ঞতরস্মিং ৰা সব্বপরিচ্ছন্নে ৰুত্তসেনাসনে. সেয্যন্তি সেয্যা নাম ভিসী চিমিলিকা উত্তরত্থরণং ভূমত্থরণং তট্টিকা চম্মক্খণ্ডো নিসীদনং পচ্চত্থরণং তিণসন্থারো পণ্ণসন্থারোতি ৰুত্তং. তত্থ চিমিলিকা নাম পরিকম্মকতায ভূমিযা ৰণ্ণানুরক্খণত্থং কতা. উত্তরত্থরণং নাম মঞ্চপীঠাদীনং উপরি অত্থরিতব্বযুত্তকং পচ্চত্থরণং. ভূমত্থরণং নাম চিমিলিকায সতি তস্সা উপরি, অসতি সুদ্ধভূমিযং অত্থরিতব্বা কটসারকাদি ৰিকতি. তট্টিকা নাম তালপণ্ণাদীহি কততট্টিকা. চম্মক্খণ্ডো নাম যংকিঞ্চি চম্মং, সীহচম্মাদীনঞ্হি পরিহরণেযেৰ পরিক্খেপো, সেনাসনপরিভোগে পন অকপ্পিযচম্মং নাম নত্থি. পচ্চত্থরণং নাম পাৰারো কোজৰোতি এত্তকমেৰ, সেসং পাকটমেৰ. ইতি ইমাসু দসসু সেয্যাসু একম্পি সেয্যং অত্তনো ৰস্সগ্গেন গহেত্ৰা ৰুত্তলক্খণে ৰিহারে সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা যো ভিক্খু দিসংগমিকো যথা ঠপিতং উপচিকাহি ন খজ্জতি, তথা ঠপনৰসেন নেৰ উদ্ধরেয্য, ন উদ্ধরাপেয্য, পুরিমসিক্খাপদে ৰুত্তনযেন অনাপুচ্ছং ৰা গচ্ছেয্য, তস্স পরিক্খিত্তস্স আরামস্স পরিক্খেপং, অপরিক্খিত্তস্স উপচারং অতিক্কমন্তস্স পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযপাদে পাচিত্তিযং. যত্থ পন উপচিকাসঙ্কা নত্থি, ততো অনাপুচ্ছাপি গন্তুং ৰট্টতি, আপুচ্ছনং পন ৰত্তং.

সাৰত্থিযং সত্তরসৰগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ সঙ্ঘিকে ৰিহারে সেয্যং সন্থরিত্ৰা অনুদ্ধরিত্ৰা অনাপুচ্ছা পক্কমনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, ৰুত্তলক্খণস্স পন ৰিহারস্স উপচারে বহি আসন্নে উপট্ঠানসালায ৰা অপরিচ্ছন্নমণ্ডপে ৰা পরিচ্ছন্নে ৰাপি বহূনং সন্নিপাতভূতে রুক্খমূলে ৰা সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা, মঞ্চপীঠঞ্চ ৰিহারে ৰা ৰুত্তপ্পকারে ৰিহারূপচারে ৰা সন্থরিত্ৰা ৰা সন্থরাপেত্ৰা ৰা উদ্ধরণাদীনি অকত্ৰা গচ্ছন্তস্স দুক্কটমেৰ. অত্তনো সন্তকে, ৰিস্সাসিকপুগ্গলিকে, উদ্ধরণাদীনি কত্ৰা, পুরিমনযেনেৰ পলিবুদ্ধং ছড্ডেত্ৰা গমনে, যো চ ‘‘অজ্জেৰ আগন্ত্ৰা পটিজগ্গিস্সামী’’তি এৰং সাপেক্খো নদিপারং ৰা গামন্তরং ৰা গন্ত্ৰা যত্থস্স গমনচিত্তং উপ্পন্নং, তত্থেৰ ঠিতো কঞ্চি পেসেত্ৰা ৰা আপুচ্ছতি, নদিপূররাজচোরাদীসু ৰা কেনচি পলিবুদ্ধো ন সক্কোতি পচ্চাগন্তুং, তস্স চ, আপদাসু চ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৰুত্তলক্খণসেয্যা, তস্সা সঙ্ঘিকতা, ৰুত্তলক্খণে ৰিহারে সন্থরণং ৰা সন্থরাপনং ৰা, অপলিবুদ্ধতা, আপদায অভাৰো, অনপেক্খস্স দিসাপক্কমনং, উপচারসীমাতিক্কমোতি ইমানেত্থ সত্ত অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অনন্তরসিক্খাপদে ৰুত্তনযানেৰাতি.

দুতিযসেনাসনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. অনুপখজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা

ছট্ঠে জানন্তি ‘‘অনুট্ঠাপনীযো অয’’ন্তি জানন্তো, তেনেৰস্স পদভাজনে ‘‘ৰুড্ঢো’তি জানাতি, ‘গিলানো’তি জানাতি, ‘সঙ্ঘেন দিন্নো’তি জানাতী’’তি (পাচি. ১২১) ৰুত্তং. ৰুড্ঢো হি অত্তনো ৰুড্ঢতায অনুট্ঠাপনীযো, গিলানো গিলানতায, সঙ্ঘো পন ভণ্ডাগারিকস্স ৰা ধম্মকথিকৰিনযধরগণৰাচকাচরিযানং ৰা বহূপকারতং গুণৰিসিট্ঠতঞ্চ সল্লক্খেত্ৰা ধুৰৰাসত্থায ৰিহারং সল্লক্খেত্ৰা সম্মন্নিত্ৰা দেতি, তস্মা যস্স সঙ্ঘেন দিন্নো, সোপি অনুট্ঠাপনীযো. পুব্বুপগতন্তি পুব্বং উপগতং. অনুপখজ্জাতি মঞ্চপীঠানং ৰা তস্স ৰা ভিক্খুনো পৰিসন্তস্স ৰা নিক্খমন্তস্স ৰা উপচারং অনুপৰিসিত্ৰা. তত্থ মঞ্চপীঠানং তাৰ মহল্লকে ৰিহারে সমন্তা দিযড্ঢো হত্থো উপচারো, খুদ্দকে যতো পহোতি, ততো দিযড্ঢো হত্থো, তস্স পন পৰিসন্তস্স পাদধোৰনপাসাণতো যাৰ মঞ্চপীঠং, নিক্খমন্তস্স মঞ্চপীঠতো যাৰ পস্সাৰট্ঠানং, তাৰ উপচারো. সেয্যং কপ্পেয্যাতি তস্স সম্বাধং কত্তুকামতায তস্মিং উপচারে দসসু সেয্যাসু একম্পি সন্থরন্তস্স ৰা সন্থরাপেন্তস্স ৰা দুক্কটং, তত্থ নিসীদন্তস্স ৰা নিপজ্জন্তস্স ৰা পাচিত্তিযং, দ্ৰেপি করোন্তস্স দ্ৰে পাচিত্তিযানি, পুনপ্পুনং করোন্তস্স পযোগগণনায পাচিত্তিযং.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ অনুপখজ্জ সেয্যকপ্পনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, ৰুত্তূপচারতো ৰা বহি, উপট্ঠানসালাদিকে ৰা, ৰিহারস্স উপচারে ৰা, সন্থরণসন্থরাপনেসুপি নিসজ্জসযনেসুপি দুক্কটমেৰ. অত্তনো ৰা, ৰিস্সাসিকস্স ৰা সন্তকে পন ৰিহারে সন্থরন্তস্স, যো চ গিলানো ৰা সীতুণ্হপীল়িতো ৰা পৰিসতি, তস্স চ, আপদাসু চ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘিকৰিহারতা, অনুট্ঠাপনীযভাৰজাননং, সম্বাধেতুকামতা, উপচারে নিসীদনং ৰা নিপজ্জনং ৰাতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমপারাজিকসদিসানেৰ, ইদং পন দুক্খৰেদনমেৰাতি.

অনুপখজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৰণ্ণনা

সত্তমে কুপিতোতি কুদ্ধো. অনত্তমনোতি অতুট্ঠচিত্তো. নিক্কড্ঢেয্য ৰা নিক্কড্ঢাপেয্য ৰা পাচিত্তিযন্তি এত্থ যে অনেকভূমকা পাসাদা, অনেককোট্ঠকানি ৰা চতুস্সালানি, তাদিসেসু সেনাসনেসু গহেত্ৰা অন্তরা অট্ঠপেত্ৰা একেনেৰ পযোগেন অতিক্কামেন্তস্স একং পাচিত্তিযং, ঠপেত্ৰা ঠপেত্ৰা নানাপযোগেহি অতিক্কামেন্তস্স দ্ৰারগণনায পাচিত্তিযানি, হত্থেন অনামসিত্ৰা ‘নিক্খমা’তি ৰত্ৰা ৰাচায নিক্কড্ঢন্তস্সাপি এসেৰ নযো. নিক্কড্ঢাপেন্তস্স পন ‘নিক্কড্ঢা’তি আণত্তমত্তে দুক্কটং, সকিং আণত্তে পন তস্মিং বহুকেপি দ্ৰারে নিক্খমন্তে ইতরস্স একমেৰ পাচিত্তিযং. সচে পন ‘‘এত্তকানি দ্ৰারানি নিক্কড্ঢাহী’’তি ৰা, ‘‘যাৰ মহাদ্ৰারং, তাৰ নিক্কড্ঢাহী’’তি ৰা এৰং নিযমেত্ৰা আণত্তো হোতি, দ্ৰারগণনায পাচিত্তিযানি.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ ভিক্খুং সঙ্ঘিকা ৰিহারা নিক্কড্ঢনৰত্থুস্মিং

পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, তস্স পরিক্খারনিক্কড্ঢনে, উপট্ঠানসালাদিকা ৰিহারূপচারা তস্স ৰা তস্স পরিক্খারস্স ৰা নিক্কড্ঢনে, অনুপসম্পন্নস্স পন অনুপসম্পন্নপরিক্খারস্স ৰা ৰিহারা ৰা ৰিহারূপচারা ৰা নিক্কড্ঢনে নিক্কড্ঢাপনে চ দুক্কটমেৰ. তঞ্চ খো অসম্বদ্ধেসু পরিক্খারেসু পরিক্খারগণনায ৰেদিতব্বং. অত্তনো ৰা, ৰিস্সাসিকস্স ৰা সন্তকা ৰিহারা নিক্কড্ঢনে, সকলসঙ্ঘারামতোপি ভণ্ডনকারকস্স ৰা তস্স পরিক্খারস্স ৰা নিক্কড্ঢনে নিক্কড্ঢাপনে ৰা, অত্তনো ৰসনট্ঠানতো অলজ্জিস্স, উম্মত্তকস্স, ন সম্মাৰত্তন্তানং অন্তেৰাসিকসঅৰিহারিকানং, তেসং পরিক্খারস্স ৰা নিক্কড্ঢনে চ, সযং উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘিকৰিহারো, উপসম্পন্নস্স ভণ্ডনকারকভাৰাদিৰিনিমুত্ততা, কোপেন নিক্কড্ঢনং ৰা নিক্কড্ঢাপনং ৰাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৰেদনন্তি.

নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. ৰেহাসকুটিসিক্খাপদৰণ্ণনা

অট্ঠমে উপরিৰেহাসকুটিযাতি উপরি অচ্ছন্নতলায দ্ৰিভূমিককুটিযা ৰা তিভূমিককুটিযা ৰা, পদভাজনে পন ইধ অধিপ্পেতং কুটিং দস্সেতুং ‘‘মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স অসীসঘট্টা’’তি (পাচি. ১৩১) ৰুত্তং. আহচ্চপাদকন্তি অঙ্গে ৰিজ্ঝিত্ৰা পৰেসিতপাদকং. অভিনিসীদেয্যাতি অভিভৰিত্ৰা অজ্ঝোত্থরিত্ৰা নিসীদেয্য, ভুম্মত্থে ৰা এতং উপযোগৰচনং, মঞ্চে ৰা পীঠে ৰা নিসীদেয্য ৰা নিপজ্জেয্য ৰাতি অত্থো. অভীতি ইদং পন পদসোভণত্থে উপসগ্গমত্তমেৰ, তস্মা যো ভিক্খু ৰুত্তলক্খণায ৰেহাসকুটিযা সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন যাৰ পমাণমজ্ঝিমস্স পুরিসস্স সব্বসো হেট্ঠিমাহি তুলাহি সীসং ন ঘট্টেতি, এত্তকং উচ্চায তুলানং উপরি ঠপিতে আহচ্চপাদকে মঞ্চে ৰা পীঠে ৰা নিসীদতি ৰা নিপজ্জতি ৰা, তস্স অনুপখজ্জসিক্খাপদে ৰুত্তনযেন পযোগগণনায পাচিত্তিযং.

সাৰত্থিযং অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আরব্ভ উপরিৰেহাসকুটিযা আহচ্চপাদকং মঞ্চং পীঠং সহসা অভিনিসীদনঅভিনিপজ্জনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, পুগ্গলিকে তিকদুক্কটং, অত্তনো ৰা, ৰিস্সাসিকস্স ৰা সন্তকে ৰিহারে, অৰেহাসকুটিযা, সীসঘট্টায, যস্স ৰা হেট্ঠা দব্বসম্ভারাদীনং নিক্খিত্তত্তা অপরিভোগং হোতি, উপরিতলং ৰা পদরসঞ্চিতং সুধাদিপরিকম্মকতং ৰা, তত্থ আহচ্চপাদকে নিসীদন্তস্স, যো চে তস্মিং ৰেহাসট্ঠেপি আহচ্চপাদকে ঠিতো কিঞ্চি গণ্হাতি ৰা লগ্গতি ৰা, যস্স চ পটাণী দিন্না হোতি, পাদসীসানং উপরি আণী পৰেসিতা, তত্থ নিসীদন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সঙ্ঘিকো ৰিহারো, অসীসঘট্টা ৰেহাসকুটি, হেট্ঠা সপরিভোগং, অপটাণিদিন্নে আহচ্চপাদকে নিসীদনং ৰা নিপজ্জনং ৰাতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসদিসানীতি.

ৰেহাসকুটিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. মহল্লকৰিহারসিক্খাপদৰণ্ণনা

নৰমে মহল্লকন্তি সস্সামিকং. ৰিহারন্তি উল্লিত্তাৰল্লিত্তং. যাৰ দ্ৰারকোসাতিএত্থ দ্ৰারকোসো নাম উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেন পিট্ঠসঙ্ঘাটস্স সামন্তা অড্ঢতেয্যহত্থো পদেসো. অগ্গল়ট্ঠপনাযাতি সকৰাটকস্স দ্ৰারবন্ধস্স নিচ্চলভাৰত্থায. কৰাটঞ্হি লহুপরিৰত্তকং ৰিৰরণকালে ভিত্তিং আহনতি, পিদহনকালে দ্ৰারবন্ধং. তেন আহনেন ভিত্তি কম্পতি, ততো মত্তিকা চলতি, চলিত্ৰা সিথিলা ৰা হোতি পততি ৰা, তেনাহ ভগৰা ‘‘যাৰ দ্ৰারকোসা অগ্গল়ট্ঠপনাযা’’তি. তত্থ কিঞ্চাপি ‘‘ইদং নাম কত্তব্ব’’ন্তি নেৰ মাতিকাযং, ন পদভাজনে ৰুত্তং, অট্ঠুপ্পত্তিযং পন ‘‘পুনপ্পুনং ছাদাপেসি, পুনপ্পুনং লেপাপেসী’’তি (পাচি. ১৩৪) অধিকারতো যাৰ দ্ৰারকোসা অগ্গল়ট্ঠপনায পুনপ্পুনং লিম্পিতব্বো ৰা লেপাপেতব্বো ৰাতি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. আলোকসন্ধিপরিকম্মাযাতিএত্থ আলোকসন্ধীতি ৰাতপানকৰাটকা ৰুচ্চন্তি. তে ৰিৰরণকালে ৰিদত্থিমত্তম্পি অতিরেকম্পি ভিত্তিপ্পদেসং পহরন্তি, উপচারো পনেত্থ সব্বদিসাসু লব্ভতি, তস্মা সব্বদিসাসু কৰাটৰিত্থারপ্পমাণো ওকাসো আলোকসন্ধিপরিকম্মত্থায লিম্পিতব্বো ৰা লেপাপেতব্বো ৰাতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো.

এৰং লেপকম্মে যং কত্তব্বং, তং দস্সেত্ৰা ইদানি ছদনে কত্তব্বং দস্সেতুং দ্ৰত্তিচ্ছদনস্সাতিআদিমাহ. তত্থ দ্ৰত্তিচ্ছদনস্স পরিযাযন্তি ছদনস্স দ্ৰত্তিপরিযাযং, পরিযাযং ৰুচ্চতি পরিক্খেপো, পরিক্খেপদ্ৰযং ৰা পরিক্খেপত্তযং ৰা অধিট্ঠাতব্বন্তি অত্থো. অপ্পহরিতে ঠিতেনাতি অহরিতে ঠিতেন. হরিতন্তি চেত্থ সত্তধঞ্ঞাদিভেদং পুব্বণ্ণং, মুগ্গমাসতিলকুলত্থঅলাবুকুম্ভণ্ডাদিভেদঞ্চ অপরণ্ণং অধিপ্পেতং. যং তস্মিং খেত্তে ৰুত্তং ন তাৰ সম্পজ্জতি, ৰস্সে পন পতিতে সম্পজ্জিস্সতি, তম্পি হরিতসঙ্খমেৰ গচ্ছতি. তস্মা তস্মিং ঠত্ৰা অধিট্ঠহন্তো দুক্কটং আপজ্জতি. অপ্পহরিতে ঠত্ৰা অধিট্ঠহন্তস্সাপি অযং পরিচ্ছেদো, পিট্ঠিৰংসস্স ৰা কূটাগারথূপিকায ৰা পস্সে নিসিন্নো পুরিসো ছদনমুখৰট্টিঅন্তেন ওলোকেন্তো যস্মিং ভূমিভাগে ঠিতং ভিক্খুং পস্সতি, যস্মিঞ্চ ঠিতো তং উপরি নিসিন্নকং তথেৰ উল্লোকেন্তো পস্সতি, তস্মিং ঠাতব্বং, তস্স অন্তো অহরিতেপি ঠাতুং ন লভতি. ততো চে উত্তরীতি মগ্গেন ছাদিযমানে তিণ্ণং মগ্গানং, পরিযাযেন ছাদিযমানে তিণ্ণং পরিযাযানং উপরি ইট্ঠকসিলাসুধাহি ছাদিযমানে ইট্ঠকসিলাসুধাপিণ্ডগণনায, তিণপণ্ণেহি ছাদিযমানে পণ্ণগণনায চেৰ তিণমুট্ঠিগণনায চ পাচিত্তিযং.

কোসম্বিযং ছন্নত্থেরং আরব্ভ পুনপ্পুনং ছাদাপনলেপাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনদ্ৰত্তিপরিযাযে অতিরেকসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. সেতৰণ্ণাদিকরণে, দ্ৰত্তিপরিযাযে ৰা ঊনকদ্ৰত্তিপরিযাযে ৰা, লেণগুহাতিণকুটিকাদীসু, অঞ্ঞস্সত্থায, অত্তনো ধনেন কারেন্তস্স, ৰাসাগারং ঠপেত্ৰা সেসানি অধিট্ঠহন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. মহল্লকৰিহারতা, অত্তনো ৰাসাগারতা, উত্তরি অধিট্ঠানন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সঞ্চরিত্তে ৰুত্তনযানেৰাতি.

মহল্লকৰিহারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. সপ্পাণকসিক্খাপদৰণ্ণনা

দসমে জানং সপ্পাণকন্তি ‘‘সপ্পাণকং এত’’ন্তি দিস্ৰা ৰা সুত্ৰা ৰা যেন কেনচি আকারেন জানন্তো. সিঞ্চেয্য ৰা সিঞ্চাপেয্য ৰাতি তেন উদকেন সযং ৰা সিঞ্চেয্য, অঞ্ঞং ৰা আণাপেত্ৰা সিঞ্চাপেয্য. তত্থ ধারং অৰিচ্ছিন্দিত্ৰা সিঞ্চন্তস্স একস্মিং ঘটে একাৰ আপত্তি, ৰিচ্ছিন্দন্তস্স পযোগগণনায আপত্তিযো. মাতিকং পমুখং করোতি, দিৰসম্পি সন্দতু, একাৰ আপত্তি. তত্থ তত্থ বন্ধিত্ৰা অঞ্ঞতো নেন্তস্স পযোগগণনায আপত্তিযো. বহুকম্পি তিণপণ্ণসাখাদিং একপ্পযোগেন উদকে পক্খিপন্তস্স একাৰ আপত্তি, একেকং পক্খিপন্তস্স পযোগগণনায আপত্তিযো. ইদঞ্চ যং এৰং পক্খিপিযমানে পরিযাদানং গচ্ছতি, আৰিলং ৰা হোতি, যথা পাণকা মরন্তি, তাদিসং সন্ধায ৰুত্তং, ন মহাউদকং. সিঞ্চাপনে আণত্তিযা দুক্কটং, একাণত্তিযা বহুকম্পি সিঞ্চতু, আণাপকস্স একমেৰ পাচিত্তিযং.

আল়ৰিযং আল়ৰকে ভিক্খূ আরব্ভ সিঞ্চনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, অপ্পাণকে সপ্পাণকসঞ্ঞিনো, উভোসু ৰেমতিকস্স দুক্কটং. অপ্পাণকসঞ্ঞিনো, অসঞ্চিচ্চ অস্সতিযা ৰা সিঞ্চন্তস্স, অজানন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. উদকস্স সপ্পাণকতা, ‘‘সিঞ্চনেন পাণকা মরিস্সন্তী’’তি জাননং, তঞ্চ উদকং তাদিসমেৰ, ৰিনা ৰধকচেতনায যেন কেনচি করণীযেন তিণাদীনং সিঞ্চনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন পণ্ণত্তিৰজ্জং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

সপ্পাণকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ভূতগামৰগ্গো দুতিযো.

৩. ওৰাদৰগ্গো

১. ওৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা

ওৰাদৰগ্গস্স পঠমে অসম্মতোতি যা অট্ঠঙ্গসমন্নাগতস্স ভিক্খুনো ভগৰতা ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন (পাচি. ১৪৬) ভিক্খুনোৰাদকসম্মুতি অনুঞ্ঞাতা, তায অসম্মতো. ওৰদেয্যাতি ভিক্খুনিসঙ্ঘং ৰা সম্বহুলা ৰা একং ভিক্খুনিং ৰা ‘‘ৰস্সসতূপসম্পন্নায ভিক্খুনিযা তদহুপসম্পন্নস্স ভিক্খুনো অভিৰাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কাতব্ব’’ন্তি আদিকে (চূল়ৰ. ৪০৩) অট্ঠ গরুধম্মে ওৰাদৰসেন ওসারেন্তো ওৰদেয্য. পাচিত্তিযন্তি ওৰাদপরিযোসানে পাচিত্তিযং.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ ওৰদনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অঞ্ঞেন ৰা ধম্মেন ভিক্খুনীসু উপসম্পন্নমত্তং ৰা ওৰদতো দুক্কটং. সম্মতস্সাপি তঞ্চে সম্মুতিকম্মং অধম্মকম্মং হোতি, তস্মিং অধম্মকম্মে অধম্মকম্মসঞ্ঞিনো ৰগ্গে ভিক্খুনিসঙ্ঘে ওৰদতো তিকপাচিত্তিযং, তথা ৰেমতিকস্স ধম্মকম্মসঞ্ঞিনো চাতি নৰ পাচিত্তিযানি, সমগ্গেপি ভিক্খুনিসঙ্ঘেন ৰাতি অধম্মকম্মৰসেন অট্ঠারস. সচে পন তং ধম্মকম্মং হোতি, ‘‘ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং সমগ্গসঞ্ঞী ওৰদতী’’তি (পাচি. ১৫১) ইদং অৰসানপদং ঠপেত্ৰা তেনেৰ নযেন সত্তরস দুক্কটানি, ‘‘সমগ্গম্হায্যা’’তি চ ৰুত্তে অঞ্ঞং ধম্মং, ‘‘ৰগ্গম্হায্যা’’তি চ ৰুত্তে অট্ঠ গরুধম্মে ভণন্তস্স, ওৰাদঞ্চ অনিয্যাতেত্ৰা অঞ্ঞং ধম্মং ভণন্তস্স দুক্কটমেৰ. যো পন ধম্মকম্মে ধম্মকম্মসঞ্ঞী সমগ্গং ভিক্খুনিসঙ্ঘং সমগ্গসঞ্ঞী ওৰদতি, গরুধম্মপাল়িং উদ্দেসং দেতি, পরিপুচ্ছং দেতি, ‘‘ওসারেহি অয্যা’’তি ৰুচ্চমানো ওসারেতি, পঞ্হং পুট্ঠো কথেতি, ভিক্খুনীনং সুণমানানং অঞ্ঞস্সত্থায ভণতি, সিক্খমানায ৰা সামণেরিযা ৰা ভণতি, তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অসম্মততা, ভিক্খুনিযা পরিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৰাদৰসেন অট্ঠগরুধম্মভণনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পদসোধম্মসদিসানেৰাতি.

ওৰাদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. অত্থঙ্গতসিক্খাপদৰণ্ণনা

দুতিযে ওৰদেয্যাতি অট্ঠগরুধম্মেহি ৰা অঞ্ঞেন ৰা ধম্মেন ওৰদন্তস্স সম্মতস্সাপি পাচিত্তিযমেৰ.

সাৰত্থিযং আযস্মন্তং চূল়পন্থকং আরব্ভ অত্থঙ্গতে সূরিযে ওৰদনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, সূরিযে অত্থঙ্গতে অত্থঙ্গতসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা, একতোউপসম্পন্নং ওৰদন্তস্স চ দুক্কটং. পুরিমসিক্খাপদে ৰিয উদ্দেসাদিনযেন অনাপত্তি. অত্থঙ্গতসূরিযতা, পরিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, ওৰদনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পদসোধম্মসদিসানেৰাতি.

অত্থঙ্গতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৰণ্ণনা

ততিযে ভিক্খুনুপস্সযন্তি ভিক্খুনিযা একরত্তং ৰসনট্ঠানম্পি. ওৰদেয্যাতি ইধ গরুধম্মেহি ওৰদন্তস্সেৰ পাচিত্তিযং. সচে পন অসম্মতো হোতি, দ্ৰে পাচিত্তিযানি. সচে পন সূরিযেপি অত্থঙ্গতে ওৰদতি, তীণি হোন্তি. সম্মতস্স পন রত্তিং ওৰদন্তস্সপি দ্ৰে এৰ হোন্তি. সম্মতত্তা হি ভিক্খুস্স গরুধম্মোৰাদমূলকং পাচিত্তিযং নত্থি. গিলানাতি ন সক্কোতি ওৰাদায ৰা সংৰাসায ৰা গন্তুং.

সক্কেসু ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ ভিক্খুনুপস্সযং উপসঙ্কমিত্ৰা ওৰদনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র সমযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, অনুপসম্পন্নায উপসম্পন্নসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা, একতোউপসম্পন্নং যেন কেনচি, ইতরং অঞ্ঞেন ধম্মেন ওৰদন্তস্স চ দুক্কটং. সমযে, অনুপসম্পন্নায, পুরিমসিক্খাপদে ৰিয উদ্দেসাদিনযেন চ অনাপত্তি. উপস্সযূপগমনং, পরিপুণ্ণূপসম্পন্নতা, সমযাভাৰো, গরুধম্মেহি ওৰদনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানি, ইদং পন কিরিযং হোতীতি.

ভিক্খুনুপস্সযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. আমিসসিক্খাপদৰণ্ণনা

চতুত্থে আমিসহেতূতি চীৰরাদীনং অঞ্ঞতরহেতু. ভিক্খূতি সম্মতা ভিক্খূ ইধাধিপ্পেতা. পাচিত্তিযন্তি এৰরূপে ভিক্খূ অৰণ্ণকামতায এৰং ভণন্তস্স পাচিত্তিযং.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ ‘‘আমিসহেতু ওৰদন্তী’’তি ভণনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ধম্মকম্মে তিকপাচিত্তিযং, অধম্মকম্মে তিকদুক্কটং, অসম্মতং উপসম্পন্নঞ্চ, অনুপসম্পন্নঞ্চ সম্মতং ৰা অসম্মতং ৰা এৰং ভণন্তস্স দুক্কটমেৰ. তত্থ যো ভিক্খু কালে সম্মুতিং লভিত্ৰা সামণেরভূমিযং সণ্ঠিতো, অযং সম্মতো নাম অনুপসম্পন্নো. পকতিযা চীৰরাদিহেতু ওৰদন্তং পন এৰং ভণন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. উপসম্পন্নতা, ধম্মেন লদ্ধসম্মুতিতা, অনামিসন্তরতা, অৰণ্ণকামতায এৰং ভণনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৰেদনমেৰাতি.

আমিসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. চীৰরদানসিক্খাপদৰণ্ণনা

পঞ্চমে সাৰত্থিযং অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আরব্ভ চীৰরদানৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসকথামগ্গো পনেত্থ চীৰরপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. তত্র হি ভিক্খু পটিগ্গাহকো, ইধ ভিক্খুনী, অযং ৰিসেসো, সেসং তাদিসমেৰাতি.

চীৰরদানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬. চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা

ছট্ঠে চীৰরন্তি নিৰাসনপারুপনুপগং. সিব্বেয্য ৰা সিব্বাপেয্যা ৰাতি এত্থ সযং সিব্বন্তস্স সূচিং পৰেসেত্ৰা পৰেসেত্ৰা নীহরণে পাচিত্তিযং, সতক্খত্তুম্পি ৰিজ্ঝিত্ৰা সকিং নীহরন্তস্স একমেৰ পাচিত্তিযং. ‘সিব্বা’তি ৰুত্তো পন সচেপি সব্বং সূচিকম্মং নিট্ঠাপেতি, আণাপকস্স একমেৰ পাচিত্তিযং. অথ ‘‘যং এত্থ চীৰরে কত্তব্বং, সব্বং তং তৰ ভারো’’তি ৰুত্তো নিট্ঠাপেতি, তস্স আরাপথে আরাপথে পাচিত্তিযং. আণাপকস্স একৰাচায সম্বহুলানিপি, পুনপ্পুনং আণত্তিযং পন ৰত্তব্বমেৰ নত্থি.

সাৰত্থিযং উদাযিত্থেরং আরব্ভ চীৰরসিব্বনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিনো ৰা ৰেমতিকস্স ৰা, একতোউপসম্পন্নায সিব্বন্তস্স চ দুক্কটং. অঞ্ঞং থৰিকাদিপরিক্খারং সিব্বন্তস্স, ঞাতিকায, সিক্খমানসামণেরীনঞ্চ চীৰরম্পি সিব্বন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা সন্তকতা, নিৰাসনপারুপনুপগতা, ৰুত্তলক্খণং সিব্বনং ৰা সিব্বাপনং ৰাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সঞ্চরিত্তসদিসানেৰাতি.

চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৭. সংৰিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা

সত্তমে সংৰিধাযাতি সংৰিদহিত্ৰা, গমনকালে সঙ্কেতং কত্ৰাতি অত্থো. একদ্ধানমগ্গন্তি একং অদ্ধানসঙ্খাতং মগ্গং, একতো ৰা অদ্ধানমগ্গং. সত্থগমনীযোতি সত্থেন সদ্ধিং গন্তব্বো, সেসং উত্তানপদত্থমেৰ. অযং পনেত্থ ৰিনিচ্ছযো – অকপ্পিযভূমিযং সংৰিদহন্তস্স সংৰিদহনপচ্চযা তাৰ দুক্কটং. তত্থ ঠপেত্ৰা ভিক্খুনুপস্সযং অন্তরারামং আসনসালং তিত্থিযসেয্যঞ্চ সেসা অকপ্পিযভূমি, তত্থ ঠত্ৰা সংৰিদহন্তস্সাতি অত্থো. সংৰিদহিত্ৰা পন ‘‘অজ্জ ৰা স্ৰে ৰা’’তি নিযমিতং কালং ৰিসঙ্কেতং অকত্ৰা, দ্ৰারৰিসঙ্কেতং পন মগ্গৰিসঙ্কেতং ৰা কত্ৰাপি ভিক্খুনিযা সদ্ধিং গচ্ছন্তস্স যাৰ আসন্নস্সাপি অঞ্ঞস্স গামস্স ‘‘অযং ইমস্স উপচারো’’তি মনুস্সেহি ঠপিতং উপচারং ন ওক্কমতি, তাৰ অনাপত্তি. তং ওক্কমন্তস্স পন পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযপাদে পাচিত্তিযং, ইতি গামূপচারোক্কমনগণনায পাচিত্তিযানি. অদ্ধযোজনাতিক্কমে পন গামে অসতি অদ্ধযোজনগণনায পাচিত্তিযং.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ একদ্ধানমগ্গপ্পটিপজ্জনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র সমযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, অসংৰিদহিতে সংৰিদহিতসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা, যো চ ভিক্খুনিযা অসংৰিদহন্তিযা কেৰলং অত্তনাৰ সংৰিদহতি, তস্স দুক্কটং. সমযে সংৰিদহিত্ৰাপি গচ্ছন্তস্স, অত্তনা অসংৰিদহন্তস্স, ৰিসঙ্কেতেন ৰা, আপদাসু গচ্ছন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. দ্ৰিন্নম্পি সংৰিদহিত্ৰা মগ্গপ্পটিপত্তি, অৰিসঙ্কেততা, সমযাভাৰো, অনাপদা, গামন্তরোক্কমনং ৰা অদ্ধযোজনাতিক্কমো ৰাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. একতোউপসম্পন্নাদীহি পন সদ্ধিং মাতুগামসিক্খাপদেন আপত্তি, অদ্ধানসমুট্ঠানং, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

সংৰিধানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. নাৰাভিরুহনসিক্খাপদৰণ্ণনা

অট্ঠমে সংৰিধাযাতি কীল়াপুরেক্খারো সংৰিদহিত্ৰা, অভিরুহনকালে সঙ্কেতং কত্ৰাতি অত্থো. উদ্ধংগামিনিন্তি কীল়াৰসেন উদ্ধং নদিযা পটিসোতং গচ্ছন্তিং. অধোগামিনিন্তি তথেৰ অধো অনুসোতং গচ্ছন্তিং. যং পন তিত্থপ্পটিপাদনত্থং উদ্ধং ৰা অধো ৰা হরন্তি, এত্থ অনাপত্তি. অঞ্ঞত্র তিরিযং তরণাযাতি উপযোগত্থে নিস্সক্কৰচনং, যা তিরিযং তরণা, তং ঠপেত্ৰাতি অত্থো. পাচিত্তিযন্তি সগামকতীরপস্সেন গমনকালে গামন্তরগণনায, অগামকতীরপস্সেন ৰা যোজনৰিত্থতায নদিযা মজ্ঝেন ৰা গমনকালে অদ্ধযোজনগণনায পাচিত্তিযং, সমুদ্দে পন যথাসুখং গন্তুং ৰট্টতি.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ নাৰাভিরুহনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র তিরিযং তরণাযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সেসং অনন্তরসিক্খাপদে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.

নাৰাভিরুহনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. পরিপাচিতসিক্খাপদৰণ্ণনা

নৰমে ভিক্খুনিপরিপাচিতন্তি ভিক্খুনিযা পরিপাচিতং, নেৰ তস্স নাত্তনো ঞাতকপ্পৰারিতানং গিহীনং সন্তিকে ভিক্খুস্স গুণং পকাসেত্ৰা ‘‘দেথ অয্যস্স, করোথ অয্যস্সা’’তি এৰং নিপ্ফাদিতং লদ্ধব্বং কতন্তি অত্থো. পুব্বে গিহিসমারম্ভাতি এত্থ সমারম্ভোতি সমারদ্ধং, পটিযাদিতস্সেতং নামং. গিহীনং সমারম্ভো গিহিসমারম্ভো, ভিক্খুনিযা পরিপাচনতো পুব্বে পঠমতরংযেৰ যং ভিক্খূনং অত্থায গিহীনং পটিযাদিতভত্তং, ঞাতকপ্পৰারিতানং ৰা সন্তকং, তং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞং জানং ভুঞ্জন্তস্স পাচিত্তিযন্তি অত্থো. তঞ্চ খো অজ্ঝোহরণগণনায, পটিগ্গহণে পনস্স দুক্কটং.

রাজগহে দেৰদত্তং আরব্ভ ভিক্খুনিপরিপাচিতপিণ্ডপাতভুঞ্জনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র পুব্বে গিহিসমারম্ভা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, একতোউপসম্পন্নায পরিপাচিতং ভুঞ্জন্তস্স, অপরিপাচিতে পরিপাচিতসঞ্ঞিনো, উভযত্থ ৰেমতিকস্স চ দুক্কটং. উভযত্থ অপরিপাচিতসঞ্ঞিনো, গিহিসমারম্ভে, সিক্খমানসামণেরাদীহি পরিপাচিতে, পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৰা অৰসেসে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ভিক্খুনিযা পরিপাচিততা, পরিপাচিতভাৰজাননং, গিহিসমারম্ভাভাৰো, ওদনাদীনং অঞ্ঞতরতা, তস্স অজ্ঝোহরণন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমপারাজিকসঅসানি, ইদং পন পণ্ণত্তিৰজ্জং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.

পরিপাচিতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. রহোনিসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা

দসমে সব্বোপি কথামগ্গো দুতিযঅনিযতে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো. ইদঞ্হি সিক্খাপদং দুতিযঅনিযতেন চ উপরি উপনন্দস্স চতুত্থসিক্খাপদেন চ একপরিচ্ছেদং, অট্ঠুপ্পত্তিৰসেন পন ৰিসুং পঞ্ঞত্তন্তি.

রহোনিসজ্জসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

ওৰাদৰগ্গো ততিযো.

৪. ভোজনৰগ্গো

১. আৰসথসিক্খাপদৰণ্ণনা

ভোজনৰগ্গস্স পঠমে অগিলানেনাতি অদ্ধযোজনম্পি গন্তুং সমত্থেন. একোতি একদিৰসিকো. আৰসথপিণ্ডোতি ‘‘ইমেসং ৰা এত্তকানং ৰা’’তি একং পাসণ্ডং ৰা, ‘‘এত্তকমেৰা’’তি এৰং ভত্তং ৰা অনোদিস্স সালাদীসু যত্থ কত্থচি পুঞ্ঞকামেহি পঞ্ঞত্তং ভোজনং. ভুঞ্জিতব্বোতি এককুলেন ৰা নানাকুলেহি ৰা একতো হুত্ৰা একস্মিং ৰা ঠানে, নানাঠানেসু ৰা ‘‘অজ্জ একস্মিং, স্ৰে একস্মি’’ন্তি এৰং অনিযতট্ঠানে ৰা পঞ্ঞত্তো একস্মিং ঠানে একদিৰসমেৰ ভুঞ্জিতব্বো. ততো চে উত্তরীতি দুতিযদিৰসতো পট্ঠায তস্মিং ৰা ঠানে অঞ্ঞস্মিং ৰা ঠানে তেসং সন্তকস্স পটিগ্গহণে দুক্কটং, অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে পাচিত্তিযং.

সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ অনুৰসিত্ৰা আৰসথপিণ্ডভুঞ্জনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অগিলানেনা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, গিলানস্স অগিলানসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. গিলানস্স গিলানসঞ্ঞিনো, যো চ সকিং ভুঞ্জতি, গচ্ছন্তো ৰা অন্তরামগ্গে একদিৰসং, গতট্ঠানে একদিৰসং, পচ্চাগন্তোপি অন্তরামগ্গে একদিৰসং, আগতট্ঠানে একদিৰসং, গমিস্সামী’তি চ ভুঞ্জিত্ৰা নিক্খন্তো কেনচি উপদ্দৰেন নিৰত্তিত্ৰা খেমভাৰং ঞত্ৰা গচ্ছন্তো পুন একদিৰসং ভুঞ্জতি, যস্স ৰা সামিকা নিমন্তেত্ৰা দেন্তি, যো ৰা ভিক্খূনংযেৰ উদ্দিস্স পঞ্ঞত্তং, ন যাৰদত্থং পঞ্ঞত্তং, ঠপেত্ৰা ৰা পঞ্চ ভোজনানি অঞ্ঞং ভুঞ্জতি, তস্স চ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আৰসথপিণ্ডতা, অগিলানতা, অনুৰসিত্ৰা পরিভোজনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসিক্খাপদসদিসানীতি.

আৰসথসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. গণভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা

দুতিযে গণভোজনেতি গণস্স ভোজনে. ইধ চ গণোতি চত্তারো ৰা ততুত্তরি ৰা ভিক্খূ, তেসং নিমন্তনতো ৰা ৰিঞ্ঞত্তিতো ৰা লদ্ধে ওদনাদীনং পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরভোজনেতি অত্থো. তত্থাযং ৰিনিচ্ছযো – সচে হি কোচি চত্তারো ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৰা যেন কেনচি ৰেৰচনেন ৰা ভাসন্তরেন ৰা পঞ্চন্নং ভোজনানং নামং গহেত্ৰা ‘‘ওদনেন নিমন্তেমি, ওদনং মে গণ্হথা’’তিআদিনা নযেন নিমন্তেতি, তে চে এৰং একতো ৰা নানাতো ৰা নিমন্তিতা একতো ৰা নানাতো ৰা গন্ত্ৰা একতো গণ্হন্তি, পচ্ছা একতো ৰা নানাতো ৰা ভুঞ্জন্তি, গণভোজনং হোতি. পটিগ্গহণমেৰ হেত্থ পমাণং. সচে ওদনাদীনং নামং গহেত্ৰা একতো ৰা নানাতো ৰা ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা চ গন্ত্ৰা চ একতো গণ্হন্তি, এৰম্পি গণভোজনমেৰ. তস্স দুৰিধস্সাপি এৰং পটিগ্গহণে দুক্কটং, অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে পাচিত্তিযং. গিলানসমযাদীসু যদা পাদানম্পি ফলিতত্তা ন সক্কা পিণ্ডায চরিতুং, অযং গিলানসমযো. অত্থতকথিনানং পঞ্চ মাসা, ইতরেসং কত্তিকমাসোতি অযং চীৰরদানসমযো. যদা যো চীৰরে করিযমানে কিঞ্চিদেৰ চীৰরে কত্তব্বং কম্মং করোতি, অযং চীৰরকারসমযো. যদা অদ্ধযোজনম্পি গন্তুকামো ৰা হোতি গচ্ছতি ৰা গতো ৰা, অযং অদ্ধানগমনসমযো. নাৰাভিরুহনসমযেপি এসেৰ নযো. যদা গোচরগামে চত্তারো ভিক্খূ পিণ্ডায চরিত্ৰা ন যাপেন্তি, অযং মহাসমযো. যদা যোকোচি পব্বজিতো ভত্তেন নিমন্তেতি, অযং সমণভত্তসমযো, এতেসু সমযেসু ভুঞ্জিতুং ৰট্টতি.

রাজগহে দেৰদত্তং আরব্ভ ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা ভুঞ্জনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র সমযা’’তি অযমেত্থ সত্তৰিধা অনুপঞ্ঞত্তি, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, নগণভোজনে গণভোজনসঞ্ঞিস্স ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. নগণভোজনসঞ্ঞিস্স পন, যে চ দ্ৰে তযো একতো গণ্হন্তি, বহূনং পিণ্ডায চরিত্ৰা একতো ভুঞ্জন্তানং, নিচ্চভত্তিকাদীসু, পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৰা সব্বত্থ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. গণভোজনতা, সমযাভাৰো, অজ্ঝোহরণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসদিসানেৰাতি.

গণভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. পরম্পরভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা

ততিযে পরম্পরভোজনেতি গণভোজনে ৰুত্তনযেনেৰ পঞ্চহি ভোজনেহি নিমন্তিতস্স যেন যেন পঠমং নিমন্তিতো, তস্স তস্স ভোজনতো উপ্পটিপাটিযা ৰা অৰিকপ্পেত্ৰা ৰা পরস্স পরস্স ভোজনে. তস্মা যো ভিক্খু পঞ্চসু সহধম্মিকেসু অঞ্ঞতরস্স ‘‘ময্হং ভত্তপচ্চাসং তুয্হং দম্মী’’তি ৰা ‘‘ৰিকপ্পেমী’’তি ৰা এৰং সম্মুখা ৰা ‘‘ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি (পাচি. ২২৬) ৰা ‘‘ৰিকপ্পেমী’’তি ৰা এৰং পরম্মুখাৰা পঠমনিমন্তনং অৰিকপ্পেত্ৰা পচ্ছা নিমন্তিতকুলে লদ্ধভিক্খতো একসিত্থম্পি অজ্ঝোহরতি, পাচিত্তিযং. সমযা ৰুত্তনযা এৰ.

ৰেসালিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ অঞ্ঞত্র নিমন্তিতভোজনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র সমযা’’তি অযমেত্থ তিৰিধা অনুপঞ্ঞত্তি, পরিৰারে পন ৰিকপ্পনম্পি গহেত্ৰা ‘‘চতস্সো অনুপঞ্ঞত্তিযো’’তি (পরি. ৮৬) ৰুত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, নপরম্পরভোজনে পরম্পরভোজনসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. নপরম্পরভোজনসঞ্ঞিস্স পন, যো চ সমযে ৰা ৰিকপ্পেত্ৰা ৰা একসংসট্ঠানি ৰা দ্ৰে তীণি নিমন্তনানি একতো ৰা কত্ৰা ভুঞ্জতি, নিমন্তনপ্পটিপাটিযা ভুঞ্জতি, সকলেন গামেন ৰা পূগেন ৰা নিমন্তিতো তেসু যত্থকত্থচি ভুঞ্জতি, নিমন্তিযমানো ৰা ‘‘ভিক্খং গহেস্সামী’’তি ৰদতি, তস্স, নিচ্চভত্তিকাদীসু, পঞ্চ ভোজনানি ঠপেত্ৰা সব্বত্থ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. পরম্পরভোজনতা, সমযাভাৰো, অজ্ঝোহরণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানেৰ, ইদং পন কিরিযাকিরিযন্তি.

পরম্পরভোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. কাণমাতাসিক্খাপদৰণ্ণনা

চতুত্থে পূৰেহীতি পহেণকত্থায পটিযত্তেহি অতিরসকমোদকসক্খলিকাদীহি যেহি কেহিচি খজ্জকেহি. মন্থেহীতি পাথেয্যত্থায পটিযত্তেহি যেহি কেহিচি সত্তুতিলতণ্ডুলাদীহি. দ্ৰত্তিপত্তপূরাতি মুখৰট্টিযা হেট্ঠিমলেখং অনতিক্কন্তা দ্ৰে ৰা তযো ৰা পত্তপূরা. ততো চে উত্তরীতি সচেপি ততিযং পত্তং থূপীকতং গণ্হাতি, মুখৰট্টিযা হেট্ঠিমলেখতো উপরিট্ঠিতপূৰগণনায পাচিত্তিযং. দ্ৰত্তিপত্তপূরে পটিগ্গহেত্ৰাতি এত্থ যেন দ্ৰে গহিতা হোন্তি, তেন বহি ভিক্খুং দিস্ৰা ‘‘এত্থ মযা দ্ৰে পত্তপূরা গহিতা, ত্ৰং একং গণ্হেয্যাসী’’তি ৰত্তব্বং, তেনাপি অঞ্ঞং পস্সিত্ৰা ‘‘পঠমং আগতেন দ্ৰে পত্তপূরা গহিতা, মযা একো গহিতো, ত্ৰং মা গণ্হী’’তি ৰত্তব্বং. যেন পঠমং একো গহিতো, তস্সাপি পরম্পরারোচনে এসেৰ নযো. যেন পন সযমেৰ তযো গহিতা, তেন অঞ্ঞং দিস্ৰা ‘‘মা খো ত্ৰং এত্থ পটিগ্গণ্হীতি ৰত্তব্বং, অৰদন্তস্স দুক্কটং, তং সুত্ৰা গণ্হন্তস্সাপি দুক্কটমেৰ. ততো নীহরিত্ৰা ভিক্খূহি সদ্ধিং সংৰিভজিতব্বন্তি লদ্ধট্ঠানতো সব্বাসন্নং আসনসালং ৰা ৰিহারং ৰা যত্থ ৰা পন নিবদ্ধং পটিক্কমতি, তত্থ গন্ত্ৰা একং পত্তপূরং অত্তনো ঠপেত্ৰা সেসং ভিক্খুসঙ্ঘস্স দাতব্বং. যথামিত্তং পন দাতুং ন লব্ভতি. যেন একো গহিতো, ন তেন কিঞ্চি অকামা দাতব্বং, যথারুচি কাতব্বং.

সাৰত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ ন মত্তং জানিত্ৰা পটিগ্গহণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনকদ্ৰত্তিপত্তপূরে অতিরেকসঞ্ঞিস্স ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. ঊনকসঞ্ঞিস্স পন, ন পহেণকত্থায ন পাথেয্যত্থায ৰা পটিযত্তং, তদত্থায পটিযত্তসেসকং ৰা, গমনে ৰা পটিপ্পস্সদ্ধে, ঞাতকপ্পৰারিতানং ৰা দেন্তানং, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৰুত্তলক্খণপূৰমন্থতা, অসেসকতা, অপ্পটিপ্পস্সদ্ধগমনতা, অনঞ্ঞাতকাদিতা, অতিরেকপ্পটিগ্গহণন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি, সমুট্ঠানাদীনি সঞ্চরিত্তসদিসানেৰাতি.

কাণমাতাসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. পঠমপৰারণাসিক্খাপদৰণ্ণনা

পঞ্চমে ভুত্তাৰীতি ভুত্তৰা, যেন পঞ্চন্নং ভোজনানং সাসপমত্তম্পি অজ্ঝোহরিতং, সো এৰং ৰুচ্চতি. পৰারিতোতি ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতি, ভোজনং পঞ্ঞাযতি, হত্থপাসে ঠিতো অভিহরতি, পটিক্খেপো পঞ্ঞাযতী’’তি (পাচি. ২৩৯) এৰং পাল়িযং ৰুত্তপঞ্চঙ্গৰসেন কতপ্পৰারণো, কতপ্পটিক্খেপোতি অত্থো. তত্থ যস্মা ‘‘অসনং পঞ্ঞাযতী’’তি ইমিনা ৰিপ্পকতভোজনো ‘পৰারিতো’তি ৰুত্তো. যো চ ৰিপ্পকতভোজনো, তেন কিঞ্চি ভুত্তং, কিঞ্চি অভুত্তং, যঞ্চ ভুত্তং, তং সন্ধায ‘ভুত্তাৰী’তিপি সঙ্খং গচ্ছতি. তস্মা ‘ভুত্তাৰী’তিৰচনেন ৰিসুং কিঞ্চি অত্থসিদ্ধিং ন পস্সাম, ‘‘দিরত্ততিরত্ত’’ন্তিআদীসু (পাচি. ৫২) পন দিরত্তাদিৰচনং ৰিয পৰারিতপদস্স পরিৰারভাৰেন ব্যঞ্জনসিলিট্ঠতায চেতং ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং.

পৰারণঙ্গেসু পন অসনং পঞ্ঞাযতীতি ৰিপ্পকতভোজনং দিস্সতি, তং ভুঞ্জমানো চেস পুগ্গলো হোতীতি অত্থো. ভোজনং পঞ্ঞাযতীতি পৰারণপ্পহোনকং ভোজনং দিস্সতি, ওদনাদীনং চে অঞ্ঞতরং পটিক্খিপিতব্বং ভোজনং হোতীতি অত্থো. হত্থপাসে ঠিতোতি পৰারণপ্পহোনকং চে ভোজনং গণ্হিত্ৰা দাযকো অড্ঢতেয্যহত্থপ্পমাণে ওকাসে ঠিতো হোতীতি অত্থো. অভিহরতীতি সো চে দাযকো তস্স তং ভোজনং কাযেন অভিসংহরতীতি অত্থো. পটিক্খেপো পঞ্ঞাযতীতি পটিক্খেপো দিস্সতি, তং চে অভিহটং সো ভিক্খু কাযেন ৰা ৰাচায ৰা পটিক্খিপতীতি অত্থো. এৰং পঞ্চন্নং অঙ্গানং ৰসেন পৰারিতো হোতি.

তত্রাযং ৰিনিচ্ছযো – ‘অসন’ন্তিআদীসু তাৰ যঞ্চ অস্নাতি, যঞ্চ ভোজনং হত্থপাসে ঠিতেন অভিহটং পটিক্খিপতি, তং ওদনো কুম্মাসো সত্তু মচ্ছো মংসন্তি ইমেসং অঞ্ঞতরমেৰ ৰেদিতব্বং. তত্থ ওদনো নাম সালি ৰীহি যৰো গোধুমো কঙ্গু ৰরকো কুদ্রূসকোতি ইমেসং সত্তন্নং ধঞ্ঞানং তণ্ডুলে গহেত্ৰা ‘‘ভত্তং পচামা’’তি ৰা ‘‘যাগুং পচামা’’তি ৰা যংকিঞ্চি সন্ধায পচন্তু, সচে উণ্হং ৰা সীতলং ৰা ভুঞ্জন্তানং ভোজনকালে গহিতগহিতট্ঠানে ওধি পঞ্ঞাযতি, ওদনো হোতি, পৰারণং জনেতি. যো পন পাযাসো ৰা অম্বিলযাগু ৰা উদ্ধনতো ওতারিতমত্তা অব্ভুণ্হা সক্কা হোতি আৰিজ্ঝিত্ৰা পিৰিতুং, সা যস্স হত্থেন গহিতোকাসেপি ওধি ন পঞ্ঞাযতি, পৰারণং ন জনেতি. সচে পন উসুমায ৰিগতায ঘনভাৰং গচ্ছতি, ওধিং দস্সেতি, পুন পৰারণং জনেতি, পুব্বে তনুকভাৰো ন রক্খতি. সচেপি বহূ পণ্ণফলকল়ীরে পক্খিপিত্ৰা মুট্ঠিমত্তাপি তণ্ডুলা পক্খিত্তা হোন্তি, ভোজনকালে চে ওধি পঞ্ঞাযতি, পৰারণং জনেতি. অযাগুকে নিমন্তনে ‘‘যাগুং দস্সামা’’তি ভত্তে উদককঞ্জিকখীরাদীনি আকিরিত্ৰা ‘‘যাগুং গণ্হথা’’তি দেন্তি, কিঞ্চাপি তনুকা হোতি, পৰারণং জনেতিযেৰ. সচে পন পক্কুথিতেসু উদকাদীসু পক্খিপিত্ৰা পচিত্ৰা দেন্তি, যাগুসঙ্গহমেৰ গচ্ছতি. সচে যাগুযাপি সাসপমত্তম্পি মচ্ছমংসক্খণ্ডং ৰা ন্হারু ৰা পক্খিত্তং হোতি, পৰারণং জনেতি. ঠপেত্ৰা সানুলোমানং ৰুত্তধঞ্ঞানং তণ্ডুলে অঞ্ঞেহি ৰেল়ুতণ্ডুলাদীহি ৰা কন্দমূলফলেহি ৰা যেহি কেহিচি কতভত্তং পৰারণং ন জনেতি. কুম্মাসো নাম যৰেহি কতো. অঞ্ঞেহি পন মুগ্গাদীহি কতকুম্মাসো পৰারণং ন জনেতি. সত্তু নাম সত্ত ধঞ্ঞানি ভজ্জিত্ৰা কতো. অন্তমসো খরপাকভজ্জিতানং ৰীহীনং তণ্ডুলে কোট্টেত্ৰা কতচুণ্ণম্পি কুণ্ডকম্পি সত্তুসঙ্গহমেৰ গচ্ছতি. সমপাকভজ্জিতানং পন আতপসুক্খানং কুণ্ডকং ৰা, যে কেচি তণ্ডুলা ৰা লাজা ৰা, লাজেহি কতভত্তসত্তুআদীনি ৰা ন পৰারেন্তি. মচ্ছমংসেসু সচে যাগুং পিৰন্তস্স যাগুসিত্থমত্তানেৰ দ্ৰে মচ্ছক্খণ্ডানি ৰা মংসক্খণ্ডানি ৰা একভাজনে ৰা নানাভাজনে ৰা দেন্তি, তানি চে অখাদন্তো অঞ্ঞং পৰারণপ্পহোনকং যংকিঞ্চি পটিক্খিপতি, ন পৰারেতি. ততো একং খাদিতং, একং হত্থে ৰা পত্তে ৰা হোতি, সচে অঞ্ঞং পটিক্খিপতি পৰারেতি. দ্ৰেপি খাদিতানি হোন্তি, মুখে সাসপমত্তম্পি অৰসিট্ঠং নত্থি, সচেপি অঞ্ঞং পটিক্খিপতি, ন পৰারেতি. যো পন অকপ্পিযমংসং কুলদূসনৰেজ্জকম্মউত্তরিমনুস্সধম্মারোচনসাদিতরূপিযাদীহি নিব্বত্তং অকপ্পিযভোজনঞ্চ অঞ্ঞং কপ্পিযং ৰা অকপ্পিযং ৰা খাদন্তো পটিক্খিপতি, ন পৰারেতি.