১. চীৰরৰগ্গো
১. কথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা
নিস্সগ্গিযেসু পন চীৰরৰগ্গস্স তাৰ পঠমসিক্খাপদে নিট্ঠিতচীৰরস্মিন্তি সূচিকম্মপরিযোসানেন ৰা, ‘‘নট্ঠং ৰা ৰিনট্ঠং ৰা দড্ঢং ৰা চীৰরাসা ৰা উপচ্ছিন্না’’তি (পারা. ৪৬৩) ইমেসু ৰা যেন কেনচি আকারেন নিট্ঠিতে চীৰরস্মিং, চীৰরস্স করণপলিবোধে উপচ্ছিন্নেতি অত্থো. অত্থতকথিনস্স হি ভিক্খুনো যাৰ ইমেহাকারেহি চীৰরপলিবোধো ন ছিজ্জতি, তাৰ কথিনানিসংসং লভতি. উব্ভতস্মিং কথিনেতি যং সঙ্ঘস্স কথিনং অত্থতং, তস্মিঞ্চ উব্ভতে. তত্রেৰং সঙ্খেপতো কথিনত্থারো চ উব্ভারো চ ৰেদিতব্বো. অযঞ্হি কথিনত্থারো নাম ভগৰতা পুরিমৰস্সংৰুট্ঠানং অনুঞ্ঞাতো, সো সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন পঞ্চন্নং জনানং ৰট্টতি, তস্মা যত্থ চত্তারো ৰা তযো ৰা দ্ৰে ৰা একো ৰা পুরিমৰস্সং উপগতো, তত্থ পচ্ছিমৰস্সূপগতে গণপূরকে কত্ৰা অত্থরিতব্বং, তে চ গণপূরকাৰ হোন্তি, আনিসংসে ন লভন্তি, তস্মা সচে পুরিমৰস্সংৰুট্ঠানং গহট্ঠপব্বজিতেসু যো কোচি ধম্মেন সমেন চীৰরং দেতি ‘‘ইমিনা কথিনং অত্থরথা’’তি (মহাৰ. ৩০৬-৩০৯), তং খন্ধকে ৰুত্তায ঞত্তিদুতিযকম্মৰাচায কথিনত্থারারহস্স ভিক্খুনো দাতব্বং. তেন তদহেৰ পঞ্চ ৰা অতিরেকানি ৰা খণ্ডানি ছিন্দিত্ৰা সঙ্ঘাটি ৰা উত্তরাসঙ্গো ৰা অন্তরৰাসকো ৰা কাতব্বো, সেসভিক্খূহিপি তস্স সহাযেহি ভৰিতব্বং, সচে কতচীৰরমেৰ উপ্পজ্জতি, সুন্দরমেৰ. অচ্ছিন্নাসিব্বিতং পন ন ৰট্টতি. তেন ভিক্খুনা সচে সঙ্ঘাটিযা অত্থরিতুকামো হোতি, পোরাণিকং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধরিত্ৰা নৰং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠহিত্ৰা ‘‘ইমায সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থরামী’’তি অত্থরিতব্বং. উত্তরাসঙ্গঅন্তরৰাসকেসুপি এসেৰ নযো. ততো তেন পুরিমৰস্সংৰুট্ঠে অন্তোসীমাগতে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদথা’’তি (পরি. ৪১৩) ৰত্তব্বং, থেরানঞ্চ নৰানঞ্চ বহূনঞ্চ একস্স চ অনুরূপং সল্লক্খেত্ৰা ৰত্তব্বং. তেহিপি ‘‘অত্থতং, ভন্তে, সঙ্ঘস্স কথিন’’ন্তি ৰা ‘‘অত্থতং, আৰুসো, সঙ্ঘস্স কথিন’’ন্তি ৰা ৰত্ৰা ‘‘ধম্মিকো কথিনত্থারো, অনুমোদামা’’তি ৰা ‘‘অনুমোদামী’’তি ৰা ৰত্তব্বং. পুরিমৰস্সংৰুট্ঠেসুপি যে অনুমোদন্তি, তেসংযেৰ অত্থতং হোতি কথিনং. তে ততো পট্ঠায যাৰ কথিনস্সুব্ভারা অনামন্তচারো, অসমাদানচারো, যাৰদত্থচীৰরং, গণভোজনং, যো চ তত্থ চীৰরুপ্পাদো, তস্মিং আৰাসে সঙ্ঘস্স উপ্পন্নচীৰরঞ্চাতি ইমে পঞ্চানিসংসে লভন্তি, অযং তাৰ কথিনত্থারো. তং পনেতং কথিনং ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৰে, মাতিকা কথিনস্সুব্ভারায পক্কমনন্তিকা নিট্ঠানন্তিকা সন্নিট্ঠানন্তিকা নাসনন্তিকা সৰনন্তিকা আসাৰচ্ছেদিকা সীমাতিক্কমনন্তিকা সহুব্ভারা’’তি (মহাৰ. ৩১০) এৰং ৰুত্তাসু অট্ঠসু মাতিকাসু অঞ্ঞতরৰসেন উদ্ধরীযতি, তত্থ ৰিত্থারৰিনিচ্ছযো সমন্তপাসাদিকাযং (মহাৰ. অট্ঠ. ৩১০) ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বো. ইতি ‘‘উব্ভতস্মিং কথিনে’’তিইমিনা সেসপলিবোধাভাৰং দস্সেতি.
দসাহপরমন্তি দস অহানি পরমো পরিচ্ছেদো অস্সাতি দসাহপরমো, তং দসাহপরমং কালং ধারেতব্বন্তি অত্থো. অধিট্ঠিতৰিকপ্পিতেসু অপরিযাপন্নত্তা অতিরেকং চীৰরন্তি অতিরেকচীৰরং, চীৰরং নাম খোমং কপ্পাসিকং কোসেয্যং কম্বলং সাণং ভঙ্গন্তি এতেসং ৰা তদনুলোমানং ৰা অঞ্ঞতরং অযমস্স জাতি, পমাণতো পন তং ৰিকপ্পনুপগং পচ্ছিমং ইধ অধিপ্পেতং. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আযামতো অট্ঠঙ্গুলং সুগতঙ্গুলেন চতুরঙ্গুলৰিত্থতং পচ্ছিমং চীৰরং ৰিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৫৮). যং পন ৰুত্তং ‘‘অধিট্ঠিতৰিকপ্পিতেসু অপরিযাপন্নত্তা’’তি, এত্থ ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিচীৰরং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতুং, ৰস্সিকসাটিকং ৰস্সানং চতুমাসং অধিট্ঠাতুং ততো পরং ৰিকপ্পেতুং, নিসীদনং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতুং পচ্চত্থরণং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতুং, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদিং যাৰ আবাধা অধিট্ঠাতুং ততো পরং ৰিকপ্পেতুং, মুখপুঞ্ছনচোল়কং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতুং, পরিক্খারচোল়ং অধিট্ঠাতুং ন ৰিকপ্পেতু’’ন্তি (মহাৰ. ৩৫৮) ইমিনা নযেন অধিট্ঠাতব্বৰিকপ্পেতব্বতা জানিতব্বা. তত্থ তিচীৰরং অধিট্ঠহন্তেন রজিত্ৰা কপ্পবিন্দুং দত্ৰা পমাণযুত্তমেৰ অধিট্ঠাতব্বং, তস্স পমাণং উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেন সুগতচীৰরতো ঊনকং ৰট্টতি, লামকপরিচ্ছেদেন সঙ্ঘাটিযা তাৰ উত্তরাসঙ্গস্স চ দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকং, তিরিযং মুট্ঠিত্তিকং, অন্তরৰাসকো দীঘতো মুট্ঠিপঞ্চকো, তিরিযং দ্ৰিহত্থোপি ৰট্টতি. ৰুত্তপ্পমাণতো পন অতিরেকঞ্চ ঊনকঞ্চ ‘‘পরিক্খারচোল়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বং. তত্থ যস্মা ‘‘দ্ৰে চীৰরস্স অধিট্ঠানানি কাযেন ৰা অধিট্ঠেতি, ৰাচায ৰা অধিট্ঠেতী’’তি ৰুত্তং, তস্মা পুরাণসঙ্ঘাটিং ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং পচ্চুদ্ধরামী’’তি পচ্চুদ্ধরিত্ৰা নৰং হত্থেন গহেত্ৰা ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি চিত্তেন আভোগং কত্ৰা কাযৰিকারং করোন্তেন কাযেন ৰা অধিট্ঠাতব্বা, ৰচীভেদং কত্ৰা ৰাচায ৰা অধিট্ঠাতব্বা. তত্র দুৰিধং অধিট্ঠানং – সচে হত্থপাসে হোতি, ‘‘ইমং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা. অথ অন্তোগব্ভাদীসু সামন্তৰিহারে ৰা হোতি, ঠপিতট্ঠানং সল্লক্খেত্ৰা ‘‘এতং সঙ্ঘাটিং অধিট্ঠামী’’তি ৰাচা ভিন্দিতব্বা. এস নযো উত্তরাসঙ্গে চ অন্তরৰাসকে চ. নামমত্তমেৰ হি ৰিসেসো. তস্মা সব্বানি সঙ্ঘাটিং উত্তরাসঙ্গং অন্তরৰাসকন্তি এৰং অত্তনো অত্তনো নামেনেৰ অধিট্ঠাতব্বানি. সচে অধিট্ঠহিত্ৰা ঠপিতৰত্থেহি সঙ্ঘাটিআদীনি করোতি, নিট্ঠিতে রজনে চ কপ্পে চ ‘‘ইমং পচ্চুদ্ধরামী’’তি পচ্চুদ্ধরিত্ৰা পুন অধিট্ঠাতব্বানি. ইদঞ্চ পন তিচীৰরং সুখপরিভোগত্থং পরিক্খারচোল়ং অধিট্ঠাতুম্পি ৰট্টতি.
ৰস্সিকসাটিকা অনতিরিত্তপমাণা নামং গহেত্ৰা ৰুত্তনযেনেৰ চত্তারো ৰস্সিকে মাসে অধিট্ঠাতব্বা, ততো পরং পচ্চুদ্ধরিত্ৰা ৰিকপ্পেতব্বা, ৰণ্ণভেদমত্তরত্তাপি চেসা ৰট্টতি, দ্ৰে পন ন ৰট্টন্তি. নিসীদনং ৰুত্তনযেন অধিট্ঠাতব্বমেৰ, তঞ্চ খো পমাণযুত্তং একমেৰ, দ্ৰে ন ৰট্টন্তি. পচ্চত্থরণম্পি অধিট্ঠাতব্বমেৰ, তং পন মহন্তম্পি একম্পি বহূনিপি ৰট্টন্তি, নীলম্পি পীতকম্পি সদসম্পি পুপ্ফদসম্পীতি সব্বপ্পকারম্পি ৰট্টতি. কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি যাৰ আবাধো অত্থি, তাৰ পমাণিকা অধিট্ঠাতব্বা, আবাধে ৰূপসন্তে পচ্চুদ্ধরিত্ৰা ৰিকপ্পেতব্বা, সা একাৰ ৰট্টতি. মুখপুঞ্ছনচোল়ং অধিট্ঠাতব্বমেৰ, তং পন একম্পি বহূনিপি মহন্তম্পি ৰট্টতিযেৰ. পরিক্খারচোল়ে গণনা নত্থি, যত্তকং ইচ্ছতি, তত্তকং অধিট্ঠাতব্বমেৰ. থৰিকাপি পরিস্সাৰনম্পি ৰিকপ্পনুপগং পচ্ছিমপমাণং ‘‘পরিক্খারচোল়’’ন্তি অধিট্ঠাতব্বমেৰ, বহূনিপি একতো কত্ৰা ‘‘ইমানি চীৰরানি পরিক্খারচোল়ানি অধিট্ঠামী’’তিআদিনা নযেন অধিট্ঠাতুং ৰট্টতিযেৰ. মঞ্চভিসি পীঠভিসি বিব্বোহনং পাৰারো কোজৰোতি এতেসু পন সেনাসনপরিক্খারত্থায দিন্নপচ্চত্থরণে চ অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থিযেৰ. সব্বঞ্চ পনেতং ৰুত্তপ্পকারেন অধিট্ঠিতচীৰরং অঞ্ঞস্স দানেন, অচ্ছিন্দিত্ৰা গহণেন, ৰিস্সাসগ্গাহেন, হীনাযাৰত্তনেন, সিক্খাপচ্চক্খানেন, কালঙ্কিরিযায, লিঙ্গপরিৰত্তনেন, পচ্চুদ্ধরণেনাতি ইমেহি অট্ঠহি কারণেহি অধিট্ঠানং ৰিজহতি. তিচীৰরং পন কনিট্ঠঙ্গুলিনখপিট্ঠিপ্পমাণেন ছিদ্দেনাপি ৰিজহতি, তঞ্চ খো ৰিনিব্বেধেনেৰ. সচে হি ছিদ্দস্স অব্ভন্তরে একতন্তুপি অচ্ছিন্নো হোতি, রক্খতিযেৰ. তত্থ সঙ্ঘাটিযা চ উত্তরাসঙ্গস্স চ দীঘন্ততো ৰিদত্থিপ্পমাণস্স তিরিযন্ততো অট্ঠঙ্গুলপ্পমাণস্স পদেসস্স ওরতো ছিদ্দং অধিট্ঠানং ভিন্দতি, অন্তরৰাসকেপি দীঘন্ততো এতদেৰ পমাণং, তিরিযন্তেন পন চতুরঙ্গুলতা ৰেদিতব্বা. তিণ্ণন্নম্পি ৰুত্তোকাসস্স পরতো ন ভিন্দতি, তস্মা ছিদ্দে জাতে তিচীৰরং অতিরেকচীৰরট্ঠানে তিট্ঠতি, সূচিকম্মং কত্ৰা পুন অধিট্ঠাতব্বং. ৰস্সিকসাটিকা ৰস্সানমাসাতিক্কমেনাপি, কণ্ডুপ্পটিচ্ছাদি আবাধৰূপসমেনাপি অধিট্ঠানং ৰিজহতি. তস্মা সা ততো পরং ৰিকপ্পেতব্বা. ৰিকপ্পনলক্খণং পন সব্বচীৰরানং ৰিকপ্পনসিক্খাপদেযেৰ ৰণ্ণযিস্সাম. কেৰলঞ্হি ইমস্মিং ওকাসে যং এৰং অনধিট্ঠিতং অৰিকপ্পিতঞ্চ, তং ‘‘অতিরেকচীৰর’’ন্তি ৰেদিতব্বং.
তং অতিক্কামযতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি তং যথাৰুত্তজাতিপ্পমাণং চীৰরংদসাহপরমং কালং অতিক্কামযতো এত্থন্তরে যথা অতিরেকচীৰরং ন হোতি, তথা অক্রুব্বতো নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, তঞ্চ চীৰরং নিস্সগ্গিযং হোতি, পাচিত্তিযং আপত্তি চস্স হোতীতি অত্থো. অথ ৰা নিস্সজ্জনং নিস্সগ্গিযং, পুব্বভাগে কত্তব্বস্স ৰিনযকম্মস্সেতং নামং, নিস্সগ্গিযমস্স অত্থীতি নিস্সগ্গিযমিচ্চেৰ. কিং তং? পাচিত্তিযং. তং অতিক্কামযতো সহ নিস্সগ্গিযেন নিস্সগ্গিযৰিনযকম্মং পাচিত্তিযং হোতীতি অযমেত্থ অত্থো. তঞ্চ পনেতং চীৰরং যং দিৰসং উপ্পন্নং, তস্স যো অরুণো, সো উপ্পন্নদিৰসনিস্সিতো, তস্মা চীৰরুপ্পাদদিৰসেন সদ্ধিং একাদসে অরুণুগ্গমনে দসাহাতিক্কমিতং হোতি, তং গহেত্ৰা সঙ্ঘস্স ৰা গণস্স ৰা পুগ্গলস্স ৰা নিস্সজ্জিতব্বং, তত্রাযং নযো – সঙ্ঘস্স তাৰ এৰং নিস্সজ্জিতব্বং ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং দসহাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিযং, ইমাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি নিস্সজ্জিত্ৰা ‘‘অহং, ভন্তে, একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’তি এৰং আপত্তি দেসেতব্বা. সচে দ্ৰে হোন্তি, ‘‘দ্ৰে’’তি ৰত্তব্বং, সচে তদুত্তরি, ‘‘সম্বহুলা’’তি ৰত্তব্বং. নিস্সজ্জনেপি সচে দ্ৰে ৰা বহূনি ৰা হোন্তি, ‘‘ইমানি মে, ভন্তে, চীৰরানি দসাহাতিক্কন্তানি নিস্সগ্গিযানি, ইমানাহং সঙ্ঘস্স নিস্সজ্জামী’’তি ৰত্তব্বং, পাল়িং ৰত্তুং অসক্কোন্তেন অঞ্ঞথাপি ৰত্তব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সরতি ৰিৰরতি উত্তানিং করোতি দেসেতি, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্য’’ন্তি (চূল়ৰ. ২৩৯), ইমিনা লক্খণেন আপত্তিং পটিগ্গণ্হিত্ৰা ৰত্তব্বো ‘‘পস্সসী’’তি, ‘‘আম পস্সামী’’তি, ‘‘আযতিং সংৰরেয্যাসী’’তি, ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৰরিস্সামী’’তি. দ্ৰীসু পন সম্বহুলাসু ৰা পুরিমনযেনেৰ ৰচনভেদো কাতব্বো. দেসিতায আপত্তিযা ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইদং চীৰরং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যা’’তি (পারা. ৪৬৪) এৰং নিস্সট্ঠচীৰরং দাতব্বং, দ্ৰীসু বহূসু ৰা ৰচনভেদো কাতব্বো.
গণস্স পন নিস্সজ্জন্তেন ‘‘ইমাহ’’ন্তি ৰা ‘‘ইমানি অহ’’ন্তি ৰা ৰত্ৰা ‘‘আযস্মন্তানং নিস্সজ্জামী’’তি ৰত্তব্বং, আপত্তিপ্পটিগ্গাহকেনাপি ‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সরতি…পে… দেসেতি, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্ল’’ন্তি ৰত্তব্বং, চীৰরদানেপি ‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা, ইদং চীৰরং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং আযস্মন্তানং নিস্সট্ঠং, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, আযস্মন্তা ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যু’’ন্তি (পারা. ৪৬৬) ৰত্তব্বং, সেসং পুরিমসদিসমেৰ. পুগ্গলস্স পন নিস্সজ্জন্তেন ‘‘ইমাহ’’ন্তি ৰা ‘‘ইমানি অহ’’ন্তি ৰা ৰত্ৰা ‘‘আযস্মতো নিস্সজ্জামী’’তি ৰত্তব্বং, নিস্সজ্জিত্ৰা ‘‘অহং, ভন্তে, একং নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং আপন্নো, তং পটিদেসেমী’’তি এৰং আপত্তি দেসেতব্বা. সচে পন নৰকতরো হোতি, ‘‘আৰুসো’’তি ৰত্তব্বং, তেনাপি ‘‘পস্সসী’’তি ৰা ‘‘পস্সথা’’তি ৰা ৰুত্তে ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৰা ‘‘আম আৰুসো’’তি ৰা ৰত্ৰা ‘‘পস্সামী’’তি ৰত্তব্বং, ততো ‘‘আযতিং সংৰরেয্যাসী’’তি ৰা ‘‘সংৰরেয্যাথা’’তি ৰা ৰুত্তে ‘‘সাধু সুট্ঠু সংৰরিস্সামী’’তি ৰত্তব্বং. এৰং দেসিতায আপত্তিযা ‘‘ইমং চীৰরং আযস্মতো দম্মী’’তি দাতব্বং, দ্ৰীসু তীসু ৰা পুব্বে ৰুত্তানুসারেনেৰ নযো ৰেদিতব্বো. দ্ৰিন্নং পন যথা গণস্স, এৰং নিস্সজ্জিতব্বং, ততো আপত্তিপ্পটিগ্গহণঞ্চ নিস্সট্ঠচীৰরদানঞ্চ তেসং অঞ্ঞতরেন যথা একেন পুগ্গলেন, তথা কাতব্বং, ইদং পন সব্বনিস্সগ্গিযেসু ৰিধানং. চীৰরং পত্তো নিসীদনন্তি ৰত্থুমত্তমেৰ হি নানং, পরম্মুখং পন ৰত্থু ‘‘এত’’ন্তি নিস্সজ্জিতব্বং. সচে বহূনি হোন্তি, ‘‘এতানী’’তি ৰত্তব্বং. নিস্সট্ঠদানেপি এসেৰ নযো. নিস্সট্ঠৰত্থুং ‘‘দিন্নমিদং ইমিনা ময্হ’’ন্তি সঞ্ঞায ন পটিদেন্তস্স দুক্কটং, তস্স সন্তকভাৰং ঞত্ৰা লেসেন অচ্ছিন্দন্তো সামিকস্স ধুরনিক্খেপেন ভণ্ডং অগ্ঘাপেত্ৰা কারেতব্বোতি.
ৰেসালিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ অতিরেকচীৰরধারণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘দসাহপরম’’ন্তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অনিস্সজ্জিত্ৰা পরিভুঞ্জন্তস্স দুক্কটং, যথা চ ইধ, এৰং সব্বত্থ, তস্মা নং পরতো ন ৰক্খাম. দসাহং অনতিক্কন্তেপি অতিক্কন্তসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স চ দুক্কটং. অতিক্কন্তে অনতিক্কন্তসঞ্ঞিনোপি ৰেমতিকস্সপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৰ, তথা অনধিট্ঠিতাৰিকপ্পিতঅঅস্সজ্জিতঅনট্ঠাৰিনট্ঠঅদড্ঢাৰিলুত্তেসু অধিট্ঠিতাদিসঞ্ঞিনো. অন্তোদসাহং অধিট্ঠিতে ৰিকপ্পিতে ৰিস্সজ্জিতে নট্ঠে ৰিনট্ঠে দড্ঢে অচ্ছিন্নে ৰিস্সাসেন গাহিতে উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আচারৰিপত্তি, যথা চ ইদং, এৰং ইতো পরানিপি, উভতোপাতিমোক্খেসুপি হি পারাজিকানি চ সঙ্ঘাদিসেসা চ সীলৰিপত্তি, সেসাপত্তিযো আচারৰিপত্তি, আজীৰৰিপত্তি ৰা দিট্ঠিৰিপত্তি ৰা কাচি আপত্তি নাম নত্থি. আজীৰৰিপত্তিপচ্চযা পন ঠপেত্ৰা দুব্ভাসিতং ছ আপত্তিক্খন্ধা পঞ্ঞত্তা, দিট্ঠিৰিপত্তিপচ্চযা পাচিত্তিযদুক্কটৰসেন দ্ৰে আপত্তিক্খন্ধা পঞ্ঞত্তাতি, ইদমেত্থ লক্খণং, ইতি ৰিপত্তিকথা ইধেৰ নিট্ঠিতাতি, ন নং ইতো পরং ৰিচারযিস্সাম. জাতিপ্পমাণসম্পন্নস্স চীৰরস্স অত্তনো সন্তকতা, গণনুপগতা, ছিন্নপলিবোধভাৰো, অতিরেকচীৰরতা, দসাহাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. কথিনসমুট্ঠানং, অকিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
কথিনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. উদোসিতসিক্খাপদৰণ্ণনা
দুতিযে নিট্ঠিতচীৰরস্মিং ভিক্খুনাতিএত্থ পুরিমসিক্খাপদে ৰিয অত্থং অগ্গহেত্ৰা নিট্ঠিতে চীৰরস্মিং ভিক্খুনোতি এৰং সামিৰসেন করণৰচনস্স অত্থো ৰেদিতব্বো. করণৰসেন হি ভিক্খুনা ইদং নাম কম্মং কাতব্বং, তং নত্থি, সামিৰসেন পন ভিক্খুনো চীৰরস্মিং নিট্ঠিতে কথিনে চ উব্ভতে এৰং ইমেহি চীৰরনিট্ঠানকথিনুব্ভারেহি ছিন্নপলিবোধো একরত্তম্পি চে ভিক্খু তিচীৰরেন ৰিপ্পৰসেয্যাতি এৰং অত্থো যুজ্জতি. তত্থ তিচীৰরেনাতি তিচীৰরাধিট্ঠাননযেন অধিট্ঠিতেসু সঙ্ঘাটিআদীসু যেনকেনচি. ৰিপ্পৰসেয্যাতি ৰিযুত্তো ৰসেয্য, ‘‘গামো একূপচারো নানূপচারো’’তিআদিনা (পারা. ৪৭৭) নযেন পাল়িযং ৰুত্তানং গামনিগমননিৰেসনউদোসিতঅট্টমাল়পাসাদহম্মিযনাৰাসত্থখেত্তধঞ্ঞকরণআরামৰিহাররুক্খমূলঅজ্ঝোকাসপ্পভেদানং পন্নরসানং নিক্খেপট্ঠানানং যত্থকত্থচি নিক্খিপিত্ৰা তেসং গামাদীনং বহি হত্থপাসাতিক্কমেন অরুণং উট্ঠাপেয্যাতি অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৰিত্থারো পন সমন্তপাসাদিকাযং (পারা. অট্ঠ. ২.৪৭৩-৪৭৭-৮) ৰুত্তো. অঞ্ঞত্র ভিক্খুসম্মুতিযাতি যং সঙ্ঘো গিলানস্স ভিক্খুনো তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসসম্মুতিং দেতি, তং ঠপেত্ৰা অলদ্ধসম্মুতিকস্স ভিক্খুনো একরত্তম্পি ৰিপ্পৰাসতো ৰুত্তনযেনেৰ নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযন্তি ৰেদিতব্বং, কেৰলং ইধ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং রত্তিৰিপ্পৰুত্থং অঞ্ঞত্র ভিক্খুসম্মুতিযা নিস্সগ্গিয’’ন্তিআদিনা নযেন ৰচনভেদো হোতি, অযং পন ৰিসেসো.
সাৰত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ সন্তরুত্তরেন জনপদচারিকং পক্কমনৰত্থুস্মিং
পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র ভিক্খুসম্মুতিযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, অৰিপ্পৰুত্থে ৰিপ্পৰুত্থসঞ্ঞিনো চেৰ ৰেমতিকস্স চ দুক্কটং. ৰিপ্পৰুত্থে ৰিপ্পৰুত্থসঞ্ঞিনোপি অৰিপ্পৰুত্থসঞ্ঞিনোপি ৰেমতিকস্সাপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং, তথা অপচ্চুদ্ধটঅৰিস্সজ্জিতাদীসু চ পচ্চুদ্ধটৰিস্সজ্জিতাদিসঞ্ঞিনো. অন্তোঅরুণে পচ্চুদ্ধটে পন পঠমকথিনে ৰুত্তৰিস্সজ্জিতাদিভেদে চ অনাপত্তি, তথা লদ্ধসম্মুতিকস্স ৰিপ্পৰাসে. আবাধে পন ৰূপসন্তে পচ্চাগন্তব্বং, তত্থেৰ ৰা ঠিতেন পচ্চুদ্ধরিতব্বং, অথাপিস্স পুন সো ৰা অঞ্ঞো ৰা আবাধো কুপ্পতি, লদ্ধকপ্পিযমেৰ. অধিট্ঠিতচীৰরতা, অনত্থতকথিনতা, অলদ্ধসম্মুতিকতা, রত্তিৰিপ্পৰাসোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনে ৰুত্তপ্পকারানেৰ. কেৰলঞ্হি তত্থ অনধিট্ঠানং অৰিকপ্পনঞ্চ অকিরিযা, ইধ অপ্পচ্চুদ্ধরণং, অযং ৰিসেসোতি.
উদোসিতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. অকালচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা
ততিযে নিট্ঠিতচীৰরস্মিং ভিক্খুনাতি সামিৰসেনেৰ করণত্থো ৰেদিতব্বো. অকালচীৰরং নাম য্ৰাযং ‘‘অনত্থতে কথিনে ৰস্সানস্স পচ্ছিমো মাসো, অত্থতে কথিনে পঞ্চমাসা’’তি (পারা. ৬৪৯) চীৰরকালো ৰুত্তো, তং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞদা উপ্পন্নং, যঞ্চ কালেপি সঙ্ঘস্স ৰা ‘‘ইদং অকালচীৰর’’ন্তি, পুগ্গলস্স ৰা ‘‘ইদং তুয্হং দম্মী’’তিআদিনা নযেন দিন্নং, এতং অকালচীৰরং নাম. উপ্পজ্জেয্যাতি এৰরূপং চীৰরং অত্তনো ভাগপটিলাভৰসেন সঙ্ঘতো ৰা সুত্তন্তিকাদিগণতো ৰা ঞাতিতো ৰা মিত্ততো ৰা পংসুকূলং ৰা অত্তনো ৰা ধনেন (পারা. ৫০০), অথ ৰা পন ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৰে, মাতিকা চীৰরস্স উপ্পাদায সীমায দেতি, কতিকায দেতি, ভিক্খাপঞ্ঞত্তিকায দেতি, সঙ্ঘস্স দেতি, উভতোসঙ্ঘস্স দেতি, ৰস্সংৰুট্ঠসঙ্ঘস্স দেতি, আদিস্স দেতি, পুগ্গলস্স দেতী’’তি (মহাৰ. ৩৭৯) ইমাসং অট্ঠন্নং মাতিকানং অঞ্ঞতরতো উপ্পজ্জেয্য. এত্থ চ ‘‘সীমায দম্মী’’তি এৰং সীমং পরামসিত্ৰা দেন্তো সীমায দেতি নাম, এস নযো সব্বত্থ. এত্থ চ সীমাতি খণ্ডসীমা উপচারসীমা সমানসংৰাসসীমা অৰিপ্পৰাসসীমা লাভসীমা গামসীমা নিগমসীমা নগরসীমা অব্ভন্তরসীমা উদকুক্খেপসীমা জনপদসীমা রট্ঠসীমা রজ্জসীমা দীপসীমা চক্কৰাল়সীমাতি পন্নরসৰিধা. তত্থ উপচারসীমা নাম পরিক্খিত্তস্স ৰিহারস্স পরিক্খেপেন, অপরিক্খিত্তস্স পরিক্খেপারহট্ঠানেন পরিচ্ছিন্না. অপি চ ভিক্খূনং ধুৰসন্নিপাতট্ঠানতো ৰা পরিযন্তে ঠিতভোজনসালতো ৰা নিবদ্ধৰসনকআৰাসতো ৰা থামমজ্ঝিমস্স পুরিসস্স দ্ৰিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তো ‘‘উপচারসীমা’’তি ৰেদিতব্বা. সা পন আৰাসে ৰড্ঢন্তে ৰড্ঢতি, হাযন্তে হাযতি, যোজনসতম্পি উপচারসীমাৰ হোতি. তত্থ দিন্নলাভো সব্বেসং অন্তোসীমগতানং পাপুণাতি, ভিক্খুনীনং আরামপৰেসনসেনাসনাপুচ্ছনানি পরিৰাসমানত্তারোচনং ৰস্সচ্ছেদনিস্সযসেনাসনগ্গাহাদিৰিধানন্তি ইদম্পি সব্বং ইমিস্সাৰ সীমায ৰসেন ৰেদিতব্বং. লাভসীমাতি যং রাজরাজমহামত্তাদযো ৰিহারং কারাপেত্ৰা গাৰুতং ৰা অদ্ধযোজনং ৰা যোজনং ৰা সমন্তা পরিচ্ছিন্দিত্ৰা ‘‘অযং অম্হাকং ৰিহারস্স লাভসীমা, যং এত্থন্তরে উপ্পজ্জতি, তং সব্বং অম্হাকং ৰিহারস্স দেমা’’তি ঠপেন্তি, অযং লাভসীমা নাম. কাসিকোসলাদীনং পন রট্ঠানং অন্তো বহূ জনপদা হোন্তি, তত্থ একো জনপদপরিচ্ছেদো জনপদসীমা, কাসিকোসলাদিরট্ঠপরিচ্ছেদো রট্ঠসীমা, একস্স রঞ্ঞো আণাপৰত্তিট্ঠানং রজ্জসীমা, সমুদ্দন্তেন পরিচ্ছিন্নো মহাদীপো ৰা অন্তরদীপো ৰা দীপসীমা, একচক্কৰাল়পব্বতপরিক্খেপব্ভন্তরং চক্কৰাল়সীমা, সেসা নিদানকথাযং ৰুত্তনযা এৰ. তত্থ ‘‘খণ্ডসীমায দেমা’’তি দিন্নং খণ্ডসীমট্ঠানংযেৰ পাপুণাতি, ততো বহিসীমায সীমন্তরিকট্ঠানম্পি ন পাপুণাতি. ‘‘উপচারসীমায দেমা’’তি দিন্নং পন অন্তোপরিচ্ছেদে খণ্ডসীমাসীমন্তরিকাসু ঠিতানম্পি পাপুণাতি, সমানসংৰাসসীমায দিন্নং খণ্ডসীমাসীমন্তরিকট্ঠানং ন পাপুণাতি, অৰিপ্পৰাসসীমালাভসীমাসু দিন্নং তাসং অন্তোগধানংযেৰ পাপুণাতি, গামসীমাদীসু দিন্নং তাসং সীমানং অব্ভন্তরে বদ্ধসীমট্ঠানম্পি পাপুণাতি, অব্ভন্তরসীমাউদকুক্খেপসীমাসু দিন্নং তত্থ অন্তোগধানংযেৰ পাপুণাতি, জনপদসীমাদীসু দিন্নম্পি তাসং অব্ভন্তরে বদ্ধসীমট্ঠানম্পি পাপুণাতি, তস্মা যং জম্বুদীপে ঠত্ৰা ‘‘তম্বপণ্ণিদীপে সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দীযতি, তং তম্বপণ্ণিদীপতো একোপি গন্ত্ৰা সব্বেসং সঙ্গণ্হিতুং লভতি. সচেপি তত্থেৰ একো সভাগো ভিক্খু সভাগানং ভাগং গণ্হাতি, ন ৰারেতব্বো. যো পন ৰিহারং পৰিসিত্ৰা ‘‘অসুকসীমাযা’’তি অৰত্ৰাৰ কেৰলং ‘‘সীমায দম্মী’’তি ৰদতি, সো পুচ্ছিতব্বো ‘‘সীমা নাম বহুৰিধা, কতরং সন্ধায ৰদসী’’তি, সচে ৰদতি ‘‘অহমেতং ভেদং ন জানামি, সীমট্ঠকসঙ্ঘো গণ্হতূ’’তি, উপচারসীমট্ঠেহি ভাজেতব্বং.
কতিকাযাতিএত্থ কতিকা নাম সমানলাভকতিকা. সা পন এৰং কাতব্বা, একস্মিং ৰিহারে সন্নিপতিতেহি ভিক্খূহি যং ৰিহারং সঙ্গণ্হিতুকামা সমানলাভং কাতুং ইচ্ছন্তি, তস্স নামং গহেত্ৰা ‘‘অসুকো নাম ৰিহারো পোরাণকো অপ্পলাভো’’তি যং কিঞ্চি কারণং ৰত্ৰা ‘‘তং ৰিহারং ইমিনা ৰিহারেন সদ্ধিং একলাভং কাতুং সঙ্ঘস্স রুচ্চতী’’তি তিক্খত্তুং সাৰেতব্বং, এত্তাৰতা তস্মিং ৰিহারে নিসিন্নোপি ইধ নিসিন্নোৰ হোতি, তস্মিং ৰিহারেপি এৰমেৰ কাতব্বং, এত্তাৰতা ইধ নিসিন্নোপি তস্মিং নিসিন্নোৰ হোতি. একস্মিং ৰিহারে লাভে ভাজিযমানে ইতরস্মিং ঠিতস্স ভাগং গহেতুং ৰট্টতি.
ভিক্খাপঞ্ঞত্তিযাতি এত্থ ভিক্খাপঞ্ঞত্তি নাম দাযকস্স পরিচ্চাগপঞ্ঞত্তিট্ঠানং, তস্মা ‘‘যত্থ ময্হং ধুৰকারা করীযন্তি, তত্থ দম্মী’’তি ৰা ‘‘তত্থ দেথা’’তি ৰা ৰুত্তে যত্থ তস্স পাকৰত্তং ৰা ৰত্ততি, যতো ৰা ভিক্খূ নিচ্চং ভোজেতি, যত্থ ৰা তেন কিঞ্চি সেনাসনং কতং, সব্বত্থ দিন্নমেৰ হোতি. সচে পন একস্মিং ধুৰকারট্ঠানে থোকতরা ভিক্খূ হোন্তি, একমেৰ ৰা ৰত্থং হোতি, মাতিকং আরোপেত্ৰা যথা সো ৰদতি, তথা গহেতব্বং.
সঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ ৰিহারং পৰিসিত্ৰা ‘‘সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নং উপচারসীমাগতানঞ্চ ততো বহিদ্ধাপি তেহি সদ্ধিং একাবদ্ধানঞ্চ পাপুণাতি, তস্মা তেসং গাহকে সতি অসম্পত্তানম্পি ভাগো দাতব্বো. যং পন বহি উপচারসীমায ভিক্খূ দিস্ৰা ‘‘সঙ্ঘস্সা’’তি দীযতি, তং একাবদ্ধপরিসায পাপুণাতি. যে পন দ্ৰাদসহি হত্থেহি পরিসং অসম্পত্তা, তেসং ন পাপুণাতি.
উভতোসঙ্ঘস্সাতি এত্থ পন যং উভতোসঙ্ঘস্স দিন্নং, ততো উপড্ঢং ভিক্খূনং, উপড্ঢং ভিক্খুনীনং দাতব্বং. সচেপি একো ভিক্খু হোতি, একা ৰা ভিক্খুনী, অন্তমসো অনুপসম্পন্নস্সাপি উপড্ঢমেৰ দাতব্বং. ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি ৰুত্তে পন সচে দস ভিক্খূ চ দস ভিক্খুনিযো চ হোন্তি, একৰীসতি পটিৰীসে কত্ৰা একো পুগ্গলস্স দাতব্বো, দস ভিক্খুসঙ্ঘস্স, দস ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স চ, যেন পুগ্গলিকো লদ্ধো, সো সঙ্ঘতোপি অত্তনো ৰস্সগ্গেন গহেতুং লভতি, কস্মা? উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা, ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ চেতিযস্স চা’’তি ৰুত্তেপি এসেৰ নযো. ইধ পন চেতিযস্স সঙ্ঘতো পাপুণকোট্ঠাসো নাম নত্থি, একপুগ্গলস্স পত্তকোট্ঠাসসমো একো কোট্ঠাসো হোতি. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চা’’তি ৰুত্তে পন ন মজ্ঝে ভিন্দিত্ৰা দাতব্বং, ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৰা দাতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৰুত্তে পুগ্গলো ৰিসুং ন লভতি, পাপুণকোট্ঠাসতো একমেৰ লভতি. ‘‘চেতিযস্স চা’’তি ৰুত্তে পন চেতিযস্স একো পুগ্গলপটিৰীসো লব্ভতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চা’’তি ৰুত্তেপি ন মজ্ঝে ভিন্দিত্ৰা দাতব্বং, পুগ্গলগণনায এৰ ৰিভজিতব্বং, তেহি সদ্ধিং পুগ্গলচেতিযপরামসনং অনন্তরনযসদিসমেৰ, যথা চ ভিক্খুসঙ্ঘং আদিং কত্ৰা নযো নীতো, এৰং ভিক্খুনিসঙ্ঘং আদিং কত্ৰাপি নেতব্বো. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি ৰুত্তেপি পুগ্গলস্স ৰিসুং ন লব্ভতি, চেতিযস্স পন লব্ভতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৰুত্তেপি ৰিসুং ন লব্ভতি, চেতিযস্স পন লব্ভতিযেৰ.
ৰস্সংৰুট্ঠসঙ্ঘস্সাতি এত্থ সচে ৰিহারং পৰিসিত্ৰা ‘‘ৰস্সংৰুট্ঠসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৰদতি, যে তত্থ ৰস্সচ্ছেদং অকত্ৰা পুরিমৰস্সংৰুট্ঠা, তেসং বহি সীমট্ঠানম্পি পাপুণাতি, ন অঞ্ঞেসং. সচে পন বহিউপচারসীমাযং ঠিতো ‘‘ৰস্সংৰুট্ঠসঙ্ঘস্সা’’তি ৰদতি, যত্থকত্থচি ৰুট্ঠৰস্সানং সব্বেসং সম্পত্তানং পাপুণাতি. অথ ‘‘অসুকৰিহারে ৰস্সংৰুট্ঠস্সা’’তি ৰদতি, তত্থ ৰস্সংৰুট্ঠানংযেৰ যাৰ কথিনস্সুব্ভারা পাপুণাতি. গিম্হানং পঠমদিৰসতো পট্ঠায এৰং ৰদতি, তত্র সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি, ন অঞ্ঞেসং.
আদিস্স দেতীতি আদিসিত্ৰা পরিচ্ছিন্দিত্ৰা দেতি, কথং? ভিক্খূ অজ্জতনায ৰা স্ৰাতনায ৰা যাগুযা নিমন্তেত্ৰা তে ঘরে যাগুং পাযেত্ৰা ‘‘ইমানি চীৰরানি যেহি ময্হং যাগু পীতা, তেসং দম্মী’’তি ৰদতি, যেহি নিমন্তিতেহি যাগু পীতা, তেসংযেৰ পাপুণাতি, ভত্তখজ্জকাদীহি নিমন্তিতেসুপি এসেৰ নযো.
পুগ্গলস্স দেতীতি ‘‘ইদং চীৰরং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি এৰং পরম্মুখা ৰা, পাদমূলে ঠপেত্ৰা ‘‘ইদং তুম্হাক’’ন্তি এৰং সম্মুখা ৰা দেতীতি অযমেত্থ সঙ্খেপকথা, ৰিত্থারো পন সমন্তপাসাদিকাযং ৰুত্তো. ইতি ইমাসং অট্ঠন্নং মাতিকাপদানং ৰসেন যং অকালচীৰরলক্খণেন পটিলদ্ধং, তং সন্ধায ‘‘অকালচীৰরং উপ্পজ্জেয্যা’’তি ৰুত্তং.
আকঙ্খমানেনাতি ইচ্ছমানেন. খিপ্পমেৰ কারেতব্বন্তি সীঘং অন্তোদসাহেযেৰ কারেতব্বং. নো চস্স পারিপূরীতি নো চে পারিপূরী ভৰেয্য, যত্তকেন করিযমানং অধিট্ঠানচীৰরং পহোতি, তং চীৰরং তত্তকং ন ভৰেয্য, ঊনকং ভৰেয্যাতি অত্থো. সতিযা পচ্চাসাযাতি ‘‘অসুকদিৰসং নাম সঙ্ঘো চীৰরানি লভিস্সতি, ততো মে চীৰরং উপ্পজ্জিস্সতী’’তিইমিনা নযেন সঙ্ঘগণঞাতিমিত্তেসু ৰা অঞ্ঞতরট্ঠানতো, ‘‘পংসুকূলং ৰা লচ্ছামী’’তি, ‘‘ইমিনা ৰা কপ্পিযভণ্ডেন চীৰরং গণ্হিস্সামী’’তি এৰং ৰিজ্জমানায চীৰরাসায. ততো চে উত্তরীতি মাসপরমতো চে উত্তরি নিক্খিপেয্য, নিস্সগ্গিযন্তি অত্থো. যদি পনস্স মূলচীৰরং সণ্হং হোতি, পচ্চাসাচীৰরং থূলং হোতি, ন সক্কা যোজেতুং, রত্তিযো চ সেসা হোন্তি, ন তাৰ মাসো পূরতি, ন অকামা চীৰরং কারেতব্বং, অঞ্ঞং পচ্চাসাচীৰরং লভিত্ৰা এৰ কালব্ভন্তরে কারেতব্বং. সচে ন লভতি, পচ্চাসাচীৰরম্পি পরিক্খারচোল়ং অধিট্ঠাতব্বং. অথ মূলচীৰরং থূলং হোতি, পচ্চাসাচীৰরং সণ্হং, মূলচীৰরং পরিক্খারচোল়ং অধিট্ঠহিত্ৰা পচ্চাসাচীৰরমেৰ মূলচীৰরং কত্ৰা ঠপেতব্বং, তং পুন মাসপরিহারং লভতি, এতেনুপাযেন যাৰ ন লচ্ছতি, তাৰ অঞ্ঞং মূলচীৰরং কত্ৰা ঠপেতুং লব্ভতি. ইমস্স ‘‘ইদং মে, ভন্তে, অকালচীৰরং মাসাতিক্কন্তং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৫০০) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.
সাৰত্থিযং সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ অকালচীৰরং পটিগ্গহেত্ৰা মাসং অতিক্কমনৰত্থুস্মিং
পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ইতো পরং সব্বং পঠমকথিনে ৰুত্তসদিসমেৰ. কেৰলঞ্হি তত্থ দসাহাতিক্কমো, ইধ মাসাতিক্কমোতি অযং ৰিসেসো. সেসং তাদিসমেৰাতি.
অকালচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. পুরাণচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা
চতুত্থে অঞ্ঞাতিকাযাতি ন ঞাতিকায, মাতিতো ৰা পিতিতো ৰা যাৰ সত্তমং যুগং, তাৰ কেনচি আকারেন অসম্বদ্ধাযাতি অত্থো. ভিক্খুনিযাতি সাকিযানিযো ৰিয সুদ্ধভিক্খুসঙ্ঘে ৰা উভতোসঙ্ঘে ৰা উপসম্পন্নায. পুরাণচীৰরন্তি রজিত্ৰা কপ্পং কত্ৰা একৰারম্পি নিৰত্থং ৰা পারুতং ৰা, যং অন্তমসো পরিভোগসীসেন অংসে ৰা মত্থকে ৰা কত্ৰা মগ্গং গতো হোতি, উস্সীসকং ৰা কত্ৰা নিপন্নো, এতম্পি পুরাণচীৰরমেৰ. ধোৰাপেয্য ৰাতি সচে ‘‘ধোৰা’’তিৰাচায ৰদতি, কাযৰিকারং ৰা করোতি, হত্থেন ৰা হত্থে দেতি, পাদমূলে ৰা ঠপেতি, অন্তোদ্ৰাদসহত্থে ওকাসে ঠত্ৰা উপরি ৰা খিপতি, অঞ্ঞস্স ৰা হত্থে পেসেতি, তায ধোতং, ধোৰাপিতমেৰ হোতি, রজাপনাকোটাপনেসুপি এসেৰ নযো. সিক্খমানায ৰা সামণেরিযা ৰা উপাসিকায ৰা হত্থে ধোৰনত্থায দেতি, সা সচে উপসম্পজ্জিত্ৰা ধোৰতি, এৰম্পি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযং. উপাসকস্স ৰা সামণেরস্স ৰা হত্থে দিন্নং হোতি, সো চে লিঙ্গে পরিৰত্তে উপসম্পজ্জিত্ৰা ধোৰতি, দহরস্স ভিক্খুস্স ৰা দিন্নং হোতি, সোপি লিঙ্গে পরিৰত্তে ধোৰতি, নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৰ, রজাপনাকোটাপনেসুপি এসেৰ নযো. ‘‘ইদং মে, ভন্তে, পুরাণচীৰরং অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা ধোৰাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৫০৫) ইমিনা পনেত্থ নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.
সাৰত্থিযং উদাযিত্থেরং আরব্ভ পুরাণচীৰরধোৰাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং ‘‘ধোৰা’’তিআদিকায আণত্তিযা, এৰং আণত্তায চ ভিক্খুনিযা উদ্ধনসজ্জনাদীসু সব্বপ্পযোগেসু ভিক্খুনো দুক্কটং. ধোৰিত্ৰা উক্খিত্তমত্তং পন রত্তমত্তং আকোটিতমত্তঞ্চ নিস্সগ্গিযং হোতি, ধোৰনাদীনি তীণিপি দ্ৰে ৰা কারাপেন্তস্স একেন ৰত্থুনা নিস্সগ্গিযং, ইতরেহি দুক্কটং. সচে পন ‘‘ধোৰা’’তি ৰুত্তা সব্বানিপি করোতি, ধোৰনপচ্চযাৰ আপত্তি. ‘‘ইমস্মিং চীৰরে যং কত্তব্বং, তং করোহী’’তি ৰদতো পন একৰাচায পাচিত্তিযেন সদ্ধিং দ্ৰে দুক্কটানি, ভিক্খুনিসঙ্ঘৰসেন একতোউপসম্পন্নায ধোৰাপেন্তস্স অনিস্সজ্জিত্ৰা পরিভুঞ্জন্তস্স, অঞ্ঞস্স ৰা সন্তকং নিসীদনপচ্চত্থরণং ৰা ধোৰাপেন্তস্স, ঞাতিকায অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিনো চেৰ, ৰেমতিকস্স চ দুক্কটং, অঞ্ঞাতিকায ঞাতিকসঞ্ঞিনোপি ৰেমতিকস্সাপি নিস্সগ্গিযং পাচিত্তিযমেৰ. ইতো পরং পন এৰরূপেসু ঠানেসু ‘‘তিকপাচিত্তিয’’ন্তি ৰক্খাম, সচে ঞাতিকায সহাযা অঞ্ঞাতিকা ‘‘ধোৰা’’তি অৰুত্তা ৰা ধোৰতি, অপরিভুত্তং ৰা অঞ্ঞং ৰা পরিক্খারং ধোৰতি, সিক্খমানসামণেরিযো ৰা ধোৰন্তি, অনাপত্তি, উম্মত্তকাদীনং অনাপত্তিযেৰ. পুরাণচীৰরতা, উপচারে ঠত্ৰা অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা আণাপনং, তস্সা ধোৰনাদীনি চাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সঞ্চরিত্তসমুট্ঠানং, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
পুরাণচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. চীৰরপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদৰণ্ণনা
পঞ্চমে অঞ্ঞাতিকাযাতিইদং ৰুত্তনযমেৰ, তস্মা ইতো পরং কত্থচি ন ৰিচারযিস্সাম. চীৰরন্তি ছন্নং অঞ্ঞতরং ৰিকপ্পনুপগং, এস নযো সব্বেসু চীৰরপ্পটিসংযুত্তসিক্খাপদেসু. যত্থ পন ৰিসেসো ভৰিস্সতি, তত্থ ৰক্খাম. পটিগ্গণ্হেয্যাতিএত্থ হত্থেন ৰা হত্থে দেতু, পাদমূলে ৰা ঠপেতু, ধম্মকথং কথেন্তস্স ৰত্থেসু খিপিযমানেসু উপচারং মুঞ্চিত্ৰাপি উপরি ৰা খিপতু, সচে সাদিযতি, পটিগ্গহিতমেৰ হোতি. যস্স কস্সচি পন অনুপসম্পন্নস্স হত্থে পেসিতং গণ্হিতুং ৰট্টতি, ‘‘পংসুকূলং গণ্হিস্সতী’’তি সঙ্কারকূটাদীসু ঠপিতম্পি পংসুকূলং অধিট্ঠহিত্ৰা গহেতুং ৰট্টতিযেৰ. অঞ্ঞত্র পারিৰত্তকাতি যং ‘‘অন্তমসো হরীটকক্খণ্ডম্পি দত্ৰা ৰা দস্সামী’’তি আভোগং কত্ৰা ৰা পারিৰত্তকং গণ্হাতি, তং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞং অন্তমসো ৰিকপ্পনুপগং পটপরিস্সাৰনম্পি গণ্হন্তস্স নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্র ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং অঞ্ঞাতিকায ভিক্খুনিযা হত্থতো পটিগ্গহিতং অঞ্ঞত্র পারিৰত্তকা নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৫১২) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.
রাজগহে উদাযিত্থেরং আরব্ভ চীৰরপ্পটিগ্গহণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র পারিৰত্তকা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, গহণত্থায হত্থপ্পসারণাদিপ্পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি, নিস্সজ্জিতব্বং, তিকপাচিত্তিযং, একতোউপসম্পন্নায ঞাতিকায চ অঞ্ঞাতিকসঞ্ঞিস্স ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. ৰিস্সাসগ্গাহে, তাৰকালিকে, পত্তত্থৰিকাদিম্হি চ অনধিট্ঠাতব্বপরিক্খারে, সিক্খমানসামণেরীনং হত্থতো গহণে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৰিকপ্পনুপগচীৰরতা, পারিৰত্তকাভাৰো, অঞ্ঞাতিকায হত্থতো গহণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সঞ্চরিত্তসমুট্ঠানং, কিরিযাকিরিযং, সেসং চতুত্থসদিসমেৰাতি.
চীৰরপ্পটিগ্গহণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৰণ্ণনা
ছট্ঠে গহপতিন্তি ভিক্খূসু অপব্বজিতমনুস্সং. গহপতানিন্তি ভিক্খুনীসু অপব্বজিতিত্থিং, এস নযো সব্বেসু গহপতিপ্পটিসংযুত্তেসু সিক্খাপদেসু. ৰিঞ্ঞাপেয্যাতি যাচেয্য ৰা যাচাপেয্য ৰা. অঞ্ঞত্র সমযাতি যো অচ্ছিন্নচীৰরো ৰা হোতি নট্ঠচীৰরো ৰা, তস্স তং সমযং ঠপেত্ৰা অঞ্ঞস্মিং ৰিঞ্ঞাপনপ্পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্থ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং অঞ্ঞত্র সমযা ৰিঞ্ঞাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৫২৪) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.
সাৰত্থিযং উপনন্দং আরব্ভ চীৰরৰিঞ্ঞাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং. ‘‘অঞ্ঞত্র সমযা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স চ দুক্কটং. সমযে ৰা ঞাতকপ্পৰারিতে ৰা ৰিঞ্ঞাপেন্তস্স, অঞ্ঞস্স ৰা ঞাতকপ্পৰারিতে তস্সেৰত্থায ৰিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৰিকপ্পনুপগচীৰরতা, সমযাভাৰো, অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৰাতি.
অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. ততুত্তরিসিক্খাপদৰণ্ণনা
সত্তমে তঞ্চেতি তং অচ্ছিন্নচীৰরং ৰা নট্ঠচীৰরং ৰা. অভিহট্ঠুন্তি অভীতি উপসগ্গো, হরিতুন্তি অত্থো, গণ্হিতুন্তি ৰুত্তং হোতি. পৰারেয্যাতি ইচ্ছাপেয্য, ইচ্ছং রুচিং উপ্পাদেয্য, ‘‘যাৰত্তকং ইচ্ছসি, তাৰত্তকং গণ্হাহী’’তি এৰং নিমন্তেয্যাতি অত্থো, যথা ৰা ‘‘নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতো’’তি (সু. নি. ৪২৬, ১১০৪; চূল়নি. জতুকণ্ণীমাণৰপুচ্ছানিদ্দেস ৬৭) এত্থ দিস্ৰাতি অত্থো, এৰমিধাপি ‘‘অভিহট্ঠুং পৰারেয্যা’’তি উপনেত্ৰা পুরতো ঠপেন্তো কাযেন ৰা, ‘‘অম্হাকং দুস্সকোট্ঠাগারতো যত্তকং ইচ্ছথ, তত্তকং গণ্হথা’’তি ৰদন্তো ৰাচায ৰা অভিহরিত্ৰা নিমন্তেয্যাতি অত্থো. সন্তরুত্তরপরমন্তি সঅন্তরং উত্তরং পরমং অস্স চীৰরস্সাতি সন্তরুত্তরপরমং, নিৰাসনেন সদ্ধিং পারুপনং উক্কট্ঠপরিচ্ছেদো অস্সাতি ৰুত্তং হোতি. ততো চীৰরং সাদিতব্বন্তি ততো অভিহটচীৰরতো এত্তকং চীৰরং গহেতব্বং, ন ততো পরং.
তত্রাযং ৰিনিচ্ছযো – যস্স অধিট্ঠিতচীৰরস্স তীণি নট্ঠানি, তেন দ্ৰে সাদিতব্বানি, একং নিৰাসেত্ৰা একং পারুপিত্ৰা অঞ্ঞং সভাগট্ঠানতো পরিযেসিতব্বং. যস্স দ্ৰে নট্ঠানি, তেন একং সাদিতব্বং. সচে পন পকতিযাৰ সন্তরুত্তরেন চরতি, দ্ৰে সাদিতব্বানি, এৰং একং সাদিযন্তেনেৰ সমো ভৰিস্সতি. যস্স তীসু একং নট্ঠং, কিঞ্চি ন সাদিতব্বং. যস্স পন দ্ৰীসু একং নট্ঠং, একং সাদিতব্বং. যস্স একংযেৰ হোতি, তঞ্চ নট্ঠং, দ্ৰে সাদিতব্বানি. ভিক্খুনিযা পন পঞ্চসু নট্ঠেসু দ্ৰে সাদিতব্বানি, চতূসু নট্ঠেসু একং সাদিতব্বং, তীসু নট্ঠেসু ন কিঞ্চি সাদিতব্বং, কো পন ৰাদো দ্ৰীসু ৰা একস্মিং ৰা. যেন কেনচি হি সন্তরুত্তরপরমতায ঠাতব্বং, ততো উত্তরি ৰিঞ্ঞাপনপ্পযোগে দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্থ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং ততুত্তরি ৰিঞ্ঞাপিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৫২৪) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.
সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে ভিক্খূ আরব্ভ বহুচীৰরৰিঞ্ঞাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. দ্ৰে চীৰরানি কত্ৰা ‘‘সেসকং আহরিস্সামী’’তি ৰত্ৰা গণ্হন্তস্স, ‘‘সেসকং তুয্হংযেৰ হোতূ’’তি ৰুত্তস্স, ন অচ্ছিন্ননট্ঠকারণা দিন্নং গণ্হন্তস্স, ৰুত্তনযেন ঞাতকপ্পৰারিতে ৰিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ততুত্তরিতা, অচ্ছিন্নাদিকারণতা, অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৰাতি.
ততুত্তরিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. উপক্খটসিক্খাপদৰণ্ণনা
অট্ঠমে ভিক্খুং পনেৰ উদ্দিস্সাতি ‘‘ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দস্সামী’’তি এৰং অপদিসিত্ৰা. চীৰরচেতাপন্নন্তি হিরঞ্ঞাদিকং চীৰরমূলং. উপক্খটং হোতীতি সজ্জিতং হোতি, সংহরিত্ৰা ঠপিতং. চেতাপেত্ৰাতি পরিৰত্তেত্ৰা, কারেত্ৰা ৰা কিণিত্ৰা ৰাতি অত্থো. চীৰরেন অচ্ছাদেস্সামীতি ৰোহারৰচনমেতং, ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দস্সামীতি অযং পনেত্থ অত্থো. তত্র চে সোতি যত্র সো গহপতি ৰা গহপতানী ৰা, তত্র সো ভিক্খু পুব্বে অপ্পৰারিতো উপসঙ্কমিত্ৰা চীৰরে ৰিকপ্পং আপজ্জেয্য চেতি অযমেত্থ পদসম্বন্ধো. ৰিকপ্পং আপজ্জেয্যাতি ৰিসিট্ঠকপ্পং অধিকৰিধানং আপজ্জেয্য. যথা পন তমাপজ্জতি, তং দস্সেতুং সাধু ৰতাতিআদিমাহ. তত্থ সাধূতি আযাচনে নিপাতো. ৰতাতি পরিৰিতক্কে. মন্তি অত্তানং নিদ্দিসতি. আযস্মাতি পরং আলপতি. এৰরূপং ৰা এৰরূপং ৰাতি আযতাদীসু অঞ্ঞতরং. কল্যাণকম্যতং উপাদাযাতি সুন্দরকামতং ৰিসিট্ঠকামতং চিত্তেন গহেত্ৰা, তস্স ‘‘আপজ্জেয্য চে’’তিইমিনা সম্বন্ধো, সচে পন এৰরূপং আপজ্জন্তস্স তস্স ৰচনেন যো পঠমং অধিপ্পেততো মূলং ৰড্ঢেত্ৰা সুন্দরতরং চেতাপেতি, তস্স পযোগে ভিক্খুনো দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. তত্থ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং পুব্বে অপ্পৰারিতং অঞ্ঞাতকং গহপতিকং উপসঙ্কমিত্ৰা ৰিকপ্পং আপন্নং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৫২৯) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং.
সাৰত্থিযং উপনন্দং আরব্ভ চীৰরে ৰিকপ্পং আপজ্জনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঞাতকে অঞ্ঞাতকসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. মহগ্ঘং চেতাপেতুকামং অপ্পগ্ঘং ৰা, এতেনেৰ মূলেন ‘‘অঞ্ঞং এৰরূপং ৰা দেহী’’তি ৰদন্তস্স, ৰুত্তনযেন ঞাতকপ্পৰারিতে ৰিঞ্ঞাপেন্তস্স, অত্তনো ধনেন গণ্হন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. চীৰরে ভিয্যোকম্যতা, অঞ্ঞাতকৰিঞ্ঞত্তি, তায চ পটিলাভোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৰাতি.
উপক্খটসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৰণ্ণনা
নৰমে ইমিনাৰ নযেন অত্থো ৰেদিতব্বো. ইদঞ্হি পুরিমস্স অনুপঞ্ঞত্তিসদিসং, কেৰলং তত্থ একস্স পীল়া কতা, ইধ দ্ৰিন্নং, অযমেত্থ ৰিসেসো, সেসং সব্বং পুরিমসদিসমেৰ. যথা চ দ্ৰিন্নং, এৰং বহূনং পীল়ং কত্ৰা গণ্হতোপি আপত্তি ৰেদিতব্বা. নিস্সজ্জনৰিধানে চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং পুব্বে অপ্পৰারিতে অঞ্ঞাতকে গহপতিকে উপসঙ্কমিত্ৰা ৰিকপ্পং আপন্নং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৫৩৪) ইমিনা নযেন ৰচনভেদো ঞাতব্বোতি.
দুতিযউপক্খটসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. রাজসিক্খাপদৰণ্ণনা
দসমে রাজভোগ্গোতি রাজতো ভোগ্গং ভুঞ্জিতব্বং অস্স অত্থীতি রাজভোগ্গো, ‘‘রাজভোগো’’তিপি পাঠো, রাজতো ভোগো অস্স অত্থীতি অত্থো. চীৰরচেতাপন্নন্তি হিরঞ্ঞাদিকং অকপ্পিযং. পহিণেয্যাতি পেসেয্য. ইমিনাতিআদি আগমনসুদ্ধিং দস্সেতুং ৰুত্তং. সচে হি ‘‘ইদং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দেহী’’তি পেসেয্য, আগমনস্স অসুদ্ধত্তা অকপ্পিযৰত্থুং আরব্ভ ভিক্খুনা কপ্পিযকারকোপি নিদ্দিসিতব্বো ন ভৰেয্য. আভতন্তি আনীতং. ন খো মযন্তিআদি ইদং কপ্পিযৰসেন আভতম্পি চীৰরমূলং ঈদিসেন দূতৰচনেন অকপ্পিযং হোতি, তস্মা তং পটিক্খিপিতব্বন্তি দস্সেতুং ৰুত্তং. সুৰণ্ণং রজতং কহাপণো মাসকোতি ইমানি হি চত্তারি নিস্সগ্গিযৰত্থূনি, মুত্তা মণি ৰেল়ুরিযো সঙ্খো সিলা পৰাল়ং লোহিতঙ্কো মসারগল্লং সত্ত ধঞ্ঞানি দাসিদাসখেত্তৰত্থুপুপ্ফারামফলারামাদযোতি ইমানি দুক্কটৰত্থূনি চ অত্তনো ৰা চেতিযসঙ্ঘগণপুগ্গলানং ৰা অত্থায সম্পটিচ্ছিতুং ন ৰট্টন্তি, তস্মা তং সাদিতুং ন ৰট্টতীতি দস্সনত্থং ‘‘ন খো ময’’ন্তিআদি ৰুত্তং.
চীৰরঞ্চ খো মযং পটিগ্গণ্হামাতি ইদং পন অত্তানং উদ্দিস্স আভতত্তা ৰত্তুং ৰট্টতি, তস্মা ৰুত্তং. কালেনাতি যুত্তপত্তকালেন, যদা নো অত্থো হোতি, তদা কপ্পিযং চীৰরং পটিগ্গণ্হামাতি অত্থো. ৰেয্যাৰচ্চকরোতি কপ্পিযকারকো. নিদ্দিসিতব্বোতিইদং ‘‘অত্থি পনাযস্মতো কোচি ৰেয্যাৰচ্চকরো’’তি কপ্পিযৰচনেন ৰুত্তত্তা অনুঞ্ঞাতং. সচে পন দূতো ‘‘কো ইমং গণ্হাতী’’তি ৰা ‘‘কস্স দেমী’’তি ৰা ৰদতি, ন নিদ্দিসিতব্বো. আরামিকো ৰা উপাসকো ৰাতিইদং সারুপ্পতায ৰুত্তং, ঠপেত্ৰা পন পঞ্চ সহধম্মিকে যো কোচি কপ্পিযকারকো ৰট্টতি. এসো খো, আৰুসোতিইদং ভিক্খুস্স কপ্পিযৰচনদস্সনত্থং ৰুত্তং, এৰমেৰ হি ৰত্তব্বং, ‘‘এতস্স দেহী’’তিআদি ন ৰত্তব্বং. সঞ্ঞত্তো সো মযাতি আণত্তো সো মযা, যথা তুম্হাকং চীৰরেন অত্থে সতি চীৰরং দস্সতি, এৰং ৰুত্তোতি অত্থো. দূতেন হি এৰং আরোচিতেযেৰ তং চোদেতুং ৰট্টতি, নেৰ তস্স হত্থে দত্ৰা গতমত্তকারণেন. সচে পন ‘‘অযং ৰেয্যাৰচ্চকরো’’তি সম্মুখা নিদ্দিট্ঠো হোতি, দূতো চ সম্মুখা এৰ তস্স হত্থে চেতাপন্নং দত্ৰা ‘‘থেরস্স চীৰরং কিণিত্ৰা দেহী’’তি গচ্ছতি, এৰং ‘‘সঞ্ঞত্তো সো মযা’’তি অৰুত্তেপি চোদেতুং ৰট্টতি. সচে পন দূতো গচ্ছন্তোৰ ‘‘অহং তস্স হত্থে দস্সামি, তুম্হে চীৰরং গণ্হেয্যাথা’’তি ভিক্খুনো ৰত্ৰা ৰা গচ্ছতি, অঞ্ঞং ৰা পেসেত্ৰা আরোচাপেতি, এৰং সতি ইতরম্পি চোদেতুং ৰট্টতিযেৰ. দেসনামত্তমেৰ চেতং ‘‘দূতেনা’’তি. যোপি অত্তনা আহরিত্ৰা এৰং পটিপজ্জতি, তস্মিম্পি ইদমেৰ লক্খণং. অত্থো মে, আৰুসো, চীৰরেনাতি চোদনালক্খণনিদস্সনমেতং. সচে হি ৰাচায চোদেতি, ইদং ৰা ৰচনং যায কাযচি ভাসায এতস্স অত্থো ৰা ৰত্তব্বো, ‘‘দেহি মে, আহর মে’’তিআদিনা নযেন পন ৰত্তুং ন ৰট্টতি. অভিনিপ্ফাদেয্যাতি এৰং ৰচীভেদং কত্ৰা তিক্খত্তুং চোদযমানো পটিলাভৰসেন সাধেয্য. ইচ্চেতং কুসলন্তি এতং সুন্দরং.
ছক্খত্তুপরমন্তি ভাৰনপুংসকৰচনমেতং. ছক্খত্তুপরমঞ্হি তেন চীৰরং উদ্দিস্স তুণ্হীভূতেন ঠাতব্বং, ন নিসীদিতব্বং, ন আমিসং পটিগ্গহেতব্বং, ন ধম্মো ভাসিতব্বো. ‘‘কিংকারণা আগতোসী’’তি ৰুত্তে পন ‘‘জানাহি, আৰুসো’’তি এত্তকমেৰ ৰত্তব্বং. সচে নিসজ্জাদীনি করোতি, ঠানং ভঞ্জতি, আগতকারণং ৰিনাসেতি, ইদং কাযেন চোদনায লক্খণদস্সনত্থং ৰুত্তং. এত্থ চ উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেন তিস্সন্নং চোদনানং ছন্নঞ্চ ঠানানং অনুঞ্ঞাতত্তা চোদনায দিগুণং ঠানং অনুঞ্ঞাতং হোতি, তস্মা সচে চোদেতিযেৰ, ন তিট্ঠতি, ছ চোদনাযো লব্ভন্তি. সচে তিট্ঠতিযেৰ, ন চোদেতি, দ্ৰাদস ঠানানি লব্ভন্তি. সচে উভযং করোতি, একায চোদনায দ্ৰে ঠানানি হাপেতব্বানি. তত্থ যো একদিৰসমেৰ পুনপ্পুনং গন্ত্ৰা ছক্খত্তুং চোদেতি, সকিংযেৰ ৰা গন্ত্ৰা ‘‘অত্থো মে, আৰুসো, চীৰরেনা’’তি ছক্খত্তুং ৰদতি, তথা একদিৰসমেৰ পুনপ্পুনং গন্ত্ৰা দ্ৰাদসক্খত্তুং তিট্ঠতি, সকিংযেৰ ৰা গন্ত্ৰা তত্র তত্র ঠানে তিট্ঠতি, সোপি সব্বচোদনাযো সব্বট্ঠানানি চ ভঞ্জতি, কো পন ৰাদো নানাদিৰসেসু এৰং করোন্তস্সাতি অযমেত্থ ৰিনিচ্ছযো. যে পন কপ্পিযকারকে দাযকো সযমেৰ গন্ত্ৰা নিসীদতি তে সতক্খত্তুম্পি চোদেতুং ৰট্টতি. যো পন উভোহি পি অনিদ্দিট্ঠো মুখৰেৰটিককপ্পিযকারকো চ পরম্মুখকপ্পিযকারকো চ, সো ন কিঞ্চি ৰত্তব্বো, এৰং ইধ দসপি কপ্পিযকারকা দস্সিতা হোন্তি.
ততো চে উত্তরীতি ৰুত্তচোদনাঠানপরিমাণতো উত্তরি. নিস্সগ্গিযন্তি উত্তরি ৰাযামমানস্স সব্বপ্পযোগেসু দুক্কটং, পটিলাভেন নিস্সগ্গিযং হোতি. এত্থ চ ‘‘ইদং মে, ভন্তে, চীৰরং অতিরেকতিক্খত্তুং চোদনায অতিরেকছক্খত্তুং ঠানেন অভিনিপ্ফাদিতং নিস্সগ্গিয’’ন্তি (পারা. ৫৩৯) ইমিনা নযেন নিস্সজ্জনৰিধানং ৰেদিতব্বং. যতস্স চীৰরচেতাপন্নং আভতন্তি যতো রাজতো ৰা রাজভোগ্গতো ৰা অস্স ভিক্খুনো চীৰরচেতাপন্নং আনীতং, ‘‘যত্ৰস্সা’’তিপি পাঠো, অযমেৰ অত্থো. তত্থাতি তস্স রঞ্ঞো ৰা রাজভোগ্গস্স ৰা সন্তিকং, সমীপত্থে হি ইদং ভুম্মৰচনং. ন তং তস্স ভিক্খুনো কিঞ্চি অত্থং অনুভোতীতি তং চেতাপন্নং তস্স ভিক্খুনো অপ্পমত্তকম্পি কম্মং ন নিপ্ফাদেতি. যুঞ্জন্তাযস্মন্তো সকন্তি আযস্মন্তো অত্তনো সন্তকং ধনং পাপুণন্তু. মা ৰো সকং ৰিনস্সাতি তুম্হাকং সন্তকং মা ৰিনস্সতু. অযং তত্থ সামীচীতি অযং তত্থ অনুধম্মতা লোকুত্তরধম্মং অনুগতা, ৰত্তধম্মতাতি অত্থো, তস্মা এৰং অকরোন্তো ৰত্তভেদে দুক্কটং আপজ্জতি.
সাৰত্থিযং উপনন্দং আরব্ভ ‘‘অজ্জুণ্হো, ভন্তে, আগমেহী’’তি (পারা. ৫৩৭) ৰুচ্চমানো নাগমেসি, তস্মিং ৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনকেসু চোদনাঠানেসু অতিরেকসঞ্ঞিনো ৰেমতিকস্স ৰা দুক্কটং. অচোদনায লদ্ধে, সামিকেহি চোদেত্ৰা দিন্নে, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. কপ্পিযকারকস্স ভিক্খুনো নিদ্দিট্ঠভাৰো, দূতেন অপ্পিততা, ততুত্তরিৰাযামো, তেন ৰাযামেন পটিলাভোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি চতুত্থসদিসানেৰাতি.
রাজসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চীৰরৰগ্গো পঠমো.