৮. দুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা
অট্ঠমে দুট্ঠো দোসোতি দূসিতো চেৰ দূসকো চ. উপ্পন্নে হি দোসে পুগ্গলো তেন দোসেন দূসিতো হোতি, পকতিভাৰং জহাপিতো, তস্মা ‘‘দুট্ঠো’’তি ৰুচ্চতি. পরঞ্চ দূসেতি ৰিনাসেতি, তস্মা ‘‘দোসো’’তি ৰুচ্চতি. ইতি ‘‘দুট্ঠো দোসো’’তি একস্সেৰেতং পুগ্গলস্স আকারনানত্তেন নিদস্সনং. অপ্পতীতোতি নপ্পতীতো, পীতিসুখাদীহি ৰিৰজ্জিতো, ন অভিসটোতি অত্থো. অমূলকেনাতি যং চোদকেন চুদিতকম্হি পুগ্গলে অদিট্ঠং অস্সুতং অপরিসঙ্কিতং, ইদং এতেসং দস্সনসৰনপরিসঙ্কাসঙ্খাতানং মূলানং অভাৰতো অমূলকং নাম. তং পন সো আপন্নো ৰা হোতু, অনাপন্নো ৰা, এতং ইধ অপ্পমাণং. এত্থ চ অদিট্ঠং নাম অত্তনো পসাদচক্খুনা ৰা দিব্বচক্খুনা ৰা অদিট্ঠং, অস্সুতং নাম তথেৰ কেনচি ৰুচ্চমানং ন সুতং, অপরিসঙ্কিতং নাম অত্তনো ৰা পরস্স ৰা দিট্ঠসুতমুতৰসেন চেতসা অপরিসঙ্কিতং, ইতি এৰরূপেন অমূলকেন. পারাজিকেনাতি ভিক্খুনো অনুরূপেসু একূনৰীসতিযা অঞ্ঞতরেন, পদভাজনে (পারা. ৩৮৬) পন পারাজিকুদ্দেসে আগতানেৰ গহেত্ৰা ‘‘চতুন্নং অঞ্ঞতরেনা’’তি ৰুত্তং. অনুদ্ধংসেয্যাতি ধংসেয্য ৰিদ্ধংসেয্য পধংসেয্য অভিভৰেয্য. তং পন অনুদ্ধংসনং যস্মা অত্তনা চোদেন্তোপি পরেন চোদাপেন্তোপি করোতি, তস্মাস্স পদভাজনে ‘‘চোদেতি ৰা চোদাপেতি ৰা’’তি ৰুত্তং. তত্থ ৰত্থুসন্দস্সনা আপত্তিসন্দস্সনা সংৰাসপ্পটিক্খেপো সামীচিপ্পটিক্খেপোতি সঙ্খেপতো চতস্সো চোদনা. তাসু ৰত্থুসন্দস্সনা নাম ‘‘ত্ৰং মেথুনং ধম্মং পটিসেৰী’’তিআদিনা নযেন পৰত্তা. আপত্তিসন্দস্সনা নাম ‘‘ত্ৰং মেথুনধম্মাপত্তিং আপন্নো’’তিআদিনা নযেন পৰত্তা. সংৰাসপ্পটিক্খেপো নাম ‘‘নত্থি তযা সদ্ধিং উপোসথো ৰা পৰারণা ৰা সঙ্ঘকম্মং ৰা’’তি এৰং পৰত্তো. এত্তাৰতা পন সীসং ন এতি, ‘‘অস্সমণোসী’’তিআদীহি ৰচনেহি সদ্ধিং ঘটিতেযেৰ সীসং এতি. সামীচিপ্পটিক্খেপো নাম অভিৰাদনপচ্চুট্ঠানঅঞ্জলিকম্মসামীচিকম্মবীজনিকম্মাদীনং অকরণং, তং পটিপাতিযা ৰন্দনাদীনি করোতো একস্স অকত্ৰা সেসানং করণকালে ৰেদিতব্বং. এত্তাৰতা চ চোদনা নাম হোতি, আপত্তি পন সীসং ন এতি. ‘‘কস্মা মম ৰন্দনাদীনি ন করোসী’’তি পুচ্ছিতে পন ‘‘অস্সমণোসী’’তিআদিৰচনেহি সদ্ধিং ঘটিতেযেৰ সীসং এতি, তস্মা যো ভিক্খু ভিক্খুং সমীপে ঠত্ৰা ‘‘ত্ৰং মেথুনং ধম্মং পটিসেৰী’’তি ৰা ‘‘অস্সমণোসী’’তি ৰা আদীহি ৰচনেহি হত্থমুদ্দায এৰ ৰা এতমত্থং দীপেন্তো সযং ৰা চোদেতি, গহট্ঠপব্বজিতেসু ৰা অঞ্ঞতরেন চোদাপেতি, অযং অনুদ্ধংসেতি নাম. অপ্পেৰ নাম নং ইমম্হা ব্রহ্মচরিযা চাৰেয্যন্তি অপি এৰ নাম নং পুগ্গলং ইমম্হা সেট্ঠচরিযা অপনেয্যং. ‘‘সাধু ৰতস্স সচাহং ইমং পুগ্গলং ইমম্হা ব্রহ্মচরিযা চাৰেয্য’’ন্তি ইমিনা অধিপ্পাযেন অনুদ্ধংসেয্যাতি ৰুত্তং হোতি. এতেন একং চাৰনাধিপ্পাযং গহেত্ৰা অৰসেসা অক্কোসাধিপ্পাযো কম্মাধিপ্পাযো ৰুট্ঠানাধিপ্পাযো উপোসথট্ঠপনাধিপ্পাযো পৰারণট্ঠপনাধিপ্পাযো অনুৰিজ্জনাধিপ্পাযো ধম্মকথাধিপ্পাযোতি সত্ত অধিপ্পাযা পটিক্খিত্তা হোন্তি. ততো অপরেন সমযেনাতি যস্মিং সমযে অনুদ্ধংসিতো হোতি, ততো অঞ্ঞস্মিং সমযে. সমনুগ্গাহীযমানো ৰাতি অনুৰিজ্জকেন কিং তে দিট্ঠন্তিআদিনা নযেন অনুৰিজ্জিযমানো উপপরিক্খিযমানো. অসমনুগ্গাহীযমানো ৰাতি দিট্ঠাদীসু কেনচি ৰত্থুনাৰা অনুৰিজ্জকাদীসু যেন কেনচি পুগ্গলেন ৰা অৰুচ্চমানো. ইমেসং পন পদানং পরতো ‘‘ভিক্খু চ দোসং পতিট্ঠাতী’’তি ইমিনা সম্বন্ধো. ইদঞ্হি ৰুত্তং হোতি – এৰং সমনুগ্গাহীযমানো ৰা অসমনুগ্গাহীযমানো ৰা ভিক্খু চ দোসং পতিট্ঠাতি পটিচ্চ তিট্ঠতি পটিজানাতি, সঙ্ঘাদিসেসোতি. ইদঞ্চ অমূলকভাৰস্স পাকটকালদস্সনত্থং ৰুত্তং. আপত্তিং পন অনুদ্ধংসিতক্খণেযেৰ আপজ্জতি. অমূলকঞ্চেৰ তং অধিকরণং হোতীতি এত্থ পন দিট্ঠমূলাদীনং অভাৰেন অমূলকং, সমথেহি অধিকরণীযভাৰেন অধিকরণং. যঞ্হি অধিকিচ্চ আরব্ভ পটিচ্চ সন্ধায সমথা পৰত্তন্তি, তং অধিকরণং. ইধ পন পারাজিকসঙ্খাতং আপত্তাধিকরণমেৰ অধিপ্পেতং. যদি হি তং অধিকরণং দিট্ঠাদীহি মূলেহি অমূলকঞ্চেৰ হোতি, অযং চোদেতুং আগতো ভিক্খু চ দোসং পতিট্ঠাতি পটিচ্চ তিট্ঠতি, ‘‘তুচ্ছকং মযা ভণিত’’ন্তিআদীনি (পারা. ৩৮৬) ৰদন্তো পটিজানাতি, তস্স ভিক্খুনো অনুদ্ধংসিতক্খণেযেৰ সঙ্ঘাদিসেসোতি, অযং সিক্খাপদস্স পদানুক্কমেন অত্থো.
রাজগহে মেত্তিযভূমজকে ভিক্খূ আরব্ভ অমূলকেন পারাজিকেন অনুদ্ধংসনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, কতূপসম্পদং সুদ্ধং ৰা অসুদ্ধং ৰা পুগ্গলং যেন পারাজিকেন চোদেতি, তং ‘‘অযং অনজ্ঝাপন্নো’’তি ঞত্ৰা চাৰনাধিপ্পাযেন ‘‘করোতু মে আযস্মা ওকাসং, অহং তং ৰত্তুকামো’’তি এৰং ওকাসং অকারেত্ৰা চোদেন্তস্স সচে সো তঙ্খণেযেৰ জানাতি ‘‘মং চোদেতী’’তি, ৰাচায ৰাচায সঙ্ঘাদিসেসো চেৰ দুক্কটঞ্চ. ওকাসং কারেত্ৰা চোদেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসোযেৰ. হত্থমুদ্দায সম্মুখা চোদেন্তস্সাপি এসেৰ নযো. পরম্মুখা চোদেন্তস্স পন সীসং ন এতি. অত্তনা সমীপে ঠত্ৰা অঞ্ঞং ভিক্খুং আণাপেতি, সো তস্স ৰচনেন তং চোদেতি, চোদাপকস্সেৰ ৰুত্তনযেন আপত্তিযো. অথ সোপি ‘‘মযা দিট্ঠং সুতং অত্থী’’তি চোদেতি, দ্ৰিন্নম্পি জানানং তথেৰ আপত্তিযো. অক্কোসাধিপ্পাযেন পন ওকাসং অকারেত্ৰা ৰদন্তস্স ৰুত্তনযেনেৰ পাচিত্তিযঞ্চেৰ দুক্কটঞ্চ. ওকাসং কারেত্ৰা ৰদন্তস্স পাচিত্তিযমেৰ. কম্মাধিপ্পাযেন অসম্মুখা সত্তৰিধম্পি কম্মং করোন্তস্স দুক্কটমেৰ. ৰুট্ঠানাধিপ্পাযেন ‘‘ত্ৰং ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো, তং পটিকরোহী’’তি ৰদন্তস্স, উপোসথং ৰা পৰারণং ৰা ঠপেন্তস্স চ ওকাসকম্মং নত্থি, ঠপনক্খেত্তং পন জানিতব্বং, অনুৰিজ্জকস্সাপি ওসটে ৰত্থুস্মিং ‘‘অত্থেতং তৰা’’তি অনুৰিজ্জনাধিপ্পাযেন ৰদন্তস্স ওকাসকম্মং নত্থি, ধম্মকথিকস্সাপি ‘‘যো ইদঞ্চ ইদঞ্চ করোতি, অযং অস্সমণো’’তিআদিনা নযেন অনোদিসকং ধম্মং কথেন্তস্স ওকাসকম্মং নত্থি. সচে পন ওদিস্স নিযমেত্ৰা ‘‘অসুকো চ অসুকো চ অস্সমণো অনুপাসকো’’তি কথেতি, আসনতো ওরুয্হ আপত্তিং দেসেত্ৰা গন্তব্বং. উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি, সীলৰিপত্তি, যং চোদেতি ৰা চোদাপেতি ৰা, তস্স ‘‘উপসম্পন্নো’’তি সঙ্খ্যুপগমনং, তস্মিং সুদ্ধসঞ্ঞিতা, যেন পারাজিকেন চোদেতি, তস্স দিট্ঠাদিৰসেন অমূলকতা, চাৰনাধিপ্পাযেন সম্মুখাচোদনা, তস্স তঙ্খণৰিজাননন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি. ৰেদনা পনেত্থ দুক্খাযেৰাতি.
দুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.