সঙ্ঘাদিসেসকণ্ডো
ইমে খো পনাতি ইদানি ৰত্তব্বানং অভিমুখীকরণং. আযস্মন্তোতি সন্নিপতিতানং পিযৰচনেন আলপনং. তেরসাতি গণনপরিচ্ছেদো. সঙ্ঘাদিসেসাতি এৰংনামকা. ধম্মাতি আপত্তিযো. উদ্দেসং আগচ্ছন্তীতি সরূপেন উদ্দিসিতব্বতং আগচ্ছন্তি, ন নিদানে ৰিয ‘‘যস্স সিযা আপত্তী’’তি সাধারণৰচনমত্তেন.
১. সুক্কৰিস্সট্ঠিসিক্খাপদৰণ্ণনা
সংৰিজ্জতি চেতনা অস্সাতি সঞ্চেতনা, সঞ্চেতনাৰ সঞ্চেতনিকা, সঞ্চেতনা ৰা অস্স অত্থীতি সঞ্চেতনিকা. সুক্কৰিস্সট্ঠীতি সুক্কস্স ৰিস্সট্ঠি, রাগূপত্থম্ভাদীসু যেন কেনচি অঙ্গজাতে কম্মঞ্ঞতং পত্তে আরোগ্যাদীসু যংকিঞ্চি অপদিসিত্ৰা অজ্ঝত্তরূপাদীসু যত্থ কত্থচি মোচনস্সাদচেতনায নিমিত্তে উপক্কমন্তস্স আসযধাতুনানত্ততো নীলাদিৰসেন (পারা. ২৩৯-২৪০) দসৰিধেসু সুক্কেসু যস্স কস্সচি সুক্কস্স ঠানা চাৰনাতি অত্থো. অঞ্ঞত্র সুপিনন্তাতি যা সুপিনে সুক্কৰিস্সট্ঠি হোতি, তং ঠপেত্ৰা. সঙ্ঘাদিসেসোতি যা অঞ্ঞত্র সুপিনন্তা সঞ্চেতনিকা সুক্কৰিস্সট্ঠি, অযং সঙ্ঘাদিসেসো নাম আপত্তিনিকাযোতি অত্থো. ৰচনত্থো পনেত্থ সঙ্ঘো আদিম্হি চেৰ সেসে চ ইচ্ছিতব্বো অস্সাতি সঙ্ঘাদিসেসো. কিং ৰুত্তং হোতি – ইমং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠাতুকামস্স যং তং আপত্তিৰুট্ঠানং, তস্স আদিম্হি চেৰ পরিৰাসদানত্থায, আদিতো সেসে মজ্ঝে মানত্তদানত্থায মূলায পটিকস্সনেন ৰা সহ মানত্তদানত্থায, অৰসানে অব্ভানত্থায চ সঙ্ঘো ইচ্ছিতব্বো, ন হেত্থ একম্পি কম্মং ৰিনা সঙ্ঘেন সক্কা কাতুং. ইতি সঙ্ঘো আদিম্হি চেৰ সেসে চ ইচ্ছিতব্বো অস্সাতি সঙ্ঘাদিসেসোতি.
সাৰত্থিযং সেয্যসকং আরব্ভ উপক্কমিত্ৰা অসুচিমোচনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অঞ্ঞত্র সুপিনন্তা’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং. সচে পন পরেন অত্তনো অঙ্গজাতে উপক্কমং কারেত্ৰা মোচাপেতি, আপজ্জতিযেৰ. চেতেত্ৰা অন্তমসো আকাসে কটিকম্পনেনপি নিমিত্তে উপক্কমন্তস্স সচে ন মুচ্চতি, থুল্লচ্চযং. সচে পন অন্তমসো যং একা খুদ্দকমক্খিকা পিৰেয্য, তত্তকম্পি ঠানতো মুচ্চতি, দকসোতং অনোতিণ্ণেপি সঙ্ঘাদিসেসো. ঠানতো পন চুতং অৰস্সমেৰ দকসোতং ওতরতি, তস্মা ‘‘দকসোতং ওতিণ্ণমত্তে বহি নিক্খন্তে ৰা অনিক্খন্তে ৰা সঙ্ঘাদিসেসো’’তি (পারা. অট্ঠ. ২.২৩৭) অট্ঠকথাসু ৰুত্তং. অনুপক্কমন্তস্স চ, অমোচনাধিপ্পাযস্স চ, সুপিনং পস্সন্তস্স চ, উম্মত্তকাদীনঞ্চ মুত্তেপি অনাপত্তি. সীলৰিপত্তি, চেতনা, উপক্কমো, মুচ্চনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমপারাজিকে ৰুত্তসদিসানেৰাতি.
সুক্কৰিস্সট্ঠিসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. কাযসংসগ্গসিক্খাপদৰণ্ণনা
দুতিযে ওতিণ্ণোতি যক্খাদীহি ৰিয সত্তা অন্তো উপ্পজ্জন্তেন রাগেন ৰা ওতিণ্ণো, কূপাদীনি ৰিয সত্তা অসমপেক্খিত্ৰা রজ্জনীযে ঠানে রজ্জন্তো সযং ৰা রাগং ওতিণ্ণো, কাযসংসগ্গরাগসমঙ্গিস্সেতং অধিৰচনং. ৰিপরিণতেন চিত্তেনাতি পরিসুদ্ধভৰঙ্গসন্ততিসঙ্খাতং পকতিং ৰিজহিত্ৰা অঞ্ঞথা পৰত্তেন, ৰিরূপং ৰা পরিণতেন যথা পরিৰত্তমানং ৰিরূপং হোতি, এৰং ৰুত্তরাগৰসেন পরিৰত্তেত্ৰা ঠিতেন চিত্তেনাতি অত্থো. মাতুগামেন সদ্ধিন্তি তদহুজাতাযপি জীৰমানকমনুস্সিত্থিযা সদ্ধিং. কাযসংসগ্গং সমাপজ্জেয্যাতি হত্থগ্গহণাদিকআযসম্পযোগং কাযমিস্সীভাৰং সমাপজ্জেয্য. হত্থগ্গাহং ৰাতিআদি পনস্স ৰিত্থারেন অত্থদস্সনং. তত্থ হত্থো নাম কপ্পরতো পট্ঠায যাৰ অগ্গনখা. ৰেণী নাম ৰিনন্ধিত্ৰা ৰা অৰিনন্ধিত্ৰা ৰা সুদ্ধকেসেহি ৰা নীলাদিৰণ্ণসুত্তকুসুমকহাপণমালাসুৰণ্ণচীরকমুত্তাৰল়িআদীসু অঞ্ঞতরমিস্সেহি ৰা কতকেসকলাপস্সেতং অধিৰচনং. ৰেণিগ্গহণেন চেত্থ কেসাপি গহিতাযেৰ সদ্ধিং লোমেহি. ইতি ৰুত্তলক্খণস্স হত্থস্স গহণং হত্থগ্গাহো, ৰেণিযা গহণং ৰেণিগ্গাহো. অৰসেসস্স সরীরস্স পরামসনং অঞ্ঞতরস্স ৰা অঞ্ঞতরস্স ৰা অঙ্গস্স পরামসনং নাম. যো তং হত্থগ্গাহং ৰা ৰেণিগ্গাহং ৰা অঞ্ঞতরস্স ৰা অঞ্ঞতরস্স ৰা অঙ্গস্স পরামসনং সমাপজ্জেয্য, তস্স সঙ্ঘাদিসেসো নাম আপত্তিনিকাযো হোতীতি.
সাৰত্থিযং উদাযিত্থেরং আরব্ভ কাযসংসগ্গসমাপজ্জনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ইত্থিযা ইত্থিসঞ্ঞিনো অন্তমসো লোমেন লোমং ফুসন্তস্সাপি, ইত্থিযা ৰা ফুসিযমানস্স সেৰনাধিপ্পাযেন ৰাযমিত্ৰা ফস্সং পটিজানন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসো. একেন পন হত্থেন গহেত্ৰা দুতিযেন হত্থেন দিৰসম্পি তত্থ তত্থ ফুসন্তস্স একাৰ আপত্তি, অগ্গহেত্ৰা ফুসন্তো পন সচে সীসতো যাৰ পাদা, তাৰ কাযতো হত্থং অমোচেন্তোযেৰ ফুসতি, একাৰ আপত্তি, পঞ্চন্নং অঙ্গুলীনং একতো গহণেপি একাযেৰ. সচে পন নানিত্থীনং পঞ্চঙ্গুলিযো একতো গণ্হাতি, পঞ্চ আপত্তিযো. ইত্থিযা ৰেমতিকস্স, পণ্ডকপুরিসতিরচ্ছানগতসঞ্ঞিস্স চ থুল্লচ্চযং, তথা কাযেন কাযপ্পটিবদ্ধেন, অমনুস্সিত্থিপণ্ডকেহি চ সদ্ধিং কাযসংসগ্গেপি. মনুস্সিত্থিযা পন কাযপ্পটিবদ্ধেন কাযপ্পটিবদ্ধাদীসু, পুরিসকাযফুসনাদীসু চ দুক্কটং. ইত্থিযা ফুসিযমানস্স সেৰনাধিপ্পাযস্সাপি কাযেন অৰাযমিত্ৰা ফস্সং পটিজানন্তস্স, মোক্খাধিপ্পাযেন ইত্থিং ফুসন্তস্স, অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, অসাদিযন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সীলৰিপত্তি, মনুস্সিত্থী, ইত্থিসঞ্ঞিতা, কাযসংসগ্গরাগো, তেন রাগেন ৰাযামো, হত্থগ্গাহাদিসমাপজ্জনন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমপারাজিকে ৰুত্তসদিসানেৰাতি.
কাযসংসগ্গসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. দুট্ঠুল্লৰাচাসিক্খাপদৰণ্ণনা
ততিযে ওতিণ্ণতা চ ৰিপরিণতচিত্ততা চ দুট্ঠুল্লৰাচস্সাদরাগৰসেন ৰেদিতব্বা. মাতুগামন্তি দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লসংলক্খণসমত্থং মনুস্সিত্থিং. দুট্ঠুল্লাহিৰাচাহীতি ৰচ্চমগ্গপস্সাৰমগ্গেমেথুনধম্মপ্পটিসংযুত্তাহি ৰাচাহি. ওভাসেয্যাতি অৰভাসেয্য, ৰণ্ণাৰণ্ণযাচনআযাচনপুচ্ছনপটিপুচ্ছনআচিক্খণানুসাসনঅক্কোসনৰসেন নানপ্পকারং অসদ্ধম্মৰচনং ৰদেয্য. যথা তন্তি এত্থ ন্তি নিপাতমত্তং, যথা যুৰা যুৰতিন্তি অত্থো. এতেন ওভাসনে নিরাসঙ্কভাৰং দস্সেতি. মেথুনুপসংহিতাহীতিইদং দুট্ঠুল্লৰাচায সিখাপত্তলক্খণদস্সনং. সঙ্ঘাদিসেসোতি দ্ৰিন্নং মগ্গানং ৰসেন ৰণ্ণাৰণ্ণেহি ৰা মেথুনযাচনাদীহি ৰা ‘‘সিখরণীসি, সংভিন্নাসি, উভতোব্যঞ্জনকাসী’’তি ইমেসু তীসু অঞ্ঞতরেন অক্কোসৰচনেন ৰা মাতুগামং ওভাসন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসো নাম আপত্তিনিকাযো হোতীতি.
সাৰত্থিযং উদাযিত্থেরং আরব্ভ দুট্ঠুল্লৰাচাহি ওভাসনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ইত্থিযা ইত্থিসঞ্ঞিনো অন্তমসো হত্থমুদ্দাযপি ৰুত্তনযেন ওভাসন্তস্স সচে সা তমত্থং তস্মিংযেৰ খণে জানাতি, সঙ্ঘাদিসেসো. পণ্ডকে থুল্লচ্চযং. তস্মিংযেৰ ইত্থিসঞ্ঞিনো দুক্কটং. পুনপ্পুনং ওভাসন্তস্স, সম্বহুলা চ ইত্থিযো একৰাচায ওভাসন্তস্স ৰাচাগণনায চেৰ ইত্থিগণনায চ আপত্তিযো. সচে যং ইত্থিং ওভাসতি, সা ন জানাতি, থুল্লচ্চযং. অধক্খকং উব্ভজাণুমণ্ডলং আদিস্স ৰণ্ণাদিভণনেপি থুল্লচ্চযং. পণ্ডকে দুক্কটং, উব্ভক্খকং অধোজাণুমণ্ডলং কাযপ্পটিবদ্ধঞ্চ আদিস্স ৰণ্ণাদিভণনে সব্বত্থ দুক্কটং. অত্থধম্মঅনুসাসনিপুরেক্খারানং উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সীলৰিপত্তি, মনুস্সিত্থী, ইত্থিসঞ্ঞিতা, দুট্ঠুল্লৰাচস্সাদরাগো, তেন রাগেন ওভাসনং, তঙ্খণৰিজাননন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. অদিন্নাদানসমুট্ঠানং, কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দ্ৰিৰেদনন্তি.
দুট্ঠুল্লৰাচাসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. অত্তকামসিক্খাপদৰণ্ণনা
চতুত্থে ওতিণ্ণতা চ ৰিপরিণতচিত্ততা চ অত্তকামপারিচরিযাৰসেন ৰেদিতব্বা. মাতুগামস্স সন্তিকেতি দুট্ঠুল্লোভাসনে ৰুত্তপ্পকারায ইত্থিযা সমীপে. অত্তকামপারিচরিযাযাতি মেথুনধম্মসঙ্খাতেন কামেন পারিচরিযা কামপারিচরিযা, অত্তনো অত্থায কামপারিচরিযা অত্তকামপারিচরিযা, অত্তনা ৰা কামিতা ইচ্ছিতাতি অত্তকামা, সযং মেথুনরাগৰসেন পত্থিতাতি অত্থো, অত্তকামা চ সা পারিচরিযা চাতি অত্তকামপারিচরিযা, তস্সা অত্তকামপারিচরিযায. ৰণ্ণং ভাসেয্যাতি গুণং আনিসংসং পকাসেয্য. এতদগ্গন্তিআদি তস্সা অত্তকামপারিচরিযায ৰণ্ণভাসনাকারনিদস্সনং. তত্রাযং পদসম্বন্ধৰসেনেৰ সঙ্খেপত্থো – যা মাদিসং পাণাতিপাতাদীহি ৰিরহিতত্তা সীলৰন্তং মেথুনধম্মা ৰিরহিতত্তা ব্রহ্মচারিং তদুভযেনাপি কল্যাণধম্মং এতেন ধম্মেন পরিচরেয্য অভিরমেয্য, তস্সা এৰং মাদিসং পরিচরন্তিযা যা অযং পারিচরিযা নাম, এতদগ্গং পারিচরিযানন্তি. মেথুনুপসংহিতেন সঙ্ঘাদিসেসোতি এৰং অত্তকামপারিচরিযায ৰণ্ণং ভাসন্তো চ ‘‘অরহসি ত্ৰং ময্হং মেথুনধম্মং দাতু’’ন্তিআদিনা মেথুনপ্পটিসংযুত্তেনেৰ ৰচনেন যো ভাসেয্য, তস্স সঙ্ঘাদিসেসো.
সাৰত্থিযং উদাযিত্থেরং আরব্ভ অত্তকামপারিচরিযায ৰণ্ণভাসনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, ইত্থিযা ইত্থিসঞ্ঞিনো অন্তমসো হত্থমুদ্দাযপি ৰুত্তনযেনেৰ অত্তকামপারিচরিযায ৰণ্ণং ভাসন্তস্স সচে সা তমত্থং তস্মিংযেৰ খণে জানাতি, সঙ্ঘাদিসেসো. নো চে জানাতি, থুল্লচ্চযং. পণ্ডকে পণ্ডকসঞ্ঞিনোপি থুল্লচ্চযং. তস্মিংযেৰ ইত্থিসঞ্ঞিনো দুক্কটং. চীৰরাদীহি ৰত্থুকামেহি পারিচরিযায ৰণ্ণং ভাসন্তস্স উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সীলৰিপত্তি, মনুস্সিত্থী, ইত্থিসঞ্ঞিতা, অত্তকামপারিচরিযায রাগো, তেন রাগেন ৰণ্ণভণনং, তঙ্খণৰিজাননন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি দুট্ঠুল্লোভাসনে ৰুত্তসদিসানেৰাতি.
অত্তকামসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. সঞ্চরিত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা
পঞ্চমে সঞ্চরিত্তন্তি ইত্থিপুরিসানং অন্তরে সংচরণভাৰং. সমাপজ্জেয্যাতি সম্মা পটিগ্গণ্হনৰীমংসনপচ্চাহরণানি করোন্তো আপজ্জেয্য. ইত্থিযা ৰাতিআদি সমাপজ্জনাকারদস্সনং. তত্থ ইত্থিযা ৰা পুরিসমতিন্তি পুরিসেন ৰা তস্স মাতাপিতাদীহি ৰা পেসিতো পুরিসস্স মতিং অধিপ্পাযং ইত্থিযা আরোচেয্যাতি অত্থো. পুরিসস্স ৰা ইত্থিমতিন্তি ইত্থিযা ৰা তস্সা মাতাপিতাদীহি ৰা পেসিতো ইত্থিযা মতিং অধিপ্পাযং পুরিসস্স আরোচেয্যাতি অত্থো. জাযত্তনে ৰা জারত্তনে ৰাতি জাযভাৰে ৰা জারভাৰে ৰা. পুরিসস্স হি মতিং ইত্থিযা আরোচেন্তো জাযত্তনে আরোচেতি, ইত্থিযা মতিং পুরিসস্স আরোচেন্তো জারত্তনে আরোচেতি. অপিচ পুরিসস্সেৰ মতিং ইত্থিযা আরোচেন্তো জাযত্তনে ৰা আরোচেতি নিবদ্ধভরিযভাৰে, জারত্তনে ৰা মিচ্ছাচারভাৰে, তেনেৰস্স পদভাজনে (পারা. ৩০২) ‘‘জাযত্তনে ৰাতি জাযা ভৰিস্সসি, জারত্তনে ৰাতি জারী ভৰিস্সসী’’তি ৰুত্তং. এতেনেৰ উপাযেন ইত্থিযা মতিং পুরিসস্স আরোচনেপি ‘‘পতি ভৰিস্সসি, জারো ভৰিস্সসী’’তি ৰত্তব্বতা ৰেদিতব্বা. অন্তমসো তঙ্খণিকাযপীতি সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন যা অযং তঙ্খণে মুহুত্তমত্তে সংৰসিতব্বতো ‘‘তঙ্খণিকা’’তি ৰুচ্চতি, মুহুত্তিকাতি অত্থো. তস্সাপি ‘‘মুহুত্তিকা ভৰিস্সসী’’তি এৰং পুরিসস্স মতিং আরোচেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসো, এতেনেৰ উপাযেন ‘‘মুহুত্তিকো ভৰিস্সসী’’তি এৰং পুরিসস্স ইত্থিমতিং আরোচেন্তোপি সঙ্ঘাদিসেসং আপজ্জতীতি ৰেদিতব্বো.
সাৰত্থিযং উদাযিত্থেরং আরব্ভ সঞ্চরিত্তসমাপজ্জনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ‘‘অন্তমসো তঙ্খণিকাযপী’’তি অযমেত্থ অনুপঞ্ঞত্তি, সাধারণপঞ্ঞত্তি, ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, ৰীমংসতি, অন্তেৰাসিং পচ্চাহরাপেতী’’তিইমিনা (পারা. ৩৩৮) নযেন সাণত্তিকং, অঞ্ঞত্র নালংৰচনীযায যায কাযচি ইত্থিযা অন্তমসো মাতুযাপি পুরিসমতিং আরোচেন্তো ‘‘হোহি কির ভরিযা ধনক্কীতা’’তি ৰত্তুকামো সচেপি ছন্দৰাসিনীআদীসু অঞ্ঞতরাকারেন আরোচেত্ৰা তায ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিতেপি অসম্পটিচ্ছিতেপি পুন আগন্ত্ৰা যেন পহিতো, তস্স তং পৰত্তিং আরোচেতি, সঙ্ঘাদিসেসং আপজ্জতি. সা পন তস্স ভরিযা হোতু ৰা, মা ৰা, অকারণমেতং. সচেপি যস্সা সন্তিকং পেসিতো, তং অদিস্ৰা অঞ্ঞতরস্স অৰস্সারোচনকস্স ‘‘আরোচেহী’’তি ৰত্ৰা পচ্চাহরতি, আপজ্জতিযেৰ. ‘‘মাতুরক্খিতং ব্রূহী’’তি পেসিতস্স পন গন্ত্ৰা অঞ্ঞং পিতুরক্খিতাদীসু অঞ্ঞতরং ৰদন্তস্স ৰিসঙ্কেতং হোতি, পুরিসস্স ৰা ইত্থিযা ৰা ৰচনং ‘‘সাধূ’’তি কাযেন ৰা ৰাচায ৰা উভযেন ৰা পটিগ্গণ্হিত্ৰা তস্সা ইত্থিযা ৰা পুরিসস্স ৰা আরোচেত্ৰা ৰা আরোচাপেত্ৰা ৰা পুন যেন পেসিতো, তস্স তং পৰত্তিং সযং আরোচেন্তস্স ৰা অঞ্ঞেন আরোচাপেন্তস্স ৰা সঙ্ঘাদিসেসো. এত্তাৰতা হি ‘‘পটিগ্গণ্হাতি, ৰীমংসতি, পচ্চাহরতী’’তিইদং অঙ্গত্তযং সম্পাদিতমেৰ হোতি, ইতো পন যেহি কেহিচি দ্ৰীহি অঙ্গেহি, পণ্ডকে চ অঙ্গত্তযেনাপি থুল্লচ্চযং. একেন দুক্কটং. সঙ্ঘস্স ৰা চেতিযস্স ৰা গিলানস্স ৰা কিচ্চেন গচ্ছন্তস্স, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি.
সীলৰিপত্তি, যেসু সঞ্চরিত্তং সমাপজ্জতি, তেসং মনুস্সজাতিকতা, ন নালংৰচনীযতা,
পটিগ্গণ্হনৰীমংসনপচ্চাহরণানীতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. ছসমুট্ঠানং, পণ্ণত্তিং ৰা অলংৰচনীযভাৰং ৰা অজানন্তস্স কাযৰিকারেন সাসনং গহেত্ৰা তথেৰ ৰীমংসিত্ৰা তথেৰ পচ্চাহরন্তস্স কাযতো সমুট্ঠাতি. ‘‘ইত্থন্নামা আগমিস্সতি, তস্সা চিত্তং জানেয্যাথা’’তি কেনচি ৰুত্তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা তং আগতং ৰত্ৰা পুন তস্মিং পুরিসে আগতে আরোচেন্তস্স কাযেন কিঞ্চি অকতত্তা ৰাচতো সমুট্ঠাতি. ৰাচায ‘‘সাধূ’’তি সাসনং গহেত্ৰা অঞ্ঞেন করণীযেন তস্সা ঘরং গন্ত্ৰা অঞ্ঞত্থ ৰা গমনকালে তং দিস্ৰা ৰচীভেদেন ৰীমংসিত্ৰা পুনপি অঞ্ঞেনেৰ কারণেন ততো অপক্কম্ম কদাচিদেৰ তং পুরিসং দিস্ৰা আরোচেন্তস্সাপি ৰাচতো সমুট্ঠাতি. পণ্ণত্তিং অজানন্তস্স পন খীণাসৰস্সাপি পিতুৰচনেন গন্ত্ৰা অলংৰচনীযং মাতরম্পি ‘‘এহি মে পিতরং উপট্ঠাহী’’তি ৰত্ৰা পচ্চাহরন্তস্স কাযৰাচতো সমুট্ঠাতি. ইমানি তীণি অচিত্তকসমুট্ঠানানি. তদুভযং পন জানিত্ৰা এতেহেৰ তীহি নযেহি সমাপজ্জন্তস্স তানেৰ তীণি তদুভযজাননচিত্তেন সচিত্তকানি হোন্তি, কিরিযং, নোসঞ্ঞাৰিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, কুসলাদিৰসেন চেত্থ তীণি চিত্তানি, সুখাদিৰসেন তিস্সো ৰেদনাতি.
সঞ্চরিত্তসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. কুটিকারসিক্খাপদৰণ্ণনা
ছট্ঠে সঞ্ঞাচিকায পনাতি এত্থ সঞ্ঞাচিকা নাম সযং পৰত্তিতযাচনা ৰুচ্চতি, তস্মা সঞ্ঞাচিকাযাতি অত্তনো যাচনাযাতি ৰুত্তং হোতি, সযং যাচিতকেহি উপকরণেহীতি অত্থো. এত্থ চ যংকিঞ্চি পরপরিগ্গহিতকং মূলচ্ছেদৰসেন যাচিতুং ন ৰট্টতি, তাৰকালিকং পন ৰট্টতি. সহাযত্থায কম্মকরণত্থায ‘‘পুরিসং দেথা’’তি ৰত্তুং ৰট্টতি, পুরিসত্তকরম্পি যাচিতুং ৰট্টতি, পুরিসত্তকরো নাম ৰড্ঢকিআদিনা পুরিসেন কাতব্বং হত্থকম্মং. তং ‘‘পুরিসত্তকরং দেহী’’তি ৰা ‘‘হত্থকম্মং দেহী’’তি ৰা ৰত্ৰা যাচিতুং ৰট্টতি. হত্থকম্মং নাম কিঞ্চি ৰত্থু ন হোতি, তস্মা ‘‘কিং, ভন্তে, আগতত্থা’’তি পুচ্ছিতে ৰা অপুচ্ছিতে ৰা যাচিতুং ৰট্টতি, ৰিঞ্ঞত্তিপচ্চযা দোসো নত্থি, মিগলুদ্দকাদযো পন সককম্মং ন যাচিতব্বা. কুটিন্তি উল্লিত্তাদীসু অঞ্ঞতরং. তত্থ উল্লিত্তা নাম ঠপেত্ৰা থম্ভতুলাপিট্ঠসঙ্ঘাটৰাতপানধূমচ্ছিদ্দাদিভেদং অলেপোকাসং অৰসেসে লেপোকাসে কুট্টেহি সদ্ধিং ঘটেত্ৰা ছদনস্স অন্তো সুধায ৰা মত্তিকায ৰা লিত্তা. অৰলিত্তা নাম তথেৰ ৰুত্তনযেনেৰ ছদনস্স বহি লিত্তা. উল্লিত্তাৰলিত্তা নাম তথেৰ ছদনস্স অন্তো চ বহি চ লিত্তা. কারযমানেনাতি সযং ৰা করোন্তেন, আণত্তিযা ৰা কারাপেন্তেন. অসামিকন্তি কারেতা দাযকেন ৰিরহিতং. অত্তুদ্দেসন্তি ‘‘ময্হং ৰাসাগারং এসা’’তি এৰং অত্তা উদ্দেসো এতিস্সাতি অত্তুদ্দেসা, তং অত্তুদ্দেসং. পমাণিকা কারেতব্বাতি পমাণযুত্তা কারেতব্বা. তত্রিদং পমাণন্তি তস্সা কুটিযা ইদং পমাণং. দীঘসোতি দীঘতো. দ্ৰাদস ৰিদত্থিযো সুগতৰিদত্থিযাতিএত্থ সুগতৰিদত্থি নাম ইদানি মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স তিস্সো ৰিদত্থিযো, ৰড্ঢকিহত্থেন দিযড্ঢো হত্থো হোতি. মিনন্তেন পন কুটিযা বহিকুট্টে পঠমং দিন্নং মহামত্তিকপরিযন্তং অগ্গহেত্ৰা থুসপিণ্ডপরিযন্তেন দ্ৰাদস ৰিদত্থিযো মিনেতব্বা, সচে থুসপিণ্ডকেন অনত্থিকো হোতি, মহামত্তিকলেপেনেৰ নিট্ঠাপেতি, স্ৰেৰ পরিচ্ছেদো. তিরিযন্তি ৰিত্থারতো. সত্তন্তরাতি কুট্টস্স বহিঅন্তং অগ্গহেত্ৰা অব্ভন্তরিমেন অন্তেন সত্ত সুগতৰিদত্থিযো পমাণন্তি ৰুত্তং হোতি. এত্থ চ কেসগ্গমত্তম্পি দীঘতো হাপেত্ৰা তিরিযং, তিরিযতো ৰা হাপেত্ৰা দীঘং ৰড্ঢেতুং ন ৰট্টতি, কো পন ৰাদো উভতোৰড্ঢনে. যা পন দীঘতো সট্ঠিহত্থাপি হোতি, তিরিযতো তিহত্থা ৰা ঊনকচতুহত্থা ৰা, যত্থ পমাণযুত্তো মঞ্চো ইতো চিতো চ ন পরিৰট্টতি, পচ্ছিমকোটিযা চতুহত্থৰিত্থারা ন হোতি, অযং কুটিসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি, তস্মা ৰট্টতি. ভিক্খূ অভিনেতব্বা ৰত্থুদেসনাযাতি যস্মিং পদেসে কুটিং কারেতুকামো হোতি, তং সোধেত্ৰা পদভাজনে (পারা. ৩৪৯) ৰুত্তনযেন সঙ্ঘং তিক্খত্তুং যাচিত্ৰা সব্বে ৰা সঙ্ঘপরিযাপন্না সঙ্ঘেন ৰা সম্মতা দ্ৰে তযো ভিক্খূ তত্থ ৰত্থুদেসনত্থায নেতব্বা. তেহি ভিক্খূহি ৰত্থু দেসেতব্বং অনারম্ভং সপরিক্কমনন্তি তেহি ভিক্খূহি কিপিল্লিকাদীনং আসযাদীহি তেরসহি, পুব্বণ্ণাপরণ্ণনিস্সিতাদীহি সোল়সহি উপদ্দৰেহি ৰিরহিতত্তা অনারম্ভং, দ্ৰীহি ৰা চতূহি ৰা বলিবদ্ধেহি যুত্তেন সকটেন একং চক্কং নিব্বোদকপতনট্ঠানে একং বহি কত্ৰা আৰিজ্ঝিতুং সক্কুণেয্যতায সপরিক্কমনন্তি সল্লক্খেত্ৰা সচে সঙ্ঘপহোনকা হোন্তি, তত্থেৰ, নো চে, সঙ্ঘমজ্ঝং গন্ত্ৰা তেন ভিক্খুনা যাচিতেহি ঞত্তিদুতিযেন কম্মেন ৰত্থু দেসেতব্বং. সারম্ভে চেতিআদি পটিপক্খনযেন ৰেদিতব্বং.
আল়ৰিযং আল়ৰিকে ভিক্খূ আরব্ভ সঞ্ঞাচিকায কুটিকরণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অসাধারণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, ‘‘অদেসিতৰত্থুকং পমাণাতিক্কন্তং কুটিং কারেস্সামী’’তি উপকরণত্থং অরঞ্ঞং গমনতো পট্ঠায সব্বপযোগেসু দুক্কটং, ‘‘ইদানি দ্ৰীহি পিণ্ডেহি নিট্ঠানং গমিস্সতী’’তি তেসু পঠমপিণ্ডদানে থুল্লচ্চযং, দুতিযদানেন লেপে ঘটিতে সচে অদেসিতৰত্থুকা এৰ ৰা পমাণাতিক্কন্তা এৰ ৰা হোতি, একো সঙ্ঘাদিসেসো, দ্ৰে চ দুক্কটানি. উভযৰিপ্পন্না, দ্ৰে সঙ্ঘাদিসেসা, দ্ৰে চ দুক্কটানি. সচে পন দ্ৰারবন্ধং ৰা ৰাতপানং ৰা অট্ঠপেত্ৰাৰ মত্তিকায লিম্পতি, ঠপিতে চ তস্মিং লেপো ন ঘটিযতি, রক্খতি তাৰ. পুন লিম্পন্তস্স পন ঘটিতমত্তে সঙ্ঘাদিসেসো. সচে তং ঠপিযমানং পঠমদিন্নলেপেন সদ্ধিং নিরন্তরমেৰ হুত্ৰা তিট্ঠতি, পঠমমেৰ সঙ্ঘাদিসেসো. কেৰলং সারম্ভায দুক্কটং, তথা অপরিক্কমনায. ৰিপ্পকতং কুটিং অঞ্ঞস্স দদতো চ, ভূমিং সমং কত্ৰা ভিন্দন্তস্স চ, লেণগুহাতিণকুটিপণ্ণচ্ছদনগেহেসু অঞ্ঞতরং কারেন্তস্স, কুটিম্পি অঞ্ঞস্স ৰাসত্থায, ৰাসাগারং ঠপেত্ৰা উপোসথাগারাদীসু অঞ্ঞতরত্থায কারেন্তস্স চ উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সীলৰিপত্তি, উল্লিত্তাদীনং অঞ্ঞতরতা, হেট্ঠিমপমাণসম্ভৰো, অদেসিতৰত্থুকতা, পমাণাতিক্কন্ততা, অত্তুদ্দেসিকতা, ৰাসাগারতা, লেপঘটনাতি ইমানেত্থ ছ ৰা সত্ত ৰা অঙ্গানি. ছসমুট্ঠানং, কিরিযঞ্চ, কিরিযাকিরিযঞ্চ. ইদঞ্হি ৰত্থুং দেসাপেত্ৰা পমাণাতিক্কন্তং ৰা করোতো কিরিযতো সমুট্ঠাতি, অদেসাপেত্ৰা করোতো কিরিযাকিরিযতো সমুট্ঠাতি. সেসমেত্থ সঞ্চরিত্তে ৰুত্তসদিসমেৰাতি.
কুটিকারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. ৰিহারকারসিক্খাপদৰণ্ণনা
সত্তমে মহল্লকন্তি সসামিকভাৰেন সঞ্ঞাচিতকুটিতো মহন্তভাৰো এতস্স অত্থীতি মহল্লকো, যস্মা ৰা ৰত্থুং দেসাপেত্ৰা পমাণাতিক্কমেনাপি কাতুং ৰট্টতি, তস্মা পমাণমহন্ততাযপি মহল্লকো, তং মহল্লকং. যস্মা পনস্স তং পমাণমহন্তত্তং সসামিকত্তাৰ লব্ভতি, তস্মা তদত্থদস্সনত্থং ‘‘মহল্লকো নাম ৰিহারো সসামিকো ৰুচ্চতী’’তি এৰমস্স পদভাজনে (পারা. ৩৬৭) ৰুত্তং. সেসং সব্বং কুটিকারসিক্খাপদে ৰুত্তসদিসং, সসামিকভাৰমত্তমেৰ হি ৰিসেসো.
কোসম্বিযং ছন্নত্থেরং আরব্ভ চেতিযরুক্খং ছেদাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তভাৰো, অকিরিযমত্ততো সমুট্ঠানভাৰো, একসঙ্ঘাদিসেসতা চ এত্থ ৰিসেসো.
ৰিহারকারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. দুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা
অট্ঠমে দুট্ঠো দোসোতি দূসিতো চেৰ দূসকো চ. উপ্পন্নে হি দোসে পুগ্গলো তেন দোসেন দূসিতো হোতি, পকতিভাৰং জহাপিতো, তস্মা ‘‘দুট্ঠো’’তি ৰুচ্চতি. পরঞ্চ দূসেতি ৰিনাসেতি, তস্মা ‘‘দোসো’’তি ৰুচ্চতি. ইতি ‘‘দুট্ঠো দোসো’’তি একস্সেৰেতং পুগ্গলস্স আকারনানত্তেন নিদস্সনং. অপ্পতীতোতি নপ্পতীতো, পীতিসুখাদীহি ৰিৰজ্জিতো, ন অভিসটোতি অত্থো. অমূলকেনাতি যং চোদকেন চুদিতকম্হি পুগ্গলে অদিট্ঠং অস্সুতং অপরিসঙ্কিতং, ইদং এতেসং দস্সনসৰনপরিসঙ্কাসঙ্খাতানং মূলানং অভাৰতো অমূলকং নাম. তং পন সো আপন্নো ৰা হোতু, অনাপন্নো ৰা, এতং ইধ অপ্পমাণং. এত্থ চ অদিট্ঠং নাম অত্তনো পসাদচক্খুনা ৰা দিব্বচক্খুনা ৰা অদিট্ঠং, অস্সুতং নাম তথেৰ কেনচি ৰুচ্চমানং ন সুতং, অপরিসঙ্কিতং নাম অত্তনো ৰা পরস্স ৰা দিট্ঠসুতমুতৰসেন চেতসা অপরিসঙ্কিতং, ইতি এৰরূপেন অমূলকেন. পারাজিকেনাতি ভিক্খুনো অনুরূপেসু একূনৰীসতিযা অঞ্ঞতরেন, পদভাজনে (পারা. ৩৮৬) পন পারাজিকুদ্দেসে আগতানেৰ গহেত্ৰা ‘‘চতুন্নং অঞ্ঞতরেনা’’তি ৰুত্তং. অনুদ্ধংসেয্যাতি ধংসেয্য ৰিদ্ধংসেয্য পধংসেয্য অভিভৰেয্য. তং পন অনুদ্ধংসনং যস্মা অত্তনা চোদেন্তোপি পরেন চোদাপেন্তোপি করোতি, তস্মাস্স পদভাজনে ‘‘চোদেতি ৰা চোদাপেতি ৰা’’তি ৰুত্তং. তত্থ ৰত্থুসন্দস্সনা আপত্তিসন্দস্সনা সংৰাসপ্পটিক্খেপো সামীচিপ্পটিক্খেপোতি সঙ্খেপতো চতস্সো চোদনা. তাসু ৰত্থুসন্দস্সনা নাম ‘‘ত্ৰং মেথুনং ধম্মং পটিসেৰী’’তিআদিনা নযেন পৰত্তা. আপত্তিসন্দস্সনা নাম ‘‘ত্ৰং মেথুনধম্মাপত্তিং আপন্নো’’তিআদিনা নযেন পৰত্তা. সংৰাসপ্পটিক্খেপো নাম ‘‘নত্থি তযা সদ্ধিং উপোসথো ৰা পৰারণা ৰা সঙ্ঘকম্মং ৰা’’তি এৰং পৰত্তো. এত্তাৰতা পন সীসং ন এতি, ‘‘অস্সমণোসী’’তিআদীহি ৰচনেহি সদ্ধিং ঘটিতেযেৰ সীসং এতি. সামীচিপ্পটিক্খেপো নাম অভিৰাদনপচ্চুট্ঠানঅঞ্জলিকম্মসামীচিকম্মবীজনিকম্মাদীনং অকরণং, তং পটিপাতিযা ৰন্দনাদীনি করোতো একস্স অকত্ৰা সেসানং করণকালে ৰেদিতব্বং. এত্তাৰতা চ চোদনা নাম হোতি, আপত্তি পন সীসং ন এতি. ‘‘কস্মা মম ৰন্দনাদীনি ন করোসী’’তি পুচ্ছিতে পন ‘‘অস্সমণোসী’’তিআদিৰচনেহি সদ্ধিং ঘটিতেযেৰ সীসং এতি, তস্মা যো ভিক্খু ভিক্খুং সমীপে ঠত্ৰা ‘‘ত্ৰং মেথুনং ধম্মং পটিসেৰী’’তি ৰা ‘‘অস্সমণোসী’’তি ৰা আদীহি ৰচনেহি হত্থমুদ্দায এৰ ৰা এতমত্থং দীপেন্তো সযং ৰা চোদেতি, গহট্ঠপব্বজিতেসু ৰা অঞ্ঞতরেন চোদাপেতি, অযং অনুদ্ধংসেতি নাম. অপ্পেৰ নাম নং ইমম্হা ব্রহ্মচরিযা চাৰেয্যন্তি অপি এৰ নাম নং পুগ্গলং ইমম্হা সেট্ঠচরিযা অপনেয্যং. ‘‘সাধু ৰতস্স সচাহং ইমং পুগ্গলং ইমম্হা ব্রহ্মচরিযা চাৰেয্য’’ন্তি ইমিনা অধিপ্পাযেন অনুদ্ধংসেয্যাতি ৰুত্তং হোতি. এতেন একং চাৰনাধিপ্পাযং গহেত্ৰা অৰসেসা অক্কোসাধিপ্পাযো কম্মাধিপ্পাযো ৰুট্ঠানাধিপ্পাযো উপোসথট্ঠপনাধিপ্পাযো পৰারণট্ঠপনাধিপ্পাযো অনুৰিজ্জনাধিপ্পাযো ধম্মকথাধিপ্পাযোতি সত্ত অধিপ্পাযা পটিক্খিত্তা হোন্তি. ততো অপরেন সমযেনাতি যস্মিং সমযে অনুদ্ধংসিতো হোতি, ততো অঞ্ঞস্মিং সমযে. সমনুগ্গাহীযমানো ৰাতি অনুৰিজ্জকেন কিং তে দিট্ঠন্তিআদিনা নযেন অনুৰিজ্জিযমানো উপপরিক্খিযমানো. অসমনুগ্গাহীযমানো ৰাতি দিট্ঠাদীসু কেনচি ৰত্থুনাৰা অনুৰিজ্জকাদীসু যেন কেনচি পুগ্গলেন ৰা অৰুচ্চমানো. ইমেসং পন পদানং পরতো ‘‘ভিক্খু চ দোসং পতিট্ঠাতী’’তি ইমিনা সম্বন্ধো. ইদঞ্হি ৰুত্তং হোতি – এৰং সমনুগ্গাহীযমানো ৰা অসমনুগ্গাহীযমানো ৰা ভিক্খু চ দোসং পতিট্ঠাতি পটিচ্চ তিট্ঠতি পটিজানাতি, সঙ্ঘাদিসেসোতি. ইদঞ্চ অমূলকভাৰস্স পাকটকালদস্সনত্থং ৰুত্তং. আপত্তিং পন অনুদ্ধংসিতক্খণেযেৰ আপজ্জতি. অমূলকঞ্চেৰ তং অধিকরণং হোতীতি এত্থ পন দিট্ঠমূলাদীনং অভাৰেন অমূলকং, সমথেহি অধিকরণীযভাৰেন অধিকরণং. যঞ্হি অধিকিচ্চ আরব্ভ পটিচ্চ সন্ধায সমথা পৰত্তন্তি, তং অধিকরণং. ইধ পন পারাজিকসঙ্খাতং আপত্তাধিকরণমেৰ অধিপ্পেতং. যদি হি তং অধিকরণং দিট্ঠাদীহি মূলেহি অমূলকঞ্চেৰ হোতি, অযং চোদেতুং আগতো ভিক্খু চ দোসং পতিট্ঠাতি পটিচ্চ তিট্ঠতি, ‘‘তুচ্ছকং মযা ভণিত’’ন্তিআদীনি (পারা. ৩৮৬) ৰদন্তো পটিজানাতি, তস্স ভিক্খুনো অনুদ্ধংসিতক্খণেযেৰ সঙ্ঘাদিসেসোতি, অযং সিক্খাপদস্স পদানুক্কমেন অত্থো.
রাজগহে মেত্তিযভূমজকে ভিক্খূ আরব্ভ অমূলকেন পারাজিকেন অনুদ্ধংসনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, সাণত্তিকং, কতূপসম্পদং সুদ্ধং ৰা অসুদ্ধং ৰা পুগ্গলং যেন পারাজিকেন চোদেতি, তং ‘‘অযং অনজ্ঝাপন্নো’’তি ঞত্ৰা চাৰনাধিপ্পাযেন ‘‘করোতু মে আযস্মা ওকাসং, অহং তং ৰত্তুকামো’’তি এৰং ওকাসং অকারেত্ৰা চোদেন্তস্স সচে সো তঙ্খণেযেৰ জানাতি ‘‘মং চোদেতী’’তি, ৰাচায ৰাচায সঙ্ঘাদিসেসো চেৰ দুক্কটঞ্চ. ওকাসং কারেত্ৰা চোদেন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসোযেৰ. হত্থমুদ্দায সম্মুখা চোদেন্তস্সাপি এসেৰ নযো. পরম্মুখা চোদেন্তস্স পন সীসং ন এতি. অত্তনা সমীপে ঠত্ৰা অঞ্ঞং ভিক্খুং আণাপেতি, সো তস্স ৰচনেন তং চোদেতি, চোদাপকস্সেৰ ৰুত্তনযেন আপত্তিযো. অথ সোপি ‘‘মযা দিট্ঠং সুতং অত্থী’’তি চোদেতি, দ্ৰিন্নম্পি জানানং তথেৰ আপত্তিযো. অক্কোসাধিপ্পাযেন পন ওকাসং অকারেত্ৰা ৰদন্তস্স ৰুত্তনযেনেৰ পাচিত্তিযঞ্চেৰ দুক্কটঞ্চ. ওকাসং কারেত্ৰা ৰদন্তস্স পাচিত্তিযমেৰ. কম্মাধিপ্পাযেন অসম্মুখা সত্তৰিধম্পি কম্মং করোন্তস্স দুক্কটমেৰ. ৰুট্ঠানাধিপ্পাযেন ‘‘ত্ৰং ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো, তং পটিকরোহী’’তি ৰদন্তস্স, উপোসথং ৰা পৰারণং ৰা ঠপেন্তস্স চ ওকাসকম্মং নত্থি, ঠপনক্খেত্তং পন জানিতব্বং, অনুৰিজ্জকস্সাপি ওসটে ৰত্থুস্মিং ‘‘অত্থেতং তৰা’’তি অনুৰিজ্জনাধিপ্পাযেন ৰদন্তস্স ওকাসকম্মং নত্থি, ধম্মকথিকস্সাপি ‘‘যো ইদঞ্চ ইদঞ্চ করোতি, অযং অস্সমণো’’তিআদিনা নযেন অনোদিসকং ধম্মং কথেন্তস্স ওকাসকম্মং নত্থি. সচে পন ওদিস্স নিযমেত্ৰা ‘‘অসুকো চ অসুকো চ অস্সমণো অনুপাসকো’’তি কথেতি, আসনতো ওরুয্হ আপত্তিং দেসেত্ৰা গন্তব্বং. উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি, সীলৰিপত্তি, যং চোদেতি ৰা চোদাপেতি ৰা, তস্স ‘‘উপসম্পন্নো’’তি সঙ্খ্যুপগমনং, তস্মিং সুদ্ধসঞ্ঞিতা, যেন পারাজিকেন চোদেতি, তস্স দিট্ঠাদিৰসেন অমূলকতা, চাৰনাধিপ্পাযেন সম্মুখাচোদনা, তস্স তঙ্খণৰিজাননন্তি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি. ৰেদনা পনেত্থ দুক্খাযেৰাতি.
দুট্ঠদোসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. অঞ্ঞভাগিযসিক্খাপদৰণ্ণনা
নৰমে অঞ্ঞভাগিযস্সাতিআদীসু অঞ্ঞভাগস্স ইদং, অঞ্ঞভাগো ৰা অস্স অত্থীতি অঞ্ঞভাগিযং. অধিকরণন্তি আধারো ৰেদিতব্বো, ৰত্থু অধিট্ঠানন্তি ৰুত্তং হোতি. যো হি সো অট্ঠুপ্পত্তিযং ‘‘দব্বো মল্লপুত্তো নামা’’তি ছগলকো ৰুত্তো. সো য্ৰাযং আযস্মতো দব্বস্স মল্লপুত্তস্স ভাগো কোট্ঠাসো পক্খো মনুস্সজাতি চেৰ ভিক্খুভাৰো চ, ততো অঞ্ঞস্স ভাগস্স কোট্ঠাসস্স পক্খস্স হোতি তিরচ্ছানজাতিযা চেৰ ছগলকভাৰস্স চ, সো ৰা অঞ্ঞভাগো অস্স অত্থি, তস্মা অঞ্ঞভাগিযসঙ্খ্যং লভতি. যস্মা চ তেসং ‘‘ইমং মযং দব্বং মল্লপুত্তং নাম করোমা’’তি ৰদন্তানং তস্স নামকরণসঞ্ঞায আধারো ৰত্থু অধিট্ঠানং, তস্মা ‘‘অধিকরণ’’ন্তি ৰেদিতব্বো. তঞ্হি সন্ধায ‘‘সচ্চং কির তুম্হে, ভিক্খৰে, দব্বং মল্লপুত্তং অঞ্ঞভাগিযস্স অধিকরণস্সা’’তিআদি (পারা. ৩৯১) ৰুত্তং. ন ৰিৰাদাধিকরণাদীসু অঞ্ঞতরং, কস্মা? অসম্ভৰতো. ন হি মেত্তিযভূমজকা চতুন্নং অধিকরণানং কস্সচি অঞ্ঞভাগিযস্স অধিকরণস্স কিঞ্চিদেসং লেসমত্তং উপ্পাদিযিংসু, ন চ চতুন্নং অধিকরণানং লেসো নাম অত্থি. জাতিলেসাদযো হি পুগ্গলানংযেৰ লেসা ৰুত্তা, ন ৰিৰাদাধিকরণাদীনং. তঞ্চ ‘‘দব্বো মল্লপুত্তো’’তি নামং তস্স অঞ্ঞভাগিযাধিকরণভাৰে ঠিতস্স ছগলকস্স কোচি দেসো হোতি থেরং পারাজিকেন ধম্মেন অনুদ্ধংসেতুং লেসমত্তো, এত্থ চ দিস্সতি অপদিস্সতি ‘‘অস্স অয’’ন্তি ৰোহরীযতীতি দেসো, জাতিআদীসু অঞ্ঞতরকোট্ঠাসস্সেতং অধিৰচনং. অঞ্ঞম্পি ৰত্থুং লিস্সতি সিলিস্সতি ৰোহারমত্তেনেৰ ঈসকং অল্লীযতীতি লেসো, জাতিআদীনংযেৰ অঞ্ঞতরকোট্ঠাসস্সেতং অধিৰচনং. পদভাজনে (পারা. ৩৯৩) পন যস্স অঞ্ঞভাগিযস্স অধিকরণস্স কিঞ্চিদেসং লেসমত্তং উপাদায পারাজিকেন ধম্মেন অনুদ্ধংসেয্য, তং যস্মা অট্ঠুপ্পত্তিৰসেনেৰ আৰিভূতং, তস্মা তং অৰিভজিত্ৰা যানি ‘‘অধিকরণ’’ন্তি ৰচনসামঞ্ঞতো অত্থুদ্ধারৰসেন পৰত্তানি চত্তারি অধিকরণানি, তেসং অঞ্ঞভাগিযতা চ তব্ভাগিযতা চ যস্মা অপাকটা, জানিতব্বা চ ৰিনযধরেহি, তস্মা তঞ্চ অৰসানে আপত্তঞ্ঞভাগিযেন চোদনঞ্চ আৰিকাতুং ‘‘অঞ্ঞভাগিযস্স অধিকরণস্সাতি আপত্তঞ্ঞভাগিযং ৰা হোতি অধিকরণঞ্ঞভাগিযং ৰা’’তিআদি ৰুত্তং, সেসা ৰিনিচ্ছযকথা অট্ঠমে ৰুত্তসদিসাযেৰ. অযং পন ৰিসেসো – ইদং অঞ্ঞভাগিযস্স অধিকরণস্স কিঞ্চিদেসং লেসমত্তং উপাদায পারাজিকেন ধম্মেন অনুদ্ধংসনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ইধ চ আপত্তঞ্ঞভাগিযচোদনায তথাসঞ্ঞিনোপি অনাপত্তি. অঙ্গেসু চ অঞ্ঞভাগিযস্স অধিকরণস্স কিঞ্চিদেসং লেসমত্তং উপাদিযনতা অধিকাতি.
অঞ্ঞভাগিযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. সঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা
দসমে সমগ্গস্স সঙ্ঘস্সাতি সহিতস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স, চিত্তেন চ সরীরেন চ অৰিযুত্তস্সাতি অত্থো. তেনেৰস্স পদভাজনে (পারা. ৪১২) ‘‘সমগ্গো নাম সঙ্ঘো সমানসংৰাসকো সমানসীমাযং ঠিতো’’তি ৰুত্তং. সমানসংৰাসকো হি সমচিত্ততায চিত্তেন অৰিযুত্তো হোতি, সমানসীমাযং ঠিতো কাযসামগ্গিদানতো সরীরেন অৰিযুত্তো. ভেদায পরক্কমেয্যাতি ‘‘কথং নামাযং ভিজ্জেয্যা’’তি ভেদনত্থায ৰাযামেয্য. ভেদনসংৰত্তনিকং ৰা অধিকরণন্তি ভেদনস্স সঙ্ঘভেদস্স অত্থায সংৰত্তনিকং কারণং. ইমস্মিঞ্হি ওকাসে ‘‘কামহেতু কামনিদানং কামাধিকরণ’’ন্তি আদীসু (ম. নি. ১.১৬৮, ১৭৮) ৰিয কারণং ‘‘অধিকরণ’’ন্তি অধিপ্পেতং. তং ভেদকরৰত্থুৰসেন অট্ঠারসৰিধং. সমাদাযাতি গহেত্ৰা. পগ্গয্হ তিট্ঠেয্যাতি তং সঙ্ঘভেদস্স অত্থায সংৰত্তনিকং সঙ্ঘভেদনিব্বত্তিসমত্থং কারণং গহেত্ৰা দীপেয্য চেৰ নপ্পটিনিস্সজ্জেয্য চ. ভিক্খূহি এৰমস্স ৰচনীযোতি যে তং পগ্গয্হ তিট্ঠন্তং সম্মুখা পস্সন্তি, যে ৰা ‘‘অসুকস্মিং নাম ৰিহারে’’তি সুণন্তি, তেহি সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন অড্ঢযোজনমত্তং গন্ত্ৰাপি য্ৰাযং অনন্তরে ‘‘মাযস্মা’’তিআদিৰচনক্কমো ৰুত্তো, এৰমস্স ৰচনীযো. দিস্ৰা ৰা সুত্ৰা ৰা অৰদন্তানং দুক্কটং. এত্থ চ মাইতি পদং ‘‘পরক্কমী’’তিপদেন ‘‘অট্ঠাসী’’তিপদেন চ সদ্ধিং ‘‘মা পরক্কমি, মা অট্ঠাসী’’তি যোজেতব্বং. সমেতাযস্মা সঙ্ঘেনাতি আযস্মা সঙ্ঘেন সদ্ধিং সমেতু সমাগচ্ছতু, একলদ্ধিকো হোতূতি অত্থো. কিং কারণা? সমগ্গো হি সঙ্ঘো…পে… ৰিহরতীতি. তত্থ সম্মোদমানোতি অঞ্ঞমঞ্ঞসম্পত্তিযা সুট্ঠু মোদমানো. অৰিৰদমানোতি ‘‘অযং ধম্মো, নাযং ধম্মো’’তি এৰং ন ৰিৰদমানো. একো উদ্দেসো অস্সাতি একুদ্দেসো, একতো পৰত্তপাতিমোক্খুদ্দেসোতি অত্থো. ফাসু ৰিহরতীতি সুখং ৰিহরতি. এৰং ৰিসুম্পি সঙ্ঘমজ্ঝেপি তিক্খত্তুং ৰুচ্চমানস্স অপ্পটিনিস্সজ্জতো দুক্কটং. এৰঞ্চ সোতিআদিম্হি সমনুভাসিতব্বোতি সমনুভাসনকম্মং কাতব্বং. ইচ্চেতং কুসলন্তি ইতি এতং পটিনিস্সজ্জনং কুসলং খেমং সোত্থিভাৰো তস্স ভিক্খুনো. নো চে পটিনিস্সজ্জেয্য, সঙ্ঘাদিসেসোতি এত্থ সমনুভাসনকম্মপরিযোসানে অপ্পটিনিস্সজ্জন্তস্স সঙ্ঘাদিসেসো. সেসং উত্তানপদত্থমেৰ.
রাজগহে দেৰদত্তং আরব্ভ সঙ্ঘভেদায পরক্কমনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাধারণপঞ্ঞত্তি, অনাণত্তিকং, সমনুভাসনকম্মে করিযমানে অপ্পটিনিস্সজ্জন্তস্স ঞত্তিপরিযোসানে দুক্কটং, দ্ৰীহি কম্মৰাচাহি দ্ৰে থুল্লচ্চযা, ‘‘যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্যা’’তি এৰং য্য-কারপত্তায ততিযকম্মৰাচায তঞ্চ দুক্কটং তে চ থুল্লচ্চযা পটিপ্পস্সম্ভন্তি, সঙ্ঘাদিসেসোযেৰ তিট্ঠতি. অসমনুভাসিযমানস্স চ পটিনিস্সজ্জন্তস্স চ উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সীলৰিপত্তি, ভেদায পরক্কমনং, ধম্মকম্মেন সমনুভাসনং, কম্মৰাচাপরিযোসানং, অপ্পটিনিস্সজ্জনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমনুভাসনসমুট্ঠানং, অকিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দুক্খৰেদনন্তি.
সঙ্ঘভেদসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১১. ভেদানুৰত্তকসিক্খাপদৰণ্ণনা
একাদসমে তস্সেৰ খো পনাতি যো সঙ্ঘভেদায পরক্কমতি, তস্সেৰ. অনুৰত্তকাতি তস্স দিট্ঠিং খন্তিং রুচিং গহণেন অনুপটিপজ্জনকা. ৰগ্গং অসামগ্গিপক্খিযৰচনং ৰদন্তীতি ৰগ্গৰাদকা. যস্মা পন তিণ্ণং উদ্ধং কম্মারহা ন হোন্তি. ন হি সঙ্ঘো সঙ্ঘস্স কম্মং করোতি, তস্মা ‘‘একো ৰা দ্ৰে ৰা তযো ৰা’’তি ৰুত্তং. জানাতি নোতি অম্হাকং ছন্দাদীনি জানাতি. ভাসতীতি ‘‘এৰং করোমা’’তি অম্হেহি সদ্ধিং ভাসতি. অম্হাকম্পেতং খমতীতি যং সো করোতি, এতং অম্হাকম্পি রুচ্চতি. সমেতাযস্মন্তানং সঙ্ঘেনাতি আযস্মন্তানং চিত্তং সঙ্ঘেন সদ্ধিং সমেতু সমাগচ্ছতু, একীভাৰং গচ্ছতূতি ৰুত্তং হোতি. সেসং পদত্থতো উত্তানমেৰ. ৰিনিচ্ছযকথাপেত্থ দসমে ৰুত্তসদিসাযেৰ.
অযং পন ৰিসেসো – ইদং রাজগহে সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ দেৰদত্তস্স সঙ্ঘভেদায পরক্কমন্তস্স অনুৰত্তনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অঙ্গেসু চ যথা তত্থ পরক্কমনং, এৰং ইধ অনুৰত্তনং দট্ঠব্বন্তি.
ভেদানুৰত্তকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১২. দুব্বচসিক্খাপদৰণ্ণনা
দ্ৰাদসমে দুব্বচজাতিকোতি দুব্বচসভাৰো, ৰত্তুং অসক্কুণেয্যোতি অত্থো. উদ্দেসপরিযাপন্নেসূতি উদ্দেসে পরিযাপন্নেসু অন্তোগধেসু, ‘‘যস্স সিযা আপত্তি, সো আৰিকরেয্যা’’তি এৰং সঙ্গহিতত্তা অন্তো পাতিমোক্খস্স ৰত্তমানেসূতি অত্থো. সহধম্মিকং ৰুচ্চমানোতি সহধম্মিকেন ৰুচ্চমানো, কারণত্থে চেতং উপযোগৰচনং. পঞ্চহি সহধম্মিকেহি সিক্খিতব্বত্তা, তেসং ৰা সন্তকত্তা ‘‘সহধম্মিক’’ন্তি লদ্ধনামেন বুদ্ধপঞ্ঞত্তেন সিক্খাপদেন ৰুচ্চমানোতি অত্থো. ৰিরমথাযস্মন্তো মম ৰচনাযাতি যেন ৰচনেন মং ৰদথ, ততো মম ৰচনতো ৰিরমথ, মা মং তং ৰচনং ৰদথাতি ৰুত্তং হোতি. ৰদতু সহ ধম্মেনাতি সহধম্মিকেন সিক্খাপদেন, সহধম্মেন ৰা অঞ্ঞেনপি পাসাদিকভাৰসংৰত্তনিকেন ৰচনেন ৰদেতু. যদিদন্তি ৰুদ্ধিকারণদস্সনত্থে নিপাতো, তেন যং ইদং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স হিতৰচনং, আপত্তিতো চ ৰুট্ঠাপনং, তেন অঞ্ঞমঞ্ঞৰচনেন অঞ্ঞমঞ্ঞৰুট্ঠাপনেন. এৰং সংৰদ্ধাহি তস্স ভগৰতো পরিসাতি এৰং পরিসায ৰুদ্ধিকারণং দস্সিতং হোতি. সেসং উত্তানত্থমেৰ. ৰিনিচ্ছযকথাপি দসমে ৰুত্তসদিসাযেৰ.
অযং পন ৰিসেসো – ইদং কোসম্বিযং ছন্নত্থেরং আরব্ভ অত্তানং অৰচনীযকরণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অঙ্গেসু চ যথা তত্থ পরক্কমনং, এৰং ইধ অৰচনীযকরণতা দট্ঠব্বাতি.
দুব্বচসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১৩. কুলদূসকসিক্খাপদৰণ্ণনা
তেরসমে গামং ৰা নিগমংৰাতি এত্থ নগরম্পি গামে অন্তোগধমেৰ. উপনিস্সায ৰিহরতীতিতত্থ পটিবদ্ধচীৰরাদিপচ্চযতায তং নিস্সায ৰসতি. পুপ্ফদানাদীহি মনুস্সানং সদ্ধং ৰিনাসেন্তো কুলানি দূসেতীতি কুলদূসকো. মালাৰচ্ছরোপনাদযো পাপকা সমাচারা অস্সাতি পাপসমাচারো. সো ভিক্খূতি সো কুলদূসকো ভিক্খু. আযস্মা খো কুলদূসকো…পে… অলং তে ইধ ৰাসেনাতি ইমিনাস্স পব্বাজনীযকম্মারহতং দস্সেতি. পব্বাজনীযকম্মকতো পনেস যস্মিং গামে ৰা নিগমে ৰা কুলদূসককম্মং কতং, যস্মিঞ্চ ৰিহারে ৰসতি, নেৰ তস্মিং গামে ৰা নিগমে ৰা চরিতুং লভতি, ন ৰিহারে ৰসিতুং. এৰঞ্চ সো ভিক্খূতিএত্থ সোতি পব্বাজনীযকম্মকতো অধিপ্পেতো. ছন্দেন গচ্ছন্তীতি ছন্দগামিনো, এস নযো সেসেসু. সো ভিক্খূতি সো ‘‘ছন্দগামিনো’’তিআদীনি ৰদমানো. তস্স ৰচনস্স পটিনিস্সগ্গায এৰং ৰচনীযো, ন কুলদূসননিৰারণত্থায. কুলদূসনকম্মেন হি সো আপজ্জিতব্বা আপত্তিযো পুব্বেৰ আপন্নো, এৰং পনস্স ৰিসুম্পি সঙ্ঘমজ্ঝেপি ৰুচ্চমানস্স অপ্পটিনিস্সজ্জতো অপরং দুক্কটং. এৰঞ্চ সোতিআদি ইতো পুব্বে ৰুত্তঞ্চ অৰুত্তঞ্চ সব্বং উত্তানত্থমেৰ. ৰিনিচ্ছযকথাপি দসমে ৰুত্তসদিসাযেৰ.
অযং পন ৰিসেসো – ইদং সাৰত্থিযং অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ আরব্ভ ছন্দগামিতাদীহি পাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অঙ্গেসু চ যথা তত্থ পরক্কমনং, এৰং ইধ ছন্দাদীহি পাপনং দট্ঠব্বন্তি.
কুলদূসকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিগমনৰণ্ণনা
উদ্দিট্ঠা খো…পে… এৰমেতং ধারযামীতিএত্থ পঠমং আপত্তি এতেসন্তি পঠমাপত্তিকা, পঠমং ৰীতিক্কমনক্খণেযেৰ আপজ্জিতব্বাতি অত্থো. ইতরে পন যথা ততিযে চ চতুত্থে চ দিৰসে হোতীতি এত্থ ‘‘ততিযকো, চতুত্থকো’’তি ৰুচ্চতি, এৰং যাৰততিযে সমনুভাসনকম্মে হোন্তীতি যাৰততিযকাতি ৰেদিতব্বা. যাৰতীহন্তি যত্তকানি অহানি. জানং পটিচ্ছাদেতীতি জানন্তো পটিচ্ছাদেতি. তত্থাযং পটিচ্ছাদনলক্খণস্স মাতিকা – আপত্তি চ হোতি, আপত্তিসঞ্ঞী চ, পকতত্তো চ হোতি, পকতত্তসঞ্ঞী চ, অনন্তরাযিকো চ হোতি, অনন্তরাযিকসঞ্ঞী চ, পহু চ হোতি, পহুসঞ্ঞী চ, ছাদেতুকামো চ হোতি, ছাদেতি চাতি. তত্থ আপত্তি চ হোতি, আপত্তিসঞ্ঞী চাতি যং আপত্তিং আপন্নো, সা তেরসন্নং অঞ্ঞতরা হোতি, সোপি চ তত্থ ৰত্থুৰসেন ৰা ‘‘ইদং ভিক্খূনং ন ৰট্টতী’’তি নামমত্তৰসেন ৰা ‘‘অযং ইত্থন্নামা আপত্তী’’তি আপত্তিসঞ্ঞীযেৰ হুত্ৰা ‘‘ন দানি নং কস্সচি আরোচেস্সামী’’তি এৰং ছাদেতুকামোৰ ধুরং নিক্খিপিত্ৰা অরুণং উট্ঠাপেতি, ছন্না হোতি আপত্তি. সচে পনেত্থ অনাপত্তিসঞ্ঞী ৰা হোতি, অঞ্ঞাপত্তিক্খন্ধসঞ্ঞী ৰা, ৰেমতিকো ৰা, অচ্ছন্নাৰ হোতি. পকতত্তোতি অনুক্খিত্তো সমানসংৰাসকো. সো চে পকতত্তসঞ্ঞী হুত্ৰা ৰুত্তনযেনেৰ ছাদেতি, ছন্না হোতি. অনন্তরাযিকোতি যস্স দসসু রাজচোরঅগ্গিউদকমনুস্সঅমনুস্সৰাল়সরীসপজীৰিতব্রহ্মচরিযন্তরাযেসু একোপি নত্থি, সো চে অনন্তরাযিকসঞ্ঞী ছাদেতি, ছন্না হোতি. পহূতি যো সক্কোতি ভিক্খুনো সন্তিকং গন্তুঞ্চেৰ আরোচেতুঞ্চ, সো চে পহুসঞ্ঞী হুত্ৰা ছাদেতি, ছন্না হোতি. ছাদেতুকামো চ হোতি, ছাদেতি চাতিইদং উত্তানমেৰ. সচেপি হি সো সভাগং দিস্ৰা ‘‘অযং মে উপজ্ঝাযো ৰা আচরিযো ৰা’’তি লজ্জায নারোচেতি, ছন্নাৰ হোতি. উপজ্ঝাযাদিভাৰো হি ইধ অপ্পমাণং, সভাগমত্তমেৰ পমাণং. অযং ‘‘জানং পটিচ্ছাদেতী’’তিপদস্স সঙ্খেপতো অত্থৰিনিচ্ছযো.
তাৰতীহন্তি তত্তকানি অহানি, পটিচ্ছাদিতদিৰসতো পট্ঠায যাৰ আরোচিতদিৰসো, তাৰ দিৰসপক্খমাসসংৰচ্ছরৰসেন যত্তকো কালো অতিক্কন্তো, তত্তকং কালন্তি অত্থো. অকামা পরিৰত্থব্বন্তি ন কামেন ন ৰসেন, অথ খো অকামেন অৰসেন পরিৰাসং সমাদায ৰত্থব্বং. তত্থ পটিচ্ছন্নপরিৰাসো সুদ্ধন্তপরিৰাসো সমোধানপরিৰাসো চাতি তিৰিধো পরিৰাসো. তত্থ পটিচ্ছন্নপরিৰাসো তাৰ যথাপটিচ্ছন্নায আপত্তিযা দাতব্বো. কস্সচি হি একাহপ্পটিচ্ছন্না আপত্তি হোতি, কস্সচি দ্ৰীহাদিপ্পটিচ্ছন্না. কস্সচি একা আপত্তি হোতি, কস্সচি দ্ৰে ৰা তিস্সো ৰা তদুত্তরি ৰা. তস্মা পটিচ্ছন্নপরিৰাসং দেন্তেন পঠমমেৰ ৰুত্তনযেন পটিচ্ছন্নভাৰং ঞত্ৰা ততো পটিচ্ছন্নদিৰসে চ আপত্তিযো চ সল্লক্খেত্ৰা সচে একা একাহপ্পটিচ্ছন্না হোতি, ‘‘অহং, ভন্তে, একং আপত্তিং আপজ্জিং সঞ্চেতনিকং সুক্কৰিস্সট্ঠিং একাহপ্পটিচ্ছন্ন’’ন্তি এৰং পরিৰাসং যাচাপেত্ৰা খন্ধকে (চূল়ৰ. ৯৮) আগতনযেন কম্মৰাচং ৰত্ৰা পরিৰাসো দাতব্বো. অথ দ্ৰীহতীহাদিপ্পটিচ্ছন্না হোতি, দ্ৰীহপ্পটিচ্ছন্নং তীহপ্পটিচ্ছন্নং চতূহপ্পটিচ্ছন্নং পঞ্চাহপ্পটিচ্ছন্নং…পে… চুদ্দসাহপ্পটিচ্ছন্নন্তিএৰং যাৰ চুদ্দসদিৰসানি দিৰসৰসেন যোজনা কাতব্বা, পঞ্চদসদিৰসপ্পটিচ্ছন্নাযং ‘‘পক্খপ্পটিচ্ছন্ন’’ন্তি যোজনা কাতব্বা. ততো যাৰ একূনতিংসতিমো দিৰসো, তাৰ ‘‘অতিরেকপক্খপ্পটিচ্ছন্ন’’ন্তি, ততো মাসপ্পটিচ্ছন্নং অতিরেকমাসপ্পটিচ্ছন্নং দ্ৰেমাসপ্পটিচ্ছন্নং অতিরেকদ্ৰেমাসপ্পটিচ্ছন্নং তেমাসপ্পটিচ্ছন্নং…পে… অতিরেকএকাদসমাসপ্পটিচ্ছন্নন্তি এৰং যোজনা কাতব্বা. সংৰচ্ছরে পুণ্ণে ‘‘একসংৰচ্ছরপ্পটিচ্ছন্ন’’ন্তি, ততো পরং অতিরেকসংৰচ্ছরং দ্ৰেসংৰচ্ছরং এৰং যাৰ সট্ঠিসংৰচ্ছরঅতিরেকসট্ঠিসংৰচ্ছরপ্পটিচ্ছন্নন্তি, ততো ৰা ভিয্যোপি ৰত্ৰা যোজনা কাতব্বা.
সচে পন দ্ৰে তিস্সো তদুত্তরি ৰা আপত্তিযো হোন্তি, যথা ‘‘একং আপত্তি’’ন্তি ৰুত্তং, এৰং ‘‘দ্ৰে আপত্তিযো, তিস্সো আপত্তিযো’’তি ৰত্তব্বং. ততো পরং পন সতং ৰা হোতু, সহস্সং ৰা, ‘‘সম্বহুলা’’তি ৰত্তুং ৰট্টতি. নানাৰত্থুকাসুপি ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একং সুক্কৰিস্সট্ঠিং একং কাযসংসগ্গং একং দুট্ঠুল্লৰাচং একং অত্তকামং একং সঞ্চরিত্তং একাহপ্পটিচ্ছন্নাযো’’তি এৰং গণনৰসেন ৰা, ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং নানাৰত্থুকাযো একাহপ্পটিচ্ছন্নাযো’’তি এৰং ৰত্থুকিত্তনৰসেন ৰা, ‘‘অহং, ভন্তে, সম্বহুলা সঙ্ঘাদিসেসা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপ্পটিচ্ছন্নাযো’’তি এৰং নামমত্তৰসেন ৰা যোজনা কাতব্বা. তত্থ নামং দুৰিধং সজাতিসাধারণং সব্বসাধারণঞ্চ, তত্থ সঙ্ঘাদিসেসোতি সজাতিসাধারণং, আপত্তীতি সব্বসাধারণং, তস্মা ‘‘সম্বহুলা আপত্তিযো আপজ্জিং একাহপ্পটিচ্ছন্নাযো’’তি এৰং সব্বসাধারণনামৰসেনাপি ৰত্তুং ৰট্টতি. ইদঞ্হি পরিৰাসাদিৰিনযকম্মং ৰত্থুৰসেন গোত্তৰসেন নামৰসেন আপত্তিৰসেন চ কাতুং ৰট্টতিযেৰ. তত্থ সুক্কৰিস্সট্ঠীতি ৰত্থু চেৰ গোত্তঞ্চ, সঙ্ঘাদিসেসোতি নামঞ্চেৰ আপত্তি চ, তত্থ ‘‘সুক্কৰিস্সট্ঠিং কাযসংসগ্গ’’ন্তিআদিৰচনেনাপি ‘‘নানাৰত্থুকাযো’’তিৰচনেনাপি ৰত্থু চেৰ গোত্তঞ্চ গহিতং হোতি, ‘‘সঙ্ঘাদিসেসো’’তিৰচনেনাপি ‘‘আপত্তিযো’’তিৰচনেনাপি নামঞ্চেৰ আপত্তি চ গহিতা হোতি, তস্মা এতেসু যস্স কস্সচি ৰসেন কম্মৰাচা কাতব্বা.
কম্মৰাচাপরিযোসানে চ সচে অপ্পভিক্খুকো আৰাসো হোতি, সক্কা রত্তিচ্ছেদং অনাপজ্জন্তেন ৰসিতুং, তত্থেৰ ‘‘পরিৰাসং সমাদিযামি, ৰত্তং সমাদিযামী’’তি তিক্খত্তুং ৰত্তং সমাদাতব্বং, সমাদিযিত্ৰা তত্থেৰ সঙ্ঘস্স আরোচেত্ৰা পুন আগতাগতানং ভিক্খূনং আরোচেন্তেন ৰত্তভেদঞ্চ রত্তিচ্ছেদঞ্চ অকত্ৰা পরিৰসিতব্বং. সচে ন সক্কা হোতি পরিৰাসং সোধেতুং, নিক্খিত্তৰত্তেন ৰসিতুকামো হোতি, তত্থেৰ সঙ্ঘমজ্ঝে, একপুগ্গলস্স ৰা সন্তিকে ‘‘পরিৰাসং নিক্খিপামি, ৰত্তং নিক্খিপামী’’তি পরিৰাসো নিক্খিপিতব্বো, একপদেনাপি চেত্থ নিক্খিত্তো হোতি পরিৰাসো, দ্ৰীহি পন সুনিক্খিত্তোযেৰ, সমাদানেপি এসেৰ নযো. নিক্খিত্তকালতো পট্ঠায পকতত্তট্ঠানে তিট্ঠতি, অথানেন পচ্চূসসমযে একেন ভিক্খুনা সদ্ধিং পরিক্খিত্তস্স ৰিহারস্স পরিক্খেপতো, অপরিক্খিত্তস্স পরিক্খেপারহট্ঠানতো দ্ৰে লেড্ডুপাতে অতিক্কমিত্ৰা মহামগ্গতো ওক্কম্ম গুম্বেন ৰা ৰতিযা ৰা পটিচ্ছন্নট্ঠানে নিসীদিত্ৰা অন্তোঅরুণেযেৰ ৰত্তং সমাদিযিত্ৰা আরোচেতব্বং. যম্পি অঞ্ঞং ভিক্খুং পস্সতি, তস্সাপি আরোচেতব্বমেৰ. অরুণে উট্ঠিতে তস্স সন্তিকে ৰত্তং নিক্খিপিত্ৰা ৰিহারং গন্তব্বং. সচে সো পুরে অরুণেযেৰ কেনচি করণীযেন গতো, ৰিহারং গন্ত্ৰা যং সব্বপঠমং ভিক্খুং পস্সতি, তস্স আরোচেত্ৰা নিক্খিপিতব্বং. এৰং সল্লক্খেত্ৰা যাৰ রত্তিযো পূরেন্তি, তাৰ পরিৰত্থব্বং, অযং সঙ্খেপতো পটিচ্ছন্নপরিৰাসৰিনিচ্ছযো, ৰিত্থারো পন সমন্তপাসাদিকায ৰিনযসংৰণ্ণনায (চূল়ৰ. অট্ঠ. ৯৭) ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বো.
ইতরেসু পন দ্ৰীসু ‘‘আপত্তিপরিযন্তং ন জানাতি, রত্তিপরিযন্তং ন জানাতী’’তি (চূল়ৰ. ১৫৭) ইমস্মিং ৰত্থুস্মিং খন্ধকে অনুঞ্ঞাতো সুদ্ধন্তপরিৰাসো নাম, সো দুৰিধো চূল়সুদ্ধন্তো মহাসুদ্ধন্তোতি, দুৰিধোপি চেস রত্তিপরিচ্ছেদং সকলং ৰা একচ্চং ৰা অজানন্তস্স চ অস্সরন্তস্স চ তত্থ ৰেমতিকস্স চ দাতব্বো. আপত্তিপরিযন্তং পন ‘‘এত্তিকা অহং আপত্তিযো আপন্নো’’তি জানাতু ৰা, মা ৰা, অকারণমেতং. তস্স দানৰিধি খন্ধকে আগতো, ৰিনিচ্ছযকথা পন ৰিত্থারতো সমন্তপাসাদিকাযং (চূল়ৰ. অট্ঠ. ১০২) ৰুত্তা. ইতরো পন সমোধানপরিৰাসো নাম, সো তিৰিধো হোতি ওধানসমোধানো অগ্ঘসমোধানো মিস্সকসমোধানোতি. তত্থ ওধানসমোধানো নাম অন্তরাপত্তিং আপজ্জিত্ৰা পটিচ্ছাদেন্তস্স পরিৰুত্থদিৰসে ওধুনিত্ৰা মক্খেত্ৰা পুরিমায আপত্তিযা মূলদিৰসপরিচ্ছেদে পচ্ছা আপন্নং আপত্তিং সমোদহিত্ৰা দাতব্বপরিৰাসো ৰুচ্চতি. অগ্ঘসমোধানো নাম সম্বহুলাসু আপত্তীসু যা একা ৰা দ্ৰে ৰা তিস্সো ৰা সম্বহুলা ৰা আপত্তিযো সব্বচিরপ্পটিচ্ছন্নাযো, তাসং অগ্ঘেন সমোধায তাসং রত্তিপরিচ্ছেদৰসেন অৰসেসানং ঊনতরপ্পটিচ্ছন্নানং আপত্তীনং দাতব্বপরিৰাসো ৰুচ্চতি. মিস্সকসমোধানো নাম নানাৰত্থুকাযো আপত্তিযো একতো কত্ৰা দাতব্বপরিৰাসো ৰুচ্চতি, অযং তিৰিধেপি সমোধানপরিৰাসে সঙ্খেপকথা, ৰিত্থারো পন সমন্তপাসাদিকাযং (চূল়ৰ. অট্ঠ. ১০২) ৰুত্তো, ইদং ‘‘পরিৰত্থব্ব’’ন্তি পদস্স ৰিনিচ্ছযকথামুখং.
উত্তরি ছারত্তন্তি পরিৰাসতো উত্তরি ছ রত্তিযো. ভিক্খুমানত্তাযাতি ভিক্খূনং মানভাৰায, আরাধনত্থাযাতি ৰুত্তং হোতি. পটিপজ্জিতব্বন্তি ৰত্তিতব্বং. ভিক্খুমানত্তঞ্চ পনেতং পটিচ্ছন্নাপটিচ্ছন্নৰসেন দুৰিধং. তত্থ যস্স অপ্পটিচ্ছন্নাপত্তি হোতি, তস্স পরিৰাসং অদত্ৰা মানত্তমেৰ দাতব্বং, ইদং অপ্পটিচ্ছন্নমানত্তং. যস্স পটিচ্ছন্না হোতি, তস্স পরিৰাসপরিযোসানে দাতব্বং মানত্তং পটিচ্ছন্নমানত্তন্তি ৰুচ্চতি, ইদং ইধ অধিপ্পেতং. উভিন্নম্পি পনেতেসং দানৰিধি ৰিনিচ্ছযকথা চ সমন্তপাসাদিকাযং (চূল়ৰ. অট্ঠ. ১০২) ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বা, অযং পনেত্থ সঙ্খেপো. সচে অযং ৰত্তং নিক্খিপিত্ৰা পচ্চূসসমযে সমাদাতুং গচ্ছতি, সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন চতূহি ভিক্খূহি সদ্ধিং পরিৰাসে ৰুত্তপ্পকারং পদেসং গন্ত্ৰা ‘‘মানত্তং সমাদিযামি, ৰত্তং সমাদিযামী’’তি সমাদিযিত্ৰা নেসং আরোচেত্ৰা ততো তেসু গতেসু ৰা অগতেসু ৰা পুরিমনযেন পটিপজ্জিতব্বং. যত্থ সিযা ৰীসতিগণোতি এত্থ ৰীসতিসঙ্ঘো গণো অস্সাতি ৰীসতিগণো. তত্রাতি যত্র সব্বন্তিমেন পরিচ্ছেদেন ৰীসতিগণো ভিক্খুসঙ্ঘো অত্থি, তত্থ. অব্ভেতব্বোতি অভিএতব্বো, সম্পটিচ্ছিতব্বো, অব্ভানকম্মৰসেন ওসারেতব্বোতি ৰুত্তং হোতি. অৰ্হাতব্বোতি ৰা অত্থো. অব্ভানকম্মং পন পাল়িৰসেন খন্ধকে (চূল়ৰ. ১০০ আদযো) ৰিনিচ্ছযৰসেন সমন্তপাসাদিকাযং ৰুত্তং. অনব্ভিতোতি ন অব্ভিতো অসম্পটিচ্ছিতো, অকতব্ভানকম্মোতি ৰুত্তং হোতি. অনৰ্হাতোতি ৰা অত্থো. তে চ ভিক্খূ গারয্হাতি যে ঊনভাৰং ঞত্ৰা অব্ভেন্তি, তে ভিক্খূ চ গরহিতব্বা, সাতিসারা সদোসা দুক্কটং আপজ্জন্তীতি অত্থো. অযং তত্থ সামীচীতি অযং তত্থ অনুধম্মতা লোকুত্তরধম্মং অনুগতা ওৰাদানুসাসনী সামীচি ধম্মতা. সেসমেত্থ ৰুত্তনযমেৰাতি.
কঙ্খাৰিতরণিযা পাতিমোক্খৰণ্ণনায
সঙ্ঘাদিসেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.