পাচিত্তিযকণ্ডো
১. লসুণৰগ্গো
১. লসুণসিক্খাপদৰণ্ণনা
পাচিত্তিযেসু লসুণৰগ্গস্স তাৰ পঠমে লসুণন্তি মগধরট্ঠে জাতং আমকং ভণ্ডিকলসুণমেৰ, ন একদ্ৰিতিমিঞ্জকং. তঞ্হি ‘‘খাদিস্সামী’’তি পটিগ্গণ্হন্তিযা দুক্কটং, অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ লসুণং হরাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, অলসুণে দ্ৰিকদুক্কটং. তস্মিং পন অলসুণসঞ্ঞায, পলণ্ডুকে, ভঞ্জনকে, হরিতকে, চাপলসুণে, সূপসম্পাকে, মংসসম্পাকে, তেলসম্পাকে, সাল়ৰে, উত্তরিভঙ্গে, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আমকলসুণঞ্চেৰ, অজ্ঝোহরণঞ্চাতি ইমানেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসদিসানীতি.
লসুণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. সম্বাধলোমসিক্খাপদৰণ্ণনা
দুতিযে সম্বাধেতি পটিচ্ছন্নোকাসে, উপকচ্ছকেসু চ মুত্তকরণে চাতি অত্থো. সংহরাপেয্যাতি এত্থ খুরসণ্ডাসকত্তরিআদীসু যেন কেনচি সংহরাপেন্তিযা পযোগগণনায পাচিত্তিযং, ন লোমগণনায.
সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো আরব্ভ সম্বাধে লোমং সংহরাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অত্তনো অত্থায অঞ্ঞং আণাপেন্তিযা সাণত্তিকং, আপত্তিভেদোনত্থি. আবাধপচ্চযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আবাধাভাৰো, সম্বাধে লোমসংহরণন্তি ইমানেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি ভিক্খুনিযা সদ্ধিং একদ্ধানমগ্গগমনসিক্খাপদসদিসানীতি.
সম্বাধলোমসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. তলঘাতকসিক্খাপদৰণ্ণনা
ততিযে তলঘাতকেতি অন্তমসো উপ্পলকেসরেনাপি মুত্তকরণস্স তলঘাতনে মুত্তকরণম্হি পহারদানে পাচিত্তিযন্তি অত্থো.
সাৰত্থিযং দ্ৰে ভিক্খুনিযো আরব্ভ তলঘাতকরণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, পুরিমনযেনেৰ সাণত্তিকং, আপত্তিভেদো নত্থি. ইতো পরং পন যত্থ নত্থি, তত্থ অৰত্ৰাৰ গমিস্সাম. আবাধপচ্চযা গণ্ডং ৰা ৰণং ৰা পহরন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. আবাধাভাৰো, মুত্তকরণে পহারদানং, ফস্সসাদিযনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমপারাজিকসদিসানীতি.
তলঘাতকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. জতুমট্ঠকসিক্খাপদৰণ্ণনা
চতুত্থে জতুমট্ঠকেতি জতুনা কতে মট্ঠদণ্ডকে. ৰত্থুৰসেনেতং ৰুত্তং, কামরাগেন পন উপ্পলকেসরম্পি পৰেসেন্তিযা আপত্তি.
সাৰত্থিযং অঞ্ঞতরং ভিক্খুনিং আরব্ভ জতুমট্ঠকসাদিযনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং ততিযসদিসমেৰাতি.
জতুমট্ঠকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. উদকসুদ্ধিকসিক্খাপদৰণ্ণনা
পঞ্চমে উদকসুদ্ধিকন্তি মুত্তকরণস্স ধোৰনং. আদিযমানাযাতি করোন্তিযা. দ্ৰঙ্গুলপব্বপরমং আদাতব্বন্তি দ্ৰীসু অঙ্গুলীসু একেকং কত্ৰা দ্ৰঙ্গুলপব্বপরমং আদাতব্বং. তং অতিক্কামেন্তিযাতি সচে ধোৰনকালে রাগৰসেন ৰিত্থারতো ততিযায অঙ্গুলিযা অগ্গপব্বং, গম্ভীরতো একিস্সাৰ অঙ্গুলিযা ততিযপব্বং পৰেসেতি পাচিত্তিযং.
সক্কেসু অঞ্ঞতরং ভিক্খুনিং আরব্ভ অতিগম্ভীরং উদকসুদ্ধিকং আদিযনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, ঊনকদ্ৰঙ্গুলপব্বে দ্ৰিকদুক্কটং. তস্মিং পন ঊনকসঞ্ঞায, দ্ৰঙ্গুলপব্বপরমং আদিযন্তিযা, আবাধপচ্চযা অতিরেকম্পি, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি, সেসং ততিযসদিসমেৰাতি.
উদকসুদ্ধিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. উপতিট্ঠনসিক্খাপদৰণ্ণনা
ছট্ঠে ভুঞ্জন্তস্সাতি পঞ্চন্নং ভোজনানং অঞ্ঞতরং ভুঞ্জতো. পানীযেনাতি সুদ্ধেন ৰা উদকেন, তক্কাদীসু ৰা অঞ্ঞতরেন. ৰিধূপনেনাতি যায কাযচি বীজনিযা. উপতিট্ঠেয্যাতি যা এতেসু দ্ৰীসু অঞ্ঞতরং গহেত্ৰা হত্থপাসে তিট্ঠতি, তস্সা পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং অঞ্ঞতরং ভিক্খুনিং আরব্ভ ভুঞ্জন্তস্স এৰং তিট্ঠনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, হত্থপাসং ৰিজহিত্ৰা খাদনীযং খাদন্তস্স উপতিট্ঠন্তিযা দুক্কটং, অনুপসম্পন্নে তিকদুক্কটং. ‘‘ইমং পিৰথ, ইমিনা বীজথা’’তি এৰং দেন্তিযা ৰা, দাপেন্তিযা ৰা, অনুপসম্পন্নং ৰা উপতিট্ঠাপনত্থং আণাপেন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ভুঞ্জন্তস্স ভিক্খুনো হত্থপাসে ঠানং, পানীযস্স ৰা ৰিধূপনস্স ৰা গহণন্তি ইমানেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসদিসানীতি.
উপতিট্ঠনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. আমকধঞ্ঞসিক্খাপদৰণ্ণনা
সত্তমে ৰিঞ্ঞত্ৰাতি অন্তমসো মাতরম্পি যাচিত্ৰা. ভুঞ্জেয্যাতি অজ্ঝোহরেয্য. এত্থ চ ৰিঞ্ঞত্তি চেৰ ভোজনঞ্চ পমাণং, তস্মা সযং ৰিঞ্ঞত্ৰা অঞ্ঞায ভজ্জনাদীনি কারাপেত্ৰা ৰা, অঞ্ঞায ৰিঞ্ঞাপেত্ৰা সযং ভজ্জনাদীনি কত্ৰা ৰা পটিগ্গহণতো পট্ঠায যাৰ দন্তেহি সংখাদনং, তাৰ পুব্বপ্পযোগেসু দুক্কটানি, অজ্ঝোহারে অজ্ঝোহারে পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আরব্ভ আমকধঞ্ঞং ৰিঞ্ঞাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সযং ৰা অঞ্ঞায ৰা অৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধং ভজ্জনাদীনি কত্ৰা ৰা কারেত্ৰা ৰা ভুঞ্জন্তিযা দুক্কটং, অঞ্ঞায ৰিঞ্ঞত্তিযা লদ্ধং পন সযং ভজ্জনাদীনি কত্ৰাপি কারেত্ৰাপি ভুঞ্জন্তিযা দুক্কটমেৰ. আবাধে সতি সেদকম্মাদীনং অত্থায ৰিঞ্ঞাপেন্তিযা, অৰিঞ্ঞত্তিযা লব্ভমানং নৰকম্মত্থায সম্পটিচ্ছন্তিযা, ঞাতকপ্পৰারিতট্ঠানে মুগ্গমাসাদিঅপরণ্ণং ৰিঞ্ঞাপেন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সত্তন্নং ধঞ্ঞানং অঞ্ঞতরস্স ৰিঞ্ঞাপনং ৰা ৰিঞ্ঞাপাপনং ৰা, পটিলাভো, ভজ্জনাদীনি কত্ৰা ৰা কারেত্ৰা ৰা অজ্ঝোহরণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদ্ধানমগ্গসিক্খাপদসদিসানীতি.
আমকধঞ্ঞসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. পঠমউচ্চারছড্ডনসিক্খাপদৰণ্ণনা
অট্ঠমে সঙ্কারন্তি কচৰরং. ৰিঘাসন্তি যংকিঞ্চি পরিভুত্তাৰসেসং উচ্ছিট্ঠোদকম্পি দন্তকট্ঠম্পি, অট্ঠিকচলকেসু পন ৰত্তব্বমেৰ নত্থি. তিরোকুট্টে ৰা তিরোপাকারে ৰাতি যস্সকস্সচি কুট্টস্স ৰা পাকারস্স ৰা পরতো. ছড্ডেয্য ৰা ছড্ডাপেয্য ৰাতি সব্বানিপেতানি একতো ছড্ডেন্তিযা একপ্পযোগে একাপত্তি, সকিং আণত্তিযা বহুকেপি ছড্ডিতে একাৰ.
সাৰত্থিযং অঞ্ঞতরং ভিক্খুনিং আরব্ভ উচ্চারং তিরোকুট্টে ছড্ডনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাণত্তিকং, ভিক্খুস্স দুক্কটং, ওলোকেত্ৰা ৰা অৰলঞ্জে ৰা ছড্ডেন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. উচ্চারাদিভাৰো, অনোলোকনং, ৰলঞ্জনট্ঠানং, তিরোকুট্টতিরোপাকারতা, ছড্ডনং ৰা ছড্ডাপনং ৰাতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সঞ্চরিত্তসদিসানি, ইদং পন কিরিযাকিরিযন্তি.
পঠমউচ্চারছড্ডনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. দুতিযউচ্চারছড্ডনসিক্খাপদৰণ্ণনা
নৰমে হরিতেতি খেত্তে ৰা নাল়িকেরাদিআরামে ৰা যত্থকত্থচি রোপিমহরিতট্ঠানে. তানি ৰত্থূনি ছড্ডেন্তিযা ৰা ছড্ডাপেন্তিযা ৰা পুরিমনযেনেৰ আপত্তি, তাদিসে ঠানে নিসীদিত্ৰা অন্তমসো উদকং পিৰিত্ৰা মত্থকচ্ছিন্নং নাল়িকেরম্পি ছড্ডেন্তিযা আপত্তিযেৰ.
সাৰত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আরব্ভ উচ্চারাদীনি হরিতে ছড্ডনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সাণত্তিকং, তিকপাচিত্তিযং, ভিক্খুনো দুক্কটং, ভিক্খুনিযাপি নিক্খিত্তবীজে খেত্তে যাৰ অঙ্কুরো ন উট্ঠহতি, তাৰ দুক্কটং, অহরিতে দ্ৰিকদুক্কটং. তস্মিং পন অহরিতসঞ্ঞায ছড্ডিতখেত্তে ৰা, সামিকে অপলোকেত্ৰা ৰা ছড্ডেন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সেসং অট্ঠমসদিসমেৰাতি.
দুতিযউচ্চারছড্ডনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. নচ্চগীতসিক্খাপদৰণ্ণনা
দসমে নচ্চন্তি অন্তমসো মোরনচ্চম্পি. গীতন্তি অন্তমসো ধম্মভাণকগীতম্পি. ৰাদিতন্তি অন্তমসো উদকভেরিৰাদিতম্পি. দস্সনাযাতি এতেসু যংকিঞ্চি দস্সনায গচ্ছন্তিযা পদে পদে দুক্কটং, যত্থ ঠিতা পস্সতি ৰা সুণাতি ৰা, একপ্পযোগে একাপত্তি, তং তং দিসং ওলোকেন্তিযা পযোগে পযোগে আপত্তি.
রাজগহে ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো আরব্ভ নচ্চাদীনি দস্সনায গমনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সযং তানি ৰত্থূনি করোন্তিযা, অঞ্ঞং ৰা আণাপেন্তিযা, ‘‘চেতিযস্স উপহারং দেথা’’তি ঈদিসেন পরিযাযেন ৰা ভণন্তিযা, ‘‘চেতিযস্স উপহারং করোমা’’তি ৰা ৰুত্তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছন্তিযা চ পাচিত্তিযমেৰাতি সব্বঅট্ঠকথাসু (পাচি. অট্ঠ. ৮৩৫-৮৩৭) ৰুত্তং, ভিক্খুনো সব্বত্থ দুক্কটং. ‘‘তুম্হাকং চেতিযস্স উপট্ঠানং করোমা’’তি ৰুত্তে পন ‘‘উপট্ঠানকরণং নাম সুন্দর’’ন্তি ঈদিসং পরিযাযং ভণন্তিযা, আরামে ঠত্ৰা পস্সন্তিযা ৰা সুণন্তিযা ৰা, তথা অত্তনো ঠিতোকাসং আগন্ত্ৰা পযোজিতং পটিপথং গচ্ছন্তিযা সম্মুখীভূতং সলাকভত্তাদিকে সতি করণীযে গন্ত্ৰা, আপদাসু ৰা সমজ্জট্ঠানং পৰিসিত্ৰাপি পস্সন্তিযা ৰা সুণন্তিযা ৰা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. নচ্চাদীনং অঞ্ঞতরতা, অঞ্ঞত্র অনুঞ্ঞাতকারণা গমনং, দস্সনং ৰা সৰনং ৰাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসদিসানি, ইদং পন লোকৰজ্জং, অকুসলচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
নচ্চগীতসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
লসুণৰগ্গো পঠমো.
২. রত্তন্ধকারৰগ্গো
১. রত্তন্ধকারসিক্খাপদৰণ্ণনা
অন্ধকারৰগ্গস্স পঠমে রত্তন্ধকারেতি রত্তিঅন্ধকারে. অপ্পদীপেতি পজ্জোতচন্দসূরিযঅগ্গীসু একেকেনাপি অনোভাসিতে. পুরিসেনাতি সন্তিট্ঠিতুং সল্লপিতুঞ্চ ৰিঞ্ঞুনা মনুস্সপুরিসেন সদ্ধিং. সন্তিট্ঠেয্য ৰাতি হত্থপাসে ঠিতমত্তায পাচিত্তিযং. সল্লপেয্যাতি তত্থ ঠত্ৰা গেহসিতকথং কথেন্তিযাপি পাচিত্তিযমেৰ.
সাৰত্থিযং অঞ্ঞতরং ভিক্খুনিং আরব্ভ এৰং সন্তিট্ঠনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, পুরিসস্স হত্থপাসং ৰিজহিত্ৰা, যক্খাদীনং হত্থপাসং অৰিজহিত্ৰাপি সন্তিট্ঠন্তিযা, সল্লপেন্তিযা ৰা দুক্কটং, যংকিঞ্চি ৰিঞ্ঞুং দুতিযং গহেত্ৰা এৰং করোন্তিযা, অরহোপেক্খায, অঞ্ঞৰিহিতায, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. রত্তন্ধকারতা, পুরিসস্স হত্থপাসে ঠানং ৰা সল্লপনং ৰা, সহাযাভাৰো, রহোপেক্খতাতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. থেয্যসত্থসমুট্ঠানং, কিরিযং, সঞ্ঞাৰিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৰজ্জং, কাযকম্মং, ৰচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, তিৰেদনন্তি.
রত্তন্ধকারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. পটিচ্ছন্নোকাসসিক্খাপদৰণ্ণনা
দুতিযে পটিচ্ছন্নে ওকাসেতি কুট্টাদীসু যেন কেনচি পটিচ্ছন্নে, ইদমেৰেত্থ নানত্তং.
পটিচ্ছন্নোকাসসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. অজ্ঝোকাসসল্লপনসিক্খাপদৰণ্ণনা
ততিযে অজ্ঝোকাসেতি নানং, সেসং উভযত্থাপি পঠমসদিসমেৰাতি.
অজ্ঝোকাসসল্লপনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. দুতিযিকউয্যোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা
চতুত্থে রথিকাযাতি রচ্ছাযং. ব্যূহেতি অনিৰিদ্ধরচ্ছাযং. সিঙ্ঘাটকেতি চচ্চরে. নিকণ্ণিকং ৰা জপ্পেয্যাতি কণ্ণমূলে কিঞ্চি জপ্পেয্য. উয্যোজেয্যাতি অনাচারং চরিতুকামতায ‘‘গচ্ছ ত্ৰ’’ন্তি দুতিযিকং উয্যোজেয্য. পাচিত্তিযন্তি পুরিমনযেনেৰ তাৰ সন্তিট্ঠনাদীসু তীণি পাচিত্তিযানি, উয্যোজেন্তিযা পন উয্যোজনে চ হত্থপাসৰিজহনে চ দুক্কটং, ৰিজহিতে পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ এৰং সন্তিট্ঠনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং পুরিমত্তযসদিসমেৰ. অনাপত্তিযং পন ‘‘ন অনাচারং আচরিতুকামা, সতি করণীযে দুতিযিকং ভিক্খুনিং উয্যোজেতী’’তি (পাচি. ৮৫২) এত্তকং অধিকন্তি.
দুতিযিকউয্যোজনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. অনাপুচ্ছাপক্কমনসিক্খাপদৰণ্ণনা
পঞ্চমে পুরেভত্তন্তি অরুণুগ্গমনং উপাদায যাৰ মজ্ঝন্হিকং. আসনেতি পল্লঙ্কস্সোকাসভূতে. সামিকে অনাপুচ্ছাতি তস্মিং কুলে যংকিঞ্চি ৰিঞ্ঞুং মনুস্সং অনাপুচ্ছা. পক্কমেয্যাতি এত্থ ছন্নস্স অন্তো নিসীদিত্ৰা অনোৰস্সকং অজ্ঝোকাসে উপচারং অতিক্কামেন্তিযা পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযে পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং অঞ্ঞতরং ভিক্খুনিং আরব্ভ অনাপুচ্ছা পক্কমনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, পল্লঙ্কস্স অনোকাসে দুক্কটং, তথা আপুচ্ছিতে অনাপুচ্ছিতসঞ্ঞায চেৰ ৰেমতিকায চ. আপুচ্ছিতসঞ্ঞায পন, অসংহারিমে, গিলানায, আপদাসু, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. পুরেভত্ততা, অন্তরঘরে নিসজ্জা, আসনস্স পল্লঙ্কোকাসতা, অঞ্ঞত্র অনুঞ্ঞাতকারণা অনাপুচ্ছনং, ৰুত্তপরিচ্ছেদাতিক্কমোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি কথিনসদিসানি, ইদং পন কিরিযাকিরিযন্তি.
অনাপুচ্ছাপক্কমনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. অনাপুচ্ছাঅভিনিসীদনসিক্খাপদৰণ্ণনা
ছট্ঠে পচ্ছাভত্তন্তি মজ্ঝন্হিকে ৰীতিৰত্তে যাৰ সূরিযস্স অত্থঙ্গমা. অভিনিসীদেয্য ৰাতি আদিম্হি নিসীদিত্ৰা গচ্ছন্তিযা একা আপত্তি, অনিসীদিত্ৰা নিপজ্জিত্ৰাৰ গচ্ছন্তিযাপি একা, নিসীদিত্ৰা নিপজ্জন্তিযা দ্ৰে.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ আসনে অভিনিসীদনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং পঞ্চমসদিসমেৰ. যথা পন তত্থ অসংহারিমে, এৰমিধ ধুৰপঞ্ঞত্তে অনাপত্তীতি.
অনাপুচ্ছাঅভিনিসীদনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. অনাপুচ্ছাসন্থরণসিক্খাপদৰণ্ণনা
সত্তমে ৰিকালেতি অত্থঙ্গতে সূরিযে. সেয্যন্তি অন্তমসো পণ্ণসন্থারম্পি, সেসং ছট্ঠসদিসমেৰ.
ইদং পন সাৰত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আরব্ভ ৰিকালে কুলানি উপসঙ্কমিত্ৰা সামিকে অনাপুচ্ছিত্ৰা সেয্যং সন্থরিত্ৰা অভিনিসীদনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অনাপত্তিযঞ্চেত্থ ধুৰপঞ্ঞত্তং নাম নত্থীতি.
অনাপুচ্ছাসন্থরণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. পরউজ্ঝাপনকসিক্খাপদৰণ্ণনা
অট্ঠমে দুগ্গহিতেন দূপধারিতেনাতি যং ৰুত্তং, ততো অঞ্ঞথা গহিতেন চ উপধারিতেন চ. পরন্তি ‘‘অহং কিরয্যে অয্যং ন সক্কচ্চং উপট্ঠহামী’’তিআদিনা (পাচি. ৮৬৯) নযেন উপসম্পন্নং উজ্ঝাপেন্তিযা পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং অঞ্ঞতরং ভিক্খুনিং আরব্ভ এৰং পরং উজ্ঝাপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, অনুপসম্পন্নায তিকদুক্কটং, উম্মত্তিকাদীনংযেৰ অনাপত্তি. দুগ্গহিততা, উজ্ঝাপনং, যং উজ্ঝাপেতি, তস্সা উপসম্পন্নতাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন দুক্খৰেদনন্তি.
পরউজ্ঝাপনকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. পরঅভিসপনসিক্খাপদৰণ্ণনা
নৰমে অভিসপেয্যাতি সপথং করেয্য. তত্থ ‘‘নিরযে উপপজ্জামি, নিরযে উপপজ্জতূ’’তিএৰমাদীনি ৰদমানা নিরযেন অভিসপতি নাম, অক্কোসতীতি অত্থো. ‘‘গিহিনী হোমি, গিহিনী হোতূ’’তিএৰমাদীনি ৰদমানা ব্রহ্মচরিযেন. তস্সা ৰাচায ৰাচায পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং চণ্ডকাল়িং আরব্ভ এৰং অভিসপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, অনুপসম্পন্নায তিকদুক্কটং, তিরচ্ছানযোনিযা ৰা পেত্তিৰিসযেন ৰা মনুস্সদোভগ্গেন ৰা অভিসপনে দুক্কটং. অত্থধম্মানুসাসনিপুরেক্খারানং উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. নিরযেন ৰা ব্রহ্মচরিযেন ৰা অভিসপনং, উপসম্পন্নতা, অত্থধম্মপুরেক্খারাদীনং অভাৰোতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অট্ঠমসদিসানেৰাতি.
পরঅভিসপনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. রোদনসিক্খাপদৰণ্ণনা
দসমে ৰধিত্ৰাতি হত্থাদীহি পহরিত্ৰা, উভযং করোন্তিযাৰ পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং চণ্ডকাল়িং আরব্ভ অত্তানং ৰধিত্ৰা রোদনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, কেৰলং ৰধন্তিযা ৰা রোদন্তিযা ৰা দুক্কটমেৰ. ঞাতিরোগভোগব্যসনেহি ফুট্ঠায কেৰলং রোদন্তিযা এৰ ন ৰধন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. অত্তানং ৰধনঞ্চেৰ, রোদনঞ্চাতি ইমানেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সমনুভাসনসদিসানি, ইদং পন কিরিযমেৰাতি.
রোদনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
রত্তন্ধকারৰগ্গো দুতিযো.
৩. নগ্গৰগ্গো
১. নগ্গসিক্খাপদৰণ্ণনা
নগ্গৰগ্গস্স পঠমে নগ্গাতি অনিৰত্থা ৰা অপারুতা ৰা. এৰঞ্হি নহাযন্তিযা সব্বপ্পযোগেসু দুক্কটং, নহানপরিযোসানে পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আরব্ভ এৰং নহানৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, উদকসাটিকচীৰরে অচ্ছিন্নে ৰা নট্ঠে ৰা, ‘‘মহগ্ঘং ইদং দিস্ৰা চোরাপি হরেয্যু’’ন্তি এৰরূপাসু আপদাসু ৰা নহাযন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. নগ্গতা, অনুঞ্ঞাতকারণাভাৰো, নহানপরিযোসানন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসদিসানীতি.
নগ্গসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. উদকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা
দুতিযে সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযা ভিক্খুনিযো আরব্ভ অপ্পমাণিকাযো উদকসাটিকাযো ধারণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসমেত্থ সব্বং রতনৰগ্গে নিসীদনসিক্খাপদে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.
উদকসাটিকসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা
ততিযে ৰিসিব্বেত্ৰাতি দুস্সিব্বিতং পুনসিব্বনত্থায ৰিসিব্বেত্ৰা. অনন্তরাযিকিনীতি দসসু অন্তরাযেসু একেকস্মিম্পি অসতি. অঞ্ঞত্র চতূহপঞ্চাহাতি ৰিসিব্বিতদিৰসতো পঞ্চ দিৰসে অতিক্কামেত্ৰা ‘‘নেৰ সিব্বিস্সামি, ন সিব্বাপনায উস্সুক্কং করিস্সামী’’তি ধুরং নিক্খিত্তমত্তে পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ চীৰরং ৰিসিব্বেত্ৰা ন সিব্বনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, অনুপসম্পন্নায তিকদুক্কটং, তথা উভিন্নম্পি অঞ্ঞস্মিং পরিক্খারে. যা পন অন্তরাযিকিনী ৰা হোতি, পরিযেসিত্ৰা ৰা কিঞ্চি ন লভতি, করোন্তী ৰা পঞ্চাহং অতিক্কামেতি, তস্সা চ, গিলানায চ, আপদাসু চ, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. নিৰাসনপারুপনুপগচীৰরতা, উপসম্পন্নায সন্তকতা, সিব্বনত্থায ৰিসিব্বনং ৰা ৰিসিব্বাপনং ৰা, অঞ্ঞত্র অনুঞ্ঞাতকারণা পঞ্চাহাতিক্কমো, ধুরনিক্খেপোতি ইমানেত্থ পঞ্চ অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সমনুভাসনসদিসানীতি.
চীৰরসিব্বনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. সঙ্ঘাটিচারসিক্খাপদৰণ্ণনা
চতুত্থে পঞ্চ অহানি পঞ্চাহং, পঞ্চাহমেৰ পঞ্চাহিকং. সঙ্ঘাটীনং চারো সঙ্ঘাটিচারো, পরিভোগৰসেন ৰা ওতাপনৰসেন ৰা সঙ্ঘটিতট্ঠেন ‘সঙ্ঘাটী’তি লদ্ধনামং তিচীৰরং, উদকসাটিকা, সংকচ্চিকাতি ইমেসং পঞ্চন্নং চীৰরানং পরিৰত্তনন্তি অত্থো. অতিক্কামেয্য পাচিত্তিযন্তি ছট্ঠে অরুণুগ্গমনে একস্মিং চীৰরে ৰুত্তনযেন অপরিৰত্তিতে একা আপত্তি, পঞ্চসু পঞ্চ.
সাৰত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আরব্ভ চীৰরং নিক্খিপিত্ৰা সন্তরুত্তরেন জনপদচারিকং পক্কমনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, পঞ্চাহানতিক্কন্তে দ্ৰিকদুক্কটং. তস্মিং পন অনতিক্কন্তসঞ্ঞায, পঞ্চমং দিৰসং পঞ্চ চীৰরানি নিৰাসেন্তিযা ৰা পারুপন্তিযা ৰা ওতাপেন্তিযা ৰা, গিলানায, ‘‘ইদং মে চীৰরং মহগ্ঘং ঈদিসে চোরভযে ন সক্কা ধারেতু’’ন্তি এৰরূপাসু আপদাসু, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. পঞ্চন্নং চীৰরানং অঞ্ঞতরতা, পঞ্চাহাতিক্কমো, অনুঞ্ঞাতকারণাভাৰো, অপরিৰত্তনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি কথিনসদিসানীতি.
সঙ্ঘাটিচারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. চীৰরসঙ্কমনীযসিক্খাপদৰণ্ণনা
পঞ্চমে চীৰরসঙ্কমনীযন্তি সঙ্কমেতব্বং চীৰরং, অঞ্ঞিস্সা সন্তকং অনাপুচ্ছা গহিতং পুন পটিদাতব্বং পঞ্চন্নং অঞ্ঞতরং চীৰরন্তি অত্থো. ধারেয্যাতি সচে তং নিৰাসেতি ৰা পারুপতি ৰা পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং অঞ্ঞতরং ভিক্খুনিং আরব্ভ ভিক্খুনিযা চীৰরং আদায অনাপুচ্ছা পারুপনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, অনুপসম্পন্নায তিকদুক্কটং. যা পন তায ৰা দিন্নং, তং ৰা আপুচ্ছা, অচ্ছিন্ননট্ঠচীৰরিকা ৰা হুত্ৰা, ‘‘ইদং মে চীৰরং মহগ্ঘং ঈদিসে চোরভযে ন সক্কা ধারেতু’’ন্তি এৰরূপাসু আপদাসু ৰা ধারেতি, তস্সা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. চীৰরসঙ্কমনীযতা, উপসম্পন্নায সন্তকতা, অনুঞ্ঞাতকারণাভাৰো, ধারণন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি পঠমকথিনসদিসানি, ইদং পন কিরিযাকিরিযন্তি.
চীৰরসঙ্কমনীযসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. গণচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা
ছট্ঠে গণস্সাতি ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স. চীৰরলাভন্তি ৰিকপ্পনুপগম্পি পচ্ছিমং লভিতব্বং চীৰরং. অন্তরাযং করেয্যাতি যথা তে দাতুকামা ন দেন্তি, এৰং পরক্কমেয্য. পাচিত্তিযন্তি সচে তস্সা ৰচনেন তে ন দেন্তি, ভিক্খুনিযা পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ গণস্স চীৰরলাভন্তরাযকরণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অঞ্ঞস্মিং পরিক্খারে দুক্কটং, সম্বহুলানং পন একভিক্খুনিযা ৰা চীৰরলাভেপি দুক্কটমেৰ. ‘‘সমগ্ঘকালে দস্সথা’’তি এৰং আনিসংসং দস্সেত্ৰা নিৰারেন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. ৰিকপ্পনুপগপচ্ছিমতা, সঙ্ঘস্স পরিণতভাৰো, ৰিনা আনিসংসদস্সনেন অন্তরাযকরণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানীতি.
গণচীৰরসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. পটিবাহনসিক্খাপদৰণ্ণনা
সত্তমে ধম্মিকং চীৰরৰিভঙ্গন্তি সমগ্গেন সঙ্ঘেন সন্নিপতিত্ৰা করীযমানং চীৰরৰিভঙ্গ. পটিবাহেয্যাতি পটিসেধেয্য, এৰং পটিসেধেন্তিযা পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ ধম্মিকং চীৰরৰিভঙ্গং পটিবাহনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ধম্মিকে ৰেমতিকায, অধম্মিকে ধম্মিকসঞ্ঞায চেৰ ৰেমতিকায চ দুক্কটং. উভযত্থ অধম্মিকসঞ্ঞায, আনিসংসং দস্সেত্ৰা পটিবাহন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. চীৰরৰিভঙ্গস্স ধম্মিকতা, ধম্মিকসঞ্ঞিতা, ৰিনা আনিসংসেন পটিবাহনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানেৰাতি.
পটিবাহনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. চীৰরদানসিক্খাপদৰণ্ণনা
অট্ঠমে সমণচীৰরন্তি কপ্পকতং নিৰাসনপারুপনুপগং, এৰরূপং ঠপেত্ৰা পঞ্চ সহধম্মিকে মাতাপিতরো চ যস্স কস্সচি গহট্ঠস্স ৰা পব্বজিতস্স ৰা পরিচ্চজিত্ৰা দেন্তিযা পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ অগারিকস্স সমণচীৰরদানৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, ভিক্খুনো দুক্কটং. মাতাপিতূনং পরিচ্চজিত্ৰাপি, অঞ্ঞেসং তাৰকালিকমেৰ দেন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সমণচীৰরতা, ঠপেত্ৰা সহধম্মিকে চ মাতাপিতরো চ অঞ্ঞেসং দানং, অতাৰকালিকতাতি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সঞ্চরিত্তসদিসানীতি.
চীৰরদানসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. কালঅতিক্কমনসিক্খাপদৰণ্ণনা
নৰমে দুব্বলচীৰরপচ্চাসাযাতি দুব্বলায চীৰরপচ্চাসায, ‘‘সচে সক্কোম দস্সামা’’তি এত্তকমত্তং সুত্ৰা উপ্পাদিতায আসাযাতি অত্থো. চীৰরকালসমযং অতিক্কামেয্যাতি ৰস্সংৰুট্ঠভিক্খুনীহি কালচীৰরে ভাজিযমানে ‘‘আগমেয্যাথ, অয্যে, অত্থি সঙ্ঘস্স চীৰরপচ্চাসা’’তি ৰত্ৰা তং চীৰরৰিভঙ্গং চীৰরকালং অতিক্কামেয্য, তস্সা অনত্থতে কথিনে ৰস্সানস্স পচ্ছিমমাসং, অত্থতে কথিনে কথিনুব্ভারদিৰসং অতিক্কামেন্তিযা পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ দুব্বলচীৰরপচ্চাসায চীৰরকালসমযং অতিক্কমনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, দুব্বলচীৰরে ৰেমতিকায, অদুব্বলচীৰরে দুব্বলচীৰরসঞ্ঞায চেৰ ৰেমতিকায চ দুক্কটং. উভযত্থ অদুব্বলচীৰরসঞ্ঞায, কিঞ্চাপি ‘ন সক্কোমা’তি ৰদন্তি, ‘‘ইদানি পন তেসং কপ্পাসো ৰা উপ্পজ্জিস্সতি, সদ্ধো ৰা পুরিসো আগমিস্সতি, তস্মিং আগতে অদ্ধা দস্সন্তী’’তি এৰং আনিসংসং দস্সেত্ৰা নিৰারেন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. দুব্বলচীৰরতা, দুব্বলসঞ্ঞিতা, ৰিনা আনিসংসেন নিৰারণন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানীতি.
কালঅতিক্কমনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. কথিনুদ্ধারসিক্খাপদৰণ্ণনা
দসমে ধম্মিকং কথিনুদ্ধারন্তি সব্বাসং ভিক্খুনীনং অকালচীৰরং দাতুকামেন উপাসকেন যত্তকো অত্থারমূলিকো আনিসংসো, ততো অধিকং ৰা সমকং ৰা দত্ৰা যাচিতেন সমগ্গেন ভিক্খুনিসঙ্ঘেন যং কথিনং ঞত্তিদুতিযকম্মেন অন্তরা উদ্ধরীযতি, তস্স সো উদ্ধারো ‘ধম্মিকো’তি ৰুচ্চতি, এৰরূপং কথিনুদ্ধারন্তি অত্থো. পটিবাহেয্যাতি নিৰারেয্য, তস্স এৰরূপং কথিনুদ্ধারং নিৰারেন্তিযা পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ কথিনুদ্ধারং পটিবাহনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসং সত্তমে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বন্তি.
কথিনুদ্ধারসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নগ্গৰগ্গো ততিযো.
৪. তুৰট্টৰগ্গো
১. একমঞ্চতুৰট্টনসিক্খাপদৰণ্ণনা
তুৰট্টৰগ্গস্স পঠমে তুৰট্টেয্যুন্তি নিপজ্জেয্যুং. তাসু পন একায ৰা নিপন্নায অপরা নিপজ্জতু, দ্ৰেপি ৰা সহেৰ নিপজ্জন্তু, দ্ৰিন্নম্পি পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আরব্ভ দ্ৰিন্নং একমঞ্চে তুৰট্টনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সচে পন একায নিপন্নায একা নিসীদতি, উভো ৰা নিসীদন্তি, তাসং, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. একমঞ্চতা, দ্ৰিন্নং তুৰট্টনন্তি ইমানেত্থ দ্ৰে অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি এল়কলোমসদিসানীতি.
একমঞ্চতুৰট্টনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২. একত্থরণতুৰট্টনসিক্খাপদৰণ্ণনা
দুতিযে একং অত্থরণঞ্চেৰ পাৰুরণঞ্চ এতাসন্তি একত্থরণপাৰুরণা, সংহারিমানং পাৰারত্থরণকটসারকাদীনং একং অন্তং অত্থরিত্ৰা একং পারুপিত্ৰা তুৰট্টেন্তীনমেতং অধিৰচনং. পাচিত্তিযন্তি তংযেৰ অত্থরিত্ৰা তং পারুপিত্ৰা নিপজ্জন্তীনং পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং সম্বহুলা ভিক্খুনিযো আরব্ভ এৰং তুৰট্টনৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, অত্থরণে ৰা পাৰুরণে ৰা একস্মিং দুক্কটং, নানত্থরণপাৰুরণে দ্ৰিকদুক্কটং. তস্মিং পন নানত্থরণপাৰুরণসঞ্ঞায, ৰৰত্থানং দস্সেত্ৰা নিপজ্জন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. সেসং পঠমসদিসমেৰাতি.
একত্থরণতুৰট্টনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. অফাসুকরণসিক্খাপদৰণ্ণনা
ততিযে অফাসুন্তি ‘‘ইমিনা ইমিস্সা অফাসু ভৰিস্সতী’’তি অনাপুচ্ছা পুরতো চঙ্কমনট্ঠাননিস্সজ্জাদযো ৰা উদ্দিসউদ্দিসাপনপরিপুচ্ছনসজ্ঝাযং ৰা করোন্তিযা চঙ্কমনে নিৰত্তনগণনায, ঠানাদীসু পযোগগণনায, উদ্দেসাদীসু পদগণনায পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ সঞ্চিচ্চ অফাসুকরণৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, অনুপসম্পন্নায তিকদুক্কটং, ন অফাসুকামতায, আপুচ্ছা পুরতো চঙ্কমনাদীনি করোন্তিযা, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. উপসম্পন্নতা, অফাসুকামতা, অফাসুকরণং, অনাপুচ্ছনন্তি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি অদিন্নাদানসদিসানি, ইদং পন কিরিযাকিরিযং, দুক্খৰেদনন্তি.
অফাসুকরণসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. নউপট্ঠাপনসিক্খাপদৰণ্ণনা
চতুত্থে দুক্খিতন্তি গিলানং. সহজীৰিনিন্তি সদ্ধিৰিহারিনিং. নেৰ উপট্ঠহেয্যাতি তস্সা উপট্ঠানং সযং ৰা অকরোন্তিযা, পরেহি ৰা অকারেন্তিযা ধুরং নিক্খিত্তমত্তে পাচিত্তিযং.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ দুক্খিতং সহজীৰিনিং অনুপট্ঠানৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, অন্তেৰাসিনিযা ৰা অনুপসম্পন্নায ৰা দুক্কটং, দসসু অঞ্ঞতরন্তরাযে সতি পরিযেসিত্ৰা অলভন্তিযা, গিলানায, আপদাসু, উম্মত্তিকাদীনঞ্চ অনাপত্তি. গিলানতা, সদ্ধিৰিহারিতা, অনুঞ্ঞাতকারণাভাৰো, উপট্ঠানে ধুরনিক্খেপোতি ইমানেত্থ চত্তারি অঙ্গানি. সমুট্ঠানাদীনি সমনুভাসনসদিসানীতি.
নউপট্ঠাপনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৰণ্ণনা
পঞ্চমে উপস্সযং দত্ৰাতি সকৰাটবদ্ধং অত্তনো পুগ্গলিকৰিহারং দত্ৰা. নিক্কড্ঢেয্যাতি বহূনিপি দ্ৰারানি একপ্পযোগেন নিক্কড্ঢেন্তিযা একা আপত্তি, নানাপযোগেহি পযোগগণনায আপত্তিযো, আণত্তিযম্পি এসেৰ নযো. সচে পন ‘‘ইমঞ্চিমঞ্চ দ্ৰারং অতিক্কামেহী’’তি আণাপেতি, একায আণত্তিযা এৰ দ্ৰারগণনায আপত্তিযো.
সাৰত্থিযং থুল্লনন্দং আরব্ভ এতাদিসে ৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, তিকপাচিত্তিযং, অকৰাটবদ্ধতো দুক্কটং, অনুপসম্পন্নায তিকদুক্কটং, সকৰাটবদ্ধতো ৰা অকৰাটবদ্ধতো ৰা উভিন্নম্পি পরিক্খারনিক্কড্ঢনে দুক্কটমেৰ, সেসং সঙ্ঘিকৰিহারনিক্কড্ঢনসিক্খাপদে ৰুত্তনযমেৰাতি.
নিক্কড্ঢনসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. সংসট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা
ছট্ঠং উত্তানপদত্থমেৰ. সাৰত্থিযং চণ্ডকাল়িং আরব্ভ সংসট্ঠৰিহারৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তং, সেসমেত্থ পঠমঅরিট্ঠসিক্খাপদে ৰুত্তৰিনিচ্ছযসদিসমেৰাতি.
সংসট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. অন্তোরট্ঠসিক্খাপদৰণ্ণনা
সত্তমে অন্তোরট্ঠেতি যস্স ৰিজিতে ৰিহরতি, তস্স রট্ঠে. অসত্থিকা চারিকন্তি ৰিনা সত্থেন গচ্ছন্তিযা, গামন্তরগণনায, অগামকে অরঞ্ঞে অদ্ধযোজনগণনায পাচিত্তিযং.