১. পরিমণ্ডলসিক্খাপদৰণ্ণনা

সেখিযেসু পঠমে পরিমণ্ডলন্তি সমন্ততো মণ্ডলং. সিক্খা করণীযাতি ‘‘এৰং নিৰাসেস্সামী’’তি আরামেপি অন্তরঘরেপি সব্বত্থ সিক্খা কাতব্বা, এত্থ চ যস্মা ৰত্তক্খন্ধকে ৰুত্তৰত্তানিপি সিক্খিতব্বত্তা সেখিযানেৰ হোন্তি, তস্মা পারাজিকাদীসু ৰিয পরিচ্ছেদো ন কতো. চারিত্তৰিনযদস্সনত্থঞ্চ ‘‘যো পন ভিক্খু ওলম্বেন্তো নিৰাসেয্য, দুক্কট’’ন্তি এৰং আপত্তিনামেন অৰত্ৰা ‘‘সিক্খা করণীযা’’তি এৰং সব্বসিক্খাপদেসু পাল়ি আরোপিতা, পদভাজনে (পাচি. ৫৭৬) পন ‘‘আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰুত্তত্তা সব্বত্থ অনাদরিযকরণে দুক্কটং ৰেদিতব্বং.

ইদানি পরিমণ্ডলন্তি এত্থ নাভিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেত্ৰা জাণুমণ্ডলস্স হেট্ঠা জঙ্ঘট্ঠিকতো পট্ঠায অট্ঠঙ্গুলমত্তং নিৰাসনং ওতারেত্ৰা নিৰাসেন্তেন পরিমণ্ডলং নিৰত্থং নাম হোতি, এৰং অনিৰাসেত্ৰা অনাদরিযেন পুরতো ৰা পচ্ছতো ৰা ওলম্বেত্ৰা নিৰাসেন্তস্স দুক্কটং. ন কেৰলঞ্চ তস্সেৰ, যে চঞ্ঞে ‘‘তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা গিহিনিৰত্থং নিৰাসেন্তি, হত্থিসোণ্ডকং মচ্ছৰালকং চতুক্কণ্ণকং তালৰণ্টকং সতৰলিকং নিৰাসেন্তি, সংৰল্লিযং নিৰাসেন্তী’’তি খন্ধকে (চূল়ৰ. ২৮০) নিৰাসনদোসা ৰুত্তা, তথা নিৰাসেন্তস্সপি দুক্কটমেৰ.

তত্থ হত্থিসোণ্ডকং নাম নাভিমূলতো হত্থিসোণ্ডসণ্ঠানং ওলম্বকং কত্ৰা নিৰত্থং চোল়িকইত্থীনং নিৰাসনং ৰিয. মচ্ছৰালকং নাম একতোদসন্তং একতো পাসন্তং ওলম্বেত্ৰা নিৰত্থং. চতুক্কণ্ণকং নাম উপরি দ্ৰে, হেট্ঠতো দ্ৰেতি এৰং চত্তারো কণ্ণে দস্সেত্ৰা নিৰত্থং. তালৰণ্টকং নাম তালৰণ্টাকারেন সাটকং ওলম্বেত্ৰা নিৰত্থং. সতৰলিকং নাম দীঘসাটকং অনেকক্খত্তুং ওভুজিত্ৰা ওৰট্টিকং করোন্তেন নিৰত্থং, ৰামদক্খিণপস্সেসু ৰা নিরন্তরং ৰলিযো দস্সেত্ৰা নিৰত্থং. সচে পন জাণুতো পট্ঠায একা ৰা দ্ৰে ৰা ৰলিযো পঞ্ঞাযন্তি, ৰট্টতি. সংৰল্লিযন্তি মল্লকম্মকারাদীহি ৰিয কচ্ছং বন্ধিত্ৰা নিৰত্থং. এৰং নিৰাসেতুং গিলানস্সাপি মগ্গপ্পটিপন্নস্সাপি ন ৰট্টতি. যম্পি মগ্গং গচ্ছন্তা একং ৰা দ্ৰে ৰা কণ্ণে উক্খিপিত্ৰা অন্তরৰাসকস্স উপরি লগ্গন্তি, অন্তো ৰা একং কাসাৰং তথা নিৰাসেত্ৰা বহি অপরং নিৰাসেন্তি, সব্বং ন ৰট্টতি.

গিলানো পন অন্তোকাসাৰস্স ওৰট্টিকং দস্সেত্ৰা অপরং উপরি নিৰাসেতুং লভতি, অগিলানেন দ্ৰে নিৰাসেন্তেন সগুণং কত্ৰা নিৰাসেতব্বানি. ইতি ইমং খন্ধকে পটিক্খিত্তঞ্চ ওলম্বকঞ্চ সব্বং ৰিৰজ্জেত্ৰা ৰুত্তলক্খণসম্পন্নং নিব্বিকারং পরিমণ্ডলং নিৰাসেতব্বং, তথা অনিৰাসেত্ৰা যংকিঞ্চি ৰিকারং করোন্তস্স দুক্কটং.

‘‘নিদানং পুগ্গলং ৰত্থু’’ন্তিআদিকে (কঙ্খা. অট্ঠ. পঠমপারাজিকৰণ্ণনা ) পন ৰিনিচ্ছযে সুরুসুরুকারকং কোসম্বিযং পঞ্ঞত্তং, সামিসেন হত্থেন পানীযথালকসসিত্থকপত্তধোৰনপটিসংযুত্তদ্ৰযং ভগ্গেসু সম্বহুলে ভিক্খূ আরব্ভ, সেসানি সব্বানেৰ সাৰত্থিযং ছব্বগ্গিযে আরব্ভ ওলম্বেত্ৰা নিৰাসনাদিৰত্থুস্মিং পঞ্ঞত্তানি. সূপোদনৰিঞ্ঞত্তিযং ধম্মদেসনাদীসু চ গিলানৰসেন একা অনুপঞ্ঞত্তি, সব্বানি সাধারণপঞ্ঞত্তিযো, অনাণত্তিকানি, সব্বেসু দুক্কটমেৰ, অঞ্ঞো আপত্তিভেদো নত্থি, ৰিপত্তিৰিচারণা ৰুত্তাযেৰ, সমুট্ঠানাদীনি সব্বেসং অৰসানে দস্সযিস্সাম. অনাপত্তিমত্তং পন অঙ্গঞ্চ সব্বত্থ ৰত্তব্বং, তযিদং ৰুচ্চতি. ইমস্মিং তাৰ সিক্খাপদে অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্স, গিলানস্স, আপদাসু, উম্মত্তকাদীনঞ্চ অনাপত্তি.

তত্থ অসঞ্চিচ্চাতি ‘‘অপরিমণ্ডলং নিৰাসেস্সামী’’তি এৰং অসঞ্চিচ্চ, অথ খো ‘‘পরিমণ্ডলংযেৰ নিৰাসেস্সামী’’তি ৰিরজ্ঝিত্ৰা অপরিমণ্ডলং নিৰাসেন্তস্স অনাপত্তি. অস্সতিযাতি অঞ্ঞাৰিহিতস্সাপি তথা নিৰাসেন্তস্স অনাপত্তি. অজানন্তস্সাতি পরিমণ্ডলং নিৰাসেতুং অজানন্তস্স অনাপত্তি, অপিচ নিৰাসনৰত্তং উগ্গহেতব্বং. যো পন সুক্খজঙ্ঘো ৰা হোতি মহাপিণ্ডিকমংসো ৰা, তস্স সারুপ্পত্থায অট্ঠঙ্গুলাধিকম্পি ওতারেত্ৰা নিৰাসেতুং ৰট্টতি. গিলানস্সাতি যস্স জঙ্ঘায ৰা পাদে ৰা ৰণো হোতি, তস্স উক্খিপিত্ৰা ৰা ওতারেত্ৰা ৰা নিৰাসেতুং ৰট্টতি. আপদাসূতি ৰাল়া ৰা চোরা ৰা অনুবন্ধন্তি, এৰরূপাসু আপদাসু অনাপত্তি. উম্মত্তকাদযো ৰুত্তনযা এৰ. অনাদরিযং, অনাপত্তিকারণাভাৰো, অপরিমণ্ডলনিৰাসনন্তি ইমানেত্থ তীণি অঙ্গানি. যথা চেত্থ, এৰং সব্বত্থ পুরিমানি দ্ৰে তত্থ তত্থ ৰুত্তপ্পটিপক্খকরণঞ্চাতি তীণিযেৰ হোন্তি, তস্মা ইতো পরং তানিপি অৰত্ৰা অনাপত্তিমত্তমেৰ ৰক্খামাতি.