২. অভিধম্মভাজনীযৰণ্ণনা

২০৬-২১৪. অরিযসচ্চ-সদ্দো সমুদযে ৰত্তমানো পরিঞ্ঞেয্যভাৰরহিতে একন্তপহাতব্বে তণ্হাসঙ্খাতে সমুদযে পৰত্ততি, ন পহাতব্বপরিঞ্ঞেয্যেসু অৰসেসকিলেসাৰসেসাকুসলেসু অপ্পহাতব্বেসু চ সাসৰকুসলমূলাৰসেসসাসৰকুসলেসূতি সপ্পদেসো তত্থ সমুদযো হোতি, কেৰলং সচ্চসদ্দে নিপ্পদেসোতি আহ ‘‘নিপ্পদেসতো সমুদযং দস্সেতু’’ন্তি. দুক্খনিরোধা পন অরিযসচ্চদেসনাযং ধম্মতো নিপ্পদেসা এৰ. ন হি ততো অঞ্ঞো ধম্মো অত্থি, যো সচ্চদেসনাযং দুক্খং নিরোধোতি চ ৰত্তব্বো সিযা, মগ্গোপি অট্ঠঙ্গিকপঞ্চঙ্গিকৰারেসু অপুব্বো নত্থি, তস্মা সমুদযমেৰ ‘‘নিপ্পদেসতো দস্সেতু’’ন্তি ৰদতি তস্স সব্বত্থ তীসুপি ৰারেসু অপুব্বস্স দস্সিতত্তা. অপুব্বসমুদযদস্সনত্থাযপি হি সচ্চদেসনাযং ‘‘তত্থ কতমো দুক্খসমুদযো? তণ্হা’’তি ৰচনং কেৰলায তণ্হায সচ্চ-সদ্দস্স পৰত্তিদস্সনত্থন্তি. দেসনাৰসেন পন তং তং সমুদযং ঠপেত্ৰা দুক্খং তস্স তস্স পহানৰসেন নিরোধো অট্ঠঙ্গিকপঞ্চঙ্গিকসব্বলোকুত্তরকুসলৰসেন মগ্গো চ অরিযসচ্চদেসনাযং ন ৰুত্তোতি দুক্খাদীনি চ তত্থ সপ্পদেসানি দস্সিতানি হোন্তীতি তানি চ নিপ্পদেসানি দস্সেতুং সচ্চদেসনা ৰুত্তাতি ৰত্তুং ৰট্টতি. পচ্চযসঙ্খাতন্তি কম্মকিলেসৰসেন জাতিআদিদুক্খস্স মূলভূতন্তি অত্থো.

নিরোধসচ্চং…পে… পঞ্চহাকারেহি নিদ্দিট্ঠন্তি অরিযসচ্চদেসনতো সচ্চদেসনায ৰিসেসং দস্সেতি. তত্থ ‘‘তিণ্ণন্নঞ্চ কুসলমূলানং অৰসেসানঞ্চ সাসৰকুসলানং পহান’’ন্তি ইদং তেসং পচ্চযানং অৰিজ্জাতণ্হাউপাদানানং পহানৰসেন, অৰিজ্জাদীসু ৰা পহীনেসু তেসং অপ্পৰত্তিৰসেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. ন হি কুসলা পহাতব্বাতি. পহানন্তি চ মগ্গকিচ্চৰসেন তদধিগমনীযং নিরোধং দস্সেতি, নিরোধস্সেৰ ৰা তণ্হাদীনং অপ্পৰত্তিভাৰো পহানন্তি দট্ঠব্বং.

যদিপি ‘‘পুব্বেৰ খো পনস্স কাযকম্মং ৰচীকম্মং আজীৰো সুপরিসুদ্ধো হোতি, এৰমস্সাযং অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতী’’তি (ম. নি. ৩.৪৩১) লোকুত্তরমগ্গক্খণে অট্ঠঙ্গিকমগ্গপারিপূরিযা উপনিস্সযদস্সনত্থং ইদং ৰুত্তং, তথাপি ‘‘পুব্বেৰ খো পনা’’তি ৰচনং কাযকম্মাদিসুদ্ধিযা দূরতরুপনিস্সযতং, চক্খাদীসু অসারজ্জন্তস্স অসংযুত্তস্স অসম্মূল়্হস্স আদীনৰানুপস্সিনো ৰিহরতো তাযেৰ ৰুট্ঠানগামিনিযা ৰিপস্সনায আযতিং পঞ্চুপাদানক্খন্ধেসু অপচযং গচ্ছন্তেসু সব্বসঙ্খারেসু ৰিৰট্টনৰসেন, পোনোব্ভৰিকতণ্হায পহীযমানায কিলেসদূরীভাৰেন, কাযিকচেতসিকদরথসন্তাপপরিল়াহেসু পহীযমানেসু পস্সদ্ধকাযচিত্তৰসেন কাযিকচেতসিকসুখে পটিসংৰেদিযমানে ‘‘যা তথাভূতস্স দিট্ঠি, সাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠী’’তিআদিনা (ম. নি. ৩.৪৩১) ৰুত্তানং ৰুট্ঠানগামিনিৰিপস্সনাক্খণে পৰত্তানং পঞ্চন্নং সম্মাদিট্ঠাদীনং অঙ্গানং আসন্নতরুপনিস্সযতঞ্চ দস্সেতীতি আসন্নতরুপনিস্সযৰসেন পঞ্চঙ্গিকং মগ্গং সুখং বুজ্ঝন্তানং পুগ্গলানং অজ্ঝাসযৰসেন পঞ্চঙ্গিকমগ্গদেসনায পৰত্ততং দীপেতি. তেনাহ ‘‘পুব্বেৰ খো…পে… সুপরিসুদ্ধো হোতীতি ৰচনতো’’তিআদি. এৰমিদং ৰচনতোতি নিস্সক্কৰচনং দেসনুপাযস্স ঞাপকনিদস্সনং হোতি, ৰচনতোতি ৰা অত্তনো ৰচনানুরূপং পঞ্চঙ্গিকোপি মগ্গো পটিপদা এৰাতি ভগৰতা দেসিতোতি অত্থো. কত্থাতি? দেৰপুরে, তস্মা তং দেসিতনযং দস্সেতুং পঞ্চঙ্গিকৰারোপি নিদ্দিট্ঠো ধম্মসঙ্গাহকেহি. অথ ৰা ‘‘পুব্বেৰ খো পনস্সা’’তি ৰচনেনেৰ অজ্ঝাসযৰিসেসকারণনিদস্সকেন পুগ্গলজ্ঝাসযৰসেন পঞ্চঙ্গিকো মগ্গোপি পটিপদা এৰাতি দেসিতো হোতীতি আহ ‘‘পুব্বেৰ খো পন…পে… ৰচনতো পন…পে… দেসিতো’’তি, তস্মা তং সুত্তন্তে দেসিতনযং দস্সেতুং পঞ্চঙ্গিকৰারোপি নিদ্দিট্ঠো ভগৰতা দেৰপুরেতি অত্থো.

ঝানেহি দেসনাপৰেসো, ভাৰনাপৰেসো ৰা ঝানাভিনিৰেসো. একেকস্মিং কোট্ঠাসে চতুন্নং চতুন্নং নযসহস্সানং দস্সনং গণনাসুখত্থন্তি ৰেদিতব্বং. যথা পন পাল়ি ঠিতা, তথা একেকিস্সা পটিপদায সুঞ্ঞতাদীসু চ পঞ্চ পঞ্চ কোট্ঠাসে যোজেত্ৰা পাল়িগমনং কতন্তি ৰিঞ্ঞাযতি. তত্থ অট্ঠঙ্গিকৰারে দুতিযজ্ঝানাদীসু তস্মিং সমযে সত্তঙ্গিকো মগ্গো হোতীতি যোজনা কাতব্বা, সব্বসঙ্গাহিকৰারে চ যথা ৰিজ্জমানধম্মৰসেনাতি.

অভিধম্মভাজনীযৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.