১. খন্ধপদৰণ্ণনা
৬. খন্ধাযতনধাতুযোমহন্তরে অভিঞ্ঞেয্যধম্মভাৰেন ৰুত্তা, তেসং পন সভাৰতো অভিঞ্ঞাতানং ধম্মানং পরিঞ্ঞেয্যতাদিৰিসেসদস্সনত্থং সচ্চানি, অধিপতিযাদিকিচ্চৰিসেসদস্সনত্থং ইন্দ্রিযাদীনি চ ৰুত্তানীতি সচ্চাদিৰিসেসো ৰিয সঙ্গহাসঙ্গহৰিসেসো চ অভিঞ্ঞেয্যনিস্সিতো ৰুচ্চমানো সুৰিঞ্ঞেয্যো হোতীতি ‘‘তীহি সঙ্গহো. তীহি অসঙ্গহো’’তি নযমুখমাতিকা ঠপিতাতি ৰেদিতব্বা. এৰঞ্চ কত্ৰা ‘‘চতূহী’’তি ৰুত্তা সম্পযোগৰিপ্পযোগা চ অভিঞ্ঞেয্যনিস্সযেন খন্ধাদীহেৰ পুচ্ছিত্ৰা ৰিস্সজ্জিতাতি. রূপক্খন্ধো একেন খন্ধেনাতি যে ধম্মা ‘‘রূপক্খন্ধো’’তি ৰুচ্চন্তি, তেসং পঞ্চসু খন্ধেসু রূপক্খন্ধভাৰেন সভাগতা হোতীতি রূপক্খন্ধভাৰসঙ্খাতেন, রূপক্খন্ধৰচনসঙ্খাতেন ৰা গণনেন সঙ্গহং গণনং দস্সেতি. তেনাহ ‘‘যঞ্হি কিঞ্চী’’তিআদি. রূপক্খন্ধোতি হি সঙ্গহিতব্বধম্মো দস্সিতো. যেন সঙ্গহেন সঙ্গয্হতি, তস্স সঙ্গহস্স দস্সনং ‘‘একেন খন্ধেনা’’তি ৰচনং. পঞ্চসু খন্ধগণনেসু একেন খন্ধগণনেন গণিতোতি অযঞ্হেত্থ অত্থো. যস্মা চ খন্ধাদিৰচনেহি সঙ্গহো ৰুচ্চতি, তস্মা উপরি ‘‘খন্ধসঙ্গহেন সঙ্গহিতা’’তিআদিং ৰক্খতীতি.
অসঙ্গহনযনিদ্দেসেতি ইদং ‘‘সঙ্গহো অসঙ্গহো’’তি এতস্সেৰ নযস্স একদেসনযভাৰেন ৰুত্তং, ন নযন্তরতাযাতি দট্ঠব্বং. রূপক্খন্ধমূলকাযেৰ চেত্থ দুকতিকচতুক্কা দস্সিতাতি এতেন ৰেদনাক্খন্ধমূলকা পুরিমেন যোজিযমানে ৰিসেসো নত্থীতি পচ্ছিমেহেৰ যোজেত্ৰা তযো দুকা দ্ৰে তিকা একো চতুক্কো, সঞ্ঞাক্খন্ধমূলকা দ্ৰে দুকা একো তিকো, সঙ্খারক্খন্ধমূলকো একো দুকোতি এতে লব্ভন্তীতি দস্সেতি. তেসং পন ভেদতো পঞ্চকপুচ্ছাৰিস্সজ্জনানন্তরং পুচ্ছাৰিস্সজ্জনং কাতব্বং সংখিত্তন্তি দট্ঠব্বং, ৰুত্তনযেন ৰা সক্কা ঞাতুন্তি পাল়িং ন আরোপিতন্তি.
আযতনপদাদিৰণ্ণনা
৪০. যস্মা চ দুকতিকেসূতি যদিপি এককেপি সদিসং ৰিস্সজ্জনং, এককে পন সদিসৰিস্সজ্জনানং চক্খুন্দ্রিযসোতিন্দ্রিযসুখিন্দ্রিযাদীনং দুকাদীসু অসদিসৰিস্সজ্জনং দিট্ঠং. ন হেত্থ চক্খুসোতচক্খুসুখিন্দ্রিযদুকানং অঞ্ঞমঞ্ঞসদিসৰিস্সজ্জনং, নাপি দুকেহি তিকস্স, ইধ পন দুক্খসমুদযদুক্খমগ্গদুকানং অঞ্ঞমঞ্ঞং তিকেন চ সদিসং ৰিস্সজ্জনন্তি দুকতিকেস্ৰেৰ সদিসৰিস্সজ্জনতং সমুদযানন্তরং মগ্গসচ্চস্স ৰচনে কারণং ৰদতি.