৪. মহাৰগ্গো
১. অনুপুব্বৰিহারসুত্তৰণ্ণনা
৩২. চতুত্থস্স পঠমে অনুপুব্বতো ৰিহরিতব্বাতি অনুপুব্বৰিহারা. অনুপটিপাটিযাতি অনুক্কমেন. সমাপজ্জিতব্বৰিহারাতি সমাপজ্জিত্ৰা সমঙ্গিনো হুত্ৰা ৰিহরিতব্বৰিহারা.
অনুপুব্বৰিহারসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২-৩. অনুপুব্বৰিহারসমাপত্তিসুত্তাদিৰণ্ণনা
৩৩-৩৪. দুতিযে ছাতং ৰুচ্চতি তণ্হাদিট্ঠিযো কামানং পাতব্বতো তাসং ৰসেন ৰত্তনতো, তন্নিন্নত্তা নত্থি এতেসু ছাতন্তি নিচ্ছাতা. তেনাহ ‘‘তণ্হাদিট্ঠিচ্ছাতান’’ন্তিআদি. ততিযে নত্থি ৰত্তব্বং.
অনুপুব্বৰিহারসমাপত্তিসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. গাৰীউপমাসুত্তৰণ্ণনা
৩৫. চতুত্থে পব্বতচারিনীতি পকতিযা পব্বতে বহুলচারিনী. অখেত্তঞ্ঞূতি (ৰিসুদ্ধি. মহাটী. ১.৭৭) অগোচরঞ্ঞূ. সমাধিপরিপন্তানং ৰিসোধনানভিঞ্ঞতায বালো. ঝানস্স পগুণভাৰাপাদনৰেয্যত্তিযস্স অভাৰেন অব্যত্তো. উপরিঝানস্স পদট্ঠানভাৰানৰবোধেন অখেত্তঞ্ঞূ. সব্বথাপি সমাপত্তিকোসল্লাভাৰেন অকুসলো. সমাধিনিমিত্তস্স ৰা অনাসেৰনায বালো. অভাৰনায অব্যত্তো. অবহুলীকারেন অখেত্তঞ্ঞূ. সম্মদেৰ অনধিট্ঠানতো অকুসলোতি যোজেতব্বং. উভতো ভট্ঠোতি উভযতো ঝানতো ভট্ঠো. সো হি অপ্পগুণতায ন সুপ্পতিট্ঠিততায সউস্সাহোপি ৰিনাসতো অসামত্থিযতো চ ঝানদ্ৰযতো পরিহীনো.
গাৰীউপমাসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. ঝানসুত্তৰণ্ণনা
৩৬. পঞ্চমে অনিচ্চতোতি ইমিনা নিচ্চপ্পটিক্খেপতো তেসং অনিচ্চতমাহ. ততো এৰ উদযৰযৰন্ততো ৰিপরিণামতো তাৰকালিকতো চ তে অনিচ্চাতি জোতিতং হোতি. যঞ্হি নিচ্চং ন হোতি, তং উদযৰযপরিচ্ছিন্নজরায মরণেন চাতি দ্ৰেধা ৰিপরিণতং ইত্তরক্খণমেৰ চ হোতি. দুক্খতোতি ন সুখতো. ইমিনা সুখপ্পটিক্খেপতো তেসং দুক্খতমাহ. ততো এৰ চ অভিণ্হপ্পটিপীল়নতো দুক্খৰত্থুতো চ তে দুক্খাতি জোতিতং হোতি. উদযৰযৰন্ততায হি তে অভিণ্হপ্পটিপীল়নতো নিরন্তরদুক্খতায দুক্খস্সেৰ চ অধিট্ঠানভূতো. পচ্চযযাপনীযতায রোগমূলতায চ রোগতো. দুক্খতাসূলযোগতো কিলেসাসুচিপগ্ঘরতো উপ্পাদজরাভঙ্গেহি উদ্ধুমাতপক্কভিজ্জনতো চ গণ্ডতো. পীল়াজননতো অন্তোতুদনতো দুন্নীহরণতো চ সল্লতো. অৰড্ঢিআৰহনতো অঘৰত্থুতো চ অঘতো. অসেরিভাৰজননতো আবাধপ্পতিট্ঠানতায চ আবাধতো. অৰসৰত্তনতো অৰিধেয্যতায চ পরতো. ব্যাধিজরামরণেহি পলুজ্জনীযতায পলোকতো. সামিনিৰাসীকারকৰেদকঅধিট্ঠাযকৰিরহতো সুঞ্ঞতো. অত্তপ্পটিক্খেপট্ঠেন অনত্ততো. রূপাদিধম্মাপি যথা ন এত্থ অত্তা অত্থীতি অনত্তা, এৰং সযম্পি অত্তা ন হোন্তীতি অনত্তা. তেন অব্যাপারতো নিরীহতো তুচ্ছতো অনত্তাতি দীপিতং হোতি.
লক্খণত্তযমেৰ সুখাৰবোধনত্থং একাদসহি পদেহি ৰিভজিত্ৰা গহিতন্তি দস্সেতুং ‘‘যস্মা অনিচ্চতো’’তিআদি ৰুত্তং. অন্তোসমাপত্তিযন্তি সমাপত্তীনং সহজাততায সমাপত্তীনং অব্ভন্তরে চিত্তং পটিসংহরতীতি তপ্পটিবদ্ধছন্দরাগাদিকিলেসৰিক্খম্ভনেন ৰিপস্সনাচিত্তং পটিসংহরতি. তেনাহ ‘‘মোচেতি অপনেতী’’তি. সৰনৰসেনাতি ‘‘সব্বসঙ্খারসমথো’’তিআদিনা সৰনৰসেন. থুতিৰসেনাতি তথেৰ থোমনাৰসেন গুণতো সংকিত্তনৰসেন. পরিযত্তিৰসেনাতি তস্স ধম্মস্স পরিযাপুণনৰসেন. পঞ্ঞত্তিৰসেনাতি তদত্থস্স পঞ্ঞাপনৰসেন. আরম্মণকরণৰসেনেৰ উপসংহরতি মগ্গচিত্তং, ‘‘এতং সন্ত’’ন্তিআদি পন অৰধারণনিৰত্তিতত্থদস্সনং. যথা ৰিপস্সনা ‘‘এতং সন্তং এতং পণীত’’ন্তিআদিনা অসঙ্খতায ধাতুযা চিত্তং উপসংহরতি, এৰং মগ্গো নিব্বানং সচ্ছিকিরিযাভিসমযৰসেন অভিসমেন্তো তত্থ লব্ভমানে সব্বেপি ৰিসেসে অসম্মোহতো পটিৰিজ্ঝন্তো তত্থ চিত্তং উপসংহরতি. তেনাহ ‘‘ইমিনা পন আকারেনা’’তিআদি.
সো তত্থ ঠিতোতি সো অদন্ধৰিপস্সকো যোগী তত্থ তায অনিচ্চাদিলক্খণত্তযারম্মণায ৰিপস্সনায ঠিতো. সব্বসোতি সব্বত্থ তস্স তস্স মগ্গস্স অধিগমায নিব্বত্তিতসমথৰিপস্সনাসু. অসক্কোন্তো অনাগামী হোতীতি হেট্ঠিমমগ্গাৰহাসু এৰ সমথৰিপস্সনায ছন্দরাগং পহায অগ্গমগ্গাৰহাসু নিকন্তিং পরিযাদাতুং অসক্কোন্তো অনাগামিতাযমেৰ সণ্ঠাতি.
সমতিক্কন্তত্তাতি সমথৰসেন ৰিপস্সনাৰসেন চাতি সব্বথাপি রূপস্স সমতিক্কন্তত্তা. তেনাহ ‘‘অযং হী’’তিআদি. অনেনাতি যোগিনা. তং অতিক্কম্মাতি ইদং যো পঠমং পঞ্চৰোকারএকৰোকারপরিযাপন্নে ধম্মে সম্মদেৰ সম্মসিত্ৰা তে ৰিস্সজ্জেত্ৰা ততো অরূপসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা অরূপধম্মে সম্মসতি, তং সন্ধায ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘ইদানি অরূপং সম্মসতী’’তি.
ঝানসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. আনন্দসুত্তৰণ্ণনা
৩৭. ছট্ঠে ওকাসং অৰসরং অধিগচ্ছতি এতেনাতি ওকাসাধিগমো, মগ্গফলসুখাধিগমায ওকাসভাৰতো ৰা ওকাসো, তস্স অধিগমো ওকাসাধিগমো. এত্থ চ দীঘনিকাযেনেৰ (দী. নি. ২.২৮৮) পন সুত্তন্তদেসনাযং পঠমজ্ঝানং, চতুত্থজ্ঝানং, অরহত্তমগ্গোতি তযো ওকাসাধিগমা আগতা. তত্থ (দী. নি. অট্ঠ. ২.২৮৮) পঠমং ঝানং পঞ্চ নীৰরণানি ৰিক্খম্ভেত্ৰা অত্তনো ওকাসং গহেত্ৰা তিট্ঠতীতি ‘‘পঠমো ওকাসাধিগমো’’তি ৰুত্তং. চতুত্থজ্ঝানং পন সুখদুক্খং ৰিক্খম্ভেত্ৰা অত্তনো ওকাসং গহেত্ৰা তিট্ঠতীতি দুতিযো ওকাসাধিগমো. অরহত্তমগ্গো সব্বকিলেসে ৰিক্খম্ভেত্ৰা অত্তনো ওকাসং গহেত্ৰা তিট্ঠতীতি ‘‘ততিযো ওকাসাধিগমো’’তি ৰুত্তো. ইধ পন ৰক্খমানানি তীণি অরূপজ্ঝানানি সন্ধায ‘‘ওকাসাধিগমো’’তি ৰুত্তং. তেসংযেৰ চ গহণে কারণং সযমেৰ ৰক্খতি.
সত্তানং ৰিসুদ্ধিং পাপনত্থাযাতি রাগাদীহি মলেহি অভিজ্ঝাৰিসমলোভাদীহি চ উপক্কিলেসেহি কিলিট্ঠচিত্তানং সত্তানং ৰিসুদ্ধিপাপনত্থায সমতিক্কমনত্থায. আযতিং অনুপ্পজ্জনঞ্হি ইধ ‘‘সমতিক্কমো’’তি ৰুত্তং. অত্থং গমনত্থাযাতি কাযিকদুক্খস্স চ চেতসিকদোমনস্সস্স চাতি ইমেসং দ্ৰিন্নং অত্থঙ্গমায, নিরোধাযাতি অত্থো. ঞাযতি নিচ্ছযেন কমতি নিব্বানং, তং ৰা ঞাযতি পটিৰিজ্ঝীযতি এতেনাতি ঞাযো, সমুচ্ছেদভাৰো অরিযমগ্গোতি আহ ‘‘সহৰিপস্সনকস্স মগ্গস্সা’’তি. পচ্চক্খকরণত্থাযাতি অত্তপচ্চক্খতায. পরপচ্চযেন ৰিনা পচ্চক্খকরণঞ্হি ‘‘সচ্ছিকিরিযা’’তি ৰুচ্চতি. অসম্ভিন্নন্তি পিত্তসেম্হাদীহি অপলিবুদ্ধং অনুপহতং.
রাগানুগতো সমাধি অভিনতো নাম হোতি আরম্মণে অভিমুখাভাৰেন পৰত্তিযা, দোসানুগতো পন অপনতো অপগমনৰসেন পৰত্তিযা, তদুভযপ্পটিক্খেপেন ‘‘ন চাভিনতো ন চাপনতো’’তি ৰুত্তন্তি আহ ‘‘রাগৰসেনা’’তিআদি. ন সসঙ্খারনিগ্গয্হৰারিতগতোতি লোকিযজ্ঝানচিত্তানি ৰিয ন সসঙ্খারেন সপ্পযোগেন তদঙ্গপ্পহানৰিক্খম্ভনপ্পহানৰসেন চ নিগ্গহেত্ৰা ৰারেত্ৰা ঠিতো. কিঞ্চরহি কিলেসানং ছিন্নন্তে উপ্পন্নো. তথাভূতং ফলসমাধিং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘ন সসঙ্খারেন…পে… ছিন্নন্তে উপ্পন্নো’’তি.
আনন্দসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. লোকাযতিকসুত্তৰণ্ণনা
৩৮. সত্তমে লোকাযতৰাদকাতি আযতিং হিতং লোকো ন যততি ন ৰিরুহতি এতেনাতি লোকাযতং, ৰিতণ্ডসত্থং. তঞ্হি গন্থং নিস্সায সত্তা পুঞ্ঞকিরিযায চিত্তম্পি ন উপ্পাদেন্তি, তং ৰদন্তীতি লোকাযতৰাদকা.
দল়্হং থিরং ধনু এতস্সাতি দল়্হধন্ৰা (অ. নি. টী. ২.৪.৪৫-৪৬; সং. নি. টী. ১.১.১০৭), সো এৰ ‘‘দল়্হধম্মা’’তি ৰুত্তো. পটিসত্তুৰিধমনত্থং ধনুং গণ্হাতীতি ধনুগ্গহো. সো এৰ উসুং সরং অসতি খিপতীতি ইস্সাসো. দ্ৰিসহস্সথামন্তি লোহাদিভারং ৰহিতুং সমত্থং দ্ৰিসহস্সথামং. তেনাহ ‘‘দ্ৰিসহস্সথামং নামা’’তিআদি. দণ্ডেতি ধনুদণ্ডে. যাৰ কণ্ডপ্পমাণাতি দীঘতো যত্তকং কণ্ডস্স পমাণং, তত্তকে ধনুদণ্ডে উক্খিত্তমত্তে আরোপিতেসুযেৰ জিযাদণ্ডেসু সো চে ভারো পথৰিতো মুচ্চতি, এৰং ইদং দ্ৰিসহস্সথামং নাম ধনূতি দট্ঠব্বং. উগ্গহিতসিপ্পোতি উগ্গহিতধনুসিপ্পো. কতহত্থোতি থিরতরং লক্খেসু অৰিরজ্ঝনসরক্খেপো. ঈদিসো পন তত্থ ৰসিভূতো কতহত্থো নাম হোতীতি আহ ‘‘চিণ্ণৰসিভাৰো’’তি. কতং রাজকুলাদীসু উপেচ্চ অসনং এতেন সো কতূপাসনোতি আহ ‘‘রাজকুলাদীসু দস্সিতসিপ্পো’’তি. এৰং কতন্তি এৰং অন্তোসুসিরকরণাদিনা সল্লহুকং কতং.
লোকাযতিকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮-৯. দেৰাসুরসঙ্গামসুত্তাদিৰণ্ণনা
৩৯-৪০. অট্ঠমে অভিযিংসূতি কদা অভিযিংসু? যদা বলৰন্তো অহেসুং, তদা. তত্রাযমনুপুব্বিকথা (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৪৭; সারত্থ. টী. ১.ৰেরঞ্জকণ্ডৰণ্ণনা) – সক্কো কির মগধরট্ঠে মচলগামকে মঘো নাম মাণৰো হুত্ৰা তেত্তিংস পুরিসে গহেত্ৰা কল্যাণকম্মং করোন্তো সত্ত ৰতপদানি পূরেত্ৰা তত্থ কালঙ্কতো দেৰলোকে নিব্বত্তি. তং বলৰকম্মানুভাৰেন সপরিসং সেসদেৰতা দসহি ঠানেহি অধিগণ্হন্তং দিস্ৰা ‘‘আগন্তুকদেৰপুত্তা আগতা’’তি নেৰাসিকা গন্ধপানং সজ্জযিংসু. সক্কো সকপরিসায সঞ্ঞং অদাসি ‘‘মারিসা মা গন্ধপানং পিৰিত্থ, পিৰনাকারমত্তমেৰ দস্সেথা’’তি. তে তথা অকংসু. নেৰাসিকদেৰতা সুৰণ্ণসরকেহি উপনীতং গন্ধপানং যাৰদত্থং পিৰিত্ৰা মত্তা তত্থ তত্থ সুৰণ্ণপথৰিযং পতিত্ৰা সযিংসু. সক্কো ‘‘গণ্হথ পুত্তহতায পুত্তে’’তি তে পাদেসু গহেত্ৰা সিনেরুপাদে খিপাপেসি. সক্কস্স পুঞ্ঞতেজেন তদনুৰত্তকাপি সব্বে তত্থেৰ পতিংসু. তে সিনেরুৰেমজ্ঝকালে সঞ্ঞং লভিত্ৰা, ‘‘তাতা, সুরং ন পিৰিম্হ, সুরং ন পিৰিম্হা’’তি আহংসু. ততো পট্ঠায অসুরা নাম জাতা. অথ নেসং কম্মপচ্চযউতুসমুট্ঠানং সিনেরুস্স হেট্ঠিমতলে দসযোজনসহস্সং অসুরভৰনং নিব্বত্তি. সক্কো তেসং নিৰত্তিত্ৰা অনাগমনত্থায আরক্খং ঠপেসি. যং সন্ধায ৰুত্তং –
‘‘অন্তরা দ্ৰিন্নং অযুজ্ঝপুরানং,
পঞ্চৰিধা ঠপিতা অভিরক্খা;
উরগ-করোটি-পযস্স চ হারী,
মদনযুতা চতুরো চ মহত্থা’’তি. (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৪৭; সারত্থ. টী. ১.১ ৰেরঞ্জকণ্ডৰণ্ণনা);
দ্ৰে নগরানি হি যুদ্ধেন গহেতুং অসক্কুণেয্যতায অযুজ্ঝপুরানি নাম জাতানি দেৰনগরঞ্চ অসুরনগরঞ্চ. যদা হি অসুরা বলৰন্তো হোন্তি, অথ দেৰেহি পলাযিত্ৰা দেৰনগরং পৰিসিত্ৰা দ্ৰারে পিদহিতে অসুরানং সতসহস্সম্পি কিঞ্চি কাতুং ন সক্কোতি. যদা দেৰা বলৰন্তো হোন্তি, অথাসুরেহি পলাযিত্ৰা অসুরনগরস্স দ্ৰারে পিদহিতে সক্কানং সতসহস্সম্পি কিঞ্চি কাতুং ন সক্কোতি. ইতি ইমানি দ্ৰে নগরানি অযুজ্ঝপুরানি নাম. তেসং অন্তরা এতেসু উরগাদীসু পঞ্চসু ঠানেসু সক্কেন আরক্খা ঠপিতা. তত্থ উরগসদ্দেন নাগা গহিতা. তে হি উদকে বলৰন্তো হোন্তি, তস্মা সিনেরুস্স পঠমালিন্দে এতেসং আরক্খা. করোটিসদ্দেন সুপণ্ণা গহিতা. তেসং কির করোটি নাম পানভোজনং, তেন তং নামং লভিংসু, দুতিযালিন্দে তেসং আরক্খা. পযস্সহারিসদ্দেন কুম্ভণ্ডা গহিতা, দানৰরক্খসা কির তে, ততিযালিন্দে তেসং আরক্খা. মদনযুতসদ্দেন যক্খা গহিতা. ৰিসমচারিনো কির তে যুজ্ঝসোণ্ডা, চতুত্থালিন্দে তেসং আরক্খা. চতুরো চ মহত্তাতি চত্তারো মহারাজানো ৰুত্তা, পঞ্চমালিন্দে তেসং আরক্খা, তস্মা যদি অসুরা কুপিতাৰিলচিত্তা দেৰপুরং উপযন্তি যুজ্ঝিতুং. যং গিরিনো পঠমং পরিভণ্ডং, তং উরগা পটিবাহযন্তি. এৰং সেসেসু সেসা.
তে পন অসুরা আযুৰণ্ণযসইস্সরিযসম্পত্তীহি তাৰতিংসসদিসাৰ, তস্মা অন্তরা অত্তানং অজানিত্ৰা পাটলিযা পুপ্ফিতায ‘‘ন ইদং দেৰনগরং, তত্থ পারিচ্ছত্তকো পুপ্ফতি, ইধ পন চিত্তপাটলী, জরসক্কেনাম্হাকং সুরং পাযেত্ৰা ৰঞ্চিতা, দেৰনগরঞ্চ নো গহিতং, গচ্ছাম, তেন সদ্ধিং যুজ্ঝিস্সামা’’তি হত্থিঅস্সরথে আরুয্হ সুৰণ্ণরজতমণিফলকানি গহেত্ৰা যুদ্ধসজ্জা হুত্ৰা অসুরভেরিযো ৰাদেন্তা মহাসমুদ্দে উদকং দ্ৰিধা ভেত্ৰা উট্ঠহন্তি. তে দেৰে ৰুট্ঠে ৰম্মিকমক্খিকা ৰম্মিকং ৰিয সিনেরুং আরুহিতুং আরভন্তি. অথ নেসং পঠমং নাগেহি সদ্ধিং যুদ্ধং হোতি. তস্মিং খো পন যুদ্ধে ন কস্সচি ছৰি ৰা চম্মং ৰা ছিজ্জতি, ন লোহিতং উপ্পজ্জতি, কেৰলং কুমারকানং দারুমেণ্ডকযুদ্ধং ৰিয অঞ্ঞমঞ্ঞসন্তাসনমত্তমেৰ হোতি. কোটিসতাপি কোটিসহস্সাপি নাগা তেহি সদ্ধিং যুজ্ঝিত্ৰা তে অসুরপুরংযেৰ পৰেসেত্ৰা নিৰত্তন্তি. যদা পন অসুরা বলৰন্তো হোন্তি, অথ নাগা ওসক্কিত্ৰা দুতিযে আলিন্দে সুপণ্ণেহি সদ্ধিং একতোৰ হুত্ৰা যুজ্ঝন্তি. এস নযো সুপণ্ণাদীসুপি. যদা পন তানি পঞ্চপি ঠানানি অসুরা মদ্দন্তি, তদা একতো সম্পিণ্ডিতানিপি তানি পঞ্চ বলানি ওসক্কন্তি. অথ চত্তারো মহারাজানো গন্ত্ৰা সক্কস্স তং পৰত্তিং আরোচেন্তি. সক্কো তেসং ৰচনং সুত্ৰা দিযড্ঢযোজনসতিকং ৰেজযন্তরথং আরুয্হ সযং ৰা নিক্খমতি, একং পুত্তং ৰা পেসেতি. যদা দেৰা পুন অপচ্চাগমনায অসুরে জিনিংসু, তদা সক্কো অসুরে পলাপেত্ৰা পঞ্চসু ঠানেসু আরক্খং দত্ৰা ৰেদিযপাদে ৰজিরহত্থা ইন্দপটিমাযো ঠপেসি. অসুরা কালেন কালং উট্ঠহিত্ৰা পটিমাযো দিস্ৰা ‘‘সক্কো অপ্পমত্তো তিট্ঠতী’’তি ততোৰ নিৰত্তন্তি. ইধ পন যদা অসুরানং জযো অহোসি, দেৰানং পরাজযো, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং – ‘‘পরাজিতা চ, ভিক্খৰে, দেৰা অপযিংসুযেৰ উত্তরেনাভিমুখা, অভিযিংসু অসুরা’’তি.
দক্খিণাভিমুখা হুত্ৰাতি চক্কৰাল়পব্বতাভিমুখা হুত্ৰা. অসুরা কির দেৰেহি পরাজিতা পলাযন্তা চক্কৰাল়পব্বতাভিমুখং গন্ত্ৰা চক্কৰাল়মহাসমুদ্দপিট্ঠিযং রজতপট্টৰণ্ণে ৰালিকাপুলিনে যত্থ পণ্ণকুটিযো মাপেত্ৰা ইসযো ৰসন্তি, তত্থ গন্ত্ৰা ইসীনং অস্সমপদেন গচ্ছন্তা ‘‘সক্কো ইমেহি সদ্ধিং মন্তেত্ৰা অম্হে নাসেতি, গণ্হথ পুত্তহতায পুত্তে’’তি কুপিতা অস্সমপদে পানীযঘটচঙ্কমনপণ্ণসালাদীনি ৰিদ্ধংসেন্তি. ইসযো অরঞ্ঞতো ফলাফলং আদায আগতা দিস্ৰা পুন দুক্খেন পটিপাকতিকং করোন্তি, তেপি পুনপ্পুনং তথেৰ পরাজিতা গন্ত্ৰা ৰিনাসেন্তি. তেন ৰুত্তং – ‘‘পরাজিতা চ খো, ভিক্খৰে, অসুরা অপযিংসুযেৰ দক্খিণেনাভিমুখা’’তি. নৰমং উত্তানত্থমেৰ.
দেৰাসুরসঙ্গামসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. তপুস্সসুত্তৰণ্ণনা
৪১. দসমে পক্খন্দতীতি পৰিসতি. পসীদতীতি পসাদং অভিরুচিং আপজ্জতি, পতিট্ঠাতি ৰিমুচ্চতীতি অত্থো. কথাপাভতন্তি কথায মূলং. মূলঞ্হি ‘‘পাভত’’ন্তি ৰুচ্চতি. যথাহ –
‘‘অপ্পকেনপি মেধাৰী, পাভতেন ৰিচক্খণো;
সমুট্ঠাপেতি অত্তানং, অণুং অগ্গিংৰ সন্ধম’’ন্তি. (জা. ১.১.৪);
তেনেৰাহ ‘‘কথাপাভতন্তি কথামূল’’ন্তি. ৰিতক্কগ্গহণেনেৰ তংসহচরিতো ৰিচারোপি গহিতো. তেনেৰেত্থ বহুৰচননিদ্দেসো কতোতি আহ ‘‘ৰিতক্কেসূতি ৰিতক্কৰিচারেসূ’’তি.
তপুস্সসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মহাৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.