৯. পহারাদসুত্তৰণ্ণনা

১৯. নৰমে (উদা. অট্ঠ. ৪৫; সারত্থ. টী. চূল়ৰগ্গ ৩.৩৮৪) অসুরাতি দেৰা ৰিয ন সুরন্তি ন কীল়ন্তি ন ৰিরোচন্তীতি অসুরা. সুরা নাম দেৰা, তেসং পটিপক্খাতি ৰা অসুরা, ৰেপচিত্তিপহারাদাদযো. তেসং ভৰনং সিনেরুস্স হেট্ঠাভাগে. তে তত্থ পৰিসন্তা নিক্খমন্তা সিনেরুপাদে মণ্ডপাদীনি নিম্মিনিত্ৰা কীল়ন্তা অভিরমন্তি. সা তত্থ তেসং অভিরতি. ইমে গুণে দিস্ৰাতি আহ ‘‘যে দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তী’’তি.

যস্মা লোকিযা জম্বুদীপো, হিমৰা তত্থ পতিট্ঠিতসমুদ্দদহপব্বতা তপ্পভৰা নদিযোতি এতেসু যং যং ন মনুস্সগোচরং, তত্থ সযং সম্মূল়্হা অঞ্ঞেপি সম্মোহযন্তি, তস্মা তত্থ সম্মোহৰিধমনত্থং ‘‘অযং তাৰ জম্বুদীপো’’তিআদি আরদ্ধং. দসসহস্সযোজনপরিমাণো আযামতো ৰিত্থারতো চাতি অধিপ্পাযো. তেনাহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. উদকেন অজ্ঝোত্থটো তদুপভোগিসত্তানং পুঞ্ঞক্খযেন. সুন্দরদস্সনং কূটন্তি সুদস্সনকূটং, যং লোকে ‘‘হেমকূট’’ন্তি ৰুচ্চতি. মূলগন্ধো কালানুসারিযাদি. সারগন্ধো চন্দনাদি. ফেগ্গুগন্ধো সললাদি. তচগন্ধো লৰঙ্গাদি. পপটিকাগন্ধো কপিত্থাদি. রসগন্ধো সজ্জুলসাদি. পত্তগন্ধো তমালহিরিৰেরাদি. পুপ্ফগন্ধো নাগকুসুমাদি. ফলগন্ধো জাতিফলাদি. গন্ধগন্ধো সব্বেসং গন্ধানং গন্ধো. ‘‘সব্বানি পুথুলতো পঞ্ঞাস যোজনানি, আযামতো পন উব্বেধতো ৰিয দ্ৰিযোজনসতানেৰা’’তি ৰদন্তি.

মনোহরসিলাতলানীতি রতনমযত্তা মনুঞ্ঞসোপানসিলাতলানি. সুপটিযত্তানীতি তদুপভোগিসত্তানং সাধারণকম্মুনাৰ সুট্ঠু পটিযত্তানি সুসণ্ঠিতানি হোন্তি. মচ্ছকচ্ছপাদীনি উদকং মলং করোন্তি, তদভাৰতো ফলিকসদিসনিম্মলোদকানি. তিরিযতো দীঘং উগ্গতকূটন্তি ‘‘তিরচ্ছানপব্বত’’ন্তি আহ. পুরিমানি নামগোত্তানীতি এত্থ নদী নিন্নগাতিআদিকং গোত্তং, গঙ্গা যমুনাতিআদিকং নামং.

সৰমানাতি সন্দমানা. পূরত্তন্তি পুণ্ণভাৰো. মসারগল্লং ‘‘চিত্তফলিক’’ন্তিপি ৰদন্তি. মহতং ভূতানন্তি মহন্তানং সত্তানং. তিমী তিমিঙ্গলা তিমিতিমিঙ্গলাতি তিস্সো মচ্ছজাতিযো. তিমিং গিলনসমত্থা তিমিঙ্গলা. তিমিঞ্চ তিমিঙ্গলঞ্চ গিলনসমত্থা তিমিতিমিঙ্গলাতি ৰদন্তি.

মম সাৰকাতি সোতাপন্নাদিকে অরিযপুগ্গলে সন্ধায ৰদতি. ন সংৰসতীতি উপোসথকম্মাদিৰসেন সংৰাসং ন করোতি. উক্খিপতীতি অপনেতি. ৰিমুত্তিরসোতি কিলেসেহি ৰিমুচ্চনরসো. সব্বা হি সাসনসম্পত্তি যাৰদেৰ অনুপাদায আসৰেহি চিত্তস্স ৰিমুত্তিঅত্থা.

রতনানীতি রতিজননট্ঠেন রতনানি. সতিপট্ঠানাদযো হি ভাৰিযমানা পুব্বভাগেপি অনপ্পকং পীতিপামোজ্জং নিব্বত্তেন্তি, পগেৰ অপরভাগে. ৰুত্তঞ্হেতং –

‘‘যতো যতো সম্মসতি, খন্ধানং উদযব্বযং;

লভতী পীতিপামোজ্জং, অমতং তং ৰিজানত’’ন্তি. (ধ. প. ৩৭৪) –

লোকিযরতননিব্বত্তং পন পীতিপামোজ্জং ন তস্স কলভাগম্পি অগ্ঘতি. অপিচ –

‘‘চিত্তীকতং মহগ্ঘঞ্চ, অতুলং দুল্লভদস্সনং;

অনোমসত্তপরিভোগং, রতনন্তি পৰুচ্চতি’’. (দী. নি. অট্ঠ. ২.৩৩; সং. নি. অট্ঠ. ৩.৫.২২৩; খু. পা. অট্ঠ. ৬.৩; সু. নি. অট্ঠ. ১.২২৬; মহানি. অট্ঠ. ৫০);

যদি চ চিত্তীকতাদিভাৰেন রতনং নাম হোতি, সতিপট্ঠানাদীনংযেৰ ভূততো রতনভাৰো. বোধিপক্খিযধম্মানঞ্হি সো আনুভাৰো, যং সাৰকা সাৰকপারমিঞাণং, পচ্চেকবুদ্ধা পচ্চেকবোধিঞাণং, সম্মাসম্বুদ্ধা সম্মাসম্বোধিং অধিগচ্ছন্তি আসন্নকারণত্তা. আসন্নকারণঞ্হি দানাদিউপনিস্সযোতি এৰং রতিজননট্ঠেন চিত্তীকতাদিঅত্থেন চ রতনভাৰো বোধিপক্খিযধম্মানং সাতিসযো. তেন ৰুত্তং ‘‘তত্রিমানি রতনানি, সেয্যথিদং. চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তিআদি.

তত্থ আরম্মণে ওক্কন্তিত্ৰা উপট্ঠানট্ঠেন উপট্ঠানং, সতিযেৰ উপট্ঠানন্তি সতিপট্ঠানং. আরম্মণস্স পন কাযাদিৰসেন চতুব্বিধত্তা ৰুত্তং ‘‘চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তি. তথা হি কাযৰেদনাচিত্তধম্মেসু সুভসুখনিচ্চঅত্তসঞ্ঞানং পহানতো অসুভদুক্খানিচ্চানত্তভাৰগ্গহণতো চ নেসং কাযানুপস্সনাদিভাৰো ৰিভত্তো.

সম্মা পদহন্তি এতেন, সযং ৰা সম্মা পদহতি, পসত্থং সুন্দরং ৰা পদহন্তীতি সম্মপ্পধানং, পুগ্গলস্স ৰা সম্মদেৰ পধানভাৰকরণতো সম্মপ্পধানং ৰীরিযস্সেতং অধিৰচনং. তম্পি অনুপ্পন্নুপ্পন্নানং অকুসলানং অনুপ্পাদনপ্পহানৰসেন অনুপ্পন্নুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদনট্ঠাপনৰসেন চ চতুকিচ্চসাধকত্তা ৰুত্তং ‘‘চত্তারো সম্মপ্পধানা’’তি.

ইজ্ঝতীতি ইদ্ধি, সমিজ্ঝতি নিপ্ফজ্জতীতি অত্থো. ইজ্ঝন্তি ৰা তায সত্তা ইদ্ধা ৰুদ্ধা উক্কংসগতা হোন্তীতি ইদ্ধি. ইতি পঠমেন অত্থেন ইদ্ধি এৰ পাদোতি ইদ্ধিপাদো, ইদ্ধিকোট্ঠাসোতি অত্থো. দুতিযেন অত্থেন ইদ্ধিযা পাদো পতিট্ঠা অধিগমুপাযোতি ইদ্ধিপাদো. তেন হি উপরূপরিৰিসেসসঙ্খাতং ইদ্ধিং পজ্জন্তি পাপুণন্তি. স্ৰাযং ইদ্ধিপাদো যস্মা ছন্দাদিকে চত্তারো অধিপতিধম্মে ধুরে জেট্ঠকে কত্ৰা নিব্বত্তীযতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘চত্তারো ইদ্ধিপাদা’’তি.

পঞ্চিন্দ্রিযানীতি সদ্ধাদীনি পঞ্চ ইন্দ্রিযানি. তত্থ অস্সদ্ধিযং অভিভৰিত্ৰা অধিমোক্খলক্খণে ইন্দট্ঠং কারেতীতি সদ্ধিন্দ্রিযং. কোসজ্জং অভিভৰিত্ৰা পগ্গহলক্খণে, পমাদং অভিভৰিত্ৰা উপট্ঠানলক্খণে, ৰিক্খেপং অভিভৰিত্ৰা অৰিক্খেপলক্খণে, অঞ্ঞাণং অভিভৰিত্ৰা দস্সনলক্খণে ইন্দট্ঠং কারেতীতি পঞ্ঞিন্দ্রিযং.

তানিযেৰ অস্সদ্ধিযাদীহি অনভিভৰনীযতো অকম্পিযট্ঠেন সম্পযুত্তধম্মেসু থিরভাৰেন চ বলানি ৰেদিতব্বানি.

সত্ত বোজ্ঝঙ্গাতি বোধিযা, বোধিস্স ৰা অঙ্গাতি বোজ্ঝঙ্গা. যা হি এসা ধম্মসামগ্গী যায লোকুত্তরমগ্গক্খণে উপ্পজ্জমানায লীনুদ্ধচ্চপতিট্ঠানাযূহনকামসুখত্তকিলমথানুযোগউচ্ছেদসস্সতাভিনিৰেসাদীনং অনেকেসং উপদ্দৰানং পটিপক্খভূতায সতিধম্মৰিচযৰীরিযপীতিপস্সদ্ধিসমাধিউপেক্খাসঙ্খাতায ধম্মসামগ্গিযা অরিযসাৰকো বুজ্ঝতি, কিলেসনিদ্দায ৰুট্ঠহতি, চত্তারি অরিযসচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি, নিব্বানমেৰ ৰা সচ্ছিকরোতীতি ‘‘বোধী’’তি ৰুচ্চতি. তস্সা ধম্মসামগ্গিসঙ্খাতায বোধিযা অঙ্গাতিপি বোজ্ঝঙ্গা ঝানঙ্গমগ্গঙ্গাদযো ৰিয. যোপেস ৰুত্তপ্পকারায ধম্মসামগ্গিযা বুজ্ঝতীতি কত্ৰা অরিযসাৰকো ‘‘বোধী’’তি ৰুচ্চতি. তস্স বোধিস্স অঙ্গাতিপি বোজ্ঝঙ্গা সেনঙ্গরথঙ্গাদযো ৰিয. তেনাহু পোরাণা ‘‘বুজ্ঝনকস্স পুগ্গলস্স অঙ্গাতি বোজ্ঝঙ্গা’’তি (ৰিভ. অট্ঠ. ৪৬৬; সং. নি. অট্ঠ. ৩.৫.১৮২; পটি. ম. অট্ঠ. ২.২.১৭). ‘‘বোধায সংৰত্তন্তীতি বোজ্ঝঙ্গা’’তিআদিনা (পটি. ম. ২.১৭) নযেনপি বোজ্ঝঙ্গত্থো ৰেদিতব্বো.

অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গোতি তংতংমগ্গৰজ্ঝেহি কিলেসেহি আরকত্তা, অরিযভাৰকরত্তা, অরিযফলপ্পটিলাভকরত্তা চ অরিযো. সম্মাদিট্ঠিআদীনি অট্ঠঙ্গানি অস্স অত্থি, অট্ঠ অঙ্গানিযেৰ ৰা অট্ঠঙ্গিকো. মারেন্তো কিলেসে গচ্ছতি নিব্বানত্থিকেহি ৰা মগ্গীযতি, সযং ৰা নিব্বানং মগ্গতীতি মগ্গোতি এৰমেতেসং সতিপট্ঠানাদীনং অত্থৰিভাগো ৰেদিতব্বো.

সোতাপন্নোতি মগ্গসঙ্খাতং সোতং আপজ্জিত্ৰা পাপুণিত্ৰা ঠিতো, সোতাপত্তিফলট্ঠোতি অত্থো. সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযায পটিপন্নোতি সোতাপত্তিফলস্স অত্তপচ্চক্খকরণায পটিপজ্জমানো পঠমমগ্গট্ঠো, যো অট্ঠমকোতিপি ৰুচ্চতি. সকদাগামীতি সকিদেৰ ইমং লোকং পটিসন্ধিগ্গহণৰসেন আগমনসীলো দুতিযফলট্ঠো. অনাগামীতি পটিসন্ধিগ্গহণৰসেন কামলোকং অনাগমনসীলো ততিযফলট্ঠো. যো পন সদ্ধানুসারী ধম্মানুসারী একবীজীতিএৰমাদিকো অরিযপুগ্গলৰিভাগো, সো এতেসংযেৰ পভেদোতি. সেসং ৰুত্তনযসদিসমেৰ.

পহারাদসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.