(১৪) ৪. পুগ্গলৰগ্গো

১. সংযোজনসুত্তৰণ্ণনা

১৩১. চতুত্থস্স পঠমে উপপত্তিপ্পটিলাভং সংৰত্তনিকানীতি উপপত্তিপটিলাভিযানি. ভৰপটিলাভিযানীতি এত্থাপি এসেৰ নযো. যেহীতি যেহি সংযোজনেহি হেতুভূতেহি, করণভূতেহি ৰা. ননু চ সোতাপন্নস্সপি ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি, কস্মা পন সকদাগামীযেৰ ইধ গহিতোতি আহ ‘‘সকদাগামিস্সাতি ইদং অপ্পহীনসংযোজনেসু অরিযেসু উত্তমকোটিযা গহিত’’ন্তি. তত্থ অপ্পহীনসংযোজনেসূতি অপ্পহীনওরম্ভাগিযসংযোজনেসু. উত্তমকোটিযা গহিতন্তি উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেন গহিতং. সকদাগামিতো পরঞ্হি অপ্পহীনওরম্ভাগিযসংযোজনো অরিযো নাম নত্থি. ননু চ সকদাগামিস্স পহীনানিপি ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি অত্থি দিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসসংযোজনানং পহীনত্তা, তস্মা ‘‘ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানী’’তি কস্মা ৰুত্তন্তি আহ ‘‘ওরম্ভাগিযেসু চ অপ্পহীনং উপাদাযা’’তিআদি. যস্মা কামরাগব্যাপাদসংযোজনানি সকদাগামিস্স অপ্পহীনানি, তস্মা তানি অপ্পহীনানি উপাদায ‘‘ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানী’’তি ৰুত্তং, ন সব্বেসং অপ্পহীনত্তাতি অধিপ্পাযো.

সংযোজনসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. পটিভানসুত্তৰণ্ণনা

১৩২. দুতিযে পটিভানং ৰুচ্চতি ঞাণম্পি ঞাণস্স উপট্ঠিতৰচনম্পি, তং ইধ অধিপ্পেতং, অত্থযুত্তং কারণযুত্তঞ্চ পটিভানমস্সাতি যুত্তপ্পটিভানো. পুচ্ছানন্তরমেৰ সীঘং ব্যাকাতুং অসমত্থতায নোমুত্তপ্পটিভানমস্সাতি নোমুত্তপ্পটিভানো. ইমিনা নযেন সেসা ৰেদিতব্বা. এত্থ পন পঠমো কঞ্চি কালং ৰীমংসিত্ৰা যুত্তমেৰ পেক্খতি তিপিটকচূল়নাগত্থেরো ৰিয. সো পন পঞ্হং পুট্ঠো পরিগ্গহেত্ৰা যুত্তপ্পত্তকারণমেৰ কথেতি. দুতিযো পুচ্ছানন্তরমেৰ যেন ৰা তেন ৰা ৰচনেন পটিবাহতি, ৰীমংসিত্ৰাপি চ যুত্তং ন পক্খেতি চতুনিকাযিকপিণ্ডতিস্সত্থেরো ৰিয. সো পন পঞ্হং পুট্ঠো পঞ্হপরিযোসানম্পি নাগমেতি, যং ৰা তং ৰা কথেতিযেৰ, ৰচনত্থং পনস্স ৰীমংসিযমানং কত্থচি ন লগতি. ততিযো পুচ্ছাসমকালমেৰ যুত্তং পেক্খতি, তংখণংযেৰ চ নং ব্যাকরোতি তিপিটকচূল়াভযত্থেরো ৰিয. সো পন পঞ্হং পুট্ঠো সীঘমেৰ কথেতি, যুত্তপ্পত্তকারণো চ হোতি. চতুত্থো পুট্ঠো সমানো নেৰ যুত্তং পেক্খতি, ন যেন ৰা তেন ৰা পটিবাহিতুং সক্কোতি, তিব্বন্ধকারনিমুগ্গো ৰিয হোতি লাল়ুদাযিত্থেরো ৰিয.

পটিভানসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩-৪. উগ্ঘটিতঞ্ঞূসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৩৩-৪. ততিযে উগ্ঘটিতঞ্ঞূতি এত্থ উগ্ঘটনং নাম ঞাণুগ্ঘটনং, ঞাণেন উগ্ঘটিতমত্তেযেৰ জানাতীতি অত্থো. সহ উদাহটৰেলাযাতি উদাহারে উদাহটমত্তেযেৰ. ধম্মাভিসমযো হোতীতি চতুসচ্চধম্মস্স ঞাণেন সদ্ধিং অভিসমযো. অযং ৰুচ্চতীতি অযং ‘‘চত্তারো সতিপট্ঠানা’’তিআদিনা (ৰিভ. ৩৫৫) নযেন সংখিত্তেন মাতিকায ঠপিযমানায দেসনানুসারেন ঞাণং পেসেত্ৰা অরহত্তং গণ্হিতুং সমত্থো পুগ্গলো ‘‘উগ্ঘটিতঞ্ঞূ’’তি ৰুচ্চতি. ৰিপঞ্চিতং ৰিত্থারিতমেৰ অত্থং জানাতীতি ৰিপঞ্চিতঞ্ঞূ. অযং ৰুচ্চতীতি অযং সংখিত্তেন মাতিকং ঠপেত্ৰা ৰিত্থারেন অত্থে ভাজিযমানে অরহত্তং পাপুণিতুং সমত্থো পুগ্গলো ‘‘ৰিপঞ্চিতঞ্ঞূ’’তি ৰুচ্চতি. উদ্দেসাদীহি নেতব্বোতি নেয্যো. অনুপুব্বেন ধম্মাভিসমযোতি অনুক্কমেন অরহত্তপ্পত্তি. ব্যঞ্জনপদমেৰ পরমং অস্সাতি পদপরমো. ন তায জাতিযা ধম্মাভিসমযো হোতীতি তেন অত্তভাৰেন ঝানং ৰা ৰিপস্সনং ৰা মগ্গং ৰা ফলং ৰা নিব্বত্তেতুং ন সক্কোতীতি অত্থো. চতুত্থং উত্তানমেৰ.

উগ্ঘটিতঞ্ঞূসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-৮. সাৰজ্জসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৩৫-৮. পঞ্চমে সাৰজ্জোতি সদোসো. সাৰজ্জেন কাযকম্মেনাতি সদোসেন পাণাতিপাতাদিনা কাযকম্মেন. ইতরেসুপি এসেৰ নযো. অযং ৰুচ্চতীতি অযং পুগ্গলো তীহি দ্ৰারেহি আযূহনকম্মস্স সদোসত্তা গূথকুণপাদিভরিতো পদেসো ৰিয ‘‘সাৰজ্জো’’তি ৰুচ্চতি. সাৰজ্জেন বহুলন্তি যস্স সাৰজ্জমেৰ কাযকম্মং বহুলং হোতি, অপ্পং অনৰজ্জং. সো ‘‘সাৰজ্জেন বহুলং কাযকম্মেন সমন্নাগতো অপ্পং অনৰজ্জেনা’’তি ৰুচ্চতি. ইতরেসুপি এসেৰ নযো. কো পন এৰরূপো হোতীতি? যো গামধম্মতায ৰা নিগমধম্মতায ৰা কদাচি করহচি উপোসথং সমাদিযতি, সীলানি পূরেতি. অযং ৰুচ্চতীতি অযং পুগ্গলো তীহি দ্ৰারেহি আযূহনকম্মেসু সাৰজ্জস্সেৰ বহুলতায অনৰজ্জস্স অপ্পতায ‘‘ৰজ্জবহুলো’’তি ৰুচ্চতি. যথা হি একস্মিং পদেসে দুব্বণ্ণানি দুগ্গন্ধানি পুপ্ফানি রাসিকতানস্সু, তেসং উপরি তহং তহং অধিমুত্তকৰস্সিকপাটলানি পতিতানি ভৰেয্যুং, এৰরূপো অযং পুগ্গলো ৰেদিতব্বো. যথা পন একস্মিং পদেসে অধিমুত্তকৰস্সিকপাটলানি রাসিকতানস্সু, তেসং উপরি তহং তহং দুগ্গন্ধানি বদরপুপ্ফাদীনি পতিতানি ভৰেয্যুং. এৰরূপো ততিযো পুগ্গলো ৰেদিতব্বো. চতুত্থো পন তীহি দ্ৰারেহি আযূহনকম্মস্স নিদ্দোসত্তা চ চতুমধুরভরিতসুৰণ্ণৰাতি ৰিয দট্ঠব্বো. ছট্ঠাদীনি উত্তানত্থানেৰ.

সাৰজ্জসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯-১০. ধম্মকথিকসুত্তাদিৰণ্ণনা

১৩৯-১৪০. নৰমে অপ্পঞ্চ ভাসতীতি সম্পত্তপরিসায থোকমেৰ কথেতি. অসহিতঞ্চাতি কথেন্তো চ পন ন অত্থযুত্তং কালযুত্তং কথেতি. পরিসা চস্স ন কুসলা হোতীতি সোতুং নিসিন্নপরিসা চস্স যুত্তাযুত্তং কারণাকারণং সিলিট্ঠাসিলিট্ঠং ন জানাতীতি অত্থো. এৰরূপোতি অযং এৰংজাতিকো বালধম্মকথিকো এৰংজাতিকায বালপরিসায ধম্মকথিকোত্ৰেৰ নামং লভতি. ইমিনা নযেন সব্বত্থ অত্থো ৰেদিতব্বো. এত্থ চ দ্ৰেযেৰ জনা সভাৰধম্মকথিকা, ন ইতরে. ইতরে পন ধম্মকথিকানং অন্তো পৰিট্ঠত্তা এৰং ৰুত্তা. দসমং উত্তানমেৰ.

ধম্মকথিকসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পুগ্গলৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.