৩. পঠমনানাকরণসুত্তৰণ্ণনা

১২৩. ততিযে ব্রহ্মকাযিকানং দেৰানন্তি এত্থ ব্রহ্মানং কাযো সমূহোতি ব্রহ্মকাযো, তপ্পরিযাপন্নতায তত্থ গতাতি ব্রহ্মকাযিকা. এতায চ সব্বস্সপি ব্রহ্মকাযস্স সমঞ্ঞায ভৰিতব্বং. আভস্সরানং দেৰানন্তিআদিনা পন দুতিযজ্ঝানভূমিকাদীনং উপরি গহিতত্তা গোবলীবদ্দঞ্ঞাযেন তদৰসিট্ঠানং অযং সমঞ্ঞা, তস্মা ‘‘ব্রহ্মকাযিকানং দেৰান’’ন্তি পঠমজ্ঝানভূমিকানংযেৰ গহণং ৰেদিতব্বং. সহ ব্যযতি গচ্ছতীতি সহব্যো, সহৰত্তনকো. তস্স ভাৰো সহব্যতা, সহপৰত্তীতি আহ ‘‘সহভাৰং উপগচ্ছতী’’তি. কপ্পো আযুপ্পমাণন্তি এত্থ যদিপি ব্রহ্মপারিসজ্জাদীনং আযুনো অন্তরং অত্থি, উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেন পনেতং ৰুত্তন্তি দস্সেন্তো ‘‘পঠমজ্ঝানং অত্থি হীন’’ন্তিআদিমাহ.

দ্ৰে কপ্পা আযুপ্পমাণন্তি এত্থ পন হীনজ্ঝানেন নিব্বত্তানং ৰসেন অযং পরিচ্ছেদো কতোতি দস্সেতুং ‘‘দুতিযজ্ঝানং ৰুত্তনযেনেৰ তিৰিধং হোতী’’তিআদি আরদ্ধং. চত্তারো কপ্পাতি এত্থ পন উক্কট্ঠপরিচ্ছেদেন চতুসট্ঠি কপ্পা ৰত্তব্বাতি দস্সেন্তো ‘‘যং হেট্ঠা ৰুত্তং ‘কপ্পো দ্ৰে কপ্পা’তি, কম্পি আহরিত্ৰা অত্থো ৰেদিতব্বো’’তি আহ. কথং পনেত্থ অযমত্থো লব্ভতীতি আহ ‘‘কপ্পোতি চ গুণস্সপি নাম’’ন্তি. তত্থ পঠমং ৰুত্তো কপ্পো, ততো একেন গুণেন, একস্মিং ৰারে গণনাযাতি অত্থো. দ্ৰে কপ্পা হোন্তীতি একৰারগণনায কপ্পস্স দ্ৰিগুণিতত্তা দ্ৰে মহাকপ্পা হোন্তীতি অত্থো. দুতিযেনাতি দুতিযৰারগণনায. চত্তারোতি দুতিযৰারগণনায দ্ৰীসু কপ্পেসু দ্ৰিগুণিতেসু চত্তারো মহাকপ্পা হোন্তীতি অত্থো. পুন তে চত্তারো কপ্পাতি ৰুত্তনযেন দ্ৰে ৰারে গুণেত্ৰা যে চত্তারো কপ্পা দস্সিতা, পুন তে চত্তারো কপ্পা চতুগ্গুণা হোন্তীতি অত্থো. ইদং ৰুত্তং হোতি – দ্ৰে ৰারে গুণেত্ৰা যে চত্তারো কপ্পা দস্সিতা, তেসু চতুক্খত্তুং গুণিতেসু চতুসট্ঠি কপ্পা সম্পজ্জন্তীতি. তথা হি চত্তারো একস্মিং ৰারে গুণিতা অট্ঠ হোন্তি, পুন তে অট্ঠ দুতিযৰারে গুণিতা সোল়স হোন্তি, পুন তে সোল়স ততিযৰারে গুণিতা দ্ৰত্তিংস হোন্তি, পুন তে দ্ৰত্তিংস চতুত্থৰারে গুণিতা চতুসট্ঠি হোন্তি. তেনেৰাহ ‘‘ইমেহি চতূহি গুণেহি গুণিতা একেন গুণেন অট্ঠ হোন্তী’’তিআদি. এত্থ চ হেট্ঠা উপোসথসুত্তে (অ. নি. ৩.৭১) –

‘‘যানি মানুসকানি পঞ্ঞাস ৰস্সানি, চাতুমহারাজিকানং দেৰানং এসো একো রত্তিন্দিৰো’’তি –

আদিনা কামাৰচরদেৰানমেৰ আযুপ্পমাণং দস্সিতং. হেট্ঠাযেৰ –

‘‘তযোমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা সন্তো সংৰিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো পুগ্গলো সব্বসো রূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা…পে… আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জতি. আকাসানঞ্চাযতনূপগানং, ভিক্খৰে, দেৰানং ৰীসতি কপ্পসহস্সানি আযুপ্পমাণ’’ন্তি (অ. নি. ৩.১১৭) –

আদিনা অরূপাৰচরানংযেৰ আযুপ্পমাণং ৰুত্তং. ইধ পন রূপাৰচরানমেৰ আযুপ্পমাণং দস্সিতং. ৰিভঙ্গপাল়িযং (ৰিভ. ১০২২) পন ‘‘মনুস্সানং কিত্তকং আযুপ্পমাণং, ৰস্সসতং অপ্পং ৰা ভিয্যো’’তিআদিনা দেৰমনুস্সানঞ্চেৰ রূপারূপাৰচরসত্তানঞ্চ আযুপ্পমাণং দস্সিতং.

তত্থ সম্মাসম্বুদ্ধেন মনুস্সানং দেৰানঞ্চ আযুং পরিচ্ছিন্দমানেন চতূসু অপাযেসু ভুম্মদেৰেসু চ আযু ন পরিচ্ছিন্নং. তং কস্মাতি? নিরযে তাৰ কম্মমেৰ পমাণং. যাৰ কম্মং ন খীযতি, তাৰ পচ্চন্তি. তথা সেসঅপাযেসু. ভুম্মদেৰানম্পি কম্মমেৰ পমাণং. তত্থ নিব্বত্তা হি কেচি সত্তাহমত্তং তিট্ঠন্তি, কেচি অড্ঢমাসং, কপ্পং তিট্ঠমানাপি অত্থিযেৰ. তত্থ মনুস্সেসু গিহিভাৰে ঠিতাযেৰ সোতাপন্নাপি হোন্তি, সকদাগামিফলং অনাগামিফলং অরহত্তম্পি পাপুণন্তি, তেসু সোতাপন্নাদযো যাৰজীৰং তিট্ঠন্তি, খীণাসৰা পন পরিনিব্বাযন্তি ৰা পব্বজন্তি ৰা. কস্মা? অরহত্তং নাম সেট্ঠগুণং, গিহিলিঙ্গং হীনং, তং হীনতায উত্তমং গুণং ধারেতুং ন সক্কোতি, তস্মা তে পরিনিব্বাতুকামা ৰা হোন্তি পব্বজিতুকামা ৰা. ভুম্মদেৰা পন অরহত্তং পত্তাপি যাৰজীৰং তিট্ঠন্তি, ছসু কামাৰচরেসু দেৰেসু সোতাপন্নসকদাগামিনো যাৰজীৰং তিট্ঠন্তি, অনাগামিনা রূপভৰং গন্তুং ৰট্টতি খীণাসৰেন পরিনিব্বাতুং. কস্মা? নিলীযনোকাসস্স অভাৰা. রূপাৰচরারূপাৰচরেসু সব্বেপি যাৰজীৰং তিট্ঠন্তি, তত্থ রূপাৰচরে নিব্বত্তা সোতাপন্নসকদাগামিনো ন পুন ইধাগচ্ছন্তি, তত্থেৰ পরিনিব্বাযন্তি. এতে হি ঝানঅনাগামিনো নাম.

অট্ঠসমাপত্তিলাভীনং পন কিং নিযমেতি? পগুণজ্ঝানং. যদেৰস্স পগুণং হোতি, তেন উপপজ্জতি. সব্বেসু পগুণেসু কিং নিযমেতি? নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি. একংসেনেৰ হি সো নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনে উপপজ্জতি. নৰসু ব্রহ্মলোকেসু নিব্বত্তঅরিযসাৰকানং তত্রূপপত্তিপি উপরূপপত্তিপি, ন হেট্ঠূপপত্তি. পুথুজ্জনানং পন তত্রূপপত্তিপি হোতি, উপরূপপত্তিপি, হেট্ঠূপপত্তিপি. পঞ্চসু সুদ্ধাৰাসেসু চতূসু চ অরূপেসু অরিযসাৰকানং তত্রূপপত্তিপি হোতি উপরূপপত্তিপি. পঠমজ্ঝানভূমিযং নিব্বত্তো অনাগামী নৰ ব্রহ্মলোকে সোধেত্ৰা মত্থকে ঠিতো পরিনিব্বাতি. ৰেহপ্ফলং, অকনিট্ঠং, নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনন্তি ইমে তযো দেৰলোকা সেট্ঠভৰা নাম. ইমেসু তীসু ঠানেসু নিব্বত্তঅনাগামিনো নেৰ উদ্ধং গচ্ছন্তি, ন অধো, তত্থ তত্থেৰ পরিনিব্বাযন্তীতি ইদং পকিণ্ণকং ৰেদিতব্বং.

পঠমনানাকরণসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.