১. বালৰগ্গো

১. ভযসুত্তৰণ্ণনা

১. তিকনিপাতস্স পঠমে ভযন্তি ভীতি চেতসো ব্যধোতি আহ ‘‘চিত্তুত্রাসো’’তি. উপদ্দৰোতি অন্তরাযো. তস্স পন ৰিক্খেপকারণত্তা ৰুত্তং ‘‘অনেকগ্গতাকারো’’তি. উপসগ্গোতি উপসজ্জনং, দেৰতোপপীল়াদিনা অপ্পটিকারৰিঘাতাপত্তি. সা পন যস্মা পটিকারাভাৰেন ৰিহঞ্ঞমানস্স কিঞ্চি কাতুং অসমত্থস্স ওসীদনকারণং, তস্মা ৰুত্তং ‘‘তত্থ তত্থ লগ্গনাকারো’’তি. যথাৰুত্তে দিৰসে অনাগচ্ছন্তেসূতি ৰঞ্চেত্ৰা আগন্তুং নিযমিতদিৰসে অনাগচ্ছন্তেসু. দ্ৰারে অগ্গিং দত্ৰাতি বহি অনিক্খমনত্থায দ্ৰারে অগ্গিং দত্ৰা.

নল়েহি ছন্নপটিচ্ছন্নাতি নল়েহি তিণচ্ছদনসঙ্খেপেন উপরি ছাদেত্ৰা তেহিযেৰ দারুকুটিকনিযামেন পরিতোপি ছাদিতা. এসেৰ নযোতি ইমিনা তিণেহি ছন্নতং সেসসম্ভারানং রুক্খমযতঞ্চ অতিদিসতি.

ৰিধৰপুত্তেতি অন্তভাৰোপলক্খণং. তে হি নিপ্পিতিকা অৰিনীতা অসংযতা যং কিঞ্চি কারিনো. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.

ভযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. লক্খণসুত্তৰণ্ণনা

২. দুতিযে লক্খীযতি বালো অযন্তি ঞাযতি এতেনাতি লক্খণং, কম্মং লক্খণমেতস্সাতি কম্মলক্খণোতি আহ ‘‘কাযদ্ৰারাদিপৰত্তং কম্ম’’ন্তিআদি. অপদীযন্তি দোসা এতেন রক্খীযন্তি, লূযন্তি ছিজ্জন্তি ৰাতি অপদানং, সত্তানং সম্মা, মিচ্ছা ৰা পৰত্তপ্পযোগো. তেন সোভতীতি অপদানসোভনী. তেনাহ ‘‘পঞ্ঞা নামা’’তিআদি. অত্তনো চরিতেনেৰাতি অত্তনো চরিযায এৰ. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.

লক্খণসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩-৪. চিন্তীসুত্তাদিৰণ্ণনা

৩-৪. ততিযে এতেহীতি দুচ্চিন্তিতচিন্তিতাদীহি. এতেন লক্খণসদ্দস্স সরণত্থতমাহ. তানেৰাতি লক্খণানি এৰ. অস্সাতি বালস্স. বালো অযন্তি নিমীযতি সঞ্জানীযতি এতেহীতি বালনিমিত্তানি. অপদানং ৰুচ্চতি, ৰিখ্যাতং কম্মং, দুচ্চিন্তিতচিন্তিতাদীনি চ বালে ৰিখ্যাতানি অসাধারণভাৰেন. তস্মা ‘‘বালস্স অপদানানী’’তি. অভিজ্ঝাদীহি দুট্ঠং দূসিতং চিন্তিতং দুচ্চিন্তিতং, তং চিন্তেতীতি দুচ্চিন্তিতচিন্তী. লোভাদীহি দুট্ঠং ভাসিতং মুসাৰাদাদিং ভাসতীতি দুব্ভাসিতভাসী. তেসংযেৰ ৰসেন কত্তব্বতো দুক্কটকম্মং পাণাতিপাতাদিং করোতীতি দুক্কটকম্মকারী. তেনাহ ‘‘চিন্তযন্তো’’তিআদি. ৰুত্তানুসারেনাতি ‘‘বালো অয’’ন্তিআদিনা ৰুত্তস্স অত্থৰচনস্স ‘‘পণ্ডিতো অযন্তি এতেহি লক্খীযতী’’তিআদিনা অনুস্সরণেন. মনোসুচরিতাদীনং ৰসেনাতি ‘‘চিন্তযন্তো অনভিজ্ঝাব্যাপাদসম্মাদস্সনৰসেন সুচিন্তিতমেৰ চিন্তেতী’’তিআদিনা মনোসুচরিতাদীনং তিণ্ণং সুচরিতানং ৰসেন যোজেতব্বানি. চতুত্থং ৰুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৰ.

চিন্তীসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫-১০. অযোনিসোসুত্তাদিৰণ্ণনা

৫-১০. পঞ্চমে কতি নু খো অনুস্সতিট্ঠানানীতিআদি ছক্কে আৰি ভৰিস্সতীতি. এৰং চিন্তিতন্তি অযোনিসো চিন্তিতং. অপঞ্হমেৰ পঞ্হন্তি কথেসীতি অপঞ্হমেৰ পঞ্হো অযন্তি মঞ্ঞমানো ৰিস্সজ্জেসি. দসৰিধং ব্যঞ্জনবুদ্ধিং অপরিহাপেত্ৰাতি –

‘‘সিথিলং ধনিতঞ্চ দীঘরস্সং, গরুকং লহুকঞ্চ নিগ্গহীতং;

সম্বন্ধং ৰৰত্থিতং ৰিমুত্তং, দসধা ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা পভেদো’’তি. (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৯০; ম. নি. অট্ঠ. ২.২৯১; পরি. অট্ঠ. ৪৮৫; ৰি. সঙ্গ. অট্ঠ. ২৫২) –

এৰং ৰুত্তং দসৰিধং ব্যঞ্জনবুদ্ধিং অপরিহাপেত্ৰা.

তত্থ ঠানকরণানি সিথিলানি কত্ৰা উচ্চারেতব্বং অক্খরং সিথিলং, তানিযেৰ ধনিতানি অসিথিলানি কত্ৰা উচ্চারেতব্বং অক্খরং ধনিতং. দ্ৰিমত্তকালং দীঘং, একমত্তকালং রস্সং. গরুকন্তি দীঘমেৰ, যং ৰা ‘‘আযস্মতো বুদ্ধরক্খিতত্থেরস্সা’’তি সংযোগপরং কত্ৰা ৰুচ্চতি, লহুকন্তি রস্সমেৰ, যং ৰা ‘‘আযস্মতো বুদ্ধরক্খিতথেরস্সা’’তি এৰং ৰিসংযোগপরং কত্ৰা ৰুচ্চতি. নিগ্গহীতন্তি যং করণানি নিগ্গহেত্ৰা অৰিস্সজ্জেত্ৰা অৰিৰটেন মুখেন সানুনাসিকং কত্ৰা ৰত্তব্বং. সম্বন্ধন্তি যং পরপদেন সম্বন্ধিত্ৰা ‘‘তুণ্হস্সা’’তি ৰুচ্চতি. ৰৰত্থিতন্তি যং পরপদেন অসম্বন্ধং কত্ৰা ৰিচ্ছিন্দিত্ৰা ‘‘তুণ্হী অস্সা’’তি ৰুচ্চতি. ৰিমুত্তন্তি যং করণানি অনিগ্গহেত্ৰা ৰিস্সজ্জেত্ৰা ৰিৰটেন মুখেন সানুনাসিকং অকত্ৰা ৰুচ্চতি. দসধা ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা পভেদোতি এৰং সিথিলাদিৰসেন ব্যঞ্জনবুদ্ধিযা অক্খরুপ্পাদকচিত্তস্স দসপ্পকারেন পভেদো. সব্বানি হি অক্খরানি চিত্তসমুট্ঠানানি যথাধিপ্পেতত্থব্যঞ্জনতো ব্যঞ্জনানি চ.

‘‘অট্ঠানং খো এতং, আৰুসো সারিপুত্তা’’তিআদি পঞ্চকে আৰি ভৰিস্সতি. ‘‘কতি নু খো, আনন্দ, অনুস্সতিট্ঠানানী’’তিআদি পন ছক্কে আৰি ভৰিস্সতি. ছট্ঠাদীসু নত্থি ৰত্তব্বং.

অযোনিসোসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

বালৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.