(৮) ৩. আকঙ্খৰগ্গো
১-৪. আকঙ্খসুত্তাদিৰণ্ণনা
৭১-৭৪. ততিযস্স পঠমে সীলস্স অনৰসেসসমাদানেন অখণ্ডাদিভাৰাপত্তিযা চ পরিপুণ্ণসীলা. সমাদানতো পট্ঠায অৰিচ্ছিন্দনতো সীলসমঙ্গিনো. এত্তাৰতা কিরাতি (অ. নি. ২.৩৭) কির-সদ্দো অরুচিসূচনত্থো. তেনেত্থ আচরিযৰাদস্স অত্তনো অরুচ্চনভাৰং দীপেতি. সম্পন্নসীলাতি অনামট্ঠৰিসেসং সামঞ্ঞতো সীলসঙ্খেপেন গহিতং. তঞ্চ চতুব্বিধন্তি আচরিযত্থেরো ‘‘চতুপারিসুদ্ধিসীলং উদ্দিসিত্ৰা’’তি আহ. তত্থাতি চতুপারিসুদ্ধিসীলে. জেট্ঠকসীলন্তি (সং. নি. ৫.৪১২) পধানসীলং. উভযত্থাতি উদ্দেসনিদ্দেসে. ইধ নিদ্দেসে ৰিয উদ্দেসেপি পাতিমোক্খসংৰরো ভগৰতা ৰুত্তো ‘‘সম্পন্নসীলা’’তি ৰুত্তত্তাতি অধিপ্পাযো. সীলগ্গহণঞ্হি পাল়িযং পাতিমোক্খসংৰরৰসেন আগতং. তেনাহ ‘‘পাতিমোক্খসংৰরোযেৰা’’তিআদি. তত্থ অৰধারণেন ইতরেসং তিণ্ণং একদেসেন পাতিমোক্খন্তোগধতং দীপেতি. তথা হি অনোলোকিযোলোকনে আজীৰহেতু ছসিক্খাপদৰীতিক্কমে গিলানপচ্চযস্স অপচ্চৰেক্খিতপরিভোগে চ আপত্তি ৰিহিতাতি. তীণীতি ইন্দ্রিযসংৰরসীলাদীনি. সীলন্তি ৰুত্তট্ঠানং নাম অত্থীতি সীলপরিযাযেন তেসং কত্থচি সুত্তে গহিতট্ঠানং নাম কিং অত্থি যথা পাতিমোক্খসংৰরোতি আচরিযস্স সম্মুখত্তা অপ্পটিক্খিপন্তোৰ উপচারেন পুচ্ছন্তো ৰিয ৰদতি. তেনাহ ‘‘অননুজানন্তো’’তি. ছদ্ৰাররক্খামত্তকমেৰাতি তস্স সল্লহুকভাৰমাহ চিত্তাধিট্ঠানমত্তেন পটিপাকতিকভাৰাপত্তিতো. ইতরেসুপি এসেৰ নযো. পচ্চযুপ্পত্তিমত্তকন্তি ফলেন হেতুং দস্সেতি. উপ্পাদনহেতুকা হি পচ্চযানং উপ্পত্তি. ইদমত্থন্তি ইদং পযোজনং ইমস্স পচ্চযস্স পরিভুঞ্জনেতি অধিপ্পাযো. নিপ্পরিযাযেনাতি ইমিনা ইন্দ্রিযসংৰরাদীনি তীণি পধানস্স সীলস্স পরিৰারৰসেন পৰত্তিযা পরিযাযসীলানি নামাতি দস্সেতি.
ইদানি পাতিমোক্খসংৰরস্সেৰ পধানভাৰং ব্যতিরেকতো অন্ৰযতো চ উপমায ৰিভাৰেতুং ‘‘যস্সা’’তিআদিমাহ. তত্থ সোতি পাতিমোক্খসংৰরো. সেসানীতি ইন্দ্রিযসংৰরাদীনি. তস্সে ৰাতি ‘‘সম্পন্নসীলা’’তি এত্থ যং সীলং ৰুত্তং, তস্সেৰ. সম্পন্নপাতিমোক্খাতি এত্থ পাতিমোক্খগ্গহণেন ৰেৰচনং ৰত্ৰা তং ৰিত্থারেত্ৰা…পে… আদিমাহ. যথা অঞ্ঞত্থাপি ‘‘ইধ ভিক্খু সীলৰা হোতী’’তি পুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায উদ্দিট্ঠং সীলং ‘‘পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতী’’তি (ৰিভ. ৫০৮) নিদ্দিট্ঠং. কস্মা আরদ্ধন্তি দেসনায কারণপুচ্ছা. সীলানিসংসদস্সনত্থন্তি পযোজননিদ্দেসো. ‘‘সীলানিসংসদস্সনত্থ’’ন্তি হি এত্থ ব্যতিরেকতো যং সীলানিসংসস্স অদস্সনং, তং ইমিস্সা দেসনায কারণন্তি কস্মা আরদ্ধন্তি? ৰেনেয্যানং সীলানিসংসস্স অদস্সনতোতি অত্থতো আপন্নো এৰ হোতি. তেনাহ ‘‘সচেপী’’তিআদি. সীলানিসংসদস্সনত্থন্তি পন ইমস্স অত্থং ৰিৰরিতুং ‘‘তেস’’ন্তিআদি ৰুত্তং. আনিসংসোতি উদযো. ‘‘সীলৰা সীলসম্পন্নো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতী’’তিআদীসু (দী. নি. ৩.৩১৬; অ. নি. ৫.২১৩; মহাৰ. ২৮৫) পন ৰিপাকফলম্পি ‘‘আনিসংসো’’তি ৰুত্তং. কো ৰিসেসোতি কো ফলৰিসেসো. কা ৰড্ঢীতি কো অব্ভুদযো. ৰিজ্জমানোপি গুণো যাথাৰতো ৰিভাৰিতো এৰ অভিরুচিং উপ্পাদেতি, ন অৰিভাৰিতো, তস্মা একন্ততো আনিসংসকিত্তনং ইচ্ছিতব্বমেৰাতি দস্সেতুং ‘‘অপ্পেৰ নামা’’তিআদিমাহ.
পিযোতি পিযাযিতব্বো. পিযস্স নাম দস্সনং একন্ততো অভিনন্দিতব্বং হোতীতি আহ ‘‘পিযচক্খূহি সম্পস্সিতব্বো’’তি. পীতিসমুট্ঠানপ্পসন্নসোম্মরূপপরিগ্গহঞ্হি চক্খু ‘‘পিযচক্খূ’’তি ৰুচ্চতি. তেসন্তি সব্রহ্মচারীনং. মনৰড্ঢনকোতি পীতিমনস্স পরিব্রূহনতো উপরূপরি পীতিচিত্তস্সেৰ উপ্পাদনকো. গরুট্ঠানিযোতি গরুকরণস্স ঠানভূতো. জানং জানাতীতি ঞাণেন জানিতব্বং জানাতি. যথা ৰা অঞ্ঞে অজানন্তাপি জানন্তা ৰিয পৰত্তন্তি, ন এৰমযং, অযং পন জানন্তো এৰ জানাতি. পস্সং পস্সতীতি দস্সনভূতেন পঞ্ঞাচক্খুনা পস্সিতব্বং পস্সতি, পস্সন্তো এৰ ৰা পস্সতি. এৰং সম্ভাৰনীযোতি এৰং ৰিঞ্ঞুতায পণ্ডিতভাৰেন সম্ভাৰেতব্বো. সীলেস্ৰেৰস্স পরিপূরকারীতি সীলেসু পরিপূরকারী এৰ ভৰেয্যাতি. এৰং উত্তরপদাৰধারণং দট্ঠব্বং. এৰঞ্হি ইমিনা পদেন উপরিসিক্খাদ্ৰযং অনিৰত্তিতমেৰ হোতি. যথা পন সীলেসু পরিপূরকারী নাম হোতি, তং ফলেন দস্সেতুং ‘‘অজ্ঝত্ত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. ৰিপস্সনাধিট্ঠানসমাধিসংৰত্তনিকতায হি ইধ সীলস্স পারিপূরী, ন কেৰলং অখণ্ডাদিভাৰমত্তং. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘যানি খো পন তানি অখণ্ডানি…পে… সমাধিসংৰত্তনিকানী’’তি. এৰঞ্চ কত্ৰা উপরিসিক্খাদ্ৰযং সীলস্স সম্ভারভাৰেন গহিতন্তি সীলস্সেৰেত্থ পধানগ্গহণং সিদ্ধং হোতি. সীলানুরক্খকা হি চিত্তেকগ্গতাসঙ্খারপরিগ্গহা. অনূনেনাতি অখণ্ডাদিভাৰেন, কস্সচি ৰা অহাপনেন উপপন্নেন. আকারেনাতি করণেন সম্পাদনেন.
অজ্ঝত্তন্তি ৰা অত্তনোতি ৰা একং একত্থং, ব্যঞ্জনমেৰ নানং. ভুম্মত্থে চেতং, ‘‘সমথ’’ন্তি উপযোগৰচনং ‘‘অনূ’’তি ইমিনা উপসগ্গেন যোগে সিদ্ধন্তি আহ ‘‘অত্তনো চিত্তসমথে যুত্তো’’তি. তত্থ চিত্তসমথেতি চিত্তস্স সমাধানে. যুত্তোতি অৰিযুত্তো পসুতো. যো সব্বেন সব্বং ঝানভাৰনায অননুযুত্তো, সো তং বহি নীহরতি নাম. যো আরভিত্ৰা অন্তরা সঙ্কোচং আপজ্জতি, সো তং ৰিনাসেতি নাম. যো পন ঈদিসো অহুত্ৰা ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি, সো অনিরাকতজ্ঝানোতি দস্সেন্তো ‘‘বহি অনীহটজ্ঝানো’’তিআদিমাহ. নীহরণৰিনাসত্থঞ্হি ইদং নিরাকরণং নাম. ‘‘থম্ভং নিরংকত্ৰা নিৰাতৰুত্তী’’তিআদীসু (সু. নি. ৩২৮) চস্স পযোগো দট্ঠব্বো.
সত্তৰিধায অনুপস্সনাযাতি এত্থ অনিচ্চানুপস্সনা, দুক্খানুপস্সনা, অনত্তানুপস্সনা, নিব্বিদানুপস্সনা, ৰিরাগানুপস্সনা, নিরোধানুপস্সনা, পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাতি ইমা সত্তৰিধা অনুপস্সনা. সুঞ্ঞাগারগতো ভিক্খু তত্থ লদ্ধকাযৰিৰেকতায সমথৰিপস্সনাৰসেন চিত্তৰিৰেকং পরিব্রূহেন্তো যথানুসিট্ঠপটিপত্তিযা লোকং সাসনঞ্চ অত্তনো ৰিসেসাধিগমট্ঠানভূতং সুঞ্ঞাগারঞ্চ উপসোভযমানো গুণৰিসেসাধিট্ঠানভাৰাপাদনেন ৰিঞ্ঞূনং অত্থতো তং ব্রূহেন্তো নাম হোতীতি ৰুত্তং ‘‘ব্রূহেতা সুঞ্ঞাগারান’’ন্তি. তেনাহ ‘‘এত্থ চা’’তিআদি. একভূমকাদিপাসাদে কুরুমানোপি পন নেৰ সুঞ্ঞাগারানং ব্রূহেতাতি দট্ঠব্বো. সুঞ্ঞাগারগ্গহণেন চেত্থ অরঞ্ঞরুক্খমূলাদি সব্বং পধানানুযোগক্খমং সেনাসনং গহিতন্তি দট্ঠব্বং.
এত্তাৰতা যথা তণ্হাৰিচরিতদেসনা পঠমং তণ্হাৰসেন আরদ্ধাপি তণ্হাপদট্ঠানত্তা মানদিট্ঠীনং মানদিট্ঠিযো ওসরিত্ৰা কমেন পপঞ্চত্তযদেসনা জাতা, এৰমযং দেসনা পঠমং অধিসীলসিক্খাৰসেন আরদ্ধাপি সীলপদট্ঠানত্তা সমথৰিপস্সনানং সমথৰিপস্সনাযো ওসরিত্ৰা কমেন সিক্খাত্তযদেসনা জাতাতি ৰেদিতব্বা. এত্থ হি ‘‘সীলেস্ৰেৰস্স পরিপূরকারী’’তি এত্তাৰতা অধিসীলসিক্খা ৰুত্তা, ‘‘অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তো অনিরাকতজ্ঝানো’’তি এত্তাৰতা অধিচিত্তসিক্খা, ‘‘ৰিপস্সনায সমন্নাগতো’’তি এত্তাৰতা অধিপঞ্ঞাসিক্খা. ‘‘ব্রূহেতা সুঞ্ঞাগারান’’ন্তি ইমিনা পন সমথৰসেন সুঞ্ঞাগারৰড্ঢনে অধিচিত্তসিক্খা, ৰিপস্সনাৰসেন অধিপঞ্ঞাসিক্খাতি এৰং দ্ৰেপি সিক্খা সঙ্গহেত্ৰা ৰুত্তা. এত্থ চ ‘‘অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তো অনিরাকতজ্ঝানো’’তি ইমেহি পদেহি সীলানুরক্খিকা এৰ চিত্তেকগ্গতা কথিতা, ‘‘ৰিপস্সনাযা’’তি ইমিনা পদেন সীলানুরক্খিকো সঙ্খারপরিগ্গহো.
কথং চিত্তেকগ্গতা সীলমনুরক্খতি? যস্স হি চিত্তেকগ্গতা নত্থি, সো ব্যাধিম্হি উপ্পন্নে ৰিহঞ্ঞতি, সো ব্যাধিৰিহতো ৰিক্খিত্তচিত্তো সীলং ৰিনাসেত্ৰাপি ব্যাধিৰূপসমং কত্তা হোতি. যস্স পন চিত্তেকগ্গতা অত্থি, সো তং ব্যাধিদুক্খং ৰিক্খম্ভেত্ৰা সমাপত্তিং সমাপজ্জতি, সমাপন্নক্খণে দুক্খং দূরগতং হোতি, বলৰতরং সুখমুপ্পজ্জতি. এৰং চিত্তেকগ্গতা সীলমনুরক্খতি. কথং সঙ্খারপরিগ্গহো সীলমনুরক্খতি? যস্স হি সঙ্খারপরিগ্গহো নত্থি, তস্স ‘‘মম রূপং মম ৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি অত্তভাৰে বলৰমমত্তং হোতি, সো তথারূপেসু দুব্ভিক্খব্যাধিভযাদীসু সম্পত্তেসু সীলং নাসেত্ৰাপি অত্তভাৰং পোসেতা হোতি. যস্স পন সঙ্খারপরিগ্গহো অত্থি, তস্স অত্তভাৰে বলৰমমত্তং ৰা সিনেহো ৰা ন হোতি, সো তথারূপেসু দুব্ভিক্খব্যাধিভযাদীসু সম্পত্তেসু সচেপিস্স অন্তানি বহি নিক্খমন্তি, সচেপি উস্সুস্সতি ৰিসুস্সতি, খণ্ডাখণ্ডিকো ৰা হোতি সতধাপি সহস্সধাপি, নেৰ সীলং ৰিনাসেত্ৰা অত্তভাৰং পোসেতা হোতি. এৰং সঙ্খারপরিগ্গহো সীলং অনুরক্খতি.
‘‘ব্রূহেতা সুঞ্ঞাগারান’’ন্তি ইমিনা পন তস্সেৰ উভযস্স ব্রূহনা ৰড্ঢনা সাতচ্চকিরিযা দস্সিতা. এৰং ভগৰা যস্মা ‘‘সব্রহ্মচারীনং পিযো চস্সং…পে… ভাৰনীযো চা’’তি ইমে চত্তারো ধম্মে আকঙ্খন্তেন নত্থঞ্ঞং কিঞ্চি কাতব্বং, অঞ্ঞদত্থু সীলাদিগুণসমন্নাগতেনেৰ ভৰিতব্বং. ঈদিসো হি সব্রহ্মচারীনং পিযো হোতি মনাপো গরু ভাৰনীযো. ৰুত্তম্পি হেতং –
‘‘সীলদস্সনসম্পন্নং, ধম্মট্ঠং সচ্চৰেদিনং;
অত্তনো কম্ম কুব্বানং, তং জনো কুরুতে পিয’’ন্তি. (ধ. প. ২১৭);
তস্মা ‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৰে, ভিক্খু সব্রহ্মচারীনং পিযো চস্সং…পে… সীলেস্ৰেৰস্স পরিপূরকারী…পে… সুঞ্ঞাগারান’’ন্তি ৰত্ৰা ইদানি যস্মা পচ্চযলাভাদিং পত্থযন্তেনপি ইদমেৰ করণীযং, ন অঞ্ঞং কিঞ্চি, তস্মা ‘‘আকঙ্খেয্য চে, ভিক্খৰে, ভিক্খু লাভী অস্স’’ন্তিআদিমাহ. লাভী অস্সন্তি লাভাসায সংৰরসীলপরিপূরণং পাল়িযং আগতং. কিমীদিসং ভগৰা অনুজানাতীতি? ন ভগৰা সভাৰেন ঈদিসং অনুজানাতি, মহাকারুণিকতায পন পুগ্গলজ্ঝাসযেন এৰং ৰুত্তন্তি দস্সেন্তো ‘‘ন ভগৰা’’তিআদিমাহ. তত্থ ঘাসেসনং ছিন্নকথো, ন ৰাচং পযুত্তং ভণেতি ছিন্নকথো মূগো ৰিয হুত্ৰা ওভাসপরিকথানিমিত্তৰিঞ্ঞত্তিপযুত্তং ঘাসেসনং ৰাচং ন ভণে, ন কথেয্যাতি অত্থো. পুগ্গলজ্ঝাসযৰসেনাতি সঙ্খেপতো ৰুত্তমত্থং ৰিৰরন্তো ‘‘যেসং হী’’তিআদিমাহ. রসো সভাৰভূতো আনিসংসো রসানিসংসো.
পচ্চযদানকারাতি চীৰরাদিপচ্চযদানৰসেন পৰত্তকারা. মহপ্ফলা মহানিসংসাতি উভযমেতং অত্থতো একং, ব্যঞ্জনমেৰ নানং. ‘‘পঞ্চিমে, গহপতযো, আনিসংসা’’তিআদীসু (মহাৰ. ২৮৫) হি আনিসংসসদ্দো ফলপরিযাযোপি হোতি. মহন্তং ৰা লোকিযসুখং ফলন্তি পসৰন্তীতি মহপ্ফলা, মহতো লোকুত্তরসুখস্স পচ্চযা হোন্তীতি মহানিসংসা. তেনাহ ‘‘লোকিযসুখেন ফলভূতেনা’’তিআদি.
পেচ্চভৰং গতাতি পেতূপপত্তিৰসেন নিব্বত্তিং উপগতা. তে পন যস্মা ইধ কতকালকিরিযা কালেন কতজীৰিতুপচ্ছেদা হোন্তি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘কালকতা’’তি. সস্সুসসুরা চ তপ্পক্খিকা চ সস্সুসসুরপক্খিকা. তে ঞাতিযোনিসম্বন্ধেন আৰাহৰিৰাহসম্বন্ধৰসেন সম্বদ্ধা ঞাতী. সালোহিতাতি যোনিসম্বন্ধৰসেন. একলোহিতবদ্ধাতি একেন সমানেন লোহিতসম্বন্ধেন সম্বদ্ধা. পসন্নচিত্তোতি পসন্নচিত্তকো. কালকতো পিতা ৰা মাতা ৰা পেতযোনিযং উপ্পন্নোতি অধিকারতো ৰিঞ্ঞাযতীতি ৰুত্তং. মহানিসংসমেৰ হোতীতি তস্স তথাসীলসম্পন্নত্তাতি অধিপ্পাযো.
অজ্ঝোত্থরিতাতি মদ্দিতা. ন চ মং অরতি সহেয্যাতি মং চ অরতি ন অভিভৰেয্য ন মদ্দেয্য ন অজ্ঝোত্থরেয্য. উপ্পন্নন্তি জাতং নিব্বত্তং. সীলাদিগুণযুত্তো হি অরতিঞ্চ রতিঞ্চ সহতি অজ্ঝোত্থরতি, মদ্দিত্ৰা তিট্ঠতি, তস্মা ঈদিসমত্তানং ইচ্ছন্তেনপি সীলাদিগুণযুত্তেনেৰ ভৰিতব্বন্তি দস্সেতি. চিত্তুত্রাসো ভাযতীতি ভযং, আরম্মণং ভাযতি এতস্মাতি ভযং. তং দুৰিধম্পি ভযং ভেরৰঞ্চ সহতি অভিভৰতীতি ভযভেরৰসহো. সীলাদিগুণযুত্তো হি ভযভেরৰং সহতি অজ্ঝোত্থরতি, মদ্দিত্ৰা তিট্ঠতি অরিযকোটিযৰাসী মহাদত্তত্থেরো ৰিয.
থেরো কির মগ্গং পটিপন্নো অঞ্ঞতরং পাসাদিকং অরঞ্ঞং দিস্ৰা ‘‘ইধেৰজ্জ সমণধম্মং কত্ৰা গমিস্সামী’’তি মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞপেত্ৰা পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা নিসীদি. রুক্খদেৰতায দারকা থেরস্স সীলতেজেন সকভাৰেন সণ্ঠাতুং অসক্কোন্তা ৰিস্সরমকংসু. দেৰতাপি সকলরুক্খং চালেসি. থেরো অচলোৰ নিসীদি. সা দেৰতা ধূমাযি পজ্জলি. নেৰ সক্খি থেরং চালেতুং. ততো উপাসকৰণ্ণেনাগন্ত্ৰা ৰন্দিত্ৰা অট্ঠাসি. ‘‘কো এসো’’তি ৰুত্তা ‘‘অহং, ভন্তে, তস্মিং রুক্খে অধিৰত্থা দেৰতা’’তি অৰোচ. ত্ৰং এতে ৰিকারে অকাসীতি. আম, ভন্তেতি. ‘‘কস্মা’’তি চ ৰুত্তা আহ ‘‘তুম্হাকং, ভন্তে, সীলতেজেন দারকা সকভাৰেন সণ্ঠাতুং অসক্কোন্তা ৰিস্সরমকংসু, সাহং তুম্হে পলাপেতুং এৰমকাসি’’ন্তি. থেরো আহ ‘‘অথ কস্মা ‘ইধ, ভন্তে, মা ৰসথ, ময্হং অফাসুক’ন্তি পটিকচ্চেৰ নাৰচাসি, ইদানি পন মা মং কিঞ্চি অৰচ, ‘অরিযকোটিযমহাদত্তো অমনুস্সভযেন গতো’তি ৰচনতো লজ্জামি, তেনাহং ইধেৰ ৰসিস্সং, ত্ৰং পন অজ্জেকদিৰসং যত্থ কত্থচি ৰসাহী’’তি. এৰং সীলাদিগুণযুত্তো ভযভেরৰসহো হোতি, তস্মা ঈদিসমত্তানং ইচ্ছন্তেনপি সীলাদিগুণযুত্তেনেৰ ভৰিতব্বন্তি দস্সেতি. দুতিযাদীনি উত্তানত্থানি.
আকঙ্খসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫-১০. মিগসালাসুত্তাদিৰণ্ণনা
৭৫-৮০. পঞ্চমে ইমস্স হি পুগ্গলস্স সীলৰিরহিতস্স পঞ্ঞা সীলং পরিধোৰতীতি অখণ্ডাদিভাৰাপাদনেন সীলং আদিমজ্ঝপরিযোসানেসু পঞ্ঞায সুৰিসোধিতং করোতি. যস্স হি অব্ভন্তরে সীলসংৰরো নত্থি, উগ্ঘটিতঞ্ঞুতায পন চাতুপ্পদিকগাথাপরিযোসানে পঞ্ঞায সীলং ধোৰিত্ৰা সহ পটিসম্ভিদাহি অরহত্তং পাপুণাতি, অযং পঞ্ঞায সীলং ধোৰতি নাম সেয্যথাপি সন্ততিমহামত্তো.
সীলৰা পন পঞ্ঞং ধোৰতি. যস্স (দী. নি. অট্ঠ. ১.৩১৭) হি পুথুজ্জনস্স সীলং সট্ঠিঅসীতিৰস্সানি অখণ্ডং হোতি, সো মরণকালেপি সব্বকিলেসে ঘাতেত্ৰা সীলেন পঞ্ঞং ধোৰিত্ৰা অরহত্তং গণ্হাতি কন্দরসালপরিৰেণে মহাসট্ঠিৰস্সত্থেরো ৰিয. থেরে কির মরণমঞ্চে নিপজ্জিত্ৰা বলৰৰেদনায নিত্থুনন্তে তিস্সমহারাজা ‘‘থেরং পস্সিস্সামী’’তি গন্ত্ৰা পরিৰেণদ্ৰারে ঠিতো তং সদ্দং সুত্ৰা পুচ্ছি ‘‘কস্স সদ্দো অয’’ন্তি. থেরস্স নিত্থুননসদ্দোতি. ‘‘পব্বজ্জায সট্ঠিৰস্সেন ৰেদনাপরিগ্গহমত্তম্পি ন কতং, ইদানি ন তং ৰন্দিস্সামী’’তি নিৰত্তিত্ৰা মহাবোধিং ৰন্দিতুং গতো. ততো উপট্ঠাকদহরো থেরং আহ ‘‘কিং নো, ভন্তে, লজ্জাপেথ, সদ্ধোপি রাজা ৰিপ্পটিসারী হুত্ৰা ‘ন ৰন্দিস্সামী’তি গতো’’তি. কস্মা, আৰুসোতি? তুম্হাকং নিত্থুননসদ্দং সুত্ৰাতি. ‘‘তেন হি মে ওকাসং করোথা’’তি ৰত্ৰা ৰেদনং ৰিক্খম্ভেত্ৰা অরহত্তং পত্ৰা দহরস্স সঞ্ঞং অদাসি ‘‘গচ্ছাৰুসো, ইদানি রাজানং অম্হে ৰন্দাপেহী’’তি. দহরো গন্ত্ৰা ‘‘ইদানি কির থেরং ৰন্দথা’’তি আহ. রাজা সুসুমারপতিতেন থেরং ৰন্দন্তো ‘‘নাহং অয্যস্স অরহত্তং ৰন্দামি, পুথুজ্জনভূমিযং পন ঠত্ৰা রক্খিতসীলমেৰ ৰন্দামী’’তি আহ. এৰং সীলেন পঞ্ঞং ধোৰতি নাম. সেসং ৰুত্তমেৰ. ছট্ঠাদীসু নত্থি ৰত্তব্বং.
মিগসালাসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
আকঙ্খৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.