১০. দুতিযকোসলসুত্তৰণ্ণনা
৩০. দসমে উগ্গন্ত্ৰা যুজ্ঝতি এতাযাতি উয্যোধিকা, সত্থপ্পহারেহি যুজ্ঝিতস্সেতং অধিৰচনং. উগ্গন্ত্ৰা যুজ্ঝনং ৰা উয্যোধিকো, সত্থপ্পহারো. তেনাহ ‘‘যুদ্ধতো নিৰত্তো’’তি. উপস্সুতিৰসেন যুজ্ঝিতব্বাকারং ঞত্ৰাতি জেতৰনে কির দত্তত্থেরো ধনুগ্গহতিস্সত্থেরোতি দ্ৰে মহল্লকত্থেরা ৰিহারপচ্চন্তে পণ্ণসালায ৰসন্তি. তেসু ধনুগ্গহতিস্সত্থেরো পচ্ছিমযামে পবুজ্ঝিত্ৰা উট্ঠায নিসিন্নো দত্তত্থেরং আমন্তেত্ৰা ‘‘অযং তে মহোদরো কোসলো ভুত্তভত্তমেৰ পূতিং করোতি, যুদ্ধৰিচারণং পন কিঞ্চি ন জানাতি, পরাজিতোত্ৰেৰ ৰদাপেতী’’তি ৰত্ৰা তেন ‘‘কিং পন কাতুং ৰট্টতী’’তি ৰুত্তে – ‘‘ভন্তে, যুদ্ধো নাম পদুমব্যূহো চক্কব্যূহো সকটব্যূহোতি তযো ব্যূহা হোন্তি, অজাতসত্তুং গণ্হিতুকামেন অসুকস্মিং নাম পব্বতকুচ্ছিস্মিং দ্ৰীসু পব্বতভিত্তীসু মনুস্সে ঠপেত্ৰা পুরতো দুব্বলং দস্সেত্ৰা পব্বতন্তরং পৰিট্ঠভাৰং জানিত্ৰা পৰিট্ঠমগ্গং রুন্ধিত্ৰা পুরতো চ পচ্ছতো চ উভোসু পব্বতভিত্তীসু ৰগ্গিত্ৰা নদিত্ৰা জালপক্খিত্তমচ্ছং ৰিয কত্ৰা সক্কা গহেতু’’ন্তি. তস্মিং খণে ‘‘ভিক্খূনং কথাসল্লাপং সুণাথা’’তি রঞ্ঞো পেসিতচরপুরিসা তং সুত্ৰা রঞ্ঞো আরোচেসুং. তং সুত্ৰা রাজা সঙ্গামভেরিং পহরাপেত্ৰা গন্ত্ৰা সকটব্যূহং কত্ৰা অজাতসত্তুং জীৰগ্গাহং গণ্হি. তেন ৰুত্তং ‘‘উপস্সুতিৰসে…পে... অজাতসত্তুং গণ্হী’’তি.
দোণপাকন্তি দোণতণ্ডুলানং পক্কভত্তং. দোণন্তি চতুনাল়িকানমেতমধিৰচনং. মনুজস্সাতি সত্তস্স. তনুকস্সাতি তনুকা অপ্পিকা অস্স পুগ্গলস্স, ভুত্তপচ্চযা ৰিসভাগৰেদনা ন হোন্তি. সণিকন্তি মন্দং মুদুকং, অপরিস্সযমেৰাতি অত্থো. জীরতীতি পরিভুত্তাহারো পচ্চতি. আযু পালযন্তি নিরোগো অৰেদনো জীৰিতং রক্খন্তো. অথ ৰা সণিকং জীরতীতি সো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ পুগ্গলো পরিমিতাহারতায সণিকং চিরেন জীরতি জরং পাপুণাতি জীৰিতং পালযন্তো.
ইমং ওৰাদং অদাসীতি একস্মিং কির (ধ. প. অট্ঠ. ২.২০৩ পসেনদিকোসলৰত্থু) সমযে রাজা তণ্ডুলদোণস্স ওদনং তদুপিযেন সূপব্যঞ্জনেন ভুঞ্জতি. সো একদিৰসং ভুত্তপাতরাসো ভত্তসম্মদং অৰিনোদেত্ৰা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৰা কিলন্তরূপো ইতো চিতো চ সম্পরিৰত্ততি, নিদ্দায অভিভুয্যমানোপি লহুকং নিপজ্জিতুং অসক্কোন্তো একমন্তং নিসীদি. অথ নং সত্থা আহ ‘‘কিং, মহারাজ, অৰিস্সমিত্ৰাৰ আগতোসী’’তি. আম, ভন্তে, ভুত্তকালতো পট্ঠায মে মহাদুক্খং হোতীতি. অথ নং সত্থা, ‘‘মহারাজ, অতিবহুভোজীনং এতং দুক্খং হোতী’’তি ৰত্ৰা –
‘‘মিদ্ধী যদা হোতি মহগ্ঘসো চ,
নিদ্দাযিতা সম্পরিৰত্তসাযী;
মহাৰরাহোৰ নিৰাপপুট্ঠো,
পুনপ্পুনং গব্ভমুপেতি মন্দো’’তি. (ধ. প. ৩২৫; নেত্তি. ২৬, ৯০) –
ইমায গাথায ওৰদিত্ৰা, ‘‘মহারাজ, ভোজনং নাম মত্তায ভুঞ্জিতুং ৰট্টতি, মত্তভোজিনো হি সুখং হোতী’’তি উত্তরিপি পুন ওৰদন্তো ‘‘মনুজস্স সদা সতীমতো’’তি (সং. নি. ১.১২৪) ইমং গাথমাহ.
রাজা পন গাথং উগ্গণ্হিতুং নাসক্খি, সমীপে ঠিতং পন ভাগিনেয্যং সুদস্সনং নাম মাণৰং ‘‘ইমং গাথং উগ্গণ্হ তাতা’’তি আহ. সো তং গাথং উগ্গণ্হিত্ৰা ‘‘কিং করোমি, ভন্তে’’তি সত্থারং পুচ্ছি. অথ নং সত্থা আহ, ‘‘মাণৰ, ইমং গাথং নটো ৰিয পত্তপত্তট্ঠানে মা অৰচ, রঞ্ঞো পাতরাসং ভুঞ্জনট্ঠানে ঠত্ৰা পঠমপিণ্ডাদীসুপি অৰত্ৰা অৰসানে পিণ্ডে গহিতে ৰদেয্যাসি, রাজা সুত্ৰা ভত্তপিণ্ডং ছড্ডেস্সতি. অথ রঞ্ঞো হত্থেসু ধোতেসু পাতিং অপনেত্ৰা সিত্থানি গণেত্ৰা তদুপিযং ব্যঞ্জনং ঞত্ৰা পুনদিৰসে তাৰতকে তণ্ডুলে হারেয্যাসি. পাতরাসে চ ৰত্ৰা সাযমাসে মা ৰদেয্যাসী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৰা তং দিৰসং রঞ্ঞো পাতরাসং ভুত্ৰা গতত্তা সাযমাসে ভগৰতো অনুসিট্ঠিনিযামেন গাথং অভাসি. রাজা দসবলস্স ৰচনং সরিত্ৰা ভত্তপিণ্ডং পাতিযংযেৰ ছড্ডেসি. রঞ্ঞো হত্থেসু ধোতেসু পাতিং অপনেত্ৰা সিত্থানি গণেত্ৰা পুনদিৰসে তত্তকে তণ্ডুলে হরিংসু, সোপি মাণৰো দিৰসে দিৰসে তথাগতস্স সন্তিকং গচ্ছতি. দসবলস্স ৰিস্সাসিকো অহোসি. অথ নং একদিৰসং পুচ্ছি ‘‘রাজা কিত্তকং ভুঞ্জতী’’তি? সো ‘‘নাল়িকোদন’’ন্তি আহ. ৰট্টিস্সতি এত্তাৰতা পুরিসভাগো এস, ইতো পট্ঠায গাথং মা ৰদীতি. রাজা তথেৰ সণ্ঠাসি. তেন ৰুত্তং ‘‘নাল়িকোদনপরমতায সণ্ঠাসী’’তি. রত্তঞ্ঞুতায ৰড্ঢিতং সীলং অস্স অত্থীতি ৰড্ঢিতসীলো. অপোথুজ্জনিকেহি সীলেহীতি চতুপারিসুদ্ধিসীলেহি সীলং অরিযং সুদ্ধং. তেন ৰুত্তং ‘‘অরিযসীলো’’তি. তদেকং অনৰজ্জট্ঠেন কুসলং. তেন ৰুত্তং ‘‘কুসলসীলো’’তি.
দুতিযকোসলসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মহাৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.