১. সীহনাদসুত্তৰণ্ণনা
২১. ততিযস্স পঠমে ৰিসমট্ঠানেসূতি পপাতাদীসু ৰিসমট্ঠানেসু. ‘‘অঞ্ঞেহি অসাধারণানী’’তি কস্মা ৰুত্তং, ননু চেতানি সাৰকানম্পি একচ্চানং উপ্পজ্জন্তীতি? কামং উপ্পজ্জন্তি, যাদিসানি পন বুদ্ধানং ঠানাট্ঠানঞাণাদীনি, ন তাদিসানি তদঞ্ঞেসং কদাচিপি উপ্পজ্জন্তীতি অঞ্ঞেহি অসাধারণানীতি. তেনাহ ‘‘তথাগতস্সেৰ বলানী’’তি. ইমমেৰ হি যথাৰুত্তলেসং অপেক্খিত্ৰা তদভাৰতো আসযানুসযঞাণাদীসু এৰ অসাধারণসমঞ্ঞা নিরুল়্হা. কামং ঞাণবলানং ঞাণসম্ভারো ৰিসেসপচ্চযো, পুঞ্ঞসম্ভারোপি পন নেসং পচ্চযো এৰ. ঞাণসম্ভারস্সপি ৰা পুঞ্ঞসম্ভারভাৰতো ‘‘পুঞ্ঞুস্সযসম্পত্তিযা আগতানী’’তি ৰুত্তং.
পকতিহত্থিকুলন্তি (সং. নি. টী. ২.২.২২) গিরিচরনদিচরৰনচরাদিপ্পভেদা গোচরিযকালাৰকনামা সব্বাপি বলেন পাকতিকা হত্থিজাতি. দসন্নং পুরিসানন্তি থামমজ্ঝিমানং দসন্নং পুরিসানং. একস্স তথাগতস্স কাযবলন্তি আনেত্ৰা সম্বন্ধো. একস্সাতি চ তথা হেট্ঠা কথাযং আগতত্তা দেসনাসোতেন ৰুত্তং. নারাযনসঙ্ঘাতবলন্তি এত্থ নারা ৰুচ্চন্তি রস্মিযো. তা বহূ নানাৰিধা ইতো উপ্পজ্জন্তীতি নারাযনং, ৰজিরং, তস্মা নারাযনসঙ্ঘাতবলন্তি ৰজিরসঙ্ঘাতবলন্তি অত্থো. ঞাণবলং পন পাল়িযং আগতমেৰ, ন কাযবলং ৰিয অট্ঠকথারুল়্হমেৰাতি অধিপ্পাযো.
সংযুত্তকে (সং. নি. ২.৩৩) আগতানি তেসত্ততি ঞাণানি, সত্তসত্ততি ঞাণানীতি ৰুত্তং, তত্থ (ৰিভ. মূলটী. ৭৬০) পন নিদানৰগ্গে সত্তসত্ততি আগতানি চতুচত্তারীসঞ্চ. তেসত্ততি পন পটিসম্ভিদামগ্গে (পটি. ম. ১.১) সুতমযাদীনি আগতানি দিস্সন্তি, ন সংযুত্তকে. অঞ্ঞানিপীতি এতেন ঞাণৰত্থুৰিভঙ্গে (ৰিভ. ৭৫১ আদযো) এককাদিৰসেন ৰুত্তানি, অঞ্ঞত্থ চ ‘‘পুব্বন্তে ঞাণ’’ন্তিআদিনা (ধ. স. ১০৬৩) ব্রহ্মজালাদীসু চ ‘‘তযিদং তথাগতো পজানাতি ‘ইমানি দিট্ঠিট্ঠানানি এৰং গহিতানী’তি’’আদিনা (দী. নি. ১.৩৬) ৰুত্তানি অনেকানি ঞাণপ্পভেদানি সঙ্গণ্হাতি. যাথাৰপ্পটিৰেধতো সযঞ্চ অকম্পিযং পুগ্গলঞ্চ তংসমঙ্গিনং নেয্যেসু অধিবলং করোতীতি আহ ‘‘অকম্পিযট্ঠেন উপত্থম্ভনট্ঠেন চা’’তি.
উসভস্স ইদন্তি আসভং, সেট্ঠট্ঠানং. সব্বঞ্ঞুতাপটিজাননৰসেন অভিমুখং গচ্ছন্তি, অট্ঠ ৰা পরিসা উপসঙ্কমন্তীতি আসভা, পুব্ববুদ্ধা. ইদং পনাতি বুদ্ধানং ঠানং সব্বঞ্ঞুতমেৰ ৰদতি. তিট্ঠমানোৰাতি অৰদন্তোপি তিট্ঠমানোৰ পটিজানাতি নামাতি অত্থো. উপগচ্ছতীতি অনুজানাতি.
অট্ঠসু পরিসাসূতি ‘‘অভিজানামি খো পনাহং, সারিপুত্ত, অনেকসতং খত্তিযপরিসং…পে… তত্র ৰত মং ভযং ৰা সারজ্জং ৰা ওক্কমিস্সতীতি নিমিত্তমেতং, সারিপুত্ত, ন সমনুপস্সামী’’তি (ম. নি. ১.১৫১) ৰুত্তাসু অট্ঠসু পরিসাসু. অভীতনাদং নদতীতি পরতো দস্সিতঞাণযোগেন দসবলোহন্তি অভীতনাদং নদতি.
পটিৰেধনিট্ঠত্তা অরহত্তমগ্গঞাণং পটিৰেধোতি ‘‘ফলক্খণে উপ্পন্নং নামা’’তি ৰুত্তং. তেন পটিলদ্ধস্সপি দেসনাঞাণস্স কিচ্চনিপ্ফত্তি পরস্স অৰবুজ্ঝনমত্তেন হোতীতি ‘‘অঞ্ঞাসিকোণ্ডঞ্ঞস্স সোতাপত্তিফলক্খণে পৰত্তং নামা’’তি ৰুত্তং. ততো পরং পন যাৰ পরিনিব্বানা দেসনাঞাণপৰত্তি তস্সেৰ পৰত্তিতস্স ধম্মচক্কস্স ঠানন্তি ৰেদিতব্বং পৰত্তিতচক্কস্স চক্কৰত্তিনো চক্করতনস্স ঠানং ৰিয.
তিট্ঠতীতি ৰুত্তং, কিং ভূমিযং পুরিসো ৰিয, নোতি আহ ‘‘তদাযত্তৰুত্তিতাযা’’তি. ঠানন্তি চেত্থ অত্তলাভো ধরমানতা চ, ন গতিনিৰত্তীতি আহ ‘‘উপ্পজ্জতি চেৰ পৰত্ততি চা’’তি. যত্থ পনেতং দসবলঞাণং ৰিত্থারিতং, তং দস্সেন্তো ‘‘অভিধম্মে পনা’’তিআদিমাহ. সেসেসুপি এসেৰ নযো.
সমাদিযন্তীতি সমাদানানি, তানি পন সমাদিযিত্ৰা কতানি হোন্তীতি আহ ‘‘সমাদিযিত্ৰা কতান’’ন্তি. কম্মমেৰ ৰা কম্মসমাদানন্তি এতেন সমাদানসদ্দস্স অপুব্বত্থাভাৰং দস্সেতি মুত্তগতসদ্দে গতসদ্দস্স ৰিয. গতীতি নিরযাদিগতিযো. উপধীতি অত্তভাৰো. কালোতি কম্মস্স ৰিপচ্চনারহকালো. পযোগোতি ৰিপাকুপ্পত্তিযা পচ্চযভূতা কিরিযা.
অগতিগামিনিন্তি নিব্বানগামিনিং. ৰুত্তঞ্হি ‘‘নিব্বানঞ্চাহং, সারিপুত্ত, পজানামি নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদ’’ন্তি (ম. নি. ১.১৫৩). বহূসুপি মনুস্সেসু একমেৰ পাণং ঘাতেন্তেসু কামং সব্বেসম্পি চেতনা তস্সেৰেকস্স জীৰিতিন্দ্রিযারম্মণা, তং পন কম্মং তেসং নানাকারং. তেসু (ৰিভ. অট্ঠ. ৮১১) হি একো আদরেন ছন্দজাতো করোতি, একো ‘‘এহি ত্ৰম্পি করোহী’’তি পরেহি নিপ্পীল়িতো করোতি, একো সমানচ্ছন্দো ৰিয হুত্ৰা অপ্পটিবাহমানো ৰিচরতি. তেসু একো তেনেৰ কম্মেন নিরযে নিব্বত্ততি, একো তিরচ্ছানযোনিযং, একো পেত্তিৰিসযে. তং তথাগতো আযূহনক্খণেযেৰ ‘‘ইমিনা নীহারেন আযূহিতত্তা এস নিরযে নিব্বত্তিস্সতি, এস তিরচ্ছানযোনিযং, এস পেত্তিৰিসযে’’তি জানাতি. নিরযে নিব্বত্তমানম্পি ‘‘এস মহানিরযে নিব্বত্তিস্সতি, এস উস্সদনিরযে’’তি জানাতি. তিরচ্ছানযোনিযং নিব্বত্তমানম্পি ‘‘এস অপাদকো ভৰিস্সতি, এস দ্ৰিপাদকো, এস চতুপ্পদো, এস বহুপ্পদো’’তি জানাতি. পেত্তিৰিসযে নিব্বত্তমানম্পি ‘‘এস নিজ্ঝামতণ্হিকো ভৰিস্সতি, এস খুপ্পিপাসিকো, এস পরদত্তূপজীৰী’’তি জানাতি. তেসু চ কম্মেসু ‘‘ইদং কম্মং পটিসন্ধিং আকড্ঢিস্সতি, ইদং অঞ্ঞেন দিন্নায পটিসন্ধিযা উপধিৰেপক্কং ভৰিস্সতী’’তি জানাতি.
তথা সকলগামৰাসিকেসু একতো পিণ্ডপাতং দদমানেসু কামং সব্বেসম্পি চেতনা পিণ্ডপাতারম্মণাৰ, তং পন কম্মং তেসং নানাকারং. তেসু হি একো আদরেন করোতীতি সব্বং পুরিমসদিসং, তস্মা তেসু কেচি দেৰলোকে নিব্বত্তন্তি, কেচি মনুস্সলোকে. তং তথাগতো আযূহনক্খণেযেৰ জানাতি. ‘‘ইমিনা নীহারেন আযূহিতত্তা এস মনুস্সলোকে নিব্বত্তিস্সতি, এস দেৰলোকে. তত্থাপি এস খত্তিযকুলে, এস ব্রাহ্মণকুলে, এস ৰেস্সকুলে, এস সুদ্দকুলে, এস পরনিম্মিতৰসৰত্তীসু, এস নিম্মানরতীসু, এস তুসিতেসু, এস যামেসু, এস তাৰতিংসেসু, এস চাতুমহারাজিকেসু, এস ভুম্মদেৰেসূ’’তিআদিনা তত্থ তত্থ হীনপণীতসুৰণ্ণদুব্বণ্ণঅপ্পপরিৰারমহাপরিৰারতাদিভেদং তং তং ৰিসেসং আযূহনক্খণেযেৰ জানাতি.
তথা ৰিপস্সনং পট্ঠপেন্তেসুযেৰ ‘‘ইমিনা নীহারেন এস কিঞ্চি সল্লক্খেতুং ন সক্খিস্সতি, এস মহাভূতমত্তমেৰ ৰৰত্থপেস্সতি, এস রূপপরিগ্গহেযেৰ ঠস্সতি, এস অরূপপরিগ্গহেযেৰ, এস নামরূপপরিগ্গহেযেৰ, এস পচ্চযপরিগ্গহেযেৰ, এস লক্খণারম্মণিকৰিপস্সনাযমেৰ, এস পঠমফলেযেৰ, এস দুতিযফলেযেৰ, এস ততিযফলেযেৰ, এস অরহত্তং পাপুণিস্সতী’’তি জানাতি. কসিণপরিকম্মং করোন্তেসুপি ‘‘ইমস্স পরিকম্মমত্তমেৰ ভৰিস্সতি, এস নিমিত্তং উপ্পাদেস্সতি, এস অপ্পনং এৰ পাপুণিস্সতি, এস ঝানং পাদকং কত্ৰা ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা অরহত্তং গণ্হিস্সতী’’তি জানাতি. তেনাহ ‘‘ইমস্স চেতনা’’তিআদি.
কামনতো কামেতব্বতো কামপ্পটিসংযুত্ততো চ ধাতু কামধাতু. আদি-সদ্দেন ব্যাপাদধাতুরূপধাতুআদীনং সঙ্গহো. ৰিলক্খণতাযাতি ৰিসদিসসভাৰতায. খন্ধাযতনধাতুলোকন্তি অনেকধাতুং নানাধাতুং খন্ধলোকং আযতনলোকং ধাতুলোকং যথাভূতং পজানাতীতি যোজনা. ‘‘অযং রূপক্খন্ধো নাম…পে… অযং ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো নাম. তেসুপি একৰিধেন রূপক্খন্ধো, একাদসৰিধেন রূপক্খন্ধো. একৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো, বহুৰিধেন ৰেদনাক্খন্ধো. একৰিধেন সঞ্ঞাক্খন্ধো…পে… সঙ্খারক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো, বহুৰিধেন ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধো’’তি এৰং তাৰ খন্ধলোকস্স, ‘‘ইদং চক্খাযতনং নাম…পে… ইদং ধম্মাযতনং নাম. তত্থ দসাযতনা কামাৰচরা, দ্ৰে চাতুভূমকা’’তিআদিনা আযতনলোকস্স, ‘‘অযং চক্খুধাতু নাম…পে… অযং মনোৰিঞ্ঞাণধাতু নাম. তত্থ সোল়স ধাতুযো কামাৰচরা, দ্ৰে চাতুভূমকা’’তিআদিনা ধাতুলোকস্স অনেকসভাৰং নানাসভাৰঞ্চ পজানাতি. ন কেৰলং উপাদিন্নসঙ্খারলোকস্সেৰ, অথ খো অনুপাদিন্নকসঙ্খারলোকস্সপি ‘‘ইমায নাম ধাতুযা উস্সন্নত্তা ইমস্স রুক্খস্স খন্ধো সেতো, ইমস্স কাল়ো, ইমস্স মট্ঠো, ইমস্স সকণ্টকো, ইমস্স বহলত্তচো, ইমস্স তনুত্তচো, ইমস্স পত্তং ৰণ্ণসণ্ঠানাদিৰসেন এৰরূপং, ইমস্স পুপ্ফং নীলং পীতং লোহিতং ওদাতং সুগন্ধং দুগ্গন্ধং, ইমস্স ফলং খুদ্দকং মহন্তং দীঘং ৰট্টং সুসণ্ঠানং দুস্সণ্ঠানং মট্ঠং ফরুসং সুগন্ধং দুগ্গন্ধং মধুরং তিত্তকং কটুকং অম্বিলং কসাৰং, ইমস্স কণ্টকো তিখিণো কুণ্ঠো উজুকো কুটিলো তম্বো কাল়ো ওদাতো হোতী’’তিআদিনা পজানাতি. সব্বঞ্ঞুবুদ্ধানং এৰ হি এতং বলং, ন অঞ্ঞেসং.
নানাধিমুত্তিকতন্তি নানজ্ঝাসযতং. অধিমুত্তি নাম অজ্ঝাসযধাতু অজ্ঝাসযসভাৰো. সো পন হীনপণীততাসামঞ্ঞেন পাল়িযং দ্ৰিধাৰ ৰুত্তোপি হীনপণীতাদিভেদেন অনেকৰিধোতি আহ ‘‘হীনাদীহি অধিমুত্তীহি নানাধিমুত্তিকভাৰ’’ন্তি. তত্থ যে যে সত্তা যংযংঅধিমুত্তিকা, তে তে তংতদধিমুত্তিকে এৰ সেৰন্তি ভজন্তি পযিরুপাসন্তি ধাতুসভাগতো. যথা গূথাদীনং ধাতূনং সভাৰো এসো, যং গূথাদীহি এৰ সংসন্দন্তি সমেন্তি, এৰং হীনজ্ঝাসযা দুস্সীলাদীহেৰ সংসন্দন্তি সমেন্তি, সম্পন্নসীলাদযো চ সম্পন্নসীলাদীহেৰ. তং নেসং নানাধিমুত্তিকতং ভগৰা যথাভূতং পজানাতীতি.
ৰুদ্ধিং হানিঞ্চাতি পচ্চযৰিসেসেন সামত্থিযতো অধিকতং অনধিকতঞ্চ. ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তঞাণনিদ্দেসে (ৰিভ. ৮১৪; পটি. ম. ১১৩) ‘‘আসযং জানাতি, অনুসযং জানাতী’’তি আসযাদিজাননং কস্মা নিদ্দিট্ঠন্তি? আসযজাননাদিনা যেহি ইন্দ্রিযেহি পরোপরেহি সত্তা কল্যাণপাপাসযাদিকা হোন্তি, তেসং জাননস্স ৰিভাৰনতো. এৰঞ্চ কত্ৰা ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তআসযানুসযঞাণানং ৰিসুং অসাধারণতা, ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তনানাধিমুত্তিকতাঞাণানং ৰিসুং বলৰতা চ সিদ্ধা হোতি. তত্থ আসযন্তি যত্থ সত্তা নিৰসন্তি, তং তেসং নিৰাসট্ঠানং, দিট্ঠিগতং ৰা যথাভূতঞাণং ৰা আসযো, অনুসযো অপ্পহীনভাৰেন থামগতো কিলেসো. তং পন ভগৰা সত্তানং আসযং জানন্তো তেসং তেসং দিট্ঠিগতানং ৰিপস্সনামগ্গঞাণানঞ্চ অপ্পৰত্তিক্খণেপি জানাতি. ৰুত্তঞ্হেতং –
‘‘কামং সেৰন্তংযেৰ ভগৰা জানাতি – ‘অযং পুগ্গলো কামগরুকো কামাসযো কামাধিমুত্তো’তি. কামং সেৰন্তংযেৰ জানাতি – ‘অযং পুগ্গলো নেক্খম্মগরুকো নেক্খম্মাসযো নেক্খম্মাধিমুত্তো’তি. নেক্খম্মং সেৰন্তংযেৰ জানাতি. ব্যাপাদং, অব্যাপাদং, থিনমিদ্ধং, আলোকসঞ্ঞং সেৰন্তংযেৰ জানাতি – ‘অযং পুগ্গলো থিনমিদ্ধগরুকো থিনমিদ্ধাসযো থিনমিদ্ধাধিমুত্তো’’’তি (পটি. ম. ১.১১৩).
পঠমাদীনং চতুন্নং ঝানানন্তি রূপাৰচরানং পঠমাদীনং পচ্চনীকজ্ঝাপনট্ঠেন আরম্মণূপনিজ্ঝাপনট্ঠেন চ ঝানানং. চতুক্কনযেন হেতং ৰুত্তং. অট্ঠন্নং ৰিমোক্খানন্তি এত্থ পটিপাটিযা সত্ত অপ্পিতপ্পিতক্খণে পচ্চনীকধম্মেহি ৰিমুচ্চনতো আরম্মণে চ অধিমুচ্চনতো ৰিমোক্খা নাম. অট্ঠমো পন সব্বসো সঞ্ঞাৰেদযিতেহি ৰিমুত্তত্তা অপগমৰিমোক্খো নাম. চতুক্কনযপঞ্চকনযেসু পঠমজ্ঝানসমাধি সৰিতক্কসৰিচারো নাম. পঞ্চকনযে দুতিযজ্ঝানসমাধি অৰিতক্কৰিচারমত্তো. নযদ্ৰযেপি উপরি তীসু ঝানেসু সমাধি অৰিতক্কঅৰিচারো. সমাপত্তীসু পটিপাটিযা অট্ঠন্নং সমাধীতিপি নামং, সমাপত্তীতিপি চিত্তেকগ্গতাসব্ভাৰতো, নিরোধসমাপত্তিযা তদভাৰতো ন সমাধীতি নামং. হানভাগিযধম্মন্তি অপ্পগুণেহি পঠমজ্ঝানাদীহি ৰুট্ঠিতস্স সঞ্ঞামনসিকারানং কামাদিঅনুপক্খন্দনং. ৰিসেসভাগিযধম্মন্তি পগুণেহি পঠমজ্ঝানাদীহি ৰুট্ঠিতস্স সঞ্ঞামনসিকারানং দুতিযজ্ঝানাদিপক্খন্দনং. ইতি সঞ্ঞামনসিকারানং কামাদিদুতিযজ্ঝানাদিপক্খন্দনানি হানভাগিযৰিসেসভাগিযা ধম্মাতি দস্সিতানি. তেহি পন ঝানানং তংসভাৰতা চ ধম্মসদ্দেন ৰুত্তা. তস্মাতি ৰুত্তমেৰত্থং হেতুভাৰেন পচ্চামসতি. ৰোদানন্তি পগুণতাসঙ্খাতং ৰোদানং. তঞ্হি পঠমজ্ঝানাদীহি ৰুট্ঠহিত্ৰা দুতিযজ্ঝানাদিঅধিগমস্স পচ্চযত্তা ‘‘ৰুট্ঠান’’ন্তি ৰুত্তং. কেচি পন ‘‘নিরোধতো ফলসমাপত্তিযা ৰুট্ঠানন্তি পাল়ি নত্থী’’তি ৰদন্তি. তে ‘‘নিরোধা ৰুট্ঠহন্তস্স নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং ফলসমাপত্তিযা অনন্তরপচ্চযেন পচ্চযো’’তি ইমায পাল়িযা (পট্ঠা. ১.১.৪১৭) পটিসেধেতব্বা. যো সমাপত্তিলাভী সমানো এৰ ‘‘ন লাভীম্হী’’তি, কম্মট্ঠানং সমানং এৰ ‘‘ন কম্মট্ঠান’’ন্তি সঞ্ঞী হোতি, সো সম্পত্তিংযেৰ সমানং ‘‘ৰিপত্তী’’তি পচ্চেতীতি ৰেদিতব্বো.
ন তথা দট্ঠব্বন্তি যথা পরৰাদিনা ৰুত্তং, তথা ন দট্ঠব্বং. সকসককিচ্চমেৰ জানাতীতি ঠানাট্ঠানজাননাদিসকসকমেৰ কিচ্চং কাতুং জানাতি, যথাসকমেৰ ৰিসযং পটিৰিজ্ঝতীতি অত্থো. তম্পীতি তেহি দসবলঞাণেহি জানিতব্বম্পি. কম্মৰিপাকন্তরমেৰাতি কম্মন্তরস্স ৰিপাকন্তরমেৰ জানাতি. চেতনাচেতনাসম্পযুত্তধম্মে নিরযাদিনিব্বানগামিনিপ্পটিপদাভূতে কম্মন্তি গহেত্ৰা আহ ‘‘কম্মপরিচ্ছেদমেৰা’’তি. ধাতুনানত্তঞ্চ ধাতুনানত্তকারণঞ্চ ধাতুনানত্তকারণন্তি একদেসসরূপেকসেসো দট্ঠব্বো. তঞ্হি ঞাণং তদুভযম্পি জানাতি. ‘‘ইমায নাম ধাতুযা উস্সন্নত্তা’’তিআদিনা (ৰিভ. অট্ঠ. ৮১২) তথা চেৰ সংৰণ্ণিতং. সচ্চপরিচ্ছেদমেৰাতি পরিঞ্ঞাভিসমযাদিৰসেন সচ্চানং পরিচ্ছিন্নমেৰ. অপ্পেতুং ন সক্কোতি অট্ঠমনৰমবলানি ৰিয তংসদিসং, ইদ্ধিৰিধঞাণমিৰ ৰিকুব্বিতুং. এতেনস্স বলসদিসতঞ্চ নিৰারেতি. ঝানাদিঞাণং ৰিয ৰা অপ্পেতুং ৰিকুব্বিতুঞ্চ. যদিপি হি ঝানাদিপচ্চৰেক্খণঞাণং সত্তমবলন্তি তস্স সৰিতক্কসৰিচারতা ৰুত্তা, তথাপি ঝানাদীহি ৰিনা পচ্চৰেক্খণা নত্থীতি ঝানাদিসহগতং ঞাণং তদন্তোগধং কত্ৰা এৰং ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. অথ ৰা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং ঝানাদিকিচ্চং ৰিয ন সব্বং বলকিচ্চং কাতুং সক্কোতীতি দস্সেতুং ‘‘ঝানং হুত্ৰা অপ্পেতুং, ইদ্ধি হুত্ৰা ৰিকুব্বিতুঞ্চ ন সক্কোতী’’তি ৰুত্তং, ন পন কস্সচি বলস্স ঝানইদ্ধিভাৰতোতি দট্ঠব্বং.
এৰং কিচ্চৰিসেসৰসেনপি দসবলঞাণসব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণৰিসেসং দস্সেত্ৰা ইদানি ৰিতক্কত্তিকভূমন্তরৰসেনপি তং দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৰুত্তং. পটিপাটিযাতিআদিতো পট্ঠায পটিপাটিযা.
অনুপদৰণ্ণনং ঞত্ৰা ৰেদিতব্বানীতি সম্বন্ধো. কিলেসাৰরণং নিযতমিচ্ছাদিট্ঠি. কিলেসাৰরণস্স অভাৰো আসৰক্খযঞাণাধিগমস্স ঠানং, তব্ভাৰো অট্ঠানং. অনধিগমস্স পন তদুভযম্পি যথাক্কমং অট্ঠানং ঠানঞ্চাতি তত্থ কারণং দস্সেন্তো ‘‘লোকিয…পে… দস্সনতো চা’’তি আহ. তত্থ লোকিযসম্মাদিট্ঠিযা ঠিতি আসৰক্খযাধিগমস্স ঠানং কিলেসাৰরণাভাৰস্স কারণত্তা. সা হি তস্মিং সতি ন হোতি, অসতি চ হোতি. এতেন তস্সা অট্ঠিতিযা তস্স অট্ঠানতা ৰুত্তা এৰ. নেসং ৰেনেয্যসত্তানং. ধাতুৰেমত্তদস্সনতোতি কামধাতুআদীনং পৰত্তিভেদদস্সনতো, যদগ্গেন ধাতুৰেমত্তং জানাতি, তদগ্গেন চরিযাদিৰিসেসম্পি জানাতি. ধাতুৰেমত্তদস্সনতোতি ৰা ধম্মধাতুৰেমত্তদস্সনতো. সব্বাপি হি চরিযা ধম্মধাতুপরিযাপন্না এৰাতি. পযোগং অনাদিযিত্ৰাপি সন্ততিমহামত্তাদীনং ৰিয. দিব্বচক্খানুভাৰতো পত্তব্বেনাতি এত্থ দিব্বচক্খুনা পরস্স হদযৰত্থুসন্নিস্সযলোহিতৰণ্ণদস্সনমুখেন তদা পৰত্তমানচিত্তজাননত্থং পরিকম্মকরণং নাম সাৰকানং, তঞ্চ খো আদিকম্মিকানং, যতো দিব্বচক্খুআনুভাৰতো চেতোপরিযঞাণস্স পত্তব্বতা সিযা. বুদ্ধানং পন যদিপি আসৰক্খযঞাণাধিগমতো পগেৰ দিব্বচক্খুঞাণাধিগমো, তথাপি তথাপরিকম্মকরণং নত্থি ৰিজ্জাত্তযসিদ্ধিযা সিজ্ঝনতো. সেসাভিঞ্ঞাত্তযে চেতোপরিযঞাণং দিব্বচক্খুঞাণাধিগমেন পত্তন্তি চ ৰত্তব্বতং লভতীতি তথা ৰুত্তন্তি দট্ঠব্বং.
সীহনাদসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.