(১০) ৫. উপালিৰগ্গো

১-৪. কামভোগীসুত্তাদিৰণ্ণনা

৯১-৯৪. পঞ্চমস্স পঠমাদীনি উত্তানত্থানি. চতুত্থে তপনং সন্তপনং কাযস্স খেদনং তপো, সো এতস্স অত্থীতি তপস্সী, তং তপস্সিং. যস্মা তথাভূতো তপনিস্সিতো, তপো ৰা তন্নিস্সিতো, তস্মা আহ ‘‘তপনিস্সিতক’’ন্তি. লূখং ফরুসং সাধুসম্মতাচারৰিরহতো ন পসাদনীযং আজীৰতি ৰত্ততীতি লূখাজীৰী, তং লূখাজীৰিং. উপক্কোসতীতি উপ্পণ্ডেতি, উপহসনৰসেন পরিভাসতি. উপৰদতীতি অৰঞ্ঞাপুব্বকং অপৰদতি. তেনাহ ‘‘হীল়েতি ৰম্ভেতী’’তি.

কামভোগীসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. উত্তিযসুত্তৰণ্ণনা

৯৫. পঞ্চমে পচ্চন্তে ভৰং পচ্চন্তিমং. পাকারস্স থিরভাৰং উদ্ধমুদ্ধং পাপেতীতি উদ্ধাপং, পাকারমূলং. আদি-সদ্দেন পাকারদ্ৰারবন্ধপরিখাদীনং সঙ্গহো ৰেদিতব্বো. পণ্ডিতদোৰারিকট্ঠানিযং কত্ৰা ভগৰা অত্তানং দস্সেসীতি দস্সেন্তো ‘‘একদ্ৰারন্তি কস্মা আহা’’তি চোদনং সমুট্ঠাপেসি. যস্সা পঞ্ঞায ৰসেন পুরিসো পণ্ডিতোতি ৰুচ্চতি, তং পণ্ডিচ্চন্তি আহ ‘‘পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো’’তি. তংতংইতিকত্তব্বতাসু ছেকভাৰো ব্যত্তভাৰো ৰেয্যত্তিযং. মেধতি সম্মোহং হিংসতি ৰিধমতীতি মেধা, সা এতস্স অত্থীতি মেধাৰী. ঠানে ঠানে উপ্পত্তি এতিস্সা অত্থীতি ঠানুপ্পত্তিকা, ঠানসো উপ্পজ্জনপঞ্ঞা. অনুপরিযাযন্তি এতেনাতি অনুপরিযাযো, সো এৰ পথোতি অনুপরিযাযপথো, পরিতো পাকারস্স অনুসংযাযনমগ্গো. পাকারভাগা সন্ধাতব্বা এত্থাতি পাকারসন্ধি, পাকারস্স ফুল্লিতপ্পদেসো. সো পন হেট্ঠিমন্তেন দ্ৰিন্নম্পি ইট্ঠকানং ৰিগমেন এৰং ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘দ্ৰিন্নং ইট্ঠকানং অপগতট্ঠান’’ন্তি. ছিন্নট্ঠানন্তি ছিন্নভিন্নপ্পদেসো, ছিদ্দট্ঠানং ৰা. তঞ্হি ৰিৰরন্তি ৰুচ্চতি.

উত্তিযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬-৮. কোকনুদসুত্তাদিৰণ্ণনা

৯৬-৯৮. ছট্ঠে খন্ধাপি দিট্ঠিট্ঠানং আরম্মণট্ঠেন ‘‘রূপং অত্ততো সমনুপস্সতী’’তিআদিৰচনতো. অৰিজ্জাপি দিট্ঠিট্ঠানং উপনিস্সযাদিভাৰেন পৰত্তনতো. যথাহ ‘‘অস্সুতৰা, ভিক্খৰে, পুথুজ্জনো অরিযানং অদস্সাৰী অরিযধম্মস্স অকোৰিদো’’তিআদি (ধ. স. ১০০৭). ফস্সোপি দিট্ঠিট্ঠানং. যথা চাহ ‘‘তদপি ফস্সপচ্চযা (দী. নি. ১.১১৮-১৩০) ফুস্স ফুস্স পটিসংৰেদিযন্তী’’তি (দী. নি. ১.১৪৪) চ. সঞ্ঞাপি দিট্ঠিট্ঠানং. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘সঞ্ঞানিদানা হি পপঞ্চসঙ্খা (সু. নি. ৮৮০; মহানি. ১০৯), পথৰিতো সঞ্ঞত্ৰা’’তি (ম. নি. ১.২) চ আদি. ৰিতক্কোপি দিট্ঠিট্ঠানং. ৰুত্তম্পি চেতং ‘‘তক্কঞ্চ দিট্ঠীসু পকপ্পযিত্ৰা, সচ্চং মুসাতি দ্ৰযধম্মমাহূ’’তি (সু. নি. ৮৯২; মহানি. ১২১), ‘‘তক্কী হোতি ৰীমংসী’’তি (দী. নি. ১.৩৪) চ আদি. অযোনিসোমনসিকারোপি দিট্ঠিট্ঠানং. তেনাহ ভগৰা – ‘‘তস্সেৰং অযোনিসো মনসিকরোতো ছন্নং দিট্ঠীনং অঞ্ঞতরা দিট্ঠি উপ্পজ্জতি, অত্থি মে অত্তাতি তস্স সচ্চতো থেততো দিট্ঠি উপ্পজ্জতী’’তিআদি (ম. নি. ১.১৯).

যা দিট্ঠীতি ইদানি ৰুচ্চমানানং অট্ঠারসন্নং পদানং সাধারণং মূলপদং. দিট্ঠিযেৰ দিট্ঠিগতং গূথগতং ৰিয, দিট্ঠীসু ৰা গতং ইদং দস্সনং দ্ৰাসট্ঠিদিট্ঠীসু অন্তোগধত্তাতিপি দিট্ঠিগতং, দিট্ঠিযা ৰা গতং দিট্ঠিগতং. ইদঞ্হি ‘‘অত্থি মে অত্তা’’তিআদি দিট্ঠিযা গমনমত্তমেৰ, নত্থেত্থ অত্তা ৰা নিচ্চো ৰা কোচীতি ৰুত্তং হোতি. সা চাযং দিট্ঠি দুন্নিগ্গমনট্ঠেন গহনং. দুরতিক্কমট্ঠেন সপ্পটিভযট্ঠেন চ কন্তারো দুব্ভিক্খকন্তারৰাল়কন্তারাদযো ৰিয. সম্মাদিট্ঠিযা ৰিনিৰিজ্ঝনট্ঠেন, ৰিলোমনট্ঠেন ৰা ৰিসূকং. কদাচি সস্সতস্স, কদাচি উচ্ছেদস্স ৰা গহণতো ৰিরূপং ফন্দিতন্তি ৰিপ্ফন্দিতং. বন্ধনট্ঠেন সংযোজনং. দিট্ঠিযেৰ অন্তো তুদনট্ঠেন দুন্নীহরণীযট্ঠেন চ সল্লন্তি দিট্ঠিসল্লং. দিট্ঠিযেৰ পীল়াকরণট্ঠেন সম্বাধোতি দিট্ঠিসম্বাধো. দিট্ঠিযেৰ মোক্খাৰরণট্ঠেন পলিবোধোতি দিট্ঠিপলিবোধো. দিট্ঠিযেৰ দুম্মোচনীযট্ঠেন বন্ধনন্তি দিট্ঠিবন্ধনং. দিট্ঠিযেৰ দুরুত্তরণট্ঠেন পপাতোতি দিট্ঠিপপাতো. দিট্ঠিযেৰ থামগতট্ঠেন অনুসযোতি দিট্ঠানুসযো. দিট্ঠিযেৰ অত্তানং সন্তাপেতীতি দিট্ঠিসন্তাপো. দিট্ঠিযেৰ অত্তানং অনুদহতীতি দিট্ঠিপরিল়াহো. দিট্ঠিযেৰ কিলেসকাযং গন্থেতীতি দিট্ঠিগন্থো. দিট্ঠিযেৰ ভুসং আদিযতীতি দিট্ঠুপাদানং. দিট্ঠিযেৰ ‘‘সচ্চ’’ন্তিআদিৰসেন অভিনিৰিসতীতি দিট্ঠাভিনিৰেসো. দিট্ঠিযেৰ ‘‘ইদং পর’’ন্তি আমসতি, পরতো ৰা আমসতীতি দিট্ঠিপরামাসো, সমুট্ঠাতি এতেনাতি সমুট্ঠানং, কারণং. সমুট্ঠানস্স ভাৰো সমুট্ঠানট্ঠো, তেন সমুট্ঠানট্ঠেন, কারণভাৰেনাতি অত্থো. সত্তমট্ঠমেসু নত্থি ৰত্তব্বং.

কোকনুদসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯-১০. উপালিসুত্তাদিৰণ্ণনা

৯৯-১০০. নৰমে অজ্ঝোগাহেত্ৰা অধিপ্পেতমত্থং সম্ভৰিতুং সাধেতুং দুক্খানি দুরভিসম্ভৰানি. অট্ঠকথাযং পন তত্থ নিৰাসোযেৰ দুক্খোতি দস্সেতুং ‘‘সম্ভৰিতুং দুক্খানি দুস্সহানী’’তি ৰুত্তং. অরঞ্ঞৰনপত্থানীতি অরঞ্ঞলক্খণপ্পত্তানি ৰনসণ্ডানি. ৰনপত্থসদ্দো হি সণ্ডভূতে রুক্খসমূহেপি ৰত্ততীতি অরঞ্ঞগ্গহণং. পৰিৰেকন্তি পকারতো, পকারেহি ৰা ৰিৰেচনং, রূপাদিপুথুত্তারম্মণে পকারতো গমনাদিইরিযাপথপ্পকারেহি অত্তনো কাযস্স ৰিৰেচনং, গচ্ছতোপি তিট্ঠতোপি নিসজ্জতোপি নিপজ্জতোপি একস্সেৰ পৰত্তি. তেনেৰ হি ৰিৰেচেতব্বানং ৰিৰেচনাকারস্স চ ভেদতো বহুৰিধত্তা তে একত্তেন গহেত্ৰা ‘‘পৰিৰেক’’ন্তি একৰচনেন ৰুত্তং. দুক্করং পৰিৰেকন্তি ৰা পৰিৰেকং কত্তুং ন সুখন্তি অত্থো. একীভাৰেতি একত্তভাৰে. দ্ৰযংদ্ৰযারামোতি দ্ৰিন্নং দ্ৰিন্নং ভাৰাভিরতো. হরন্তি ৰিযাতি সংহরন্তি ৰিয ৰিঘাতুপ্পাদনেন. তেনাহ ‘‘ঘসন্তি ৰিযা’’তি. ভযসন্তাসুপ্পাদনেন খাদিতুং আগতা যক্খরক্খসপিসাচাদযো ৰিযাতি অধিপ্পাযো. ঈদিসস্সাতি অলদ্ধসমাধিনো. তিণপণ্ণমিগাদিসদ্দেহীতি ৰাতেরিতানং তিণপণ্ণাদীনং মিগপক্খিআদীনঞ্চ ভীসনকেহি ভেরৰেহি সদ্দেহি. ৰিৰিধেহি চ অঞ্ঞেহি খাণুআদীহি যক্খাদিআকারেহি উপট্ঠিতেহি ভীসনকেহি. ঘটেন কীল়া ঘটিকাতি একে. দসমং উত্তানমেৰ.

উপালিসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

উপালিৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দুতিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.

৩. ততিযপণ্ণাসকং