১৬. চিত্তুপ্পাদকথা
৫৩৩. চিত্তুপ্পাদেসু ধম্মানং, ইতি ঞত্ৰা ৰিনিচ্ছযং;
চিত্তুপ্পাদানমেৰাথ, ঞাতব্বো ভেদসঙ্গহো.
৫৩৪. ৰেদনাহারতো চেৰ, হেতাধিপতিতো তথা;
ঝানিন্দ্রিযমগ্গবলা, যেৰাপনপথাদিতো.
৫৩৫. তত্থ সুখা চ দুক্খা চ, অদুক্খমসুখাতি চ;
তিস্সো চ ৰেদনা ৰুত্তা, সম্ভোগত্থৰিসেসতো.
৫৩৬. সুখং দুক্খং সোমনস্সং, দোমনস্সমথাপরং;
উপেক্খিন্দ্রিযমিচ্চেৰং, পঞ্চিন্দ্রিযৰিভাগতো.
৫৩৭. কাযৰিঞ্ঞাণযুগল়ে, সুখদুক্খা হি ৰেদনা;
সোমনস্সং দোমনস্সং, ইতি নামং লভন্তি ন.
৫৩৮. অঞ্ঞত্থ পন সব্বত্থ, সুখা দুক্খা চ ৰেদনা;
সোমনস্সং দোমনস্সং, ইতি নামং লভন্তি চ.
৫৩৯. অদুক্খি অসুখোপেক্খা, মজ্ঝত্তাতি চ ৰেদনা;
পঞ্চপঞ্ঞাসচিত্তেসু, তদঞ্ঞেসু পকাসিতা.
৫৪০. সুখদুক্খিন্দ্রিযযুত্তং, কাযৰিঞ্ঞাণকদ্ৰযং;
দোমনস্সিন্দ্রিযযুত্তং, পটিঘদ্ৰযমানসং.
৫৪১. অট্ঠারস পরিত্তানি, চতুক্কজ্ঝানমাদিতো;
সোমনস্সিন্দ্রিযযুত্তা, দ্ৰাসট্ঠিৰিধ মানসা.
৫৪২. দ্ৰত্তিংস চ পরিত্তানি, তেৰীস ঝানপঞ্চমা;
হোন্তিপেক্খিন্দ্রিযযুত্তা, পঞ্চপঞ্ঞাস মানসা.
৫৪৩. সুখযুত্তা তু তেসট্ঠি, দুক্খযুত্তা তযো তহিং;
অদুক্খমসুখযুত্তা, পঞ্চপঞ্ঞাসুপেক্খকা.
৫৪৪. ওজট্ঠমকরূপঞ্চ, ৰেদনং সন্ধিমানসং;
নামরূপঞ্চ কমতো, আহরন্তীতি দেসিতা.
৫৪৫. আহারা কবল়ীকারো, ফস্সো সঞ্চেতনা তথা;
ৰিঞ্ঞাণঞ্চেতি চত্তারো, উপত্থম্ভা চ সম্ভৰা.
৫৪৬. চিত্তুপ্পাদেসু সব্বত্থ,
আহারারূপিনো তযো;
কবল়ীকারো আহারো,
কামে কাযানুপালকো.
৫৪৭. অলোভো চ অদোসো চ,
অমোহো চ তথাপরো;
লোভো দোসো চ মোহো চ,
হেতূ ধম্মা ছ দেসিতা.
৫৪৮. কুসলাকুসলা হেতূ, তযো অব্যাকতাতি চ;
নৰদ্ৰাদসধা তত্থ, ৰিপাকক্রিযভেদতো.
৫৪৯. দস পঞ্চাধিকা হোন্তি, ভূমিভেদা ততো তহিং;
পুঞ্ঞপাকক্রিযাভেদা, তালীস চতুনূনকা.
৫৫০. সন্তীরণমনোধাতু-পঞ্চৰিঞ্ঞাণমানসে;
ৰোট্ঠব্বনে চ হসিতে, হেতু নাম ন ৰিজ্জতি.
৫৫১. লোভমূলেসু লোভো চ,
মোহো চ পটিঘদ্ৰযে;
দোসো মোহো চ লব্ভন্তি,
মোহো একোৰ মোমুহে.
৫৫২. ঞাণেন ৰিপ্পযুত্তেসু,
অলোভাদিদ্ৰযং ভৰে;
ততো সেসেসু সব্বত্থ,
অলোভাদিতযোপি চ.
৫৫৩. তিহেতুকা সত্তচত্তা-লীস হোন্তি দ্ৰিহেতুকা;
বাৰীস দ্ৰেকহেতুকা, অট্ঠারস অহেতুকা.
৫৫৪. ছন্দো চিত্তঞ্চ ৰীরিযং, ৰীমংসাতি চতুব্বিধা;
সহজাতাধিপা ধম্মা, ৰুত্তাধিপতযো সিযুং.
৫৫৫. যমালম্বং গরুং কত্ৰা, নামধম্মা পৰত্তরে;
আরম্মণাধিপনামেন, তদালম্বণমীরিতং.
৫৫৬. তিহেতুকজৰেস্ৰেকো, চতূসুপি যথারহং;
দ্ৰিহেতুকেসু সম্ভোতি, ৰীমংসাধিপতিং ৰিনা.
৫৫৭. অনুত্তরে কামপুঞ্ঞে, তিহেতুকমহাক্রিযে;
লোভমূলে চ সাৰজ্জে, লব্ভতালম্বণাধিপো.
৫৫৮. তত্থ চানিযতা কামে, লব্ভমানাপি লব্ভরে;
মহগ্গতানুত্তরেসু, নিযতাৰ যথারহং.
৫৫৯. ক্রিযাদ্ৰিহেতুপটিঘে,
নত্থেৰালম্বণাধিপো;
মোমূহাহেতুকে পাকে,
লোকিযে চ ন কোচিপি.
৫৬০. উভযাধিপযুত্তা চ, সহজাধিপযোগিনো;
উভযানিযতাধিপ্পা, সহজানিযতাধিপা.
৫৬১. উভযৰিপ্পযুত্তা চ, পঞ্চধা তত্থ মানসা;
অট্ঠট্ঠারস ৰীসং ছ, সত্ততিংস যথাক্কমং.
৫৬২. পঞ্চাধিপতিযোগা চ, চতুরাধিপযোগিনো;
তিৰিধাধিপযুত্তা চ, ৰিমুত্তাপি চ সব্বথা.
৫৬৩. সোল়সাথ সমত্তিংস, ছল়েৰাথ যথাক্কমং;
সত্ততিংসতিৰিধাতি, চতুধেৰম্পি নিদ্দিসে.
৫৬৪. ৰীমংসাধিপযুত্তা চ, সহজাধিপযোগিনো;
আলম্বাধিপযুত্তা চ, ৰিপ্পমুত্তাপি সব্বথা.
৫৬৫. চতুত্তিংস দ্ৰিপঞ্ঞাস, অট্ঠৰীস যথাক্কমং;
সত্ততিংসতি চেৰেতি, চতুধেৰম্পি নিদ্দিসে.
৫৬৬. সহজাধিপলদ্ধা তু, দ্ৰেপঞ্ঞাসেৰ সব্বথা;
আলম্বাধিপলদ্ধা চ, উভযাধিপলাভিনো.
৫৬৭. অট্ঠৰীসেৰ সব্বেপি, দ্ৰেপঞ্ঞাসেৰ সাধিপা;
সেসা নিরাধিপা সব্বে, সত্ততিংসাপি সব্বথা.
৫৬৮. ৰেদনাদিৰসেনেৰং, ঞত্ৰা ভেদং চতুব্বিধং;
ঝানিন্দ্রিযমগ্গবল-ৰসেনাপি ৰিভাৰযে.
৫৬৯. ৰিতক্কহেট্ঠিমং ঝানং, মনোপরং মনিন্দ্রিযং;
হেতুপরঞ্চ মগ্গঙ্গং, বলং ৰীরিযপচ্ছিমং.
৫৭০. অৰিতক্কে পকতিযা, তস্মা ঝানং ন ৰিজ্জতি;
অহেতুকে চ মগ্গঙ্গং, বলঞ্চাৰীরিযে যথা.
৫৭১. অট্ঠ রূপিন্দ্রিযানেত্থ, অগয্হন্তেৰ সব্বথা;
মগ্গিন্দ্রিযবলট্ঠেসু, সমাধি চ ন কঙ্খিতে.
৫৭২. কামপুঞ্ঞেস্ৰনিযতা, ৰিরতীপি অনুদ্ধতা;
পঞ্ঞানুত্তরচিত্তেসু, ইন্দ্রিযত্তযভাজিতা.
৫৭৩. সেসা ৰুত্তানুসারেন, লব্ভমানজ্ঝানাদিকা;
তেহি যুত্তা চ ৰিঞ্ঞেয্যা, চিত্তুপ্পাদা যথাক্কমং.
৫৭৪. সোমনস্সযুত্তা কামে, লোকুত্তরমহগ্গতে;
পঠমজ্ঝানচিত্তা চ, পঞ্চঝানঙ্গিকা মতা.
৫৭৫. দুক্খুপেক্খাযুত্তা কামে, পঞ্চৰিঞ্ঞাণৰজ্জিতা;
দুতিযজ্ঝানচিত্তা চ, চতুঝানঙ্গিকা সিযুং.
৫৭৬. ঝানঙ্গত্তযসংযুত্তা, ততিযজ্ঝানমানসা;
চতুত্থপঞ্চমারুপ্পা, ঝানঙ্গদ্ৰযযোগিনো.
৫৭৭. পঞ্চৰিঞ্ঞাণযুগল়ে, ঝানঙ্গং নত্থি কিঞ্চিপি;
ইত্থং ঝানানং ভেদেন, পঞ্চধা মানসা ঠিতা.
৫৭৮. একূনতিংসতি সত্ত-তিংস চেকাদসাপরে;
চতুত্তিংস দসেৰাথ, গণিকা তু যথাক্কমং.
৫৭৯. লোকুত্তরেসু সব্বেসু, ইন্দ্রিযানি নৰুচ্চরে;
তিহেতুকেসু সব্বেসু, লোকিযেসু পনট্ঠধা.
৫৮০. ঞাণেন ৰিপ্পযুত্তেসু, সত্তধাৰ সমুদ্ধরে;
সিতৰোট্ঠব্বনা পুঞ্ঞে, পঞ্চধাৰ পকাসযে.
৫৮১. ৰিচিকিচ্ছাসহগতে, চতুধাৰ ৰিনিদ্দিসে;
তীণিন্দ্রিযানি ৰুত্তানি, সেসাহেতুকমানসে.
৫৮২. অট্ঠ চেকূনতালীস, দ্ৰাদস ৰাথ তেরস;
একঞ্চ সোল়স চেতি, ছব্বিধা তত্থ সঙ্গহো.
৫৮৩. পঠমানুত্তরং ঝানং, অট্ঠমগ্গঙ্গিকং মতং;
সত্তমগ্গঙ্গিকং নাম, সেসং ঝানমনুত্তরং.
৫৮৪. লোকিযং পঠমং ঝানং, তথা কামে তিহেতুকং;
পঞ্চমগ্গঙ্গিকা নাম, চিত্তুপ্পাদা পকাসিতা.
৫৮৫. সেসং মহগ্গতং ঝানং, সম্পযুত্তা চ দিট্ঠিযা;
ঞাণেন ৰিপ্পযুত্তা চ, চতুমগ্গঙ্গিকা মতা.
৫৮৬. দোসমূলদ্ৰযঞ্চেৰ, উদ্ধচ্চসহিতং তথা;
দিট্ঠিযা ৰিপ্পযুত্তা চ, মগ্গঙ্গত্তযযোগিনো.
৫৮৭. ৰিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তো, ৰুত্তো মগ্গো দুৰঙ্গিকো;
অমগ্গাহেতুকো চেতি, সত্তধা তত্থ সঙ্গহো.
৫৮৮. অট্ঠ দ্ৰত্তিংসতি চেৰ, দস পঞ্চাধিকাপরে;
তালীস কমতো সত্ত, একঞ্চট্ঠদসাপরে.
৫৮৯. বলানি পন সত্তেৰ, সব্বত্থাপি তিহেতুকে;
ঞাণেন ৰিপ্পযুত্তেসু, ছ বলানি সমুদ্দিসে.
৫৯০. চতুধাকুসলে হোন্তি, তিৰিধা কঙ্খিতে পন;
দ্ৰিবলং সিতৰোট্ঠব্বং, অবলং সেসমীরিতং.
৫৯১. ছব্বিধো সঙ্গহো তত্থ, সত্ততালীসথাপরে;
দ্ৰাদসেকাদসেকং দ্ৰে, সোল়সেতি যথাক্কমং.
৫৯২. ইত্থং পঞ্চ ছ সত্ত ছ-কোট্ঠাসা কমতো ঠিতা;
চতুৰীসতি সব্বেপি, ঝানঙ্গাদিৰসা কথা.
ইতি চেতসিকৰিভাগে চিত্তুপ্পাদকথা নিট্ঠিতা.
সোল়সমো পরিচ্ছেদো.