১৬. চিত্তুপ্পাদকথা

৫৩৩. চিত্তুপ্পাদেসু ধম্মানং, ইতি ঞত্ৰা ৰিনিচ্ছযং;

চিত্তুপ্পাদানমেৰাথ, ঞাতব্বো ভেদসঙ্গহো.

৫৩৪. ৰেদনাহারতো চেৰ, হেতাধিপতিতো তথা;

ঝানিন্দ্রিযমগ্গবলা, যেৰাপনপথাদিতো.

৫৩৫. তত্থ সুখা চ দুক্খা চ, অদুক্খমসুখাতি চ;

তিস্সো চ ৰেদনা ৰুত্তা, সম্ভোগত্থৰিসেসতো.

৫৩৬. সুখং দুক্খং সোমনস্সং, দোমনস্সমথাপরং;

উপেক্খিন্দ্রিযমিচ্চেৰং, পঞ্চিন্দ্রিযৰিভাগতো.

৫৩৭. কাযৰিঞ্ঞাণযুগল়ে, সুখদুক্খা হি ৰেদনা;

সোমনস্সং দোমনস্সং, ইতি নামং লভন্তি ন.

৫৩৮. অঞ্ঞত্থ পন সব্বত্থ, সুখা দুক্খা চ ৰেদনা;

সোমনস্সং দোমনস্সং, ইতি নামং লভন্তি চ.

৫৩৯. অদুক্খি অসুখোপেক্খা, মজ্ঝত্তাতি চ ৰেদনা;

পঞ্চপঞ্ঞাসচিত্তেসু, তদঞ্ঞেসু পকাসিতা.

৫৪০. সুখদুক্খিন্দ্রিযযুত্তং, কাযৰিঞ্ঞাণকদ্ৰযং;

দোমনস্সিন্দ্রিযযুত্তং, পটিঘদ্ৰযমানসং.

৫৪১. অট্ঠারস পরিত্তানি, চতুক্কজ্ঝানমাদিতো;

সোমনস্সিন্দ্রিযযুত্তা, দ্ৰাসট্ঠিৰিধ মানসা.

৫৪২. দ্ৰত্তিংস চ পরিত্তানি, তেৰীস ঝানপঞ্চমা;

হোন্তিপেক্খিন্দ্রিযযুত্তা, পঞ্চপঞ্ঞাস মানসা.

৫৪৩. সুখযুত্তা তু তেসট্ঠি, দুক্খযুত্তা তযো তহিং;

অদুক্খমসুখযুত্তা, পঞ্চপঞ্ঞাসুপেক্খকা.

৫৪৪. ওজট্ঠমকরূপঞ্চ, ৰেদনং সন্ধিমানসং;

নামরূপঞ্চ কমতো, আহরন্তীতি দেসিতা.

৫৪৫. আহারা কবল়ীকারো, ফস্সো সঞ্চেতনা তথা;

ৰিঞ্ঞাণঞ্চেতি চত্তারো, উপত্থম্ভা চ সম্ভৰা.

৫৪৬. চিত্তুপ্পাদেসু সব্বত্থ,

আহারারূপিনো তযো;

কবল়ীকারো আহারো,

কামে কাযানুপালকো.

৫৪৭. অলোভো চ অদোসো চ,

অমোহো চ তথাপরো;

লোভো দোসো চ মোহো চ,

হেতূ ধম্মা ছ দেসিতা.

৫৪৮. কুসলাকুসলা হেতূ, তযো অব্যাকতাতি চ;

নৰদ্ৰাদসধা তত্থ, ৰিপাকক্রিযভেদতো.

৫৪৯. দস পঞ্চাধিকা হোন্তি, ভূমিভেদা ততো তহিং;

পুঞ্ঞপাকক্রিযাভেদা, তালীস চতুনূনকা.

৫৫০. সন্তীরণমনোধাতু-পঞ্চৰিঞ্ঞাণমানসে;

ৰোট্ঠব্বনে চ হসিতে, হেতু নাম ন ৰিজ্জতি.

৫৫১. লোভমূলেসু লোভো চ,

মোহো চ পটিঘদ্ৰযে;

দোসো মোহো চ লব্ভন্তি,

মোহো একোৰ মোমুহে.

৫৫২. ঞাণেন ৰিপ্পযুত্তেসু,

অলোভাদিদ্ৰযং ভৰে;

ততো সেসেসু সব্বত্থ,

অলোভাদিতযোপি চ.

৫৫৩. তিহেতুকা সত্তচত্তা-লীস হোন্তি দ্ৰিহেতুকা;

বাৰীস দ্ৰেকহেতুকা, অট্ঠারস অহেতুকা.

৫৫৪. ছন্দো চিত্তঞ্চ ৰীরিযং, ৰীমংসাতি চতুব্বিধা;

সহজাতাধিপা ধম্মা, ৰুত্তাধিপতযো সিযুং.

৫৫৫. যমালম্বং গরুং কত্ৰা, নামধম্মা পৰত্তরে;

আরম্মণাধিপনামেন, তদালম্বণমীরিতং.

৫৫৬. তিহেতুকজৰেস্ৰেকো, চতূসুপি যথারহং;

দ্ৰিহেতুকেসু সম্ভোতি, ৰীমংসাধিপতিং ৰিনা.

৫৫৭. অনুত্তরে কামপুঞ্ঞে, তিহেতুকমহাক্রিযে;

লোভমূলে চ সাৰজ্জে, লব্ভতালম্বণাধিপো.

৫৫৮. তত্থ চানিযতা কামে, লব্ভমানাপি লব্ভরে;

মহগ্গতানুত্তরেসু, নিযতাৰ যথারহং.

৫৫৯. ক্রিযাদ্ৰিহেতুপটিঘে,

নত্থেৰালম্বণাধিপো;

মোমূহাহেতুকে পাকে,

লোকিযে চ ন কোচিপি.

৫৬০. উভযাধিপযুত্তা চ, সহজাধিপযোগিনো;

উভযানিযতাধিপ্পা, সহজানিযতাধিপা.

৫৬১. উভযৰিপ্পযুত্তা চ, পঞ্চধা তত্থ মানসা;

অট্ঠট্ঠারস ৰীসং ছ, সত্ততিংস যথাক্কমং.

৫৬২. পঞ্চাধিপতিযোগা চ, চতুরাধিপযোগিনো;

তিৰিধাধিপযুত্তা চ, ৰিমুত্তাপি চ সব্বথা.

৫৬৩. সোল়সাথ সমত্তিংস, ছল়েৰাথ যথাক্কমং;

সত্ততিংসতিৰিধাতি, চতুধেৰম্পি নিদ্দিসে.

৫৬৪. ৰীমংসাধিপযুত্তা চ, সহজাধিপযোগিনো;

আলম্বাধিপযুত্তা চ, ৰিপ্পমুত্তাপি সব্বথা.

৫৬৫. চতুত্তিংস দ্ৰিপঞ্ঞাস, অট্ঠৰীস যথাক্কমং;

সত্ততিংসতি চেৰেতি, চতুধেৰম্পি নিদ্দিসে.

৫৬৬. সহজাধিপলদ্ধা তু, দ্ৰেপঞ্ঞাসেৰ সব্বথা;

আলম্বাধিপলদ্ধা চ, উভযাধিপলাভিনো.

৫৬৭. অট্ঠৰীসেৰ সব্বেপি, দ্ৰেপঞ্ঞাসেৰ সাধিপা;

সেসা নিরাধিপা সব্বে, সত্ততিংসাপি সব্বথা.

৫৬৮. ৰেদনাদিৰসেনেৰং, ঞত্ৰা ভেদং চতুব্বিধং;

ঝানিন্দ্রিযমগ্গবল-ৰসেনাপি ৰিভাৰযে.

৫৬৯. ৰিতক্কহেট্ঠিমং ঝানং, মনোপরং মনিন্দ্রিযং;

হেতুপরঞ্চ মগ্গঙ্গং, বলং ৰীরিযপচ্ছিমং.

৫৭০. অৰিতক্কে পকতিযা, তস্মা ঝানং ন ৰিজ্জতি;

অহেতুকে চ মগ্গঙ্গং, বলঞ্চাৰীরিযে যথা.

৫৭১. অট্ঠ রূপিন্দ্রিযানেত্থ, অগয্হন্তেৰ সব্বথা;

মগ্গিন্দ্রিযবলট্ঠেসু, সমাধি চ ন কঙ্খিতে.

৫৭২. কামপুঞ্ঞেস্ৰনিযতা, ৰিরতীপি অনুদ্ধতা;

পঞ্ঞানুত্তরচিত্তেসু, ইন্দ্রিযত্তযভাজিতা.

৫৭৩. সেসা ৰুত্তানুসারেন, লব্ভমানজ্ঝানাদিকা;

তেহি যুত্তা চ ৰিঞ্ঞেয্যা, চিত্তুপ্পাদা যথাক্কমং.

৫৭৪. সোমনস্সযুত্তা কামে, লোকুত্তরমহগ্গতে;

পঠমজ্ঝানচিত্তা চ, পঞ্চঝানঙ্গিকা মতা.

৫৭৫. দুক্খুপেক্খাযুত্তা কামে, পঞ্চৰিঞ্ঞাণৰজ্জিতা;

দুতিযজ্ঝানচিত্তা চ, চতুঝানঙ্গিকা সিযুং.

৫৭৬. ঝানঙ্গত্তযসংযুত্তা, ততিযজ্ঝানমানসা;

চতুত্থপঞ্চমারুপ্পা, ঝানঙ্গদ্ৰযযোগিনো.

৫৭৭. পঞ্চৰিঞ্ঞাণযুগল়ে, ঝানঙ্গং নত্থি কিঞ্চিপি;

ইত্থং ঝানানং ভেদেন, পঞ্চধা মানসা ঠিতা.

৫৭৮. একূনতিংসতি সত্ত-তিংস চেকাদসাপরে;

চতুত্তিংস দসেৰাথ, গণিকা তু যথাক্কমং.

৫৭৯. লোকুত্তরেসু সব্বেসু, ইন্দ্রিযানি নৰুচ্চরে;

তিহেতুকেসু সব্বেসু, লোকিযেসু পনট্ঠধা.

৫৮০. ঞাণেন ৰিপ্পযুত্তেসু, সত্তধাৰ সমুদ্ধরে;

সিতৰোট্ঠব্বনা পুঞ্ঞে, পঞ্চধাৰ পকাসযে.

৫৮১. ৰিচিকিচ্ছাসহগতে, চতুধাৰ ৰিনিদ্দিসে;

তীণিন্দ্রিযানি ৰুত্তানি, সেসাহেতুকমানসে.

৫৮২. অট্ঠ চেকূনতালীস, দ্ৰাদস ৰাথ তেরস;

একঞ্চ সোল়স চেতি, ছব্বিধা তত্থ সঙ্গহো.

৫৮৩. পঠমানুত্তরং ঝানং, অট্ঠমগ্গঙ্গিকং মতং;

সত্তমগ্গঙ্গিকং নাম, সেসং ঝানমনুত্তরং.

৫৮৪. লোকিযং পঠমং ঝানং, তথা কামে তিহেতুকং;

পঞ্চমগ্গঙ্গিকা নাম, চিত্তুপ্পাদা পকাসিতা.

৫৮৫. সেসং মহগ্গতং ঝানং, সম্পযুত্তা চ দিট্ঠিযা;

ঞাণেন ৰিপ্পযুত্তা চ, চতুমগ্গঙ্গিকা মতা.

৫৮৬. দোসমূলদ্ৰযঞ্চেৰ, উদ্ধচ্চসহিতং তথা;

দিট্ঠিযা ৰিপ্পযুত্তা চ, মগ্গঙ্গত্তযযোগিনো.

৫৮৭. ৰিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তো, ৰুত্তো মগ্গো দুৰঙ্গিকো;

অমগ্গাহেতুকো চেতি, সত্তধা তত্থ সঙ্গহো.

৫৮৮. অট্ঠ দ্ৰত্তিংসতি চেৰ, দস পঞ্চাধিকাপরে;

তালীস কমতো সত্ত, একঞ্চট্ঠদসাপরে.

৫৮৯. বলানি পন সত্তেৰ, সব্বত্থাপি তিহেতুকে;

ঞাণেন ৰিপ্পযুত্তেসু, ছ বলানি সমুদ্দিসে.

৫৯০. চতুধাকুসলে হোন্তি, তিৰিধা কঙ্খিতে পন;

দ্ৰিবলং সিতৰোট্ঠব্বং, অবলং সেসমীরিতং.

৫৯১. ছব্বিধো সঙ্গহো তত্থ, সত্ততালীসথাপরে;

দ্ৰাদসেকাদসেকং দ্ৰে, সোল়সেতি যথাক্কমং.

৫৯২. ইত্থং পঞ্চ ছ সত্ত ছ-কোট্ঠাসা কমতো ঠিতা;

চতুৰীসতি সব্বেপি, ঝানঙ্গাদিৰসা কথা.

ইতি চেতসিকৰিভাগে চিত্তুপ্পাদকথা নিট্ঠিতা.

সোল়সমো পরিচ্ছেদো.