১৬. সোল়সমো পরিচ্ছেদো
অভিঞ্ঞানিদ্দেসো
১০৪৩. ইতো পরং করিস্সামি, পঞ্ঞাসুদ্ধিকরং পরং;
পঞ্চন্নম্পি অভিঞ্ঞানং, মুখমত্তনিদস্সনং.
১০৪৪. রূপারূপসমাপত্তী,
নিব্বত্তেত্ৰা পনট্ঠপি;
লোকিকাপি অভিঞ্ঞাযো,
ভাৰেতব্বা ৰিভাৰিনা.
১০৪৫. চতুত্থজ্ঝানমত্তেপি, সুচিণ্ণৰসিনা সতা;
অনুযোগমভিঞ্ঞাসু, কাতুং ৰত্ততি যোগিনো.
১০৪৬. অভিঞ্ঞা নাম ভিক্খূনং, সাভিঞ্ঞানং অনুত্তরো;
অলঙ্কারো হি তাণন্তি, সত্থন্তি চ পৰুচ্চতি.
১০৪৭. নিব্বত্তিতাস্ৰভিঞ্ঞাসু, যোগাৰচরভিক্খুনা;
সমাধিভাৰনা হিস্স, তদা নিট্ঠঙ্গতা সিযা.
১০৪৮. দিব্বানি চক্খুসোতানি, ইদ্ধিচিত্তৰিজাননং;
পুব্বেনিৰাসঞাণন্তি, পঞ্চাভিঞ্ঞা ইমা সিযুং.
১০৪৯. কসিণানুলোমতাদীহি, চতুদ্দসনযেহি চ;
দমেতব্বমভিঞ্ঞাযো, পত্তুকামেন মানসং.
১০৫০. দন্তে সমাহিতে সুদ্ধে, পরিযোদাতে অনঙ্গণে;
নুপক্লেসে মুদুভূতে, কম্মনীযে ঠিতাচলে.
১০৫১. ইতি অট্ঠঙ্গসম্পন্নে, চিত্তে ইদ্ধিৰিধায চ;
অভিনীহরতি চে চিত্তং, সিজ্ঝতিদ্ধিৰিকুব্বনং.
১০৫২. অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং, সমাপজ্জ ততো পন;
ৰুট্ঠায হি সতং ৰাপি, সহস্সং ৰা যদিচ্ছতি.
১০৫৩. ‘‘সতং হোমি সতং হোমী’’-চ্চেৰং কত্ৰান মানসং;
অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং, সমাপজ্জ ততো পন.
১০৫৪. ৰুট্ঠায পুনধিট্ঠাতি,
সহাধিট্ঠানচেতসা;
সতং হোতি হি সো যোগী,
সহস্সাদীস্ৰযং নযো.
১০৫৫. পাদকজ্ঝানচিত্তং তু, নিমিত্তারম্মণং সিযা;
পরিকম্মমনানেত্থ, সতারম্মণিকানি তু.
১০৫৬. তদাধিট্ঠানচিত্তম্পি, সতারম্মণমেৰ তং;
পুব্বে ৰুত্তপ্পনাচিত্তং, ৰিয গোত্রভুনন্তরং.
১০৫৭. তমেকং জাযতে তত্থ, চতুত্থজ্ঝানিকং মনো;
পরিকম্মৰিসেসোৰ, সেসং পুব্বসমং ইধ.
ইদ্ধিৰিধঞাণং.
১০৫৮. দিব্বসোতমিদং তত্থ, ভাৰেতব্বং কথং সিযা;
অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং, সমাপজ্জ ততো পুন.
১০৫৯. ৰুট্ঠায পরিকম্মেন, কামাৰচরচেতসা;
সদ্দো আৰজ্জিতব্বোৰ, মহন্তো সুখুমোপি চ.
১০৬০. তস্সেৰং পন সদ্দস্স, নিমিত্তং মনসি কুব্বতো;
দিব্বসোতমিদানিস্স, উপ্পজ্জিস্সতি তং ইতি.
১০৬১. সদ্দেস্ৰঞ্ঞতরং সদ্দং, কত্ৰা আরম্মণং ততো;
উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুদ্ধে তু, মনোদ্ৰারাৰজ্জনে পুন.
১০৬২. জৰনানি হি জাযন্তে, তস্স চত্তারি পঞ্চ ৰা;
পুরিমানেত্থ চিত্তেসু, তীণি চত্তারি ৰা পন.
১০৬৩. পরিকম্মোপচারানু-লোমগোত্রভুনামকা;
চতুত্থং পঞ্চমং ৰাপি, অপ্পনাচিত্তমীরিতং.
১০৬৪. সহজাতং তু যং ঞাণং, অপ্পনামানসেন হি;
তং ঞাণং দিব্বসোতন্তি, ৰদন্তি সুতকোৰিদা.
১০৬৫. থামজাতং করোন্তেন, তং ঞাণং তেন যোগিনা;
‘‘এত্থন্তরগতং সদ্দং, সুণামী’’তি চ চেতসা.
১০৬৬. অঙ্গুলং দ্ৰঙ্গুলং ভিয্যো,
ৰিদত্থি রতনং তথা;
গামো দেসো ততো যাৰ,
চক্কৰাল়া ততো পরং.
১০৬৭. ইচ্চেৰং তু পরিচ্ছিজ্জ, ৰড্ঢেতব্বং যথাক্কমং;
এসো অধিগতাভিঞ্ঞো, পাদকারম্মণেন তু.
১০৬৮. ফুট্ঠোকাসগতে সদ্দে, সব্বে পন সুণাতি সো;
সুণন্তো পাটিযেক্কম্পি, সল্লক্খেতুং পহোতি সো.
দিব্বসোতঞাণং.
১০৬৯. কথং পনুপ্পাদেতব্বং, চেতোপরিযমানসং;
দিব্বচক্খুৰসেনেৰ, ইদং ঞাণং পনিজ্ঝতি.
১০৭০. আলোকং পন ৰড্ঢেত্ৰা, তস্মা দিব্বেন চক্খুনা;
হদযং পন নিস্সায, ৰত্তমানং তু লোহিতং.
১০৭১. দিস্ৰা পরস্স ৰিঞ্ঞেয্যং,
হোতি চিত্তং তু ভিক্খুনা;
সোমনস্সযুতে চিত্তে,
লোহিতং লোহিতং সিযা.
১০৭২. দোমনস্সযুতে চিত্তে, ৰত্তমানে তু কাল়কং;
উপেক্খাসহিতে চিত্তে, তিলতেলূপমং সিযা.
১০৭৩. তস্মা পরস্স সত্তস্স, দিস্ৰা হদযলোহিতং;
চেতোপরিযঞাণং তং, কাতব্বং থামতং গতং.
১০৭৪. এৰং থামগতে তস্মিং, যথানুক্কমতো পন;
চিত্তমেৰ ৰিজানাতি, ৰিনা লোহিতদস্সনং.
১০৭৫. কামাৰচরচিত্তঞ্চ, রূপারূপেসু মানসং;
সব্বমেৰ ৰিজানাতি, সরাগাদিপ্পভেদকং.
চেতোপরিযঞাণং.
১০৭৬. পুব্বেনিৰাসঞাণেন, কত্তব্বা তদনুস্সতি;
তং সম্পাদেতুকামেন, আদিকম্মিকভিক্খুনা;
ঝানানি পন চত্তারি, সমাপজ্জানুপুব্বতো.
১০৭৭. অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানা, ৰুট্ঠায হি ততো পুন;
ভিক্খুনা ৰজ্জিতব্বাৰ, নিসজ্জা সব্বপচ্ছিমা.
১০৭৮. ততো পভুতি সব্বম্পি, পটিলোমক্কমা পন;
সব্বমাৰজ্জিতব্বং তং, দিৰসে রত্তিযং কতং.
১০৭৯. পটিলোমক্কমেনেৰ, দুতিযে ততিযেপি চ;
দিৰসে পক্খমাসেসু, তথা সংৰচ্ছরেসুপি.
১০৮০. যাৰ অস্মিং ভৰে সন্ধি, তাৰ তেন চ ভিক্খুনা;
কতমাৰজ্জিতব্বং তং, পুরিমস্মিং ভৰেপি চ.
১০৮১. চুতিক্খণেপি নিব্বত্তং, নামরূপঞ্চ সাধুকং;
এৰমাৰজ্জিতে তস্মিং, নামরূপে যদা পন.
১০৮২. তদেৰারম্মণং কত্ৰা, নামরূপং চুতিক্খণে;
মনোদ্ৰারে মনক্কারো, উপ্পজ্জতি তদা পন.
১০৮৩. আৰজ্জনে নিরুদ্ধস্মিং, তদেৰারম্মণং পন;
কত্ৰা জৰনচিত্তানি, হোন্তি চত্তারি পঞ্চ ৰা;
পুব্বে ৰুত্তনযেনেৰ, সেসং ঞেয্যং ৰিভাৰিনা.
১০৮৪. পরিকম্মাদিনামানি, পুরিমানি ভৰন্তি তু;
পচ্ছিমং অপ্পনাচিত্তং, রূপাৰচরিকং ভৰে.
১০৮৫. তেন চিত্তেন যং ঞাণং, সংযুত্তং তেন যা পন;
সংযুত্তা সতি সা পুব্বে-নিৰাসানুস্সতীরিতা.
পুব্বেনিৰাসানুস্সতিঞাণং.
১০৮৬. রূপং পস্সিতুকামেন, ভিক্খুনা দিব্বচক্খুনা;
কসিণারম্মণং ঝানং, অভিঞ্ঞাপাদকং পন.
১০৮৭. অভিনীহারক্খমং কত্ৰা, তেজোকসিণমেৰ ৰা;
ওদাতকসিণং ৰাপি, আলোককসিণম্পি ৰা.
১০৮৮. ইমেসু কতপুঞ্ঞেহি, কসিণেসু চ তীসুপি;
আলোককসিণং এত্থ, সেট্ঠন্তি পরিদীপিতং.
১০৮৯. তস্মা তমিতরং ৰাপি, উপ্পাদেত্ৰা যথাক্কমং;
উপচারভূমিযংযেৰ, ঠত্ৰা তং পন পণ্ডিতো.
১০৯০. ৰড্ঢেত্ৰান ঠপেতব্বং, ন উপ্পাদেয্য অপ্পনং;
উপ্পাদেতি সচে হোতি, পাদকজ্ঝাননিস্সিতং.
১০৯১. ঝানস্স ৰড্ঢিতস্সন্তো-গতং রূপং তু যোগিনা;
পস্সিতব্বং ভৰে রূপং, পস্সতো পন তস্স তং.
১০৯২. পরিকম্মস্স ৰারো হি, অতিক্কমতি তাৰদে;
আলোকোপি ততো তস্স, খিপ্পমন্তরধাযতি.
১০৯৩. তস্মিং অন্তরহিতে রূপ-গতম্পি চ ন দিস্সতি;
তেনাথ পাদকজ্ঝানং, পৰিসিত্ৰা ততো পুন.
১০৯৪. ৰুট্ঠায পন আলোকো, ফরিতব্বোৰ ভিক্খুনা;
এৰং অনুক্কমেনেৰ, আলোকো থামৰা সিযা.
১০৯৫. ‘‘আলোকো এত্থ হোতূ’’তি,
যত্তকং ঠানমেৰ সো;
পরিচ্ছিন্দতি তত্থেৰ,
আলোকো পন তিট্ঠতি.
১০৯৬. দিৰসম্পি নিসীদিত্ৰা, পস্সতো হোতি দস্সনং;
তিণুক্কায গতো মগ্গং, পুরিসেত্থ নিদস্সনং.
১০৯৭. উপ্পাদনক্কমোপিস্স, তত্রাযং দিব্বচক্খুনো;
ৰুত্তপ্পকাররূপং তং, কত্ৰা আরম্মণং পন.
১০৯৮. মনোদ্ৰারে মনক্কারে, জাতে যানি তদেৰ চ;
রূপং আরম্মণং কত্ৰা, জাযন্তি জৰনানি হি.
১০৯৯. কামাৰচরচিত্তানি, তানি চত্তারি পঞ্চ ৰা;
হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ, সেসং ঞেয্যং ৰিভাৰিনা.
১১০০. অত্থসাধকচিত্তং তং, চতুত্থজ্ঝানিকং মতং;
তংচিত্তসংযুতং ঞাণং, দিব্বচক্খুন্তি ৰুচ্চতি.
১১০১. অনাগতংসঞাণস্স, যথাকম্মুপগস্স চ;
পরিকম্মং ৰিসুং নত্থি, ইজ্ঝন্তি দিব্বচক্খুনা.
১১০২. চুতূপপাতঞাণম্পি, দিব্বচক্খুন্তি ৰা পন;
অত্থতো একমেৰেদং, ব্যঞ্জনে পন নানতা.
দিব্বচক্খুঞাণং.
১১০৩. যোধ সুণাতি করোতি চ চিত্তে,
গন্থমিমং পরমং পন ভিক্খু;
সো অভিধম্মমহণ্ণৰপারং,
যাতি অনেন তরেন তরিত্ৰা.
ইতি অভিধম্মাৰতারে অভিঞ্ঞানিদ্দেসো নাম
সোল়সমো পরিচ্ছেদো.