২৩. তেৰীসতিমো পরিচ্ছেদো

কিলেসপ্পহানকথাৰণ্ণনা

১৩৭৫. ইদানি ইমিস্সাযেৰ চতুত্থঞাণায ঞাণদস্সনৰিসুদ্ধিযা আনুভাৰৰিজাননত্থং যেন যে ধম্মা পহাতব্বা, তেসং পহানঞ্চ অভিসমযকালে পরিঞ্ঞাদিকিচ্চানি চ দস্সেতুং ‘‘এতেসু যেন যে ধম্মা’’তিআদি আরদ্ধং. যে ধম্মাতি যে সংকিলেসধম্মা. সংযোজনাদীসু খন্ধেহি খন্ধানং, ফলেন কম্মস্স, দুক্খেন ৰা সত্তানং সংযোজনট্ঠেন বন্ধনট্ঠেন সংযোজনানি. সম্পযুত্তধম্মানং ৰিবাধনট্ঠেন, উপতাপনট্ঠেন, সংকিলিট্ঠতায চ কিলেসা. অভিনিৰেসাদিৰসেন মিচ্ছাৰিপরীতং পৰত্তনতো মিচ্ছাসভাৰাতি মিচ্ছত্তা. লোকে ধম্মা, লোকপরিযাপন্না ধম্মা, লোকপ্পৰত্তিযং সতি অনুপরমধম্মত্তা ৰাতি লোকধম্মা. মচ্ছেরস্স ভাৰো, কম্মং ৰাতি মচ্ছরিযং. ৰিপরীতট্ঠেন ৰিপল্লাসা. নামকাযস্স চ রূপকাযস্স চ গন্থনতো গন্থা. অরিযেহি অগন্তব্বা, অযুত্তা গতীতি ৰা অগতি. আসৰন্তীতি আসৰা, আভৰগ্গতো সব্বমোকাসলোকং, আগোত্রভুতো সব্বে ধম্মে ব্যাপেত্ৰা পৰত্তন্তীতি অত্থো, আসৰন্তি সংসারদুক্খন্তি ৰা আসৰা, চক্খাদীহি ৰা সংৰরাসংৰরদ্ৰারেহি সত্তসন্তানে আসৰন্তি ৰণতো যূসানি সন্দন্তি ৰিযাতি আসৰা, আসৰন্তি ৰা এতেহি চিত্তানি ৰিসযেসূতি আসৰা. সংসারমহাসাগরপ্পত্তিহননতো ওঘা ৰিযাতি ওঘা. হেট্ঠা ৰুত্তনযেন যোজনতো যোগা. নিৰারেন্তি লোকিযলোকুত্তরগুণৰিসেসাধিগমন্তি নীৰরণানি. অনিচ্চাদিধম্মসভাৰং অতিক্কম্ম পরতো অসভাৰতো আমসন্তীতি পরামাসা. মণ্ডূকং পন্নগো ৰিয আরম্মণং ভুসং আদিযন্তীতি উপাদানানি. অপ্পহীনভাৰেন সত্তসন্তানে অনুসেন্তি মূসিকৰিসং ৰিয অনুরূপকারণং লভিত্ৰা উপ্পজ্জন্তীতি অনুসযা. চিত্তস্স মলীনভাৰকরণট্ঠেন মলা. অকুসলকম্মানি চ তানি দুগ্গতীনং পথা চাতি অকুসলকম্মপথা. ইধ পন কম্মপথভাৰং অপ্পত্তানং তংসভাৰতো গহণং দট্ঠব্বং. চিত্তং উপ্পজ্জতি এত্থাতি চিত্তুপ্পাদো, চেতসিকরাসি, অকুসলো চ সো চিত্তুপ্পাদো চাতি অকুসলচিত্তুপ্পাদো.

কামভৰতো উপরিকোট্ঠাসভাৰতো ততিযমগ্গপ্পত্তিযা উদ্ধং ভজিতব্বতো, সেৰিতব্বতো চাতি উদ্ধম্ভাগা, রূপারূপভৰা, তেসং হিতানি তত্থুপ্পজ্জনখন্ধাদিযোজনতোতি উদ্ধম্ভাগিযানি, তানিযেৰ সংযোজনানীতি উদ্ধম্ভাগিযসংযোজনানি. রূপারূপভৰতো হেট্ঠিমকোট্ঠাসভাৰতো তত্থুপ্পাদকিলেসানং অপ্পহীনভাৰেন ততিযমগ্গপ্পত্তিযা হেট্ঠা ভজিতব্বতো ৰা অধোভাগা, কামভৰা, তেসং হিতানি সংযোজনানীতি অধোভাগিযসংযোজনানীতি.

ইমেসু পন দসসু রূপভৰসংযোজনং, অরূপভৰসংযোজনং, কামভৰসংযোজনঞ্চ অত্থতো লোভোৰ, সক্কাযদিট্ঠিসীলব্বতপরামাসাপি দিট্ঠিযেৰ, তস্মা ধম্মতো সত্ত সংযোজনানি.

মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৰাযামো মিচ্ছাসমাধীতি তথা পৰত্তানং ৰিতক্কৰীরিযসমাধীনমধিৰচনং. মিচ্ছাৰাচাদযো তযো তথা পৰত্তা চেতনা. মিচ্ছাসতি পন চিত্তুপ্পাদো. মিচ্ছাঞাণং তথা পৰত্তো মোহো. মিচ্ছাৰিমুত্তি লোকথূপিকাদীসু মোক্খোতি পৰত্তমিচ্ছাগাহো.

কারণূপচারেনাতি লাভহেতুকো লাভো, অলাভহেতুকো অলাভোতিআদিনা কারিযস্স কারণৰসেন উপচরণেন. লোকধম্মগ্গহণন্তি লোকধম্মগ্গহণেন গহণং.

আৰাসে মচ্ছরিযং, আৰাসহেতুকং ৰা মচ্ছরিযন্তি আৰাসমচ্ছরিযং. এৰং কুলমচ্ছরিযাদীনিপি. তত্থ আৰাসোতি ৰিহারাদি. কুলন্তি উপট্ঠাককুলং, ঞাতিকুলঞ্চ. লাভোতি পচ্চযলাভোযেৰ. ৰণ্ণোতি সরীরৰণ্ণো চ গুণৰণ্ণো চ. ধম্মোতি আগমো, অধিগমো চ.

‘‘তযো’’তি ৰত্থুং অভিন্দিত্ৰা ৰুত্তং, ভিন্দিত্ৰা চ পন ৰুচ্চমানে দ্ৰাদস হোন্তি.

অভিসজ্জনূপনয্হনৰসেন পৰত্তনতো অভিজ্ঝাব্যাপাদানং কাযগন্থতা দট্ঠব্বা. ‘‘ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি এৰং অৰত্থুম্হি পৰত্তো অভিনিৰেসো ইদংসচ্চাভিনিৰেসো. সীলব্বতপরামাসইদংসচ্চাভিনিৰেসকাযগন্থা চেত্থ অত্থতো দিট্ঠিযেৰ, তস্মা ধম্মতো তযো কাযগন্থা.

‘‘ছন্দদোসমোহভযানী’’তি অগতিকারণত্তা ৰুত্তং, ছন্দাদীহি পন অকত্তব্বকরণং, কত্তব্বাকরণঞ্চ অগতি নাম.

আসৰেসু কামরাগভৰরাগা অত্থতো লোভোতি ধম্মতো তযো আসৰা.

তেসমেৰাতি কামরাগাদীনমেৰ. তে হি ওঘো ৰিয অত্তনি পতিতে অপাযসমুদ্দং পাপেন্তি, সংসারদুক্খতো চ সীসং উক্খিপিতুং ন দেন্তি, খন্ধাদীনি চ খন্ধাদীহি যোজেন্তি.

কামুপাদানাদীনীতি কামুপাদানদিট্ঠুপাদানসীলব্বতুপাদানঅত্তৰাদুপাদানানি. দিট্ঠুপাদানাদীনি চেত্থ তথা পৰত্তা দিট্ঠিযেৰ, কামুপাদানং লোভোতি ধম্মতো দ্ৰে উপাদানানি.

সত্তানুসযাতি এত্থ যদি অপ্পহীনট্ঠেন সত্তসন্তানে অনুসেন্তীতি অনুসযা. কস্মা সত্তেৰ ৰুত্তা, ননু অঞ্ঞেসম্পি কিলেসানং অপ্পহীনভাৰো ৰিজ্জতীতি? ন মযং অপ্পহীনমত্তেন অনুসযং ৰদাম, কিন্তু অপ্পহীনভাৰেন থামগতকিলেসা অনুসযাতি, থামগমনঞ্চ নেসং অঞ্ঞেহি অসাধারণো সভাৰো দট্ঠব্বো. তথা হি ধম্মসভাৰৰেদিনা তথাগতেন ইমেযেৰ অনুসযা ৰুত্তা, কামরাগোযেৰ অনুসযো কামরাগানুসযো. এৰং সেসেসুপি. অপরে পন ‘‘কামরাগস্স অনুসযো’’তিআদিনিব্বচনং ৰত্ৰা কামরাগাদীনং বীজভূতা অত্তভাৰস্স কিলেসসম্ভূতা কিলেসুপ্পাদনসত্তি অনুসযাতি ৰণ্ণেন্তি, তেসং মতপটিক্খেপো ইধ পপঞ্চাৰহত্তা অনাহটো.

পাণস্স অতিপাতো পাণাতিপাতো, পাণোতি ৰোহারতো সত্তো, পরমত্থতো জীৰিতিন্দ্রিযং. তস্মিং পাণে পাণসঞ্ঞিনো জীৰিতিন্দ্রিযুপচ্ছেদকপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা ৰধকচেতনা পাণাতিপাতো. পরভণ্ডে তথাসঞ্ঞিনো তদাদাযকপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা থেয্যচেতনা অদিন্নাদানং. অসদ্ধম্মকামতায কাযদ্ৰারপ্পৰত্তা অগন্তব্বট্ঠানৰীতিক্কমচেতনা কামেসুমিচ্ছাচারো. অভূতং ৰত্থুং ভূততো পরং ৰিঞ্ঞাপেতুকামস্স তথা ৰিঞ্ঞাপনপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা চেতনা মুসাৰাদো. সো পন পরস্স অত্থভেদকরোৰ কম্মপথো, ইতরো কম্মমেৰ. সংকিলিট্ঠচিত্তস্স পরভেদনকামতায, অত্তপিযকম্যতায ৰা পরভেদকপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা চেতনা পিসুণৰাচা. সাপি দ্ৰীসু ভিন্নেসুযেৰ কম্মপথো. পরমম্মচ্ছেদকপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা একন্তফরুসচেতনা ফরুসৰাচা. অনত্থৰিঞ্ঞাপনপ্পযোগসমুট্ঠাপিকা সংকিলিট্ঠচেতনা সম্ফপ্পলাপো নাম. সো পন পরেহি গহিতেযেৰ কম্মপথো হোতি. ‘‘অহো ৰতেদং মম হোতূ’’তি এৰং পরভণ্ডাভিজ্ঝাযনলক্খণা অভিজ্ঝা. ‘‘অহো ৰতাযং সত্তো ৰিনস্সেয্যা’’তি এৰং মনোপদোসলক্খণো ব্যাপাদো. ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনা নযেন ৰিপরীতদস্সনলক্খণা মিচ্ছাদিট্ঠি. এত্থ চ নত্থিকঅহেতুকঅকিরিযদিট্ঠীহিযেৰ কম্মপথভেদো.

ইমেসু চ পাণাতিপাতাদি তিৰিধং কাযকম্মমেৰ. তং কাযৰচীদ্ৰারেসুযেৰ উপ্পজ্জতি, ন মনোদ্ৰারে. তথা মুসাৰাদাদি চতুব্বিধং ৰচীকম্মমেৰ. অভিজ্ঝাদিকং পন তিৰিধং মনোকম্মমেৰ. তং তীসুপি দ্ৰারেসু পৰত্ততি. দ্ৰারন্তরেসুপি পৰত্তমানস্স সকসকনামাপরিচ্চাগো ৰুত্তোযেৰ. ধম্মতো চেত্থ আদিতো সত্ত চেতনাসভাৰা, ইতরে তযো চেতনাসম্পযুত্তাতি দট্ঠব্বা. মহাসাৰজ্জঅপ্পসাৰজ্জপ্পযোগাদিভেদো পন তত্থ তত্থ ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বো.

এতানীতি ইমানি মগ্গঞাণানি. যথাসম্ভৰন্তি তংতংমগ্গানুরূপং.

অপাযং গচ্ছন্তি এতেহীতি অপাযগমনীযা. সেসাতি ন অপাযগমনীযা. ওল়ারিকাতি ততিযমগ্গেন পহাতব্বাৰত্থং উপাদায ওল়ারিকা. তেনাহ ‘‘সুখুমা ততিযমগ্গঞাণৰজ্ঝা’’তি. সুখুমা কামরাগপটিঘাতি সম্বন্ধো. চতুত্থমগ্গঞাণৰজ্ঝা এৰাতি অৰধারণেন পঠমমগ্গাদিৰজ্ঝতং নিৰত্তেতি. ন হি রূপরাগাদীনং অপাযগামিনিযাৰত্থাপি অত্থি, যতো তে পঠমঞাণৰজ্ঝাপি সিযুন্তি.

যত্থ যত্থ পন এৰ-সদ্দেন অৰধারণং অকত্ৰা যং যং দুতিযঞাণৰজ্ঝন্তি ৰা ততিযঞাণৰজ্ঝন্তি ৰা চতুত্থঞাণৰজ্ঝন্তি ৰা ৰক্খতি, তত্থ তত্থ সো সো পুরিমঞাণেহি হতাপাযগমনীযাদিভাৰোৰ হুত্ৰা উপরিঞাণৰজ্ঝো হোতীতি ৰেদিতব্বো. তেন লোভ…পে… চতুত্থঞাণৰজ্ঝানীতি এত্থ লোভাদযো হেট্ঠিমমগ্গৰজ্ঝাপি হোন্তেৰ.

যসেতি পরিৰারে.

দুক্খে সুখন্তি সঞ্ঞাচিত্তৰিপল্লাসাতি সম্বন্ধো.

অগতিযো পঠমমগ্গঞাণৰজ্ঝাতি কিঞ্চাপি ছন্দাদযো তণ্হাদিসভাৰা উপরিমগ্গৰজ্ঝা, তথাপি তম্মূলকস্স অকত্তব্বকরণস্স, কত্তব্বাকরণস্স চ অপাযগমনীযতায পঠমমগ্গঞাণৰজ্ঝা.

কতাকতকুসলাকুসলৰিসযং যং ৰিপ্পটিসারভূতং কুক্কুচ্চং, তং ইধ ততিযঞাণৰজ্ঝং ৰুত্তং. যং পন ‘‘কুক্কুচ্চপকততায আপত্তিং আপজ্জতী’’তি ৰুত্তং কুক্কুচ্চং, তং সন্ধায ‘‘কুক্কুচ্চৰিচিকিচ্ছা সোতাপত্তিমগ্গেন পহীযন্তী’’তি (ধ. স. অট্ঠ. ১১৭৬) ধম্মসঙ্গণীঅট্ঠকথাযং ৰুত্তং, তস্মা দ্ৰিন্নং ৰচনানং অযং অধিপ্পাযো ৰেদিতব্বো. অঞ্ঞেসুপি এদিসেসু ঠানেসু অধিপ্পাযোৰ পরিযেসিতব্বো, ন ৰিরোধতো পচ্চেতব্বং. ওল়ারিকানৰসেসপ্পহানং ৰা সন্ধায কুক্কুচ্চস্স পঠমততিযঞাণৰজ্ঝতা ৰুত্তা. যং পন অরহতো উপ্পজ্জমানং ‘‘ভগৰতা পটিক্খিত্তং অনুৰসিত্ৰা অনুৰসিত্ৰা আৰসথপিণ্ডং ভুঞ্জিতুন্তি কুক্কুচ্চাযন্তো ন পটিগ্গহেসী’’তি (পাচি. ২০৪) আগতং কুক্কুচ্চং, ন তং নীৰরণং. ন হি নীৰরণং অরহতো উপ্পজ্জতি, নীৰরণপতিরূপকং পন কপ্পতীতি ৰীমংসনভূতং ৰিনযকুক্কুচ্চং নাম, তং তথাপৰত্তচিত্তুপ্পাদোৰ.

কামরাগপটিঘানুসযা অনুসহগতা ততিযঞাণৰজ্ঝা, ওল়ারিকানং পন দুতিযঞাণৰজ্ঝতা হেট্ঠা ৰুত্তনযাৰ.

অকুসলচিত্তুপ্পাদ-গ্গহণেন চেত্থ মক্খপলাসমাযাসাঠেয্যথম্ভসারম্ভাদীনং সঙ্গহো কতোতি দট্ঠব্বং.

১৩৭৬. তেন তেনাতি তেন তেন ঘাতকেন সদ্ধিং. কিং পনেতানি এতে ধম্মে ঘাতেন্তানি অতীতানাগতে ঘাতেন্তি, উদাহু পচ্চুপ্পন্নেতি. কিং পনেত্থ, যদি তাৰ অতীতানাগতে, অফলো ৰাযামো আপজ্জতি. কস্মা? পহাতব্বানং তদা নত্থিতায. অথ পচ্চুপ্পন্নে, তথাপি অফলো ৰাযামেন সদ্ধিং পহাতব্বানং অত্থিতায. অথাপি কথঞ্চি পহানং সিযা, সংকিলেসিকা মগ্গভাৰনা আপজ্জতি পহাতব্বপ্পহাযকানং সহাৰট্ঠানতো? সচ্চমেতং, যে পন মগ্গেন অসমুগ্ঘাটিতত্তা কারণলাভে সতি অৰস্সং উপ্পজ্জনারহা কিলেসা, তে অত্তনো উপ্পত্তিযা অনুপ্পত্তিধম্মতং আপাদেন্তানি এতানি তে অনাগতে ঘাতেন্তি নাম.

১৩৭৭-৮২. পরিঞ্ঞাদীনি কিচ্চানীতি পরিঞ্ঞাপহানসচ্ছিকিরিযাভাৰনাৰসেন চত্তারি কিচ্চানি. ৰুত্তানীতি ‘‘দুক্খং পরিঞ্ঞেয্য’’ন্তিআদিনা (সং. নি. ৫.১০৯৯), ‘‘যো, ভিক্খৰে, দুক্খং পস্সতী’’তিআদিনা (সং. নি. ৫.১১০০) চ ৰুত্তানি. সচ্চাভিসমযেতি চতুন্নং অরিযসচ্চানং পটিৰিজ্ঝনক্খণে.

যথাসভাৰতোতি অৰিপরীতসভাৰেন. ‘‘জানিতব্বানী’’তি ৰত্ৰা কথং পনেতং জানিতব্বং, কথং নাম একেকস্স ঞাণস্স একক্খণে চত্তারি কিচ্চানি সম্ভৰন্তি. ন হি তাদিসং কিঞ্চি লোকে দিট্ঠং অত্থি, ন চ ৰচনং লব্ভতীতি চোদনং মনসি নিধায তেসং জাননৰিধিং উপমাৰসেন তাৰ দস্সেতুং ‘‘পদীপো হী’’তিআদি ৰুত্তং. ৰিদংসেতীতি দস্সেতি. পরিযাদিযতীতি খেপেতি.

১৩৮৩-৪. পরিঞ্ঞাভিসমযেনাতি অনৰসেসতো পরিচ্ছিজ্জ জাননসঙ্খাতেন পটিৰিজ্ঝনেন. অভিসমেতীতি অসম্মোহৰসেন পটিৰিজ্ঝতি. পহানাভিসমযেনেৰাতি সমুচ্ছেদপ্পহানসঙ্খাতেন পটিৰিজ্ঝনেন অসম্মোহতোৰ অভিসমেতি. ভাৰনাৰিধিনাতি সহজাতাদিপচ্চযতাৰসেন ভাৰনাভিসমযৰিধিনা. মগ্গঞাণঞ্হি সম্মাসঙ্কপ্পাদিৰসেন মগ্গপুব্বভাগভাৰনাসম্ভূতেন অরিযমগ্গভাৰনাসঙ্খাতেন পটিৰিজ্ঝনেন অভিসমেতীতি অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং অসম্মোহতো পটিৰিজ্ঝতি. তঞ্হি সম্পযুত্তধম্মেসু সম্মোহং ৰিদ্ধংসেন্তং অত্তনিপি সম্মোহং ৰিদ্ধংসেতিযেৰ. নিরোধন্তি নিব্বানং. সচ্ছিকরোতীতি পচ্চক্খকরণৰসেন পটিৰিজ্ঝতি. ‘‘নিরোধং সচ্ছিকরোতী’’তি নিরোধসচ্চমেকং আরম্মণপটিৰেধেন চত্তারিপি সচ্চানি অসম্মোহপটিৰেধেন মগ্গঞাণং পটিৰিজ্ঝতি.

এৰং যুত্তিৰসেন ৰিভাৰিতং একপটিৰেধং আগমেনপি সাধেতুং ‘‘ৰুত্তম্পি চেত’’ন্তিআদি ৰুত্তং. মগ্গসমঙ্গিস্স ঞাণন্তি হি ‘‘যো নু খো, আৰুসো, দুক্খং পস্সতি, দুক্খসমুদযম্পি সো পস্সতি, দুক্খনিরোধম্পি, দুক্খনিরোধগামিনিপটিপদম্পি সো পস্সতী’’তি (সং. নি. ৫.১১০০) একসচ্চদস্সনসমঙ্গিনো অঞ্ঞসচ্চদস্সনসমঙ্গিভাৰৰিচারণাযং তমত্থং সাধেতুং আযস্মতা গৰম্পতিত্থেরেন ৰুত্তং. অঞ্ঞথা কমাভিসমযে সতি পুরিমদিট্ঠস্স পুন অদস্সনতো সমুদযাদিপস্সতো দুক্খাদিদস্সনং পুন অৰত্তব্বং সিযা. ইদানি পনেত্থ উপমাসংসন্দনং করোন্তো আহ ‘‘পদীপো’’তিআদি. নিস্সযাভাৰহেতুতায দুক্খপরিঞ্ঞায ৰট্টিজ্ঝাপনসদিসতা, পটিপক্খৰিদ্ধংসনতায সমুদযপ্পহানস্স অন্ধকারৰিনাসনসদিসতা, ঞাণালোকপরিব্রূহনতায মগ্গভাৰনায আলোকৰিদংসনসদিসতা, তেন তেন মগ্গেন যথা যথা নিরোধস্স সচ্ছিকিরিযা, তথা তথা কিলেসস্নেহপরিযাদানং হোতীতি নিরোধসচ্ছিকিরিযায স্নেহপরিযাদানসদিসতা কারণূপচারেন ৰুত্তা.

১৩৮৫-৬. অপরাযপি উপমায তমত্থং দস্সেন্তো আহ ‘‘উগ্গচ্ছন্তো’’তিআদি. ওভাসেতীতি পকাসেতি. পটিহঞ্ঞতীতি পটিপ্পস্সম্ভেতি. এত্থাপি যথা সূরিযো রূপগতানি ওভাসেতি, এৰং মগ্গঞাণং দুক্খং পরিজানাতি. যথা অন্ধকারং ৰিনাসেতি, এৰং সমুদযং পজহতি. যথা আলোকং দস্সেতি, এৰং সহজাতাদিপচ্চযতায মগ্গং ভাৰেতি. যথা সীতং পটিপ্পস্সম্ভেতি, এৰং সব্বকিলেসদরথপরিল়াহপটিপ্পস্সদ্ধিভূতং নিরোধং সচ্ছিকরোতীতি উপমাসংসন্দনং দট্ঠব্বং.

১৩৮৮. অপ্পেতীতি পপ্পোতি. দুক্খপরিঞ্ঞায সক্কাযতীরসমতিক্কমভাৰতো ওরিমতীরপ্পজহনসদিসতা, মগ্গভাৰনায সত্ততিংসবোধিপক্খিযধম্মৰহনতায ভণ্ডৰহনসদিসতা, এত্তাৰতা পঞ্ঞাভাৰনায নানাকিলেসৰিদ্ধংসনৰসপ্পৰত্তো আনিসংসো দস্সিতো হোতীতি.

অরিযফলসমাপত্তিনিরোধসমাপত্তিযোপি পনস্সা আনিসংসাতি দট্ঠব্বং. তা পন সঙ্খেপতো এৰং দট্ঠব্বা – ‘‘অরিযফলসমাপত্তী’’তি হি চতুন্নম্পি ফলট্ঠানং অত্তনো অত্তনো অরিযফলস্স দিট্ঠধম্মসুখৰিহারত্থং নিরোধে অপ্পনা. চত্তারোপি হি অরিযপুগ্গলা সকং সকং ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জন্তি. কেচি পন ‘‘অনাগামিঅরহন্তোৰ সমাপজ্জন্তি সমাধিস্মিং পরিপূরকারিতাযা’’তি ৰদন্তি, তং অকারণং অত্তনা পটিলদ্ধসমাপত্তিসমাপজ্জনে সমাধিস্মিং পরিপূরকারিতায কাতব্বাভাৰতো. সব্বসো অসমুচ্ছিন্নকিলেসস্স হি পুথুজ্জনস্সাপি অত্তনা পটিলদ্ধলোকিযসমাপত্তিসমাপজ্জনং লব্ভতি, কিমঙ্গং পন সমুচ্ছিন্নেকচ্চকিলেসানং অরিযানং. উপরিমা পন হেট্ঠিমং পুব্বে পটিলদ্ধম্পি ন সমাপজ্জন্তি পুগ্গলন্তরভাৰং উপগতত্তা. সমুগ্ঘাটিতকম্মকিলেসনিরোধনেন হি পুথুজ্জনেহি ৰিয সোতাপন্নস্স, সোতাপন্নাদীহি সকদাগামিআদীনং পুগ্গলন্তরভাৰূপগমনং অত্থি, অনন্তরফলত্তা চ লোকুত্তরকুসলানং হেট্ঠিমতো উপরিমো ভৰন্তরগতো ৰিয হোতীতি তস্স তস্স অরিযস্স তং তং ফলং ভৰঙ্গসদিসং হোতি, তস্মা পুগ্গলন্তরভাৰূপগমনেন পটিপ্পস্সদ্ধত্তা নত্থি উপরিমস্স হেট্ঠিমফলসমাপত্তিযা সমাপজ্জনং, হেট্ঠিমো পন উপরিমং ন সমাপজ্জতি অনধিগতত্তাতি চত্তারোপি পুগ্গলা সকসকফলমেৰ সমাপজ্জন্তি. তং পন সমাপজ্জিতুকামেন অরিযসাৰকেন রহোগতেন পটিসল্লীনেন উদযব্বযাদিৰসেন সঙ্খারা ৰিপস্সিতব্বা. তস্স পৰত্তানুপুব্বৰিপস্সনস্স সঙ্খারারম্মণগোত্রভুঞাণানন্তরং ফলসমাপত্তিৰসেন নিরোধে চিত্তং অপ্পেতি. ফলসমাপত্তিনিন্নচিত্ততায চেত্থ সেখস্স ফলমেৰ উপ্পজ্জতি, ন মগ্গো. অঞ্ঞো এৰ হি ৰিপস্সনাচারো অরিযমগ্গাৰহো, অঞ্ঞো ফলসমাপত্তিআৰহো.

তথা হি অরিযমগ্গৰীথিযং অনুলোমঞাণানি অনিব্বিদ্ধপুব্বানং থূলথূললোভক্খন্ধাদীনং সাতিসযং পদালনেন লোকিযঞাণেসু উক্কংসপারমিপ্পত্তানি মগ্গানুকূলানি হুত্ৰা উপ্পজ্জন্তি, ফলসমাপত্তিৰীথিযং পন তানি তেন তেন মগ্গেন তেসং তেসং কিলেসানং সমুচ্ছিন্নত্তা কিলেসৰিক্খম্ভনে নিরুস্সুক্কানি কেৰলং অরিযানং ফলসমাপত্তিসুখসমঙ্গিভাৰস্স পরিকম্মপ্পত্তানি হুত্ৰা উপ্পজ্জন্তীতি ন তেসং কুতোচি ৰুট্ঠানসম্ভৰো. যতো নেসং পচ্ছিমো সঙ্খারনিমিত্ততো ৰুট্ঠহিত্ৰা মগ্গস্স অনন্তরপচ্চযো ভৰেয্য, তেনেৰ চ ফলসমাপত্তিযা অনন্তরপচ্চযভূতং ঞাণং সঙ্খারারম্মণমেৰ হোতি, ন নিব্বানারম্মণন্তি ৰেদিতব্বং. পুব্বাভিসঙ্খারৰসেন চস্সা পবন্ধৰসেন পৰত্তিপরিচ্ছিন্নকালাপগমে ভৰঙ্গৰসেন ততো ৰুট্ঠানঞ্চ ৰেদিতব্বং.

নিরোধসমাপত্তি পন ততিযচতুত্থফলট্ঠানং অনুপুব্বনিরোধৰসেন চিত্তচেতসিকানং ধম্মানং অপ্পৰত্তি. অনাগামিঅরহন্তোযেৰ হি কামচ্ছন্দাদিসমুচ্ছিন্দনেন সমাধিস্মিং পরিপূরকারিতায সমথফলসমন্নাগতত্তা নিরোধং সমাপজ্জন্তি. তথা হেতং সমথৰিপস্সনানং যুগনন্ধভাৰপ্পৰত্তনৰসেন দ্ৰীহি বলেহি সমন্নাগতস্সেৰ সম্ভৰতি, তস্মা তং সমাপজ্জিতুকামেন অনাগামিনা, খীণাসৰেন ৰা অট্ঠসমাপত্তিলাভিনা রহোগতেন পটিসল্লীনেন পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায তত্থ সঙ্খারা অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো ৰিপস্সিতব্বা, ততো দুতিযং ততিযং চতুত্থং আকাসানঞ্চাযতনং ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায তথেৰ তত্থ সঙ্খারা সম্মসিতব্বা, অথ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জিত্ৰা ৰুট্ঠায নানাবদ্ধাৰিকোপনং সঙ্ঘপটিমাননং সত্থুপক্কোসনং অদ্ধানপরিচ্ছেদোতি চতুব্বিধং পুব্বকিচ্চং কাতব্বং.

তত্থ সরীরতো ৰিসংযুত্তা মঞ্চপীঠাদযো সত্তাহব্ভন্তরে যথা ন নস্সন্তি, তথা অধিট্ঠানং নানাবদ্ধাৰিকোপনং. সরীরসংযুত্তে ৰিসুং অধিট্ঠানকিচ্চং নত্থি. সঙ্ঘো পন ঞত্তিকম্মাদীসু কিঞ্চিদেৰ কম্মং কত্তুকামো ‘‘যাৰ মং ন পক্কোসতি, তাৰদেৰ ৰুট্ঠহিস্সামী’’তি পুব্বাভোগকরণং সঙ্ঘপটিমাননং. সত্থা চ ‘‘সিক্খাপদপঞ্ঞাপনাদীসু যাৰ মং ন পক্কোসতি, তাৰদেৰ ৰুট্ঠহিস্সামী’’তি পুব্বাভোগকরণং সত্থুপক্কোসনং. সত্তাহব্ভন্তরে অত্তনো আযুসঙ্খারস্স পৰত্তনসমত্থতাৰলোকনং অদ্ধানপরিচ্ছেদো. এৰং কতপুব্বকিচ্চেন নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জিতব্বং. অথেকং ৰা দ্ৰে ৰা চিত্তৰারে অতিক্কমিত্ৰা অচিত্তকো হোতি, নিরোধং ফুসতি, ততো যথাপরিচ্ছেদং ততিযচতুত্থফলানং অঞ্ঞতরেন নিরোধা ৰুট্ঠহিস্সতীতি. এৰমযং দুৰিধা সমাপত্তি লোকুত্তরপঞ্ঞায আনিসংসো.

১৩৯২-৪. সদেৰকলোকতো উত্তিণ্ণেন, উত্তরিতরেন ৰাতি লোকুত্তরেন সম্মাসম্বুদ্ধেন. পঞ্ঞায ভাৰনন্তি সম্বন্ধো. হিতভাৰনন্তি ইধলোকপরলোকহিতৰিভাৰনং ইমং পঞ্ঞাভাৰনং. সুখসংহিতন্তি সিনিদ্ধচ্ছাযুদকৰন্ততাদিনা সুখসহিতং. হিতন্তি যোগকম্মস্স হিতং. উত্তমন্তি উগ্গততমং, অচ্চুগ্গতং বলৰন্তম্পীতি অধিপ্পাযো. অৰিগ্গহকম্পদন্তি ৰিগ্গহঞ্চ কম্পঞ্চ ন দেতীতি অৰিগ্গহকম্পদন্তি অত্থো.

ইতি অভিধম্মত্থৰিকাসিনিযা নাম

অভিধম্মাৰতারসংৰণ্ণনায

কিলেসপ্পহানকথাৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.