৩. ততিযো পরিচ্ছেদো
চেতসিকৰিভাগনিদ্দেসৰণ্ণনা
৮৯. সব্বে চেতসিকা ৰুত্তা, বুদ্ধেনাদিচ্চবন্ধুনা যে সব্বে চেতসিকা আদিচ্চবন্ধুনা বুদ্ধেন ৰুত্তা, তে সব্বে চেতসিকা নামসামঞ্ঞতো নামসমানভাৰেন দ্ৰেপঞ্ঞাসভৰন্তি তে, অনোত্তপ্পপরিযোসানা দ্ৰিপঞ্ঞাস ভৰন্তি.
৯০-৯২. চতুপঞ্ঞাসধা কামে, রূপে পঞ্চদসেরিতা কামে কামাৰচরে চতুপঞ্ঞাস চিত্তানি ঈরিতা. রূপে রূপাৰচরে পঞ্চদস চিত্তানি ঈরিতা ভৰন্তি. দ্ৰাদসারূপে অরূপাৰচরে দ্ৰাদস চিত্তানি ভৰন্তি. চত্তালীস মনাসৰা লোকুত্তরচিত্তানি চত্তালীস ভৰন্তি, একৰীসসতং সব্বে চিত্তুপ্পাদা সমাসতো সঙ্খেপতো একৰীসসতং হোতি. এতেসু তেসমুপ্পত্তিং ইতো পরং এতেসু মযা ৰুত্তেসু চিত্তেসু তেসং ফস্সাদীনং ধম্মানং উপ্পত্তিং একং একং উদ্ধরিত্ৰা চিত্তচেতসিকেসু ভিক্খূনং পাটৰত্থায অহং পৰক্খামি দেসিস্সামি.
৯৩. একগ্গতা চিত্তেকগ্গতা মনক্কারো মনসিকারো জীৰিতং ফস্সপঞ্চকং এতে অট্ঠ চেতসিকা অৰিনিব্ভোগা অঞ্ঞমঞ্ঞতো অৰিগতা একুপ্পাদা সমানুপ্পাদা সহক্খযা সহৰযা.
৯৪. ফস্সো চ ৰেদনা সঞ্ঞা, চেতনা জীৰিতিন্দ্রিযং একগ্গতা মনক্কারো ইমে চেতসিকা সব্বসাধারণা সব্বচিত্তেহি সাধারণা, সব্বচিত্তানং সাধারণা ৰা.
৯৫. ৰিতক্কো পঞ্চপঞ্ঞাস-চিত্তেসু সমুদীরিতো. চারো ছসট্ঠিচিত্তেসু ৰিতক্কো তাৰ দ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণৰজ্জিতকামাৰচরেসু চেৰ একাদসসু পঠমজ্ঝানচিত্তেসু চাতি পঞ্চপঞ্ঞাসচিত্তেসু ভগৰতা সমুদীরিতো. ৰিচারো দ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণৰজ্জিতকামাৰচরচিত্তেসু একাদসসু পঠমজ্ঝানচিত্তেসু চ একাদসসু দুতিযজ্ঝানচিত্তেসু চাতি ছসট্ঠিচিত্তেসু জাযতি. এত্থ এতস্মিং ৰচনে সংসযো নত্থি.
৯৬. একপঞ্ঞাসচিত্তেসু, পীতি তেসট্ঠিযা সুখং পীতিদোমনস্সুপেক্খাসহগতকাযৰিঞ্ঞাণচতুত্থজ্ঝানৰজ্জিতেসু একপঞ্ঞাসচিত্তেসু জাযতি. সুখং দোমনস্সদুক্খুপেক্খাসহগতৰজ্জিতেসু তেসট্ঠিচিত্তেসু জাযতি. উপেক্খা সোমনস্সসুখদুক্খসহগতৰজ্জিতেসু পঞ্চপঞ্ঞাসচিত্তেসু জাযতি. দুক্খং অকুসলৰিপাককাযৰিঞ্ঞাণপটিঘসহগতেসু তীসু চিত্তেসু জাযতি.
৯৭. হোতি দ্ৰাসট্ঠিচিত্তেসু, সোমনস্সিন্দ্রিযং পন দোমনস্সদুক্খসুখুপেক্খাসহগতৰজ্জিতেসু দ্ৰাসট্ঠিচিত্তেসু জাযতি. দুক্খিন্দ্রিযং পনেকস্মিং অকুসলৰিপাকে কাযৰিঞ্ঞাণে জাযতি. তথেকম্হি সুখিন্দ্রিযং তথা একস্মিং পুঞ্ঞপাকে কাযৰিঞ্ঞাণে হোতি.
৯৮. পঞ্চুত্তরসতে চিত্তে, ৰীরিযং আহ নাযকো জিনো পঞ্চদ্ৰারাৰজ্জনদ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণসম্পটিচ্ছনসন্তীরণৰজ্জিতে পঞ্চুত্তরসতে চিত্তে ৰীরিযং আহ কথেসি. চতুত্তরসতে চিত্তে, সমাধিন্দ্রিযমব্র্ৰি ৰিচিকিচ্ছাসহগতদ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণসম্পটিচ্ছনসন্তীরণপঞ্চদ্ৰারাৰজ্জনৰজ্জিতে চতুত্তরসতে চিত্তে সমাধিন্দ্রিযং অৰোচ.
৯৯. সব্বাহেতুকচিত্তানি, ঠপেত্ৰা চেকহেতুকে সব্বানি অট্ঠারস অহেতুকচিত্তানি একহেতুকচিত্তদ্ৰযঞ্চ ঠপেত্ৰা সেসস্মিং একুত্তরসতে চিত্তে ছন্দস্স উপ্পত্তিং উদ্দিসে পণ্ডিতো কথেয্য.
১০০. ঠপেত্ৰা দস ৰিঞ্ঞাণে চক্খুৰিঞ্ঞাণাদিকে দস ৰিঞ্ঞাণে চ ৰিচিকিচ্ছাযুতম্পি চিত্তং ঠপেত্ৰা সেসস্মিং দসুত্তরসতে চিত্তে অধিমোক্খো ভগৰতা উদীরিতো.
১০১-২. সদ্ধা সতি হিরী ওত্তপ্পং অলোভো অদোসো তত্রমজ্ঝত্তং ছ যুগল়া চ ইতি ইমে একূনৰীসতি ধম্মা নিযতা হুত্ৰা একনৰুতিযা চিত্তে জাযন্তি. একূনৰীসতি ধম্মা অহেতুকেসু অট্ঠারসসু অপুঞ্ঞেসু দ্ৰাদসসু অকুসলেসু ন জাযরে ন জাযন্তি.
১০৩. একূনাসীতিযা চিত্তে, পঞ্ঞা জাযতি সব্বদা পঞ্ঞা দ্ৰাদসঅকুসলঅট্ঠারসঅহেতুকমহাকুসলঞাণৰিপ্পযুত্তমহাৰিপাকঞাণৰিপ্পযুত্তমহাকিরিযাঞাণৰিপ্পযুত্তৰজ্জিতে একূনাসীতিযা চিত্তে জাযতি. অট্ঠৰীসতিযা চিত্তে, করুণামুদিতা সিযুং করুণামুদিতা অট্ঠসু মহাকুসলেসু, অট্ঠসু মহাকিরিযাসু, রূপাৰচরপঞ্চমজ্ঝানৰজ্জিতেসু দ্ৰাদসরূপাৰচরেসু চাতি অট্ঠৰীসতিযা চিত্তেসু সিযুং ভৰেয্যুং.
১০৪. কামাৰচরপুঞ্ঞেসু, সব্বলোকুত্তরেসু চ কামাৰচরমহাকুসলেসু চিত্তেসু সব্বেসু লোকুত্তরেসু চাতি সহ অট্ঠকে চত্তালীসৰিধে চিত্তে ৰিরতিত্তযং হোতি.
১০৫. সদ্ধা সতি হিরোত্তপ্পং অলোভাদিত্তযম্পি চ যুগল়ানি ছ চ মজ্ঝত্তং করুণামুদিতাপি চ.
১০৬. তথা তিস্সো ৰিরতিযো সব্বে তে পঞ্চৰীসতি ধম্মা মহাকুসলচিত্তসম্পযুত্তঅব্যাকতচিত্তসম্পযুত্তাতি কুসলেন সব্বেসুযেৰ ধম্মেসু ছেকেন ৰিজিতঙ্গণেন পকাসিতা.
১০৭. অহিরীকং অনোত্তপ্পং, মোহো উদ্ধচ্চমেৰ চাতি ইমে চত্তারো ধম্মা নিযতা হুত্ৰা দ্ৰাদসাপুঞ্ঞচিত্তেসুযেৰ দ্ৰাদসঅকুসলচিত্তেসুযেৰ জাযরে জাযন্তি.
১০৮-৯. লোভো দোসো চ মোহো চ, মানো দিট্ঠি চ সংসযো ৰিচিকিচ্ছা মিদ্ধং উদ্ধচ্চং কুক্কুচ্চং থিনং মচ্ছরিযম্পি চ অহিরিকং অনোত্তপ্পং ইস্সা চ দোমনস্সকং এতে ধম্মা অকুসলা অকুসলচিত্তসম্পযুত্তা একন্তেন মহেসিনা ৰিজিতঙ্গণৰিগতমলেন ৰুত্তা.
১১০. লোভো অট্ঠসু লোভমূলেসু চিত্তেসু ভগৰতা নিদ্দিট্ঠো দস্সিতো. দিট্ঠি চতূসু দিট্ঠিসম্পযুত্তেসু চিত্তেসু ৰুত্তা. মানো দিট্ঠিৰিপ্পযুত্তেসু চতূসু গাহূপৰাদপ্পভিন্দনেন ৰুত্তো. দোসো দ্ৰীসু এৰ পটিঘসম্পযুত্তেসু চিত্তেসু মুনিন্দেন ৰুত্তো.
১১১. ইস্সামচ্ছেরকুক্কুচ্চা দ্ৰীসু দোসমূলেসু চিত্তেসু জাযন্তি, নো সহ সহ নো জাযন্তি, একেকোৰ জাযন্তীতি অত্থো. ৰিচিকিচ্ছা পনেকস্মিং ৰিচিকিচ্ছা পন একস্মিং ৰিচিকিচ্ছাসহগতচিত্তে জাযতি. থিনমিদ্ধং পঞ্চসু সসঙ্খারিকঅকুসলচিত্তেসু জাযতি.
১১২-৩. ফস্সো চ ৰেদনা সঞ্ঞা, চেতনা জীৰিতং মনো ৰিতক্কো চ ৰিচারো চ পীতি ৰীরিযং সমাধি চ ছন্দো চেৰাধিমোক্খো চ মনসিকারো চ চুদ্দস ধম্মা কুসলা চ কুসলচেতসিকা চ হোন্তি. অকুসলা চেৰ অকুসলচেতসিকা চেৰ অব্যাকতাপি চ অব্যাকতচেতসিকা চ হোন্তি.
১১৪. একূনতিংসচিত্তেসু, ঝানং পঞ্চঙ্গিকং মতং চতূসু সোমনস্সসহগতাকুসলেসু, দ্ৰাদসসু সোমনস্সসহগতমহাকুসলমহাৰিপাকমহাকিরিযচিত্তেসু, সুখসন্তীরণহসিতুপ্পাদচিত্তেসু, তীসু রূপপঠমজ্ঝানচিত্তেসু, অট্ঠসু লোকুত্তরপঠমজ্ঝানচিত্তেসু চাতি একূনতিংসচিত্তেসু পঞ্চঙ্গিকং পঞ্চাৰযৰঝানযুত্তং ঝানং সুগতেন মতং. উপেক্খাসহগতানি চত্তারি লোভমূলানি চ দ্ৰে দোসমূলানি চ দ্ৰে মোহমূলানি চ মনোধাতুত্তিকঞ্চ উপেক্খাসহগতা তিস্সো অহেতুকমনোৰিঞ্ঞাণধাতুযো চ দ্ৰাদসুপেক্খাসহগতানি মহাকুসলমহাৰিপাককিরিযচিত্তানি তীণি রূপদুতিযজ্ঝানচিত্তানি অট্ঠ লোকুত্তরদুতিযজ্ঝানচিত্তানি চাতি সত্ততিংস চিত্তানি চতুঝানঙ্গযুত্তানি চতুঝানাৰযৰযুত্তানি ইতি এৰং নিদ্দিসে কথেয্য.
১১৫. একাদসৰিধং চিত্তং, তিৰঙ্গিকমুদীরিতং তীণি রূপাৰচরততিযজ্ঝানচিত্তানি, অট্ঠলোকুত্তরততিযজ্ঝানচিত্তানি চাতি একাদসৰিধং চিত্তং তিৰঙ্গিকং তিঅৰযৰঝানযুত্তং, ছ রূপাৰচরচতুত্থজ্ঝানপঞ্চমজ্ঝানচিত্তানি, দ্ৰাদসারূপাৰচরচিত্তানি, সোল়স লোকুত্তরচতুত্থজ্ঝানপঞ্চমজ্ঝানচিত্তানি চাতি চতুতিংসৰিধং চিত্তং দুৰঙ্গিকং দ্ৰিঅৰযৰঝানযুত্তং উদীরিতং জিনেন ঈরিতং.
১১৬. সভাৰেনাৰিতক্কেসু, ঝানঙ্গানি ন উদ্ধরে সভাৰেন পকতিযা অৰিতক্কেসু ৰিতক্কৰিরহিতেসু দ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণেসু ঝানঙ্গানি ঝানাৰযৰানি জিনো ন উদ্ধরে. অযমেত্থাধিপ্পাযো – অঞ্ঞত্থ ৰিতক্কো ঝানচিত্তেন ৰিপ্পহীনো ভাসিতো, ইমেসু পন নেৰ ঝানচিত্তেন পহীনা, পকতিযা ৰিতক্কৰিরহিতানি দ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি সব্বাহেতুকচিত্তেসু মগ্গঙ্গানি মগ্গাৰযৰানি জিনো ন উদ্ধরে ন দেসেয্য.
১১৭. বুধো জিনো দ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণেসু মনোধাতুত্তিকে চ তীসু সন্তীরণেসু চাতি সোল়সচিত্তেসু তীণিন্দ্রিযানি ৰদে কথেয্য. একস্মিং পন চত্তারি একস্মিং ৰিচিকিচ্ছাসহগতচিত্তে চত্তারি ইন্দ্রিযানি হোন্তি, একাদসসু অকুসলচিত্তেসু ৰিচিকিচ্ছাযুত্তচিত্তৰজ্জিতেসু হসিতুপ্পাদে চেৰ ৰোট্ঠব্বনচিত্তে চাতি তেরসসু চিত্তেসু পঞ্চ ইন্দ্রিযানি বুধো ভগৰা উদ্ধরে উদ্ধরেয্য.
১১৮. সত্ত দ্ৰাদসচিত্তেসু, ইন্দ্রিযানি জিনোব্র্ৰি জিনো বুদ্ধো ঞাণৰিপ্পযুত্তমহাকুসলমহাৰিপাকমহাকিরিযাসঙ্খাতেসু দ্ৰাদসচিত্তেসু সত্ত ইন্দ্রিযানি অব্র্ৰি কথেসি, একেনূনেসু অট্ঠেৰ, চত্তালীসমনেসু চ জিনো ঞাণসম্পযুত্তমহাকুসলমহাৰিপাকমহাকিরিযাসঙ্খাতেসু দ্ৰাদসসু চিত্তেসু, পঞ্চদসসু রূপেসু, দ্ৰাদসসু অরূপেসু চাতি একেনূনেসু চত্তালীসমনেসু অট্ঠেৰ ইন্দ্রিযানি অব্র্ৰি.
১১৯. চত্তালীসায লোকুত্তরচিত্তেসু নৰকং ইন্দ্রিযনৰকং নাযকো অব্র্ৰি কথেসি. এৰং ইন্দ্রিযযোগোপি, ৰেদিতব্বো ৰিভাৰিনা এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন চিত্তেসু ইন্দ্রিযযোগো ৰিভাৰিনা ৰিসেসেন পঞ্ঞং ভাৰেতুং পকাসেতুং সীলমেতস্সাতি ৰিভাৰী, তেন ৰেদিতব্বো.
১২০. অমগ্গঙ্গানি নামেত্থ, অট্ঠারস অহেতুকা এত্থ এতেসু চিত্তেসু অট্ঠারস অহেতুকা নত্থি মগ্গো এতেসূতি অমগ্গঙ্গানি নাম, ঝানঙ্গানি ন ৰিজ্জন্তি, ৰিঞ্ঞাণেসু দ্ৰিপঞ্চসু দ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণেসু ঝানঙ্গানিপি ন সংৰিজ্জন্তি.
১২১. একং চিত্তং দুমগ্গঙ্গং একং ৰিচিকিচ্ছাসহগতচিত্তং দুমগ্গঙ্গং দুমগ্গাৰযৰং, চতূসু দিট্ঠিৰিপ্পযুত্তাকুসলচিত্তেসু চ দ্ৰীসু পটিঘযুত্তেসু চ উদ্ধচ্চযুত্তেসু চাতি সত্তসু চিত্তেসু চ তিমগ্গঙ্গানি তিমগ্গাৰযৰানি হোন্তি. চত্তালীসাযচিত্তেসু, মগ্গো সো চতুরঙ্গিকো চতূসু দিট্ঠিসম্পযুত্তাকুসলেসু ঞাণৰিপ্পযুত্তমহাকুসলমহাৰিপাকমহাকিরিযাসঙ্খাতেসু দ্ৰাদসসু চিত্তেসু চ রূপাৰচরদুতিযততিযচতুত্থপঞ্চমজ্ঝানসঙ্খাতেসু দ্ৰাদসসু রূপাৰচরেসু, দ্ৰাদসসু অরূপাৰচরেসু চাতি চত্তালীসায চিত্তেসু চতুরঙ্গিকো মগ্গো চতুরাৰযৰো মগ্গো হোতি.
১২২. পঞ্চদ্দসসু চিত্তেসু, মগ্গো পঞ্চঙ্গিকো মতো ঞাণসম্পযুত্তমহাকুসলমহাৰিপাকমহাকিরিযাসঙ্খাতেসু দ্ৰাদসসু, তীসু রূপপঠমজ্ঝানচিত্তেসু চাতি পঞ্চদ্দসসু চিত্তেসু পঞ্চঙ্গিকো পঞ্চাৰযৰো মগ্গো ভগৰতা মতো. দ্ৰত্তিংসচিত্তেসু মগ্গো সত্তঙ্গিকোপি চ লোকুত্তরদুতিযততিযচতুত্থপঞ্চমজ্ঝানসঙ্খাতেসু দ্ৰত্তিংসচিত্তেসু মগ্গো সত্তঙ্গিকো সত্তাৰযৰো হোতি.
১২৩. মগ্গো অট্ঠসু চিত্তেসু মগ্গফলৰসেন অট্ঠসু লোকুত্তরচিত্তেসু মগ্গো অট্ঠঙ্গিকো অট্ঠাৰযৰো হোতি. ইতি পরিসমাপনে. তু পদপূরণে. এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন সব্বচিত্তেসু মগ্গঙ্গানি মগ্গাৰযৰানি ধীরো উদ্ধরেয্য, দেসেয্যাতি অত্থো.
১২৪. বলানি দ্ৰে দ্ৰিচিত্তেসু হসিতুপ্পাদৰোট্ঠব্বনসঙ্খাতেসু দ্ৰীসু চিত্তেসু দ্ৰে বলানি হোন্তি. একস্মিং তীণি দীপযে একস্মিং ৰিচিকিচ্ছাযুত্তে তীণি বলানি ধীরো দীপযে পকাসেয্য. ৰিচিকিচ্ছাযুত্ততো সেসেসু একাদসসু অকুসলেসু চত্তারি বলানি হোন্তি. ছ দ্ৰাদসসু ঞাণৰিপ্পযুত্তমহাকুসলমহাৰিপাকমহাকিরিযাসঙ্খাতেসু দ্ৰাদসসু চিত্তেসু ছ বলানি হোন্তীতি ধীরো নিদ্দিসে কথেয্য.
১২৫. একূনাসীতিযা সত্ত ঞাণসম্পযুত্তমহাকুসলমহাৰিপাকমহাকিরিযাসঙ্খাতেসু দ্ৰাদসসু কামাৰচরচিত্তেসু, সত্তৰীসতিযা মহগ্গতচিত্তেসু, চত্তালীসলোকুত্তরচিত্তেসু চাতি একূনাসীতিযা চিত্তেসু সত্ত বলানি হোন্তি. সোল়সেৰাবলানি তু দ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি চ তিস্সো মনোধাতুযো চ তীণি সন্তীরণানি চাতি সোল়স এৰ চিত্তানি অবলানি বলৰিরহিতানি হোন্তি, এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন চিত্তং সবলং বলেন সহগতং অবলম্পি চ বলৰিরহিতঞ্চাপি চিত্তং ৰিঞ্ঞেয্যং ধীরেন ৰিজানিতব্বং.
১২৬. ঝানঙ্গমগ্গঙ্গবলিন্দ্রিযানি, চিত্তেসু জাযন্তি হি যেসু যানি যেসু চিত্তেসু যানি ঝানঙ্গমগ্গঙ্গবলইন্দ্রিযানি জাযন্তি, মযা সমাসেন সমুদ্ধরিত্ৰা অসংসট্ঠং উদ্ধরিত্ৰা তেসু চিত্তেসু সব্বানিপি তানি ঝানঙ্গমগ্গঙ্গবলইন্দ্রিযানি সমাসেন সঙ্খেপেন মযা বুদ্ধদত্তাচরিযেন ৰুত্তানি কথিতানি.
ইতি অভিধম্মাৰতারটীকায
চেতসিকৰিভাগনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ততিযো পরিচ্ছেদো.