২. দুতিযগঙ্গাপেয্যালৰগ্গো
১. পঠমপাচীননিন্নসুত্তং
১০৩. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গঙ্গা নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি রাগৰিনযপরিযোসানং দোসৰিনযপরিযোসানং মোহৰিনযপরিযোসানং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি রাগৰিনযপরিযোসানং দোসৰিনযপরিযোসানং মোহৰিনযপরিযোসানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. পঠমং.
২-৬. দুতিযাদিপাচীননিন্নসুত্তপঞ্চকং
১০৪. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যমুনা নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… দুতিযং.
১০৫. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, অচিরৰতী নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… ততিযং.
১০৬. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সরভূ নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… চতুত্থং.
১০৭. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহী নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… পঞ্চমং.
১০৮. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যা কাচিমা মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী, সরভূ, মহী, সব্বা তা পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… ছট্ঠং.
১. পঠমসমুদ্দনিন্নসুত্তং
১০৯. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গঙ্গা নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি রাগৰিনযপরিযোসানং দোসৰিনযপরিযোসানং মোহৰিনযপরিযোসানং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি রাগৰিনযপরিযোসানং দোসৰিনযপরিযোসানং মোহৰিনযপরিযোসানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. পঠমং.
২-৬. দুতিযাদিসমুদ্দনিন্নসুত্তপঞ্চকং
১১০. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যমুনা নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… দুতিযং.
১১১. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, অচিরৰতী নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… ততিযং.
১১২. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সরভূ নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… চতুত্থং.
১১৩. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহী নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… পঞ্চমং.
১১৪. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যা কাচিমা মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী, সরভূ, মহী, সব্বা তা সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি রাগৰিনযপরিযোসানং দোসৰিনযপরিযোসানং মোহৰিনযপরিযোসানং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি রাগৰিনযপরিযোসানং দোসৰিনযপরিযোসানং মোহৰিনযপরিযোসানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. ছট্ঠং.
(রাগৰিনযদ্ৰাদসকী দুতিযকী সমুদ্দনিন্নন্তি).
১. পঠমপাচীননিন্নসুত্তং
১১৫. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গঙ্গা নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি অমতোগধং অমতপরাযনং অমতপরিযোসানং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি অমতোগধং অমতপরাযনং অমতপরিযোসানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. পঠমং.
২-৬. দুতিযাদিপাচীননিন্নসুত্তপঞ্চকং
১১৬. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যমুনা নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… দুতিযং.
১১৭. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, অচিরৰতী নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… ততিযং.
১১৮. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সরভূ নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… চতুত্থং.
১১৯. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহী নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… পঞ্চমং.
১২০. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যা কাচিমা মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী, সরভূ, মহী, সব্বা তা পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… ছট্ঠং.
১. পঠমসমুদ্দনিন্নসুত্তং
১২১. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গঙ্গা নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি অমতোগধং অমতপরাযনং অমতপরিযোসানং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি অমতোগধং অমতপরাযনং অমতপরিযোসানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. পঠমং.
২-৬. দুতিযাদিসমুদ্দনিন্নসুত্তপঞ্চকং
১২২-১২৬. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যমুনা নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, অচিরৰতী নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সরভূ নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহী নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যা কাচিমা মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী, সরভূ, মহী, সব্বা তা সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি অমতোগধং অমতপরাযনং অমতপরিযোসানং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি অমতোগধং অমতপরাযনং অমতপরিযোসানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. ছট্ঠং.
(অমতোগধদ্ৰাদসকী ততিযকী).
১. পঠমপাচীননিন্নসুত্তং
১২৭. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গঙ্গা নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. পঠমং.
২-৬. দুতিযাদিপাচীননিন্নসুত্তপঞ্চকং
১২৮-১৩২. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যমুনা নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, অচিরৰতী নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সরভূ নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহী নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যা কাচিমা মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী, সরভূ, মহী, সব্বা তা পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. ছট্ঠং.
১. পঠমসমুদ্দনিন্নসুত্তং
১৩৩. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গঙ্গা নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. পঠমং.
২-৬. দুতিযাদিসমুদ্দনিন্নসুত্তপঞ্চকং
১৩৪-১৩৮. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যমুনা নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, অচিরৰতী নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সরভূ নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহী নদী সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু…পে… সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যা কাচিমা মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী সরভূ, মহী, সব্বা তা সমুদ্দনিন্না সমুদ্দপোণা সমুদ্দপব্ভারা; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. ছট্ঠং.
(গঙ্গাপেয্যালী).
দুতিযগঙ্গাপেয্যালৰগ্গো দুতিযো.
তস্সুদ্দানং –
ছ পাচীনতো নিন্না, ছ নিন্না চ সমুদ্দতো;
এতে দ্ৰে ছ দ্ৰাদস হোন্তি, ৰগ্গো তেন পৰুচ্চতীতি;
নিব্বাননিন্নো দ্ৰাদসকী, চতুত্থকী ছট্ঠা নৰকী.