১১. ভদ্রকসুত্তং

৩৬৩. একং সমযং ভগৰা মল্লেসু ৰিহরতি উরুৰেলকপ্পং নাম মল্লানং নিগমো. অথ খো ভদ্রকো গামণি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ভদ্রকো গামণি ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৰা দুক্খস্স সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ দেসেতূ’’তি. ‘‘অহঞ্চে [অহঞ্চ (স্যা. কং. ক.)] তে, গামণি, অতীতমদ্ধানং আরব্ভ দুক্খস্স সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ দেসেয্যং – ‘এৰং অহোসি অতীতমদ্ধান’ন্তি, তত্র তে সিযা কঙ্খা, সিযা ৰিমতি. অহং চে [অহঞ্চ (স্যা. কং. ক.)] তে, গামণি, অনাগতমদ্ধানং আরব্ভ দুক্খস্স সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ দেসেয্যং – ‘এৰং ভৰিস্সতি অনাগতমদ্ধান’ন্তি, তত্রাপি তে সিযা কঙ্খা, সিযা ৰিমতি. অপি চাহং, গামণি, ইধেৰ নিসিন্নো এত্থেৰ তে নিসিন্নস্স দুক্খস্স সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ দেসেস্সামি. তং সুণাহি, সাধুকং মনসি করোহি; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো ভদ্রকো গামণি ভগৰতো পচ্চস্সোসি. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, অত্থি তে উরুৰেলকপ্পে মনুস্সা যেসং তে ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি? ‘‘অত্থি মে, ভন্তে, উরুৰেলকপ্পে মনুস্সা যেসং মে ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি. ‘‘অত্থি পন তে, গামণি, উরুৰেলকপ্পে মনুস্সা যেসং তে ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা নুপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি? ‘‘অত্থি মে, ভন্তে, উরুৰেলকপ্পে মনুস্সা যেসং মে ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা নুপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি. ‘‘কো নু খো, গামণি, হেতু, কো পচ্চযো যেন তে একচ্চানং উরুৰেলকপ্পিযানং মনুস্সানং ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি? ‘‘যেসং মে, ভন্তে, উরুৰেলকপ্পিযানং মনুস্সানং ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা, অত্থি মে তেসু ছন্দরাগো. যেসং পন, ভন্তে, উরুৰেলকপ্পিযানং মনুস্সানং ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা নুপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা, নত্থি মে তেসু ছন্দরাগো’’তি. ‘‘ইমিনা ত্ৰং, গামণি, ধম্মেন দিট্ঠেন ৰিদিতেন অকালিকেন পত্তেন পরিযোগাল়্হেন অতীতানাগতে নযং নেহি – ‘যং খো কিঞ্চি অতীতমদ্ধানং দুক্খং উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জি [উপ্পজ্জতি (সব্বত্থ)] সব্বং তং ছন্দমূলকং ছন্দনিদানং. ছন্দো হি মূলং দুক্খস্স. যম্পি হি কিঞ্চি অনাগতমদ্ধানং দুক্খং উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জিস্সতি, সব্বং তং ছন্দমূলকং ছন্দনিদানং. ছন্দো হি মূলং দুক্খস্সা’’’তি. ‘‘অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং, ভন্তে! যাৰ সুভাসিতং চিদং [সুভাসিতমিদং (সী. পী.)], ভন্তে, ভগৰতা [যঙ্কিঞ্চি অতীতমদ্ধানং দুক্খং উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জতি, সব্বন্তং ছন্দমূলকং ছন্দনিদানং, ছন্দো হি মূলং দুক্খস্সাতি, যঙ্কিঞ্চি অনাগতমদ্ধানং দুক্খং উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জিস্সতি সব্বন্তং ছন্দমূলকং ছন্দনিদানং, ছন্দো হি মূলং দুক্খস্সা’’তি (স্যা. কং.)] – ‘যং কিঞ্চি দুক্খং উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জতি, সব্বং তং ছন্দমূলকং ছন্দনিদানং. ছন্দো হি মূলং দুক্খস্সা’তি. [‘‘যঙ্কিঞ্চি অতীতমদ্ধানং দুক্খং উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জতি, সব্বন্তং ছন্দমূলকং ছন্দনিদানং, ছন্দো হি মূলং দূক্খস্সাতি, যঙ্কিঞ্চি অনাগতমদ্ধানং দুক্খং উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জিস্সতি, সব্বন্তং ছন্দমূলকং ছন্দনিদানং, ছন্দো হি মূলং দুক্খস্সা’’তি (স্যা. কং)] অত্থি মে, ভন্তে, চিরৰাসী নাম কুমারো বহি আৰসথে [আৰেসনে (?)] পটিৰসতি. সো খ্ৰাহং, ভন্তে, কালস্সেৰ ৰুট্ঠায পুরিসং উয্যোজেমি [উয্যোজেসিং (ক.)] – ‘গচ্ছ, ভণে, চিরৰাসিং কুমারং জানাহী’তি. যাৰকীৰঞ্চ, ভন্তে, সো পুরিসো নাগচ্ছতি, তস্স মে হোতেৰ অঞ্ঞথত্তং – ‘মা হেৰ চিরৰাসিস্স কুমারস্স কিঞ্চি আবাধযিত্থা’’’তি [আবাধযেথাতি (স্যা. কং. পী. ক.)].

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, চিরৰাসিস্স কুমারস্স ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি? ‘‘চিরৰাসিস্স মে, ভন্তে, কুমারস্স ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা জীৰিতস্সপি সিযা অঞ্ঞথত্তং, কিং পন মে নুপ্পজ্জিস্সন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি. ‘‘ইমিনাপি খো এতং, গামণি, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং – ‘যং কিঞ্চি দুক্খং উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জতি, সব্বং তং ছন্দমূলকং ছন্দনিদানং. ছন্দো হি মূলং দুক্খস্সা’’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, যদা তে চিরৰাসিমাতা [চিরৰাসিস্স মাতা (সী. পী.)] অদিট্ঠা অহোসি, অস্সুতা অহোসি, তে চিরৰাসিমাতুযা ছন্দো ৰা রাগো ৰা পেমং ৰা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘দস্সনং ৰা তে, গামণি, আগম্ম সৰনং ৰা এৰং তে অহোসি – ‘চিরৰাসিমাতুযা ছন্দো ৰা রাগো ৰা পেমং ৰা’’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, গামণি, চিরৰাসিমাতুযা তে ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি? ‘‘চিরৰাসিমাতুযা মে, ভন্তে, ৰধেন ৰা বন্ধেন ৰা জানিযা ৰা গরহায ৰা জীৰিতস্সপি সিযা অঞ্ঞথত্তং, কিং পন মে নুপ্পজ্জিস্সন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি! ‘‘ইমিনাপি খো এতং, গামণি, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং – ‘যং কিঞ্চি দুক্খং উপ্পজ্জমানং উপ্পজ্জতি, সব্বং তং ছন্দমূলকং ছন্দনিদানং. ছন্দো হি মূলং দুক্খস্সা’’’তি. একাদসমং.