১. পঠমপেয্যালৰগ্গো
১. মাতুগামসুত্তং
২৮০. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মাতুগামো একন্তঅমনাপো হোতি পুরিসস্স. কতমেহি পঞ্চহি? ন চ রূপৰা হোতি, ন চ ভোগৰা হোতি, ন চ সীলৰা হোতি, অলসো চ হোতি, পজঞ্চস্স ন লভতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো মাতুগামো একন্তঅমনাপো হোতি পুরিসস্স. পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মাতুগামো একন্তমনাপো হোতি পুরিসস্স. কতমেহি পঞ্চহি? রূপৰা চ হোতি, ভোগৰা চ হোতি, সীলৰা চ হোতি, দক্খো চ হোতি অনলসো, পজঞ্চস্স লভতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো মাতুগামো একন্তমনাপো হোতি পুরিসস্সা’’তি. পঠমং.
২. পুরিসসুত্তং
২৮১. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো পুরিসো একন্তঅমনাপো হোতি মাতুগামস্স. কতমেহি পঞ্চহি? ন চ রূপৰা হোতি, ন চ ভোগৰা হোতি, ন চ সীলৰা হোতি, অলসো চ হোতি, পজঞ্চস্স ন লভতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো পুরিসো একন্তঅমনাপো হোতি মাতুগামস্স. পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো পুরিসো একন্তমনাপো হোতি মাতুগামস্স. কতমেহি পঞ্চহি? রূপৰা চ হোতি, ভোগৰা চ হোতি, সীলৰা চ হোতি, দক্খো চ হোতি অনলসো, পজঞ্চস্স লভতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো পুরিসো একন্তমনাপো হোতি মাতুগামস্সা’’তি. দুতিযং.
৩. আৰেণিকদুক্খসুত্তং
২৮২. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স আৰেণিকানি দুক্খানি, যানি মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, মাতুগামো দহরোৰ সমানো পতিকুলং গচ্ছতি, ঞাতকেহি ৰিনা হোতি. ইদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স পঠমং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. পুন চপরং, ভিক্খৰে, মাতুগামো উতুনী হোতি. ইদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স দুতিযং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. পুন চপরং, ভিক্খৰে, মাতুগামো গব্ভিনী হোতি. ইদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স ততিযং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. পুন চপরং, ভিক্খৰে, মাতুগামো ৰিজাযতি. ইদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স চতুত্থং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. পুন চপরং, ভিক্খৰে, মাতুগামো পুরিসস্স পারিচরিযং উপেতি. ইদং খো, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স পঞ্চমং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ মাতুগামস্স আৰেণিকানি দুক্খানি, যানি মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহী’’তি. ততিযং.
৪. তীহিধম্মেহিসুত্তং
২৮৩. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো যেভুয্যেন কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৰে, মাতুগামো পুব্বণ্হসমযং মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি. মজ্ঝন্হিকসমযং ইস্সাপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি. সাযন্হসমযং কামরাগপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো যেভুয্যেন কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. চতুত্থং.
৫. কোধনসুত্তং
২৮৪. অথ খো আযস্মা অনুরুদ্ধো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা অনুরুদ্ধো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইধাহং, ভন্তে, মাতুগামং পস্সামি দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জন্তং. কতীহি নু খো, ভন্তে, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি?
‘‘পঞ্চহি খো, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, কোধনো চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. পঞ্চমং.
৬. উপনাহীসুত্তং
২৮৫. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, উপনাহী চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. ছট্ঠং.
৭. ইস্সুকীসুত্তং
২৮৬. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, ইস্সুকী চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. সত্তমং.
৮. মচ্ছরীসুত্তং
২৮৭. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, মচ্ছরী চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. অট্ঠমং.
৯. অতিচারীসুত্তং
২৮৮. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, অতিচারী চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… উপপজ্জতী’’তি. নৰমং.
১০. দুস্সীলসুত্তং
২৮৯. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, দুস্সীলো চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতী’’তি. দসমং.
১১. অপ্পস্সুতসুত্তং
২৯০. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, অপ্পস্সুতো চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতী’’তি. একাদসমং.
১২. কুসীতসুত্তং
২৯১. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, কুসীতো চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. দ্ৰাদসমং.
১৩. মুট্ঠস্সতিসুত্তং
২৯২. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, মুট্ঠস্সতি চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতী’’তি. তেরসমং.
১৪. পঞ্চৰেরসুত্তং
২৯৩. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? পাণাতিপাতী চ হোতি, অদিন্নাদাযী চ হোতি, কামেসুমিচ্ছাচারী চ হোতি, মুসাৰাদী চ হোতি, সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠাযী চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. চুদ্দসমং.
পঠমপেয্যালৰগ্গো.
তস্সুদ্দানং –
মাতুগামো পুরিসো চ, আৰেণিকা তিধম্মো চ [দ্ৰে মনাপামনাপাচ, আৰেণিকা তীহি অনুরুদ্ধো (সব্বত্থ)];
কোধনো উপনাহী চ, ইস্সুকী মচ্ছরেন চ;
অতিচারী চ দুস্সীলো, অপ্পস্সুতো চ কুসীতো;
মুট্ঠস্সতি পঞ্চৰেরং, কণ্হপক্খে পকাসিতো.