৩. মাতুগামসংযুত্তং

১. পঠমপেয্যালৰগ্গো

১. মাতুগামসুত্তং

২৮০. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মাতুগামো একন্তঅমনাপো হোতি পুরিসস্স. কতমেহি পঞ্চহি? ন চ রূপৰা হোতি, ন চ ভোগৰা হোতি, ন চ সীলৰা হোতি, অলসো চ হোতি, পজঞ্চস্স ন লভতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো মাতুগামো একন্তঅমনাপো হোতি পুরিসস্স. পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মাতুগামো একন্তমনাপো হোতি পুরিসস্স. কতমেহি পঞ্চহি? রূপৰা চ হোতি, ভোগৰা চ হোতি, সীলৰা চ হোতি, দক্খো চ হোতি অনলসো, পজঞ্চস্স লভতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো মাতুগামো একন্তমনাপো হোতি পুরিসস্সা’’তি. পঠমং.

২. পুরিসসুত্তং

২৮১. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো পুরিসো একন্তঅমনাপো হোতি মাতুগামস্স. কতমেহি পঞ্চহি? ন চ রূপৰা হোতি, ন চ ভোগৰা হোতি, ন চ সীলৰা হোতি, অলসো চ হোতি, পজঞ্চস্স ন লভতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো পুরিসো একন্তঅমনাপো হোতি মাতুগামস্স. পঞ্চহি, ভিক্খৰে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো পুরিসো একন্তমনাপো হোতি মাতুগামস্স. কতমেহি পঞ্চহি? রূপৰা চ হোতি, ভোগৰা চ হোতি, সীলৰা চ হোতি, দক্খো চ হোতি অনলসো, পজঞ্চস্স লভতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো পুরিসো একন্তমনাপো হোতি মাতুগামস্সা’’তি. দুতিযং.

৩. আৰেণিকদুক্খসুত্তং

২৮২. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স আৰেণিকানি দুক্খানি, যানি মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৰে, মাতুগামো দহরোৰ সমানো পতিকুলং গচ্ছতি, ঞাতকেহি ৰিনা হোতি. ইদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স পঠমং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. পুন চপরং, ভিক্খৰে, মাতুগামো উতুনী হোতি. ইদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স দুতিযং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. পুন চপরং, ভিক্খৰে, মাতুগামো গব্ভিনী হোতি. ইদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স ততিযং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. পুন চপরং, ভিক্খৰে, মাতুগামো ৰিজাযতি. ইদং, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স চতুত্থং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. পুন চপরং, ভিক্খৰে, মাতুগামো পুরিসস্স পারিচরিযং উপেতি. ইদং খো, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স পঞ্চমং আৰেণিকং দুক্খং, যং মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ মাতুগামস্স আৰেণিকানি দুক্খানি, যানি মাতুগামো পচ্চনুভোতি, অঞ্ঞত্রেৰ পুরিসেহী’’তি. ততিযং.

৪. তীহিধম্মেহিসুত্তং

২৮৩. ‘‘তীহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো যেভুয্যেন কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৰে, মাতুগামো পুব্বণ্হসমযং মচ্ছেরমলপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি. মজ্ঝন্হিকসমযং ইস্সাপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি. সাযন্হসমযং কামরাগপরিযুট্ঠিতেন চেতসা অগারং অজ্ঝাৰসতি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো যেভুয্যেন কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. চতুত্থং.

৫. কোধনসুত্তং

২৮৪. অথ খো আযস্মা অনুরুদ্ধো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা অনুরুদ্ধো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইধাহং, ভন্তে, মাতুগামং পস্সামি দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জন্তং. কতীহি নু খো, ভন্তে, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি?

‘‘পঞ্চহি খো, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, কোধনো চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. পঞ্চমং.

৬. উপনাহীসুত্তং

২৮৫. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, উপনাহী চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. ছট্ঠং.

৭. ইস্সুকীসুত্তং

২৮৬. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, ইস্সুকী চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. সত্তমং.

৮. মচ্ছরীসুত্তং

২৮৭. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, মচ্ছরী চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. অট্ঠমং.

৯. অতিচারীসুত্তং

২৮৮. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, অতিচারী চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… উপপজ্জতী’’তি. নৰমং.

১০. দুস্সীলসুত্তং

২৮৯. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, দুস্সীলো চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতী’’তি. দসমং.

১১. অপ্পস্সুতসুত্তং

২৯০. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, অপ্পস্সুতো চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতী’’তি. একাদসমং.

১২. কুসীতসুত্তং

২৯১. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, কুসীতো চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. দ্ৰাদসমং.

১৩. মুট্ঠস্সতিসুত্তং

২৯২. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অস্সদ্ধো চ হোতি, অহিরিকো চ হোতি, অনোত্তপ্পী চ হোতি, মুট্ঠস্সতি চ হোতি, দুপ্পঞ্ঞো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতী’’তি. তেরসমং.

১৪. পঞ্চৰেরসুত্তং

২৯৩. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো…পে… নিরযং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? পাণাতিপাতী চ হোতি, অদিন্নাদাযী চ হোতি, কামেসুমিচ্ছাচারী চ হোতি, মুসাৰাদী চ হোতি, সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠাযী চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপজ্জতী’’তি. চুদ্দসমং.

পঠমপেয্যালৰগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

মাতুগামো পুরিসো চ, আৰেণিকা তিধম্মো চ [দ্ৰে মনাপামনাপাচ, আৰেণিকা তীহি অনুরুদ্ধো (সব্বত্থ)];

কোধনো উপনাহী চ, ইস্সুকী মচ্ছরেন চ;

অতিচারী চ দুস্সীলো, অপ্পস্সুতো চ কুসীতো;

মুট্ঠস্সতি পঞ্চৰেরং, কণ্হপক্খে পকাসিতো.

২. দুতিযপেয্যালৰগ্গো

১. অক্কোধনসুত্তং

২৯৪. অথ খো আযস্মা অনুরুদ্ধো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা অনুরুদ্ধো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইধাহং, ভন্তে, মাতুগামং পস্সামি দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তং. কতীহি নু খো, ভন্তে, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতী’’তি?

‘‘পঞ্চহি খো, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? সদ্ধো চ হোতি, হিরিমা চ হোতি, ওত্তপ্পী চ হোতি, অক্কোধনো চ হোতি, পঞ্ঞৰা চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতী’’তি. পঠমং.

২. অনুপনাহীসুত্তং

২৯৫. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? সদ্ধো চ হোতি, হিরিমা চ হোতি, ওত্তপ্পী চ হোতি, অনুপনাহী চ হোতি, পঞ্ঞৰা চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতী’’তি. দুতিযং.

৩. অনিস্সুকীসুত্তং

২৯৬. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? সদ্ধো চ হোতি, হিরিমা চ হোতি, ওত্তপ্পী চ হোতি, অনিস্সুকী চ হোতি, পঞ্ঞৰা চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতী’’তি. ততিযং.

৪. অমচ্ছরীসুত্তং

২৯৭. অমচ্ছরী চ হোতি, পঞ্ঞৰা চ হোতি…পে…. চতুত্থং.

৫. অনতিচারীসুত্তং

২৯৮. অনতিচারী চ হোতি, পঞ্ঞৰা চ হোতি…পে…. পঞ্চমং.

৬. সুসীলসুত্তং

২৯৯. সীলৰা চ হোতি, পঞ্ঞৰা চ হোতি…পে…. ছট্ঠং.

৭. বহুস্সুতসুত্তং

৩০০. বহুস্সুতো চ হোতি, পঞ্ঞৰা চ হোতি…পে…. সত্তমং.

৮. আরদ্ধৰীরিযসুত্তং

৩০১. আরদ্ধৰীরিযো চ হোতি, পঞ্ঞৰা চ হোতি…পে…. অট্ঠমং.

৯. উপট্ঠিতস্সতিসুত্তং

৩০২. ‘‘উপট্ঠিতস্সতি চ হোতি, পঞ্ঞৰা চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতী’’তি. নৰমং.

ইমে অট্ঠ সুত্তন্তসঙ্খেপা.

১০. পঞ্চসীলসুত্তং

৩০৩. ‘‘পঞ্চহি, অনুরুদ্ধ, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? পাণাতিপাতা পটিৰিরতো চ হোতি, অদিন্নাদানা পটিৰিরতো চ হোতি, কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতো চ হোতি, মুসাৰাদা পটিৰিরতো চ হোতি, সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠানা পটিৰিরতো চ হোতি – ইমেহি খো, অনুরুদ্ধ, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতী’’তি. দসমং.

দুতিযপেয্যালৰগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

দুতিযে চ [অনুরুদ্ধো (সব্বত্থ)] অক্কোধনো, অনুপনাহী অনিস্সুকী;

অমচ্ছরী অনতিচারী, সীলৰা চ বহুস্সুতো;

ৰীরিযং সতি সীলঞ্চ, সুক্কপক্খে পকাসিতো.

৩. বলৰগ্গো

১. ৰিসারদসুত্তং

৩০৪. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? রূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং – ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি বলেহি সমন্নাগতো মাতুগামো ৰিসারদো অগারং অজ্ঝাৰসতী’’তি. পঠমং.

২. পসয্হসুত্তং

৩০৫. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? রূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং – ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি বলেহি সমন্নাগতো মাতুগামো সামিকং পসয্হ অগারং অজ্ঝাৰসতী’’তি. দুতিযং.

৩. অভিভুয্যসুত্তং

৩০৬. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? রূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং – ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানি. ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি বলেহি সমন্নাগতো মাতুগামো সামিকং অভিভুয্য ৰত্ততী’’তি. ততিযং.

৪. একসুত্তং

৩০৭. ‘‘একেন চ খো, ভিক্খৰে, বলেন সমন্নাগতো পুরিসো মাতুগামং অভিভুয্য ৰত্ততি. কতমেন একেন বলেন? ইস্সরিযবলেন অভিভূতং মাতুগামং নেৰ রূপবলং তাযতি, ন ভোগবলং তাযতি, ন ঞাতিবলং তাযতি, ন পুত্তবলং তাযতি, ন সীলবলং তাযতী’’তি. চতুত্থং.

৫. অঙ্গসুত্তং

৩০৮. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? রূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং. রূপবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ ভোগবলেন – এৰং সো তেনঙ্গেন অপরিপূরো হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৰে, মাতুগামো রূপবলেন চ সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ – এৰং সো তেনঙ্গেন পরিপূরো হোতি. রূপবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ন চ ঞাতিবলেন – এৰং সো তেনঙ্গেন অপরিপূরো হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৰে, মাতুগামো রূপবলেন চ সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ – এৰং সো তেনঙ্গেন পরিপূরো হোতি. রূপবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, ন চ পুত্তবলেন – এৰং সো তেনঙ্গেন অপরিপূরো হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৰে, মাতুগামো রূপবলেন চ সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, পুত্তবলেন চ – এৰং সো তেনঙ্গেন পরিপূরো হোতি. রূপবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, পুত্তবলেন চ, ন চ সীলবলেন – এৰং সো তেনঙ্গেন অপরিপূরো হোতি. যতো চ খো, ভিক্খৰে, মাতুগামো রূপবলেন চ সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, পুত্তবলেন চ, সীলবলেন চ – এৰং সো তেনঙ্গেন পরিপূরো হোতি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানী’’তি. পঞ্চমং.

৬. নাসেন্তিসুত্তং

৩০৯. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? রূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং. রূপবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ সীলবলেন, নাসেন্তেৰ নং, কুলে ন ৰাসেন্তি. রূপবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ন চ সীলবলেন, নাসেন্তেৰ নং, কুলে ন ৰাসেন্তি. রূপবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, ন চ সীলবলেন, নাসেন্তেৰ নং, কুলে ন ৰাসেন্তি. রূপবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ভোগবলেন চ, ঞাতিবলেন চ, পুত্তবলেন চ, ন চ সীলবলেন, নাসেন্তেৰ নং, কুলে ন ৰাসেন্তি. সীলবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ রূপবলেন, ৰাসেন্তেৰ নং, কুলে ন নাসেন্তি. সীলবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ ভোগবলেন, ৰাসেন্তেৰ নং, কুলে ন নাসেন্তি. সীলবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ ঞাতিবলেন, ৰাসেন্তেৰ নং, কুলে ন নাসেন্তি. সীলবলেন চ, ভিক্খৰে, মাতুগামো সমন্নাগতো হোতি, ন চ পুত্তবলেন, ৰাসেন্তেৰ নং, কুলে ন নাসেন্তি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানী’’তি. ছট্ঠং.

৭. হেতুসুত্তং

৩১০. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, মাতুগামস্স বলানি. কতমানি পঞ্চ? রূপবলং, ভোগবলং, ঞাতিবলং, পুত্তবলং, সীলবলং. ন, ভিক্খৰে, মাতুগামো রূপবলহেতু ৰা ভোগবলহেতু ৰা ঞাতিবলহেতু ৰা পুত্তবলহেতু ৰা কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. সীলবলহেতু খো, ভিক্খৰে, মাতুগামো কাযস্স ভেদা পরং মরণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ মাতুগামস্স বলানী’’তি. সত্তমং.

৮. ঠানসুত্তং

৩১১. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, ঠানানি দুল্লভানি অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. কতমানি পঞ্চ? পতিরূপে কুলে জাযেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, পঠমং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিরূপে কুলে জাযিত্ৰা পতিরূপং কুলং গচ্ছেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, দুতিযং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিরূপে কুলে জাযিত্ৰা, পতিরূপং কুলং গন্ত্ৰা, অসপত্তি অগারং অজ্ঝাৰসেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, ততিযং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিরূপে কুলে জাযিত্ৰা, পতিরূপং কুলং গন্ত্ৰা, অসপত্তি অগারং অজ্ঝাৰসন্তী পুত্তৰতী অস্সন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, চতুত্থং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিরূপে কুলে জাযিত্ৰা, পতিরূপং কুলং গন্ত্ৰা, অসপত্তি অগারং অজ্ঝাৰসন্তী পুত্তৰতী সমানা সামিকং অভিভুয্য ৰত্তেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, পঞ্চমং ঠানং দুল্লভং অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ ঠানানি দুল্লভানি অকতপুঞ্ঞেন মাতুগামেনাতি.

‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, ঠানানি সুলভানি কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. কতমানি পঞ্চ? পতিরূপে কুলে জাযেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, পঠমং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিরূপে কুলে জাযিত্ৰা পতিরূপং কুলং গচ্ছেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, দুতিযং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিরূপে কুলে জাযিত্ৰা পতিরূপং কুলং গন্ত্ৰা অসপত্তি অগারং অজ্ঝাৰসেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, ততিযং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিরূপে কুলে জাযিত্ৰা পতিরূপং কুলং গন্ত্ৰা অসপত্তি অগারং অজ্ঝাৰসন্তী পুত্তৰতী অস্সন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, চতুত্থং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. পতিরূপে কুলে জাযিত্ৰা পতিরূপং কুলং গন্ত্ৰা অসপত্তি অগারং অজ্ঝাৰসন্তী পুত্তৰতী সমানা সামিকং অভিভুয্য ৰত্তেয্যন্তি – ইদং, ভিক্খৰে, পঞ্চমং ঠানং সুলভং কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেন. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ ঠানানি সুলভানি কতপুঞ্ঞেন মাতুগামেনা’’তি. অট্ঠমং.

৯. পঞ্চসীলৰিসারদসুত্তং

৩১২. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো ৰিসারদো অগারং অজ্ঝাৰসতি. কতমেহি পঞ্চহি? পাণাতিপাতা পটিৰিরতো চ হোতি, অদিন্নাদানা পটিৰিরতো চ হোতি, কামেসুমিচ্ছাচারা পটিৰিরতো চ হোতি, মুসাৰাদা পটিৰিরতো চ হোতি, সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠানা পটিৰিরতো চ হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো মাতুগামো ৰিসারদো অগারং অজ্ঝাৰসতী’’তি. নৰমং.

১০. ৰড্ঢীসুত্তং

৩১৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৰে, ৰড্ঢীহি ৰড্ঢমানা অরিযসাৰিকা অরিযায ৰড্ঢিযা ৰড্ঢতি সারাদাযিনী চ হোতি ৰরাদাযিনী চ কাযস্স. কতমেহি পঞ্চহি? সদ্ধায ৰড্ঢতি, সীলেন ৰড্ঢতি, সুতেন ৰড্ঢতি, চাগেন ৰড্ঢতি, পঞ্ঞায ৰড্ঢতি – ইমেহি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চহি ৰড্ঢীহি ৰড্ঢমানা অরিযসাৰিকা অরিযায ৰড্ঢিযা ৰড্ঢতি, সারাদাযিনী চ হোতি, ৰরাদাযিনী চ কাযস্সা’’তি.

‘‘সদ্ধায সীলেন চ যাধ ৰড্ঢতি,

পঞ্ঞায চাগেন সুতেন চূভযং;

সা তাদিসী সীলৰতী উপাসিকা,

আদীযতি সারমিধেৰ অত্তনো’’তি. দসমং;

বলৰগ্গো ততিযো.

তস্সুদ্দানং –

ৰিসারদা পসয্হ অভিভুয্য, একং অঙ্গেন পঞ্চমং;

নাসেন্তি হেতু ঠানঞ্চ, ৰিসারদো ৰড্ঢিনা দসাতি.

মাতুগামসংযুত্তং সমত্তং.