৩. অট্ঠসতপরিযাযৰগ্গো
১. সীৰকসুত্তং
২৬৯. একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. অথ খো মোল়িযসীৰকো পরিব্বাজকো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মোল়িযসীৰকো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সন্তি, ভো গোতম, একে সমণব্রাহ্মণা এৰংৰাদিনো এৰংদিট্ঠিনো – ‘যং কিঞ্চাযং পুরিসপুগ্গলো পটিসংৰেদেতি সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা সব্বং তং পুব্বেকতহেতূ’তি. ইধ [ইধ পন (স্যা. কং. পী. ক.)] ভৰং গোতমো কিমাহা’’তি?
‘‘পিত্তসমুট্ঠানানিপি খো, সীৰক, ইধেকচ্চানি ৰেদযিতানি উপ্পজ্জন্তি. সামম্পি খো এতং, সীৰক, ৰেদিতব্বং [এৰং ৰেদিতব্বং (স্যা. কং. ক.)] যথা পিত্তসমুট্ঠানানিপি ইধেকচ্চানি ৰেদযিতানি উপ্পজ্জন্তি; লোকস্সপি খো এতং, সীৰক, সচ্চসম্মতং যথা পিত্তসমুট্ঠানানিপি ইধেকচ্চানি ৰেদযিতানি উপ্পজ্জন্তি. তত্র, সীৰক, যে তে সমণব্রাহ্মণা এৰংৰাদিনো এৰংদিট্ঠিনো – ‘যং কিঞ্চাযং পুরিসপুগ্গলো পটিসংৰেদেতি সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা সব্বং তং পুব্বেকতহেতূ’তি. যঞ্চ সামং ঞাতং তঞ্চ অতিধাৰন্তি, যঞ্চ লোকে সচ্চসম্মতং তঞ্চ অতিধাৰন্তি. তস্মা তেসং সমণব্রাহ্মণানং মিচ্ছাতি ৰদামি.
‘‘সেম্হসমুট্ঠানানিপি খো, সীৰক…পে… ৰাতসমুট্ঠানানিপি খো, সীৰক…পে… সন্নিপাতিকানিপি খো, সীৰক…পে… উতুপরিণামজানিপি খো, সীৰক…পে… ৰিসমপরিহারজানিপি খো, সীৰক…পে… ওপক্কমিকানিপি খো, সীৰক…পে… কম্মৰিপাকজানিপি খো, সীৰক, ইধেকচ্চানি ৰেদযিতানি উপ্পজ্জন্তি. সামম্পি খো এতং, সীৰক, ৰেদিতব্বং. যথা কম্মৰিপাকজানিপি ইধেকচ্চানি ৰেদযিতানি উপ্পজ্জন্তি; লোকস্সপি খো এতং, সীৰক, সচ্চসম্মতং. যথা কম্মৰিপাকজানিপি ইধেকচ্চানি ৰেদযিতানি উপ্পজ্জন্তি; তত্র, সীৰক, যে তে সমণব্রাহ্মণা এৰংৰাদিনো এৰংদিট্ঠিনো – ‘যং কিঞ্চাযং পুরিসপুগ্গলো পটিসংৰেদেতি সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা সব্বং তং পুব্বেকতহেতূ’তি. যঞ্চ সামং ঞাতং তঞ্চ অতিধাৰন্তি যঞ্চ লোকে সচ্চসম্মতং তঞ্চ অতিধাৰন্তি. তস্মা তেসং সমণব্রাহ্মণানং মিচ্ছাতি ৰদামীতি. এৰং ৰুত্তে, মোল়িযসীৰকো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম …পে… উপাসকং মং ভৰং গোতমো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’’ন্তি.
‘‘পিত্তং সেম্হঞ্চ ৰাতো চ, সন্নিপাতা উতূনি চ;
ৰিসমং ওপক্কমিকং, কম্মৰিপাকেন অট্ঠমী’’তি. পঠমং;
২. অট্ঠসতসুত্তং
২৭০. ‘‘অট্ঠসতপরিযাযং ৰো, ভিক্খৰে, ধম্মপরিযাযং দেসেস্সামি. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৰে, অট্ঠসতপরিযাযো, ধম্মপরিযাযো? দ্ৰেপি মযা, ভিক্খৰে, ৰেদনা ৰুত্তা পরিযাযেন; তিস্সোপি মযা ৰেদনা ৰুত্তা পরিযাযেন; পঞ্চপি মযা ৰেদনা ৰুত্তা পরিযাযেন; ছপি মযা ৰেদনা ৰুত্তা পরিযাযেন; অট্ঠারসাপি মযা ৰেদনা ৰুত্তা পরিযাযেন; ছত্তিংসাপি মযা ৰেদনা ৰুত্তা পরিযাযেন; অট্ঠসতম্পি মযা ৰেদনা ৰুত্তা পরিযাযেন. ‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, দ্ৰে ৰেদনা? কাযিকা চ চেতসিকা চ – ইমা ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, দ্ৰে ৰেদনা. কতমা চ, ভিক্খৰে, তিস্সো ৰেদনা? সুখা ৰেদনা, দুক্খা ৰেদনা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা – ইমা ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, তিস্সো ৰেদনা. কতমা চ, ভিক্খৰে, পঞ্চ ৰেদনা? সুখিন্দ্রিযং, দুক্খিন্দ্রিযং, সোমনস্সিন্দ্রিযং, দোমনস্সিন্দ্রিযং, উপেক্খিন্দ্রিযং – ইমা ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, পঞ্চ ৰেদনা. কতমা চ, ভিক্খৰে, ছ ৰেদনা? চক্খুসম্ফস্সজা ৰেদনা…পে… মনোসম্ফস্সজা ৰেদনা – ইমা ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, ছ ৰেদনা. কতমা চ, ভিক্খৰে, অট্ঠারস ৰেদনা? ছ সোমনস্সূপৰিচারা, ছ দোমনস্সূপৰিচারা, ছ উপেক্খূপৰিচারা – ইমা ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, অট্ঠারস ৰেদনা. কতমা চ, ভিক্খৰে, ছত্তিংস ৰেদনা? ছ গেহসিতানি [গেহস্সিতানি (অট্ঠ.)] সোমনস্সানি, ছ নেক্খম্মসিতানি [নেক্খম্মস্সিতানি (অট্ঠ.)] সোমনস্সানি, ছ গেহসিতানি দোমনস্সানি, ছ নেক্খম্মসিতানি দোমনস্সানি, ছ গেহসিতা উপেক্খা, ছ নেক্খম্মসিতা উপেক্খা – ইমা ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, ছত্তিংস ৰেদনা. কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, অট্ঠসতং ৰেদনা? অতীতা ছত্তিংস ৰেদনা, অনাগতা ছত্তিংস ৰেদনা, পচ্চুপ্পন্না ছত্তিংস ৰেদনা – ইমা ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, অট্ঠসতং ৰেদনা. অযং, ভিক্খৰে, অট্ঠসতপরিযাযো ধম্মপরিযাযো’’তি. দুতিযং.
৩. অঞ্ঞতরভিক্খুসুত্তং
২৭১. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কতমা নু খো, ভন্তে, ৰেদনা, কতমো ৰেদনাসমুদযো, কতমা ৰেদনাসমুদযগামিনী পটিপদা? কতমো ৰেদনানিরোধো, কতমা ৰেদনানিরোধগামিনী পটিপদা? কো ৰেদনায অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণ’’ন্তি?
‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খু, ৰেদনা – সুখা ৰেদনা, দুক্খা ৰেদনা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা. ইমা ৰুচ্চন্তি, ভিক্খু, ৰেদনা. ফস্সসমুদযা ৰেদনাসমুদযো. তণ্হা ৰেদনাসমুদযগামিনী পটিপদা. ফস্সনিরোধা ৰেদনানিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৰেদনানিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. যং ৰেদনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং ৰেদনায অস্সাদো; যা ৰেদনা অনিচ্চা দুক্খা ৰিপরিণামধম্মা, অযং ৰেদনায আদীনৰো; যো ৰেদনায ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং, ইদং ৰেদনায নিস্সরণ’’ন্তি. ততিযং.
৪. পুব্বসুত্তং
২৭২. ‘‘পুব্বেৰ মে, ভিক্খৰে, সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৰ সতো এতদহোসি – ‘কতমা নু খো ৰেদনা, কতমো ৰেদনাসমুদযো, কতমা ৰেদনাসমুদযগামিনী পটিপদা, কতমো ৰেদনানিরোধো, কতমা ৰেদনানিরোধগামিনী পটিপদা? কো ৰেদনায অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণ’ন্তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৰে, এতদহোসি – ‘তিস্সো ইমা ৰেদনা – সুখা ৰেদনা, দুক্খা ৰেদনা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা. ইমা ৰুচ্চন্তি ৰেদনা. ফস্সসমুদযা ৰেদনাসমুদযো. তণ্হা ৰেদনাসমুদযগামিনী পটিপদা…পে… যো ৰেদনায ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং. ইদং ৰেদনায নিস্সরণ’’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. ঞাণসুত্তং
২৭৩. ‘‘‘ইমা ৰেদনা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদি. ‘অযং ৰেদনাসমুদযো’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… আলোকো উদপাদি. ‘অযং ৰেদনাসমুদযগামিনী পটিপদা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… ‘অযং ৰেদনানিরোধো’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি …পে… ‘অযং ৰেদনানিরোধগামিনী পটিপদা’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি…পে… ‘অযং ৰেদনায অস্সাদো’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু…পে… ‘অযং ৰেদনায আদীনৰো’তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু…পে… ‘ইদং খো নিস্সরণ’ন্তি মে, ভিক্খৰে, পুব্বে অননুস্সুতেসু ধম্মেসু চক্খুং উদপাদি, ঞাণং উদপাদি, পঞ্ঞা উদপাদি, ৰিজ্জা উদপাদি, আলোকো উদপাদী’’তি. পঞ্চমং.
৬. সম্বহুলভিক্খুসুত্তং
২৭৪. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা…পে… একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘কতমা নু খো, ভন্তে, ৰেদনা, কতমো ৰেদনাসমুদযো, কতমা ৰেদনাসমুদযগামিনী পটিপদা? কতমো ৰেদনানিরোধো, কতমা ৰেদনানিরোধগামিনী পটিপদা? কো ৰেদনায অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণ’’ন্তি? ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, ৰেদনা – সুখা ৰেদনা, দুক্খা ৰেদনা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা. ইমা ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, ৰেদনা. ফস্সসমুদযা ৰেদনাসমুদযো. তণ্হা ৰেদনাসমুদযগামিনী পটিপদা. ফস্সনিরোধা…পে… যো ৰেদনায ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং. ইদং ৰেদনায নিস্সরণ’’ন্তি. ছট্ঠং.
৭. পঠমসমণব্রাহ্মণসুত্তং
২৭৫. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, ৰেদনা. কতমা তিস্সো? সুখা ৰেদনা, দুক্খা ৰেদনা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা. যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা ইমাসং তিস্সন্নং ৰেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং নপ্পজানন্তি. ন মে তে, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা সমণেসু ৰা সমণসম্মতা ব্রাহ্মণেসু ৰা ব্রাহ্মণসম্মতা, ন চ পন তে আযস্মন্তো সামঞ্ঞত্থং ৰা ব্রহ্মঞ্ঞত্থং ৰা দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তি. যে চ খো কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা ইমাসং তিস্সন্নং ৰেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰং চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং পজানন্তি. তে খো মে, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা সমণেসু চেৰ সমণসম্মতা ব্রাহ্মণেসু চ ব্রাহ্মণসম্মতা. তে চ পনাযস্মন্তো সামঞ্ঞত্থঞ্চ ব্রহ্মঞ্ঞত্থঞ্চ, দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তী’’তি. সত্তমং.
৮. দুতিযসমণব্রাহ্মণসুত্তং
২৭৬. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, ৰেদনা. কতমা তিস্সো? সুখা ৰেদনা, দুক্খা ৰেদনা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা. যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা ইমাসং তিস্সন্নং ৰেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং নপ্পজানন্তি…পে… পজানন্তি…পে… সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তী’’তি. অট্ঠমং.
৯. ততিযসমণব্রাহ্মণসুত্তং
২৭৭. ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা ৰেদনং নপ্পজানন্তি, ৰেদনাসমুদযং নপ্পজানন্তি, ৰেদনানিরোধং নপ্পজানন্তি, ৰেদনানিরোধগামিনিং পটিপদং নপ্পজানন্তি…পে… পজানন্তি…পে… সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তী’’তি. নৰমং.
১০. সুদ্ধিকসুত্তং
২৭৮. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, ৰেদনা. কতমা তিস্সো? সুখা ৰেদনা, দুক্খা ৰেদনা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা – ইমা খো, ভিক্খৰে, তিস্সো ৰেদনা’’তি. দসমং.
১১. নিরামিসসুত্তং
২৭৯. ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, সামিসা পীতি, অত্থি নিরামিসা পীতি, অত্থি নিরামিসা নিরামিসতরা পীতি; অত্থি সামিসং সুখং, অত্থি নিরামিসং সুখং, অত্থি নিরামিসা নিরামিসতরং সুখং; অত্থি সামিসা উপেক্খা, অত্থি নিরামিসা উপেক্খা, অত্থি নিরামিসা নিরামিসতরা উপেক্খা; অত্থি সামিসো ৰিমোক্খো, অত্থি নিরামিসো ৰিমোক্খো, অত্থি নিরামিসা নিরামিসতরো ৰিমোক্খো. কতমা চ, ভিক্খৰে, সামিসা পীতি? পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, কামগুণা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা রূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা…পে… কাযৰিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ কামগুণা. যা খো, ভিক্খৰে, ইমে পঞ্চ কামগুণে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি পীতি, অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সামিসা পীতি.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, নিরামিসা পীতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, নিরামিসা পীতি.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, নিরামিসা নিরামিসতরা পীতি? যা খো, ভিক্খৰে, খীণাসৰস্স ভিক্খুনো রাগা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো, দোসা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো, মোহা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো উপ্পজ্জতি পীতি, অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, নিরামিসা নিরামিসতরা পীতি.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সামিসং সুখং? পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, কামগুণা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা রূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা…পে… কাযৰিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ কামগুণা. যং খো, ভিক্খৰে, ইমে পঞ্চ কামগুণে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সামিসং সুখং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, নিরামিসং সুখং? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. পীতিযা চ ৰিরাগা উপেক্খকো চ ৰিহরতি সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৰেদেতি, যং তং অরিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৰিহারী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, নিরামিসং সুখং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, নিরামিসা নিরামিসতরং সুখং? যং খো, ভিক্খৰে, খীণাসৰস্স ভিক্খুনো রাগা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো, দোসা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো, মোহা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, নিরামিসা নিরামিসতরং সুখং.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, সামিসা উপেক্খা? পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, কামগুণা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা রূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা…পে… কাযৰিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা. ইমে খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ কামগুণা. যা খো, ভিক্খৰে, ইমে পঞ্চ কামগুণে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি উপেক্খা, অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সামিসা উপেক্খা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, নিরামিসা উপেক্খা? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সুখস্স চ পহানা, দুক্খস্স চ পহানা, পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা, অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, নিরামিসা উপেক্খা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, নিরামিসা নিরামিসতরা উপেক্খা? যা খো, ভিক্খৰে, খীণাসৰস্স ভিক্খুনো রাগা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো, দোসা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো, মোহা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো উপ্পজ্জতি উপেক্খা, অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, নিরামিসা নিরামিসতরা উপেক্খা.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সামিসো ৰিমোক্খো? রূপপ্পটিসংযুত্তো ৰিমোক্খো সামিসো ৰিমোক্খো.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, নিরামিসো ৰিমোক্খো? অরূপপ্পটিসংযুত্তো ৰিমোক্খো নিরামিসো ৰিমোক্খো.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, নিরামিসা নিরামিসতরো ৰিমোক্খো? যো খো, ভিক্খৰে, খীণাসৰস্স ভিক্খুনো রাগা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো, দোসা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো, মোহা চিত্তং ৰিমুত্তং পচ্চৰেক্খতো উপ্পজ্জতি ৰিমোক্খো, অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, নিরামিসা নিরামিসতরো ৰিমোক্খো’’তি. একাদসমং.
অট্ঠসতপরিযাযৰগ্গো ততিযো.
তস্সুদ্দানং –
সীৰকঅট্ঠসতং ভিক্খু, পুব্বে ঞাণঞ্চ ভিক্খুনা;
সমণব্রাহ্মণা তীণি, সুদ্ধিকঞ্চ নিরামিসন্তি.
ৰেদনাসংযুত্তং সমত্তং.