৭. পঠমগেলঞ্ঞসুত্তং
২৫৫. একং সমযং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. অথ খো ভগৰা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেন গিলানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –
‘‘সতো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্পজানো কালং আগমেয্য. অযং ৰো অম্হাকং অনুসাসনী.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সতো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি…পে… চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৰিহরতি…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্পজানো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অভিক্কন্তে পটিক্কন্তে সম্পজানকারী হোতি, আলোকিতে ৰিলোকিতে সম্পজানকারী হোতি, সমিঞ্জিতে পসারিতে সম্পজানকারী হোতি, সঙ্ঘাটিপত্তচীৰরধারণে সম্পজানকারী হোতি, অসিতে পীতে খাযিতে সাযিতে সম্পজানকারী হোতি, উচ্চারপস্সাৰকম্মে সম্পজানকারী হোতি, গতে ঠিতে নিসিন্নে সুত্তে জাগরিতে ভাসিতে তুণ্হীভাৰে সম্পজানকারী হোতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্পজানকারী হোতি. সতো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্পজানো কালং আগমেয্য. অযং ৰো অম্হাকং অনুসাসনী.
‘‘তস্স চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো এৰং সতস্স সম্পজানস্স অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো উপ্পজ্জতি সুখা ৰেদনা, সো এৰং পজানাতি – ‘উপ্পন্না খো ম্যাযং সুখা ৰেদনা. সা চ খো পটিচ্চ, নো অপ্পটিচ্চ. কিং পটিচ্চ? ইমমেৰ কাযং পটিচ্চ. অযং খো পন কাযো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. অনিচ্চং খো পন সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং কাযং পটিচ্চ উপ্পন্না সুখা ৰেদনা কুতো নিচ্চা ভৰিস্সতী’তি! সো কাযে চ সুখায চ ৰেদনায অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরতি, ৰযানুপস্সী ৰিহরতি, ৰিরাগানুপস্সী ৰিহরতি, নিরোধানুপস্সী ৰিহরতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৰিহরতি. তস্স কাযে চ সুখায চ ৰেদনায অনিচ্চানুপস্সিনো ৰিহরতো, ৰযানুপস্সিনো ৰিহরতো, ৰিরাগানুপস্সিনো ৰিহরতো, নিরোধানুপস্সিনো ৰিহরতো, পটিনিস্সগ্গানুপস্সিনো ৰিহরতো, যো কাযে চ সুখায চ ৰেদনায রাগানুসযো, সো পহীযতি.
‘‘তস্স চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো এৰং সতস্স সম্পজানস্স অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো উপ্পজ্জতি দুক্খা ৰেদনা. সো এৰং পজানাতি – ‘উপ্পন্না খো ম্যাযং দুক্খা ৰেদনা. সা চ খো পটিচ্চ, নো অপ্পটিচ্চ. কিং পটিচ্চ? ইমমেৰ কাযং পটিচ্চ. অযং খো পন কাযো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. অনিচ্চং খো পন সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং কাযং পটিচ্চ উপ্পন্না দুক্খা ৰেদনা কুতো নিচ্চা ভৰিস্সতী’তি! সো কাযে চ দুক্খায ৰেদনায অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরতি, ৰযানুপস্সী ৰিহরতি, ৰিরাগানুপস্সী ৰিহরতি, নিরোধানুপস্সী ৰিহরতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৰিহরতি. তস্স কাযে চ দুক্খায চ ৰেদনায অনিচ্চানুপস্সিনো ৰিহরতো…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সিনো ৰিহরতো, যো কাযে চ দুক্খায চ ৰেদনায পটিঘানুসযো, সো পহীযতি.
‘‘তস্স চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো এৰং সতস্স সম্পজানস্স অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো উপ্পজ্জতি অদুক্খমসুখা ৰেদনা, সো এৰং পজানাতি – ‘উপ্পন্না খো ম্যাযং অদুক্খমসুখা ৰেদনা. সা চ খো পটিচ্চ, নো অপ্পটিচ্চ. কিং পটিচ্চ? ইমমেৰ কাযং পটিচ্চ. অযং খো পন কাযো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. অনিচ্চং খো পন সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং কাযং পটিচ্চ উপ্পন্না অদুক্খমসুখা ৰেদনা কুতো নিচ্চা ভৰিস্সতী’তি! সো কাযে চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনায অনিচ্চানুপস্সী ৰিহরতি, ৰযানুপস্সী ৰিহরতি, ৰিরাগানুপস্সী ৰিহরতি, নিরোধানুপস্সী ৰিহরতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী ৰিহরতি. তস্স কাযে চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনায অনিচ্চানুপস্সিনো ৰিহরতো…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সিনো ৰিহরতো, যো কাযে চ অদুক্খমসুখায চ ৰেদনায অৰিজ্জানুসযো, সো পহীযতি.
‘‘সো সুখঞ্চে ৰেদনং ৰেদযতি, সা অনিচ্চাতি পজানাতি, অনজ্ঝোসিতাতি পজানাতি, অনভিনন্দিতাতি পজানাতি; দুক্খঞ্চে ৰেদনং ৰেদযতি, সা অনিচ্চাতি পজানাতি, অনজ্ঝোসিতাতি পজানাতি, অনভিনন্দিতাতি পজানাতি; অদুক্খমসুখঞ্চে ৰেদনং ৰেদযতি, সা অনিচ্চাতি পজানাতি, অনজ্ঝোসিতাতি পজানাতি, অনভিনন্দিতাতি পজানাতি. সো সুখঞ্চে ৰেদনং ৰেদযতি, ৰিসঞ্ঞুত্তো নং ৰেদযতি; দুক্খঞ্চে ৰেদনং ৰেদযতি, ৰিসঞ্ঞুত্তো নং ৰেদযতি; অদুক্খমসুখঞ্চে ৰেদনং ৰেদযতি, ৰিসঞ্ঞুত্তো নং ৰেদযতি. সো কাযপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘কাযপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযামী’তি পজানাতি, জীৰিতপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘জীৰিতপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযামী’তি পজানাতি. ‘কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৰিতপরিযাদানা ইধেৰ সব্বৰেদযিতানি অনভিনন্দিতানি সীতীভৰিস্সন্তী’তি [সীতিভৰিস্সন্তীতি (সী. পী. ক.)] পজানাতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, তেলঞ্চ পটিচ্চ ৰট্টিঞ্চ পটিচ্চ তেলপ্পদীপো ঝাযেয্য, তস্সেৰ তেলস্স চ ৰট্টিযা চ পরিযাদানা অনাহারো নিব্বাযেয্য; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘কাযপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযামী’তি পজানাতি. জীৰিতপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘জীৰিতপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযামী’তি পজানাতি. ‘কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৰিতপরিযাদানা ইধেৰ সব্বৰেদযিতানি অনভিনন্দিতানি সীতীভৰিস্সন্তী’তি পজানাতী’’তি. সত্তমং.