৮. মহালিসুত্তং
৬০. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. অথ খো মহালি লিচ্ছৰি যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি …পে… একমন্তং নিসিন্নো খো মহালি লিচ্ছৰি ভগৰন্তং এতদৰোচ –
‘‘পূরণো, ভন্তে, কস্সপো এৰমাহ – ‘নত্থি হেতু নত্থি পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায; অহেতূ অপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি. নত্থি হেতু নত্থি পচ্চযো সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা; অহেতূ অপ্পচ্চযা সত্তা ৰিসুজ্ঝন্তী’তি. ইধ, ভগৰা কিমাহা’’তি?
‘‘অত্থি, মহালি, হেতু অত্থি পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায; সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি. অত্থি, মহালি, হেতু, অত্থি পচ্চযো সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা; সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা ৰিসুজ্ঝন্তী’’তি.
‘‘কতমো পন, ভন্তে, হেতু কতমো পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায; কথং সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তী’’তি?
‘‘রূপঞ্চ হিদং, মহালি, একন্তদুক্খং অভৰিস্স দুক্খানুপতিতং দুক্খাৰক্কন্তং অনৰক্কন্তং সুখেন, নযিদং সত্তা রূপস্মিং সারজ্জেয্যুং. যস্মা চ খো, মহালি, রূপং সুখং সুখানুপতিতং সুখাৰক্কন্তং অনৰক্কন্তং দুক্খেন, তস্মা সত্তা রূপস্মিং সারজ্জন্তি; সারাগা সংযুজ্জন্তি; সংযোগা সংকিলিস্সন্তি. অযং খো, মহালি, হেতু, অযং পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায; এৰং সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি.
‘‘ৰেদনা চ হিদং, মহালি, একন্তদুক্খা অভৰিস্স দুক্খানুপতিতা দুক্খাৰক্কন্তা অনৰক্কন্তা সুখেন, নযিদং সত্তা ৰেদনায সারজ্জেয্যুং. যস্মা চ খো, মহালি, ৰেদনা সুখা সুখানুপতিতা সুখাৰক্কন্তা অনৰক্কন্তা দুক্খেন, তস্মা সত্তা ৰেদনায সারজ্জন্তি; সারাগা সংযুজ্জন্তি; সংযোগা সংকিলিস্সন্তি. অযম্পি খো, মহালি, হেতু, অযং পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায. এৰম্পি সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি.
‘‘সঞ্ঞা চ হিদং, মহালি…পে… সঙ্খারা চ হিদং, মহালি, একন্তদুক্খা অভৰিস্সংসু দুক্খানুপতিতা দুক্খাৰক্কন্তা অনৰক্কন্তা সুখেন, নযিদং সত্তা সঙ্খারেসু সারজ্জেয্যুং. যস্মা চ খো, মহালি, সঙ্খারা সুখা সুখানুপতিতা সুখাৰক্কন্তা অনৰক্কন্তা দুক্খেন, তস্মা সত্তা সঙ্খারেসু সারজ্জন্তি; সারাগা সংযুজ্জন্তি; সংযোগা সংকিলিস্সন্তি. অযম্পি খো, মহালি, হেতু, অযং পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায. এৰম্পি সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তি.
‘‘ৰিঞ্ঞাণঞ্চ হিদং, মহালি, একন্তদুক্খং অভৰিস্স দুক্খানুপতিতং দুক্খাৰক্কন্তং অনৰক্কন্তং সুখেন, নযিদং সত্তা ৰিঞ্ঞাণস্মিং সারজ্জেয্যুং. যস্মা চ খো, মহালি, ৰিঞ্ঞাণং সুখং সুখানুপতিতং সুখাৰক্কন্তং অনৰক্কন্তং দুক্খেন, তস্মা সত্তা ৰিঞ্ঞাণস্মিং সারজ্জন্তি; সারাগা সংযুজ্জন্তি; সংযোগা সংকিলিস্সন্তি. অযম্পি খো, মহালি, হেতু অযং পচ্চযো সত্তানং সংকিলেসায. এৰম্পি সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা সংকিলিস্সন্তী’’তি.
‘‘কতমো পন, ভন্তে, হেতু কতমো পচ্চযো সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা; কথং সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা ৰিসুজ্ঝন্তী’’তি? ‘‘রূপঞ্চ হিদং, মহালি, একন্তসুখং অভৰিস্স সুখানুপতিতং সুখাৰক্কন্তং অনৰক্কন্তং দুক্খেন, নযিদং সত্তা রূপস্মিং নিব্বিন্দেয্যুং. যস্মা চ খো, মহালি, রূপং দুক্খং দুক্খানুপতিতং দুক্খাৰক্কন্তং অনৰক্কন্তং সুখেন, তস্মা সত্তা রূপস্মিং নিব্বিন্দন্তি; নিব্বিন্দং ৰিরজ্জন্তি; ৰিরাগা ৰিসুজ্ঝন্তি. অযং খো, মহালি, হেতু, অযং পচ্চযো, সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা. এৰং সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা ৰিসুজ্ঝন্তি’’.
‘‘ৰেদনা চ হিদং, মহালি, একন্তসুখা অভৰিস্স…পে… সঞ্ঞা চ হিদং, মহালি…পে… সঙ্খারা চ হিদং, মহালি, একন্তসুখা অভৰিস্সংসু…পে… ৰিঞ্ঞাণঞ্চ হিদং, মহালি, একন্তসুখং অভৰিস্স সুখানুপতিতং সুখাৰক্কন্তং অনৰক্কন্তং দুক্খেন, নযিদং সত্তা ৰিঞ্ঞাণস্মিং নিব্বিন্দেয্যুং. যস্মা চ খো, মহালি, ৰিঞ্ঞাণং দুক্খং দুক্খানুপতিতং দুক্খাৰক্কন্তং অনৰক্কন্তং সুখেন, তস্মা সত্তা ৰিঞ্ঞাণস্মিং নিব্বিন্দন্তি; নিব্বিন্দং ৰিরজ্জন্তি; ৰিরাগা ৰিসুজ্ঝন্তি. অযং খো, মহালি, হেতু, অযং পচ্চযো, সত্তানং ৰিসুদ্ধিযা. এৰম্পি সহেতূ সপ্পচ্চযা সত্তা ৰিসুজ্ঝন্তী’’তি. অট্ঠমং.