১২. ধম্মকথিকৰগ্গো

১. অৰিজ্জাসুত্তং

১১৩. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘‘অৰিজ্জা অৰিজ্জা’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কতমা নু খো, ভন্তে, অৰিজ্জা, কিত্তাৰতা চ অৰিজ্জাগতো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ভিক্খু, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো রূপং নপ্পজানাতি, রূপসমুদযং নপ্পজানাতি, রূপনিরোধং নপ্পজানাতি, রূপনিরোধগামিনিং পটিপদং নপ্পজানাতি; ৰেদনং নপ্পজানাতি… সঞ্ঞং… সঙ্খারে নপ্পজানাতি…পে… ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনিং পটিপদং নপ্পজানাতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খু, অৰিজ্জা. এত্তাৰতা চ অৰিজ্জাগতো হোতী’’তি. পঠমং.

২. ৰিজ্জাসুত্তং

১১৪. সাৰত্থিনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘‘ৰিজ্জা ৰিজ্জা’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কতমা নু খো, ভন্তে, ৰিজ্জা, কিত্তাৰতা চ ৰিজ্জাগতো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ভিক্খু, সুতৰা অরিযসাৰকো রূপং পজানাতি, রূপসমুদযং পজানাতি, রূপনিরোধং পজানাতি, রূপনিরোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি. ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে পজানাতি…পে… ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খু, ৰিজ্জা. এত্তাৰতা চ ৰিজ্জাগতো হোতী’’তি. দুতিযং.

৩. ধম্মকথিকসুত্তং

১১৫. সাৰত্থিনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘‘ধম্মকথিকো ধম্মকথিকো’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, ধম্মকথিকো হোতী’’তি? ‘‘রূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায ধম্মং দেসেতি ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. রূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. রূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৰিরাগা নিরোধা অনুপাদাৰিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. ৰেদনায চে, ভিক্খু…পে… সঞ্ঞায চে, ভিক্খু… সঙ্খারানং চে, ভিক্খু… ৰিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. ৰিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. ৰিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৰিরাগা নিরোধা অনুপাদাৰিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনাযা’’তি. ততিযং.

৪. দুতিযধম্মকথিকসুত্তং

১১৬. সাৰত্থিনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘‘ধম্মকথিকো ধম্মকথিকো’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, ধম্মকথিকো হোতি, কিত্তাৰতা ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি, কিত্তাৰতা দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো হোতী’’তি? ‘‘রূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. রূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. রূপস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৰিরাগা নিরোধা অনুপাদাৰিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. ৰেদনায চে, ভিক্খু…পে… সঞ্ঞায চে, ভিক্খু… সঙ্খারানং চে, ভিক্খু… ৰিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায ধম্মং দেসেতি, ‘ধম্মকথিকো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. ৰিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি, ‘ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনায. ৰিঞ্ঞাণস্স চে, ভিক্খু, নিব্বিদা ৰিরাগা নিরোধা অনুপাদাৰিমুত্তো হোতি, ‘দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তো ভিক্খূ’তি অলং ৰচনাযা’’তি. চতুত্থং.

৫. বন্ধনসুত্তং

১১৭. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘ইধ ভিক্খৰে অস্সুতৰা পুথুজ্জনো অরিযানং অদস্সাৰী…পে… সপ্পুরিসধম্মে অৰিনীতো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, রূপৰন্তং ৰা অত্তানং; অত্তনি ৰা রূপং, রূপস্মিং ৰা অত্তানং. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো রূপবন্ধনবদ্ধো সন্তরবাহিরবন্ধনবদ্ধো অতীরদস্সী অপারদস্সী, বদ্ধো জীযতি [বদ্ধো জাযতি (সী. পী.) বদ্ধো জাযতি বদ্ধো জীযতি (সী. অট্ঠ. স্যা. অট্ঠ.)] বদ্ধো মীযতি বদ্ধো অস্মা লোকা পরং লোকং গচ্ছতি. ৰেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… ৰেদনায ৰা অত্তানং. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো ৰেদনাবন্ধনবদ্ধো সন্তরবাহিরবন্ধনবদ্ধো অতীরদস্সী অপারদস্সী, বদ্ধো জীযতি বদ্ধো মীযতি বদ্ধো অস্মা লোকা পরং লোকং গচ্ছতি. সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো ৰিঞ্ঞাণবন্ধনবদ্ধো সন্তরবাহিরবন্ধনবদ্ধো অতীরদস্সী অপারদস্সী, বদ্ধো জীযতি বদ্ধো মীযতি বদ্ধো অস্মা লোকা পরং লোকং গচ্ছতি’’.

‘‘সুতৰা চ খো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো অরিযানং দস্সাৰী…পে… সপ্পুরিসধম্মে সুৰিনীতো ন রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন রূপৰন্তং ৰা অত্তানং; ন অত্তনি ৰা রূপং, ন রূপস্মিং ৰা অত্তানং. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো ন রূপবন্ধনবদ্ধো, ন সন্তরবাহিরবন্ধনবদ্ধো, তীরদস্সী, পারদস্সী; ‘পরিমুত্তো সো দুক্খস্মা’তি ৰদামি. ন ৰেদনং অত্ততো…পে… ন সঞ্ঞং অত্ততো…পে… ন সঙ্খারে অত্ততো…পে… ন ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো ন ৰিঞ্ঞাণবন্ধনবদ্ধো, ন সন্তরবাহিরবন্ধনবদ্ধো, তীরদস্সী, পারদস্সী, ‘পরিমুত্তো সো দুক্খস্মা’তি ৰদামী’’তি. পঞ্চমং.

৬. পরিপুচ্ছিতসুত্তং

১১৮. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, রূপং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু, ভিক্খৰে! রূপং, ভিক্খৰে, ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. ‘‘ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’তি সমনুপস্সথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু, ভিক্খৰে! ৰিঞ্ঞাণং, ভিক্খৰে, ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং…পে… এৰং পস্সং…পে… কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতীতি. ছট্ঠং.

৭. দুতিযপরিপুচ্ছিতসুত্তং

১১৯. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, রূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সথা’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু ভিক্খৰে! রূপং, ভিক্খৰে, ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি সমনুপস্সথা’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘সাধু ভিক্খৰে! ৰিঞ্ঞাণং, ভিক্খৰে, ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং…পে… এৰং…পে… নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. সত্তমং.

৮. সংযোজনিযসুত্তং

১২০. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘সংযোজনিযে চ, ভিক্খৰে, ধম্মে দেসেস্সামী সংযোজনঞ্চ. তং সুণাথ. কতমে চ, ভিক্খৰে, সংযোজনিযা ধম্মা, কতমং সংযোজনং? রূপং, ভিক্খৰে, সংযোজনিযো ধম্মো; যো তত্থ ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজনং. ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ৰিঞ্ঞাণং সংযোজনিযো ধম্মো; যো তত্থ ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজনং. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, সংযোজনিযা ধম্মা, ইদং সংযোজন’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. উপাদানিযসুত্তং

১২১. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘উপাদানিযে চ, ভিক্খৰে, ধম্মে দেসেস্সামি উপাদানঞ্চ. তং সুণাথ. কতমে চ, ভিক্খৰে, উপাদানিযা ধম্মা, কতমং উপাদানং? রূপং, ভিক্খৰে, উপাদানিযো ধম্মো, যো তত্থ ছন্দরাগো, তং তত্থ উপাদানং. ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ৰিঞ্ঞাণং উপাদানিযো ধম্মো; যো তত্থ ছন্দরাগো, তং তত্থ উপাদানং. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, উপাদানিযা ধম্মা, ইদং উপাদান’’ন্তি. নৰমং.

১০. সীলৰন্তসুত্তং

১২২. একং সমযং আযস্মা চ সারিপুত্তো আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো [মহাকোট্ঠিতো (সী. স্যা. কং. পী.)] বারাণসিযং ৰিহরন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি…পে… এতদৰোচ – ‘‘সীলৰতাৰুসো, সারিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসিকাতব্বা’’তি? ‘‘সীলৰতাৰুসো, কোট্ঠিক, ভিক্খুনা পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো দুক্খতো রোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পরতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. কতমে পঞ্চ? সেয্যথিদং – রূপুপাদানক্খন্ধো, ৰেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খারুপাদানক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. সীলৰতাৰুসো, কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো দুক্খতো রোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পরতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি যং সীলৰা ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি করোন্তো সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকরেয্যা’’তি.

‘‘সোতাপন্নেন পনাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘সোতাপন্নেনপি খো, আৰুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি যং সোতাপন্নো ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি করোন্তো সকদাগামিফলং সচ্ছিকরেয্যা’’তি.

‘‘সকদাগামিনা পনাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘সকদাগামিনাপি খো, আৰুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি যং সকদাগামী ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি করোন্তো অনাগামিফলং সচ্ছিকরেয্যা’’তি.

‘‘অনাগামিনা পনাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘অনাগামিনাপি খো, আৰুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি যং অনাগামী ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি করোন্তো অরহত্তং সচ্ছিকরেয্যা’’তি.

‘‘অরহতা পনাৰুসো সারিপুত্ত, কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘অরহতাপি খো, আৰুসো কোট্ঠিক, ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো দুক্খতো রোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পরতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. নত্থি, খ্ৰাৰুসো, অরহতো উত্তরি করণীযং কতস্স ৰা পতিচযো; অপি চ ইমে ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দিট্ঠধম্মসুখৰিহারা চেৰ সংৰত্তন্তি সতিসম্পজঞ্ঞা চা’’তি. দসমং.

১১. সুতৰন্তসুত্তং

১২৩. একং সমযং আযস্মা চ সারিপুত্তো আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো বারাণসিযং ৰিহরন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা…পে… এতদৰোচ –

‘‘সুতৰতাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘সুতৰতাৰুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. কতমে পঞ্চ? সেয্যথিদং – রূপুপাদানক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. সুতৰতাৰুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি – যং সুতৰা ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি করোন্তো সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকরেয্যা’’তি.

‘‘সোতাপন্নেন পনাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘সোতাপন্নেনপি খো আৰুসো কোট্ঠিক, ভিক্খুনা ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. ঠানং খো পনেতং, আৰুসো, ৰিজ্জতি – যং সোতাপন্নো ভিক্খু ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো…পে… অনত্ততো যোনিসো মনসি করোন্তো সকদাগামিফলং…পে… অনাগামিফলং…পে… অরহত্তফলং সচ্ছিকরেয্যা’’তি.

‘‘অরহতা পনাৰুসো সারিপুত্ত, কতমে ধম্মা যোনিসো মনসি কাতব্বা’’তি? ‘‘অরহতাপি খ্ৰাৰুসো, কোট্ঠিক, ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধা অনিচ্চতো দুক্খতো রোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতো পরতো পলোকতো সুঞ্ঞতো অনত্ততো যোনিসো মনসি কাতব্বা. নত্থি, খ্ৰাৰুসো, অরহতো উত্তরি করণীযং, কতস্স ৰা পতিচযো; অপি চ খো ইমে ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দিট্ঠধম্মসুখৰিহারায চেৰ সংৰত্তন্তি সতিসম্পজঞ্ঞা চা’’তি. একাদসমং.

১২. কপ্পসুত্তং

১২৪. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা কপ্পো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা কপ্পো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, জানতো কথং পস্সতো ইমস্মিঞ্চ সৰিঞ্ঞাণকে কাযে বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেসু অহঙ্কারমমঙ্কারমানানুসযা ন হোন্তী’’তি?

‘‘যং কিঞ্চি, কপ্প, রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং রূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. যা কাচি ৰেদনা…পে… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খারা… যং কিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং ৰিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতি. এৰং খো, কপ্প, জানতো এৰং পস্সতো ইমস্মিঞ্চ সৰিঞ্ঞাণকে কাযে বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেসু অহঙ্কারমমঙ্কারমানানুসযা ন হোন্তী’’তি. দ্ৰাদসমং.

১৩. দুতিযকপ্পসুত্তং

১২৫. সাৰত্থিনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা কপ্পো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কথং নু খো, ভন্তে, জানতো কথং পস্সতো ইমস্মিঞ্চ সৰিঞ্ঞাণকে কাযে বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেসু অহঙ্কারমমঙ্কারমানাপগতং মানসং হোতি ৰিধা সমতিক্কন্তং সন্তং সুৰিমুত্ত’’ন্তি?

‘‘যং কিঞ্চি, কপ্প, রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… সব্বং রূপং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৰা অনুপাদাৰিমুত্তো হোতি. যা কাচি ৰেদনা… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খারা… যং কিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং ৰিঞ্ঞাণং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৰা অনুপাদাৰিমুত্তো হোতি. এৰং খো, কপ্প, জানতো এৰং পস্সতো ইমস্মিঞ্চ সৰিঞ্ঞাণকে কাযে বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেসু অহঙ্কারমমঙ্কারমানাপগতং মানসং হোতি ৰিধা সমতিক্কন্তং সন্তং সুৰিমুত্ত’’ন্তি. তেরসমং.

ধম্মকথিকৰগ্গো দ্ৰাদসমো.

তস্সুদ্দানং –

অৰিজ্জা ৰিজ্জা দ্ৰে কথিকা, বন্ধনা পরিপুচ্ছিতা দুৰে;

সংযোজনং উপাদানং, সীলং সুতৰা দ্ৰে চ কপ্পেনাতি.