৯. ওপম্মসংযুত্তং
১. কূটসুত্তং
২২৩. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, কূটাগারস্স যা কাচি গোপানসিযো সব্বা তা কূটঙ্গমা কূটসমোসরণা কূটসমুগ্ঘাতা সব্বা তা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, যে কেচি অকুসলা ধম্মা সব্বে তে অৰিজ্জামূলকা অৰিজ্জাসমোসরণা অৰিজ্জাসমুগ্ঘাতা, সব্বে তে সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘অপ্পমত্তা ৰিহরিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.
২. নখসিখসুত্তং
২২৪. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. অথ খো ভগৰা পরিত্তং নখসিখাযং পংসুং আরোপেত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যো ৰাযং [যো চাযং (বহূসু)] মযা পরিত্তো নখসিখাযং পংসু আরোপিতো অযং ৰা [যা চাযং (স্যা. ক.)] মহাপথৰী’’তি? ‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং যদিদং মহাপথৰী. অপ্পমত্তকোযং ভগৰতা পরিত্তো নখসিখাযং পংসু আরোপিতো. সঙ্খম্পি ন উপেতি উপনিধিম্পি ন উপেতি কলভাগম্পি ন উপেতি মহাপথৰিং উপনিধায ভগৰতা পরিত্তো নখসিখাযং পংসু আরোপিতো’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অপ্পকা তে সত্তা যে মনুস্সেসু পচ্চাজাযন্তি; অথ খো এতেযেৰ বহুতরা সত্তা যে অঞ্ঞত্র মনুস্সেহি পচ্চাজাযন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘অপ্পমত্তা ৰিহরিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দুতিযং.
৩. কুলসুত্তং
২২৫. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যানি কানিচি কুলানি বহুত্থিকানি অপ্পপুরিসানি তানি সুপ্পধংসিযানি হোন্তি চোরেহি কুম্ভত্থেনকেহি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, যস্স কস্সচি ভিক্খুনো মেত্তাচেতোৰিমুত্তি অভাৰিতা অবহুলীকতা সো সুপ্পধংসিযো হোতি অমনুস্সেহি. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যানি কানিচি কুলানি অপ্পিত্থিকানি বহুপুরিসানি তানি দুপ্পধংসিযানি হোন্তি চোরেহি কুম্ভত্থেনকেহি, এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, যস্স কস্সচি ভিক্খুনো মেত্তাচেতোৰিমুত্তি ভাৰিতা বহুলীকতা সো দুপ্পধংসিযো হোতি অমনুস্সেহি. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘মেত্তা নো চেতোৰিমুত্তি ভাৰিতা ভৰিস্সতি বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. ততিযং.
৪. ওক্খাসুত্তং
২২৬. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘যো, ভিক্খৰে, পুব্বণ্হসমযং ওক্খাসতং দানং দদেয্য, যো মজ্ঝন্হিকসমযং ওক্খাসতং দানং দদেয্য, যো সাযন্হসমযং ওক্খাসতং দানং দদেয্য, যো ৰা পুব্বণ্হসমযং অন্তমসো গদ্দুহনমত্তম্পি মেত্তচিত্তং ভাৰেয্য, যো ৰা মজ্ঝন্হিকসমযং অন্তমসো গদ্দুহনমত্তম্পি মেত্তচিত্তং ভাৰেয্য, যো ৰা সাযন্হসমযং অন্তমসো গদ্দুহনমত্তম্পি মেত্তচিত্তং ভাৰেয্য, ইদং ততো মহপ্ফলতরং. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘মেত্তা নো চেতোৰিমুত্তি ভাৰিতা ভৰিস্সতি বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. সত্তিসুত্তং
২২৭. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সত্তি তিণ্হফলা. অথ পুরিসো আগচ্ছেয্য – ‘অহং ইমং সত্তিং তিণ্হফলং পাণিনা ৰা মুট্ঠিনা ৰা পটিলেণিস্সামি পটিকোট্টিস্সামি পটিৰট্টেস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, ভব্বো নু খো সো পুরিসো অমুং সত্তিং তিণ্হফলং পাণিনা ৰা মুট্ঠিনা ৰা পটিলেণেতুং পটিকোট্টেতুং পটিৰট্টেতু’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অসু হি, ভন্তে, সত্তি তিণ্হফলা ন সুকরা পাণিনা ৰা মুট্ঠিনা ৰা পটিলেণেতুং পটিকোট্টেতুং পটিৰট্টেতুং. যাৰদেৰ চ পন সো পুরিসো কিলমথস্স ৰিঘাতস্স ভাগী অস্সা’’তি.
‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, যস্স কস্সচি ভিক্খুনো মেত্তাচেতোৰিমুত্তি ভাৰিতা বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা, তস্স চে অমনুস্সো চিত্তং খিপিতব্বং মঞ্ঞেয্য; অথ খো স্ৰেৰ অমনুস্সো কিলমথস্স ৰিঘাতস্স ভাগী অস্স. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘মেত্তা নো চেতোৰিমুত্তি ভাৰিতা ভৰিস্সতি বহুলীকতা যানীকতা ৰত্থুকতা অনুট্ঠিতা পরিচিতা সুসমারদ্ধা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঞ্চমং.
৬. ধনুগ্গহসুত্তং
২২৮. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, চত্তারো দল়্হধম্মা ধনুগ্গহা সুসিক্খিতা কতহত্থা কতূপাসনা চতুদ্দিসা ঠিতা অস্সু. অথ পুরিসো আগচ্ছেয্য – ‘অহং ইমেসং চতুন্নং দল়্হধম্মানং ধনুগ্গহানং সুসিক্খিতানং কতহত্থানং কতূপাসনানং চতুদ্দিসা কণ্ডে খিত্তে অপ্পতিট্ঠিতে পথৰিযং গহেত্ৰা আহরিস্সামী’তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, ‘জৰনো পুরিসো পরমেন জৰেন সমন্নাগতো’তি অলং ৰচনাযা’’তি?
‘‘একস্স চেপি, ভন্তে, দল়্হধম্মস্স ধনুগ্গহস্স সুসিক্খিতস্স কতহত্থস্স কতূপাসনস্স কণ্ডং খিত্তং অপ্পতিট্ঠিতং পথৰিযং গহেত্ৰা আহরেয্য – ‘জৰনো পুরিসো পরমেন জৰেন সমন্নাগতো’তি অলং ৰচনায, কো পন ৰাদো চতুন্নং দল়্হধম্মানং ধনুগ্গহানং সুসিক্খিতানং কতহত্থানং কতূপাসনান’’ন্তি?
‘‘যথা চ, ভিক্খৰে, তস্স পুরিসস্স জৰো, যথা চ চন্দিমসূরিযানং জৰো, ততো সীঘতরো. যথা চ, ভিক্খৰে, তস্স পুরিসস্স জৰো যথা চ চন্দিমসূরিযানং জৰো যথা চ যা দেৰতা চন্দিমসূরিযানং পুরতো ধাৰন্তি তাসং দেৰতানং জৰো, ( ) [(ততো সীঘতরো. যথা চ ভিক্খৰে তস্স পুরিসস্স জৰো, যথা চ চন্দিমসুরিযানং জৰো, যথা চ যা দেৰতা চন্দিমসুরিযানং পুরতো ধাৰন্তি, তাসং দেৰতানং জৰো,) (সী. স্যা. কং.)] ততো সীঘতরং আযুসঙ্খারা খিযন্তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘অপ্পমত্তা ৰিহরিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. ছট্ঠং.
৭. আণিসুত্তং
২২৯. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, দসারহানং আনকো [আণকো (সী.)] নাম মুদিঙ্গো অহোসি. তস্স দসারহা আনকে ঘটিতে অঞ্ঞং আণিং ওদহিংসু. অহু খো সো, ভিক্খৰে, সমযো যং আনকস্স মুদিঙ্গস্স পোরাণং পোক্খরফলকং অন্তরধাযি. আণিসঙ্ঘাটোৰ অৰসিস্সি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভৰিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং, যে তে সুত্তন্তা তথাগতভাসিতা গম্ভীরা গম্ভীরত্থা লোকুত্তরা সুঞ্ঞতপ্পটিসংযুত্তা, তেসু ভঞ্ঞমানেসু ন সুস্সূসিস্সন্তি ন সোতং ওদহিস্সন্তি ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেস্সন্তি ন চ তে ধম্মে উগ্গহেতব্বং পরিযাপুণিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি’’.
‘‘যে পন তে সুত্তন্তা কৰিকতা কাৰেয্যা চিত্তক্খরা চিত্তব্যঞ্জনা বাহিরকা সাৰকভাসিতা, তেসু ভঞ্ঞমানেসু সুস্সূসিস্সন্তি, সোতং ওদহিস্সন্তি, অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেস্সন্তি, তে চ ধম্মে উগ্গহেতব্বং পরিযাপুণিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি. এৰমেতেসং, ভিক্খৰে, সুত্তন্তানং তথাগতভাসিতানং গম্ভীরানং গম্ভীরত্থানং লোকুত্তরানং সুঞ্ঞতপ্পটিসংযুত্তানং অন্তরধানং ভৰিস্সতি. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘যে তে সুত্তন্তা তথাগতভাসিতা গম্ভীরা গম্ভীরত্থা লোকুত্তরা সুঞ্ঞতপ্পটিসংযুত্তা, তেসু ভঞ্ঞমানেসু সুস্সূসিস্সাম, সোতং ওদহিস্সাম, অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠাপেস্সাম, তে চ ধম্মে উগ্গহেতব্বং পরিযাপুণিতব্বং মঞ্ঞিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. সত্তমং.
৮. কলিঙ্গরসুত্তং
২৩০. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘কলিঙ্গরূপধানা, ভিক্খৰে, এতরহি লিচ্ছৰী ৰিহরন্তি অপ্পমত্তা আতাপিনো উপাসনস্মিং. তেসং রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো ন লভতি ওতারং ন লভতি আরম্মণং. ভৰিস্সন্তি, ভিক্খৰে, অনাগতমদ্ধানং লিচ্ছৰী সুখুমালা [সুকুমালা (সী.), সুখুমা (ক.)] মুদুতলুনহত্থপাদা [মুদুতলাহত্থপাদা (স্যা. কং.)] তে মুদুকাসু সেয্যাসু তূলবিম্বোহনাসু [তূলবিম্বোহনাসু (স্যা. কং. পী.), তূলবিম্বোহনাদীসু (সী.), তূলবিব্বোহনাদীসু (ক.)] যাৰসূরিযুগ্গমনা সেয্যং কপ্পিস্সন্তি. তেসং রাজা মাগধো অজাতসত্তু ৰেদেহিপুত্তো লচ্ছতি ওতারং লচ্ছতি আরম্মণং.
‘‘কলিঙ্গরূপধানা, ভিক্খৰে, এতরহি ভিক্খূ ৰিহরন্তি অপ্পমত্তা আতাপিনো পধানস্মিং. তেসং মারো পাপিমা ন লভতি ওতারং ন লভতি আরম্মণং. ভৰিস্সন্তি, ভিক্খৰে, অনাগতমদ্ধানং ভিক্খূ সুখুমা মুদুতলুনহত্থপাদা. তে মুদুকাসু সেয্যাসু তূলবিম্বোহনাসু যাৰসূরিযুগ্গমনা সেয্যং কপ্পিস্সন্তি. তেসং মারো পাপিমা লচ্ছতি ওতারং লচ্ছতি আরম্মণং. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘কলিঙ্গরূপধানা ৰিহরিস্সাম অপ্পমত্তা আতাপিনো পধানস্মি’ন্তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. অট্ঠমং.
৯. নাগসুত্তং
২৩১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো নৰো ভিক্খু অতিৰেলং কুলানি উপসঙ্কমতি. তমেনং ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘মাযস্মা অতিৰেলং কুলানি উপসঙ্কমী’’তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো এৰমাহ – ‘‘ইমে হি নাম থেরা ভিক্খূ কুলানি উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, কিমঙ্গং [কিমঙ্গ (সী.)] পনাহ’’ন্তি?
অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অঞ্ঞতরো নৰো ভিক্খু অতিৰেলং কুলানি উপসঙ্কমতি. তমেনং ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘মাযস্মা অতিৰেলং কুলানি উপসঙ্কমী’তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো এৰমাহ – ‘ইমে হি নাম থেরা ভিক্খূ কুলানি উপসঙ্কমিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি, কিমঙ্গং পনাহ’’’ন্তি.
‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, অরঞ্ঞাযতনে মহাসরসী. তং নাগা উপনিস্সায ৰিহরন্তি. তে তং সরসিং ওগাহেত্ৰা সোণ্ডায ভিসমুল়ালং অব্বুহেত্ৰা [অব্ভূহেত্ৰা (ক.), অব্বাহিত্ৰা (মহাৰ. ২৭৮)] সুৰিক্খালিতং ৰিক্খালেত্ৰা অকদ্দমং সঙ্খাদিত্ৰা [সঙ্খরিত্ৰা (পী. ক.)] অজ্ঝোহরন্তি. তেসং তং ৰণ্ণায চেৰ হোতি বলায চ, ন চ ততোনিদানং মরণং ৰা নিগচ্ছন্তি মরণমত্তং ৰা দুক্খং. তেসংযেৰ খো পন, ভিক্খৰে, মহানাগানং অনুসিক্খমানা তরুণা ভিঙ্কচ্ছাপা তং সরসিং ওগাহেত্ৰা সোণ্ডায ভিসমুল়ালং অব্বুহেত্ৰা ন সুৰিক্খালিতং ৰিক্খালেত্ৰা সকদ্দমং অসঙ্খাদিত্ৰা অজ্ঝোহরন্তি. তেসং তং নেৰ ৰণ্ণায হোতি ন বলায. ততোনিদানং মরণং ৰা নিগচ্ছন্তি মরণমত্তং ৰা দুক্খং.
‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইধ থেরা ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসন্তি. তে তত্থ ধম্মং ভাসন্তি. তেসং গিহী পসন্নাকারং করোন্তি. তে তং লাভং অগধিতা অমুচ্ছিতা অনজ্ঝোপন্না [অনজ্ঝাপন্না (সব্বত্থ) ম. নি. ১ পাসরাসিসুত্তৰণ্ণনা ওলোকেতব্বা] আদীনৰদস্সাৰিনো নিস্সরণপঞ্ঞা পরিভুঞ্জন্তি. তেসং তং ৰণ্ণায চেৰ হোতি বলায চ, ন চ ততোনিদানং মরণং ৰা নিগচ্ছন্তি মরণমত্তং ৰা দুক্খং. তেসংযেৰ খো পন, ভিক্খৰে, থেরানং ভিক্খূনং অনুসিক্খমানা নৰা ভিক্খূ পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসন্তি. তে তত্থ ধম্মং ভাসন্তি. তেসং গিহী পসন্নাকারং করোন্তি. তে তং লাভং গধিতা মুচ্ছিতা অজ্ঝোপন্না অনাদীনৰদস্সাৰিনো অনিস্সরণপঞ্ঞা পরিভুঞ্জন্তি. তেসং তং নেৰ ৰণ্ণায হোতি ন বলায, তে ততোনিদানং মরণং ৰা নিগচ্ছন্তি মরণমত্তং ৰা দুক্খং. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘অগধিতা অমুচ্ছিতা অনজ্ঝোপন্না আদীনৰদস্সাৰিনো নিস্সরণপঞ্ঞা তং লাভং পরিভুঞ্জিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. নৰমং.
১০. বিল়ারসুত্তং
২৩২. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু অতিৰেলং কুলেসু চারিত্তং আপজ্জতি. তমেনং ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘‘মাযস্মা অতিৰেলং কুলেসু চারিত্তং আপজ্জী’’তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো ন ৰিরমতি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অঞ্ঞতরো ভিক্খু অতিৰেলং কুলেসু চারিত্তং আপজ্জতি. তমেনং ভিক্খূ এৰমাহংসু – ‘মাযস্মা অতিৰেলং কুলেসু চারিত্তং আপজ্জী’তি. সো ভিক্খু ভিক্খূহি ৰুচ্চমানো ন ৰিরমতী’’তি.
‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, বিল়ারো সন্ধিসমলসঙ্কটীরে ঠিতো অহোসি মুদুমূসিং মগ্গযমানো – ‘যদাযং মুদুমূসি গোচরায পক্কমিস্সতি, তত্থেৰ নং গহেত্ৰা খাদিস্সামী’তি. অথ খো সো, ভিক্খৰে, মুদুমূসি গোচরায পক্কামি. তমেনং বিল়ারো গহেত্ৰা সহসা সঙ্খাদিত্ৰা [সঙ্খরিত্ৰা (পী. ক.), মংসং খাদিত্ৰা (স্যা. কং.), অসংখাদিত্ৰা (কত্থচি)] অজ্ঝোহরি. তস্স সো মুদুমূসি অন্তম্পি খাদি, অন্তগুণম্পি খাদি. সো ততোনিদানং মরণম্পি নিগচ্ছি মরণমত্তম্পি দুক্খং.
‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইধেকচ্চো ভিক্খু পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসতি অরক্খিতেনেৰ কাযেন অরক্খিতায ৰাচায অরক্খিতেন চিত্তেন, অনুপট্ঠিতায সতিযা, অসংৰুতেহি ইন্দ্রিযেহি. সো তত্থ পস্সতি মাতুগামং দুন্নিৰত্থং ৰা দুপ্পারুতং ৰা. তস্স মাতুগামং দিস্ৰা দুন্নিৰত্থং ৰা দুপ্পারুতং ৰা রাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতি. সো রাগানুদ্ধংসেন চিত্তেন মরণং ৰা নিগচ্ছতি মরণমত্তং ৰা দুক্খং. মরণঞ্হেতং, ভিক্খৰে, অরিযস্স ৰিনযে যো সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্ততি. মরণমত্তঞ্হেতং, ভিক্খৰে, দুক্খং যদিদং অঞ্ঞতরং সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জতি. যথারূপায আপত্তিযা ৰুট্ঠানং পঞ্ঞাযতি. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘রক্খিতেনেৰ কাযেন রক্খিতায ৰাচায রক্খিতেন চিত্তেন, উপট্ঠিতায সতিযা, সংৰুতেহি ইন্দ্রিযেহি গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দসমং.
১১. সিঙ্গালসুত্তং
২৩৩. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘অস্সুত্থ নো তুম্হে, ভিক্খৰে, রত্তিযা পচ্চূসসমযং জরসিঙ্গালস্স ৰস্সমানস্সা’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘এসো খো, ভিক্খৰে, জরসিঙ্গালো উক্কণ্ডকেন নাম রোগজাতেন ফুট্ঠো. সো যেন যেন ইচ্ছতি তেন তেন গচ্ছতি; যত্থ যত্থ ইচ্ছতি তত্থ তত্থ তিট্ঠতি; যত্থ যত্থ ইচ্ছতি তত্থ তত্থ নিসীদতি; যত্থ যত্থ ইচ্ছতি তত্থ তত্থ নিপজ্জতি; সীতকোপি নং ৰাতো উপৰাযতি. সাধু খ্ৰস্স, ভিক্খৰে, যং ইধেকচ্চো সক্যপুত্তিযপটিঞ্ঞো এৰরূপম্পি অত্তভাৰপটিলাভং পটিসংৰেদিযেথ. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘অপ্পমত্তা ৰিহরিস্সামা’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. একাদসমং.
১২. দুতিযসিঙ্গালসুত্তং
২৩৪. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘অস্সুত্থ নো তুম্হে, ভিক্খৰে, রত্তিযা পচ্চূসসমযং জরসিঙ্গালস্স ৰস্সমানস্সা’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘সিযা খো, ভিক্খৰে, তস্মিং জরসিঙ্গালে যা কাচি কতঞ্ঞুতা কতৰেদিতা, ন ত্ৰেৰ ইধেকচ্চে সক্যপুত্তিযপটিঞ্ঞে সিযা যা কাচি কতঞ্ঞুতা কতৰেদিতা. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘কতঞ্ঞুনো ভৰিস্সাম কতৰেদিনো; ন চ নো [ন চ নোতি ইদং সী. পী. পোত্থকেসু নত্থি] অম্হেসু অপ্পকম্পি কতং নস্সিস্সতী’তি [মা নস্সিস্সতীতি (সী. পী.), ৰিনস্সিস্সতীতি (স্যা. কং.)]. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দ্ৰাদসমং.
ওপম্মসংযুত্তং সমত্তং.