১০. ভিক্খুসংযুত্তং

১. কোলিতসুত্তং

২৩৫. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৰুসো ভিক্খৰে’’তি. ‘‘আৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স পচ্চস্সোসুং.

আযস্মা মহামোগ্গল্লানো এতদৰোচ – ‘‘ইধ ময্হং, আৰুসো, রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘অরিযো তুণ্হীভাৰো, অরিযো তুণ্হীভাৰোতি ৰুচ্চতি. কতমো নু খো অরিযো তুণ্হীভাৰো’তি? তস্স ময্হং আৰুসো, এতদহোসি – ‘ইধ ভিক্খু ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতি অরিযো তুণ্হীভাৰো’তি. সো খ্ৰাহং, আৰুসো, ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরিং. তস্স ময্হং, আৰুসো, ইমিনা ৰিহারেন ৰিহরতো ৰিতক্কসহগতা সঞ্ঞা মনসিকারা সমুদাচরন্তি’’.

‘‘অথ খো মং, আৰুসো, ভগৰা ইদ্ধিযা উপসঙ্কমিত্ৰা এতদৰোচ – ‘মোগ্গল্লান, মোগ্গল্লান, মা, ব্রাহ্মণ, অরিযং তুণ্হীভাৰং পমাদো, অরিযে তুণ্হীভাৰে চিত্তং সণ্ঠপেহি, অরিযে তুণ্হীভাৰে চিত্তং একোদিভাৰং করোহি, অরিযে তুণ্হীভাৰে চিত্তং সমাদহা’তি. সো খ্ৰাহং, আৰুসো, অপরেন সমযেন ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরামি. যঞ্হি তং, আৰুসো, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘সত্থারা অনুগ্গহিতো সাৰকো মহাভিঞ্ঞতং পত্তো’তি, মমং তং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘সত্থারা অনুগ্গহিতো সাৰকো মহাভিঞ্ঞতং পত্তো’’’তি. পঠমং.

২. উপতিস্সসুত্তং

২৩৬. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. তত্র খো আযস্মা সারিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৰুসো ভিক্খৰে’’তি. ‘‘আৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –

‘‘ইধ ময্হং, আৰুসো, রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘অত্থি নু খো তং কিঞ্চি লোকস্মিং যস্স মে ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’তি? তস্স ময্হং, আৰুসো, এতদহোসি – ‘নত্থি খো তং কিঞ্চি লোকস্মিং যস্স মে ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা উপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’’তি.

এৰং ৰুত্তে, আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘সত্থুপি খো তে, আৰুসো সারিপুত্ত, ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা নুপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি? ‘‘সত্থুপি খো মে, আৰুসো, ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা নুপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা, অপি চ মে এৰমস্স – ‘মহেসক্খো ৰত, ভো, সত্থা অন্তরহিতো মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো. সচে হি ভগৰা চিরং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠেয্য তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি. তথা হি পনাযস্মতো সারিপুত্তস্স দীঘরত্তং অহঙ্কারমমঙ্কারমানানুসযা সুসমূহতা. তস্মা আযস্মতো সারিপুত্তস্স সত্থুপি ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা নুপ্পজ্জেয্যুং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা’’তি. দুতিযং.

৩. ঘটসুত্তং

২৩৭. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা চ সারিপুত্তো আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো রাজগহে ৰিহরন্তি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে একৰিহারে. অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা মহামোগ্গল্লানেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৰোচ –

‘‘ৰিপ্পসন্নানি খো তে, আৰুসো মোগ্গল্লান, ইন্দ্রিযানি; পরিসুদ্ধো মুখৰণ্ণো পরিযোদাতো সন্তেন নূনাযস্মা মহামোগ্গল্লানো অজ্জ ৰিহারেন ৰিহাসী’’তি. ‘‘ওল়ারিকেন খ্ৰাহং, আৰুসো, অজ্জ ৰিহারেন ৰিহাসিং. অপি চ, মে অহোসি ধম্মী কথা’’তি. ‘‘কেন সদ্ধিং পনাযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স অহোসি ধম্মী কথা’’তি? ‘‘ভগৰতা খো মে, আৰুসো, সদ্ধিং অহোসি ধম্মী কথা’’তি. ‘‘দূরে খো, আৰুসো, ভগৰা এতরহি সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. কিং নু খো, আযস্মা, মহামোগ্গল্লানো ভগৰন্তং ইদ্ধিযা উপসঙ্কমি; উদাহু ভগৰা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং ইদ্ধিযা উপসঙ্কমী’’তি? ‘‘ন খ্ৰাহং, আৰুসো, ভগৰন্তং ইদ্ধিযা উপসঙ্কমিং; নপি মং ভগৰা ইদ্ধিযা উপসঙ্কমি. অপি চ, মে যাৰতা ভগৰা এত্তাৰতা দিব্বচক্খু ৰিসুজ্ঝি দিব্বা চ সোতধাতু. ভগৰতোপি যাৰতাহং এত্তাৰতা দিব্বচক্খু ৰিসুজ্ঝি দিব্বা চ সোতধাতূ’’তি. ‘‘যথাকথং পনাযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স ভগৰতা সদ্ধিং অহোসি ধম্মী কথা’’তি?

‘‘ইধাহং, আৰুসো, ভগৰন্তং এতদৰোচং – ‘আরদ্ধৰীরিযো আরদ্ধৰীরিযোতি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, আরদ্ধৰীরিযো হোতী’তি? এৰং ৰুত্তে, মং, আৰুসো, ভগৰা এতদৰোচ – ‘ইধ, মোগ্গল্লান, ভিক্খু আরদ্ধৰীরিযো ৰিহরতি – কামং তচো চ ন্হারু চ অট্ঠী চ অৰসিস্সতু, সরীরে উপসুস্সতু মংসলোহিতং, যং তং পুরিসথামেন পুরিসৰীরিযেন পুরিসপরক্কমেন পত্তব্বং ন তং অপাপুণিত্ৰা ৰীরিযস্স সণ্ঠানং ভৰিস্সতীতি. এৰং খো, মোগ্গল্লান, আরদ্ধৰীরিযো হোতী’তি. এৰং খো মে, আৰুসো, ভগৰতা সদ্ধিং অহোসি ধম্মী কথা’’তি.

‘‘সেয্যথাপি, আৰুসো, হিমৰতো পব্বতরাজস্স পরিত্তা পাসাণসক্খরা যাৰদেৰ উপনিক্খেপনমত্তায; এৰমেৰ খো মযং আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স যাৰদেৰ উপনিক্খেপনমত্তায. আযস্মা হি মহামোগ্গল্লানো মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো আকঙ্খমানো কপ্পং তিট্ঠেয্যা’’তি.

‘‘সেয্যথাপি, আৰুসো, মহতিযা লোণঘটায পরিত্তা লোণসক্খরায যাৰদেৰ উপনিক্খেপনমত্তায; এৰমেৰ খো মযং আযস্মতো সারিপুত্তস্স যাৰদেৰ উপনিক্খেপনমত্তায. আযস্মা হি সারিপুত্তো ভগৰতা অনেকপরিযাযেন থোমিতো ৰণ্ণিতো পসত্থো –

‘‘সারিপুত্তোৰ পঞ্ঞায, সীলেন উপসমেন চ;

যোপি পারঙ্গতো ভিক্খু, এতাৰপরমো সিযা’’তি.

ইতিহ তে উভো মহানাগা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সুভাসিতং সুলপিতং সমনুমোদিংসূতি. ততিযং.

৪. নৰসুত্তং

২৩৮. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো নৰো ভিক্খু পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৰিহারং পৰিসিত্ৰা অপ্পোস্সুক্কো তুণ্হীভূতো সঙ্কসাযতি, ন ভিক্খূনং ৰেয্যাৰচ্চং করোতি চীৰরকারসমযে. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অঞ্ঞতরো নৰো ভিক্খু পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৰিহারং পৰিসিত্ৰা অপ্পোস্সুক্কো তুণ্হীভূতো সঙ্কসাযতি, ন ভিক্খূনং ৰেয্যাৰচ্চং করোতি চীৰরকারসমযে’’তি.

অথ খো ভগৰা অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৰং, ভিক্খু, মম ৰচনেন তং ভিক্খুং আমন্তেহি ‘সত্থা তং, আৰুসো, আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৰং ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘সত্থা তং, আৰুসো, আমন্তেতী’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো সো ভিক্খু তস্স ভিক্খুনো পটিস্সুত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো তং ভিক্খুং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, ভিক্খু, পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৰিহারং পৰিসিত্ৰা অপ্পোস্সুক্কো তুণ্হীভূতো সঙ্কসাযসি, ন ভিক্খূনং ৰেয্যাৰচ্চং করোসি চীৰরকারসমযে’’তি? ‘‘অহম্পি খো, ভন্তে, সকং কিচ্চং করোমী’’তি.

অথ খো ভগৰা তস্স ভিক্খুনো চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘মা খো তুম্হে, ভিক্খৰে, এতস্স ভিক্খুনো উজ্ঝাযিত্থ. এসো খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৰিহারানং নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিরলাভী, যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

‘‘নযিদং সিথিলমারব্ভ, নযিদং অপ্পেন থামসা;

নিব্বানং অধিগন্তব্বং, সব্বদুক্খপ্পমোচনং.

‘‘অযঞ্চ দহরো ভিক্খু, অযমুত্তমপুরিসো;

ধারেতি অন্তিমং দেহং, জেত্ৰা মারং সৰাহিনি’’ন্তি. চতুত্থং;

৫. সুজাতসুত্তং

২৩৯. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. অথ খো আযস্মা সুজাতো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৰা আযস্মন্তং সুজাতং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘উভযেনেৰাযং, ভিক্খৰে, কুলপুত্তো সোভতি – যঞ্চ অভিরূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পরমায ৰণ্ণপোক্খরতায সমন্নাগতো, যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজ্জন্তি তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি. ইদমৰোচ ভগৰা…পে… সত্থা –

‘‘সোভতি ৰতাযং ভিক্খু, উজুভূতেন চেতসা;

ৰিপ্পযুত্তো ৰিসংযুত্তো, অনুপাদায নিব্বুতো;

ধারেতি অন্তিমং দেহং, জেত্ৰা মারং সৰাহিনি’’ন্তি. পঞ্চমং;

৬. লকুণ্ডকভদ্দিযসুত্তং

২৪০. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. অথ খো আযস্মা লকুণ্ডকভদ্দিযো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৰা আযস্মন্তং লকুণ্ডকভদ্দিযং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৰে, এতং ভিক্খুং আগচ্ছন্তং দুব্বণ্ণং দুদ্দসিকং ওকোটিমকং ভিক্খূনং পরিভূতরূপ’’ন্তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘এসো খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো, ন চ সা সমাপত্তি সুলভরূপা যা তেন ভিক্খুনা অসমাপন্নপুব্বা. যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি. ইদমৰোচ ভগৰা…পে… সত্থা –

‘‘হংসা কোঞ্চা মযূরা চ, হত্থযো পসদা মিগা;

সব্বে সীহস্স ভাযন্তি, নত্থি কাযস্মিং তুল্যতা.

‘‘এৰমেৰ মনুস্সেসু, দহরো চেপি পঞ্ঞৰা;

সো হি তত্থ মহা হোতি, নেৰ বালো সরীরৰা’’তি. ছট্ঠং;

৭. ৰিসাখসুত্তং

২৪১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা ৰেসালিযং ৰিহরতি মহাৰনে কূটাগারসালাযং. তেন খো পন সমযেন আযস্মা ৰিসাখো পঞ্চালপুত্তো উপট্ঠানসালাযং ভিক্খূ ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতি সমাদপেতি সমুত্তেজেতি সম্পহংসেতি, পোরিযা ৰাচায ৰিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা পরিযাপন্নায অনিস্সিতায.

অথ খো ভগৰা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেন উপট্ঠানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কো নু খো, ভিক্খৰে, উপট্ঠানসালাযং ভিক্খূ ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতি সমাদপেতি সমুত্তেজেতি সম্পহংসেতি পোরিযা ৰাচায ৰিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা পরিযাপন্নায অনিস্সিতাযা’’তি? ‘‘আযস্মা, ভন্তে, ৰিসাখো পঞ্চালপুত্তো উপট্ঠানসালাযং ভিক্খূ ধম্মিযা কথায সন্দস্সেতি সমাদপেতি সমুত্তেজেতি সম্পহংসেতি, পোরিযা ৰাচায ৰিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা পরিযাপন্নায অনিস্সিতাযা’’তি.

অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং ৰিসাখং পঞ্চালপুত্তং আমন্তেসি – ‘‘সাধু সাধু, ৰিসাখ, সাধু খো ত্ৰং, ৰিসাখ, ভিক্খূ ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি…পে… অত্থস্স ৰিঞ্ঞাপনিযা পরিযাপন্নায অনিস্সিতাযা’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

‘‘নাভাসমানং জানন্তি, মিস্সং বালেহি পণ্ডিতং;

ভাসমানঞ্চ জানন্তি, দেসেন্তং অমতং পদং.

‘‘ভাসযে জোতযে ধম্মং, পগ্গণ্হে ইসিনং ধজং;

সুভাসিতধজা ইসযো, ধম্মো হি ইসিনং ধজো’’তি. সত্তমং;

৮. নন্দসুত্তং

২৪২. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. অথ খো আযস্মা নন্দো ভগৰতো মাতুচ্ছাপুত্তো আকোটিতপচ্চাকোটিতানি চীৰরানি পারুপিত্ৰা অক্খীনি অঞ্জেত্ৰা অচ্ছং পত্তং গহেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং নন্দং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘ন খো তে তং, নন্দ, পতিরূপং কুলপুত্তস্স সদ্ধা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতস্স, যং ত্ৰং আকোটিতপচ্চাকোটিতানি চীৰরানি পারুপেয্যাসি, অক্খীনি চ অঞ্জেয্যাসি, অচ্ছঞ্চ পত্তং ধারেয্যাসি. এতং খো তে, নন্দ, পতিরূপং কুলপুত্তস্স সদ্ধা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতস্স, যং ত্ৰং আরঞ্ঞিকো চ অস্সসি, পিণ্ডপাতিকো চ পংসুকুলিকো চ কামেসু চ অনপেক্খো ৰিহরেয্যাসী’’তি. ইদমৰোচ ভগৰা…পে… সত্থা –

‘‘কদাহং নন্দং পস্সেয্যং, আরঞ্ঞং পংসুকূলিকং;

অঞ্ঞাতুঞ্ছেন যাপেন্তং, কামেসু অনপেক্খিন’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা নন্দো অপরেন সমযেন আরঞ্ঞিকো চ পিণ্ডপাতিকো চ পংসুকূলিকো চ কামেসু চ অনপেক্খো ৰিহাসীতি. অট্ঠমং.

৯. তিস্সসুত্তং

২৪৩. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. অথ খো আযস্মা তিস্সো ভগৰতো পিতুচ্ছাপুত্তো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি দুক্খী দুম্মনো অস্সূনি পৰত্তযমানো. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং তিস্সং এতদৰোচ – ‘‘কিং নু খো ত্ৰং, তিস্স, একমন্তং নিসিন্নো দুক্খী দুম্মনো অস্সূনি পৰত্তযমানো’’তি? ‘‘তথা হি পন মং, ভন্তে, ভিক্খূ সমন্তা ৰাচাসন্নিতোদকেন [ৰাচায সন্নিতোদকেন (ক.)] সঞ্জম্ভরিমকংসূ’’তি [সঞ্জব্ভরিমকংসূতি (?)]. ‘‘তথাহি পন ত্ৰং, তিস্স, ৰত্তা নো চ ৰচনক্খমো; ন খো তে তং, তিস্স, পতিরূপং কুলপুত্তস্স সদ্ধা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতস্স, যং ত্ৰং ৰত্তা নো চ ৰচনক্খমো. এতং খো তে, তিস্স, পতিরূপং কুলপুত্তস্স সদ্ধা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতস্স – ‘যং ত্ৰং ৰত্তা চ অস্স ৰচনক্খমো চা’’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

‘‘কিং নু কুজ্ঝসি মা কুজ্ঝি, অক্কোধো তিস্স তে ৰরং;

কোধমানমক্খৰিনযত্থঞ্হি, তিস্স ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতী’’তি. নৰমং;

১০. থেরনামকসুত্তং

২৪৪. একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরো ভিক্খু থেরনামকো একৰিহারী চেৰ হোতি একৰিহারস্স চ ৰণ্ণৰাদী. সো একো গামং পিণ্ডায পৰিসতি একো পটিক্কমতি একো রহো নিসীদতি একো চঙ্কমং অধিট্ঠাতি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অঞ্ঞতরো ভিক্খু থেরনামকো একৰিহারী একৰিহারস্স চ ৰণ্ণৰাদী’’তি.

অথ খো ভগৰা অঞ্ঞতরং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৰং, ভিক্খু, মম ৰচনেন থেরং ভিক্খুং আমন্তেহি – ‘সত্থা তং, আৰুসো থের, আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা যেনাযস্মা থেরো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং থেরং এতদৰোচ – ‘‘সত্থা তং, আৰুসো থের, আমন্তেতী’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো আযস্মা থেরো তস্স ভিক্খুনো পটিস্সুত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং থেরং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, থের, একৰিহারী একৰিহারস্স চ ৰণ্ণৰাদী’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘যথা কথং পন ত্ৰং, থের, একৰিহারী একৰিহারস্স চ ৰণ্ণৰাদী’’তি? ‘‘ইধাহং, ভন্তে, একো গামং পিণ্ডায পৰিসামি একো পটিক্কমামি একো রহো নিসীদামি একো চঙ্কমং অধিট্ঠামি. এৰং খ্ৰাহং, ভন্তে, একৰিহারী একৰিহারস্স চ ৰণ্ণৰাদী’’তি.

‘‘অত্থেসো, থের, একৰিহারো নেসো নত্থীতি ৰদামি. অপি চ, থের, যথা একৰিহারো ৰিত্থারেন পরিপুণ্ণো হোতি তং সুণাহি, সাধুকং মনসি করোহি; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো…পে…. ‘‘কথঞ্চ, থের, একৰিহারো ৰিত্থারেন পরিপুণ্ণো হোতি. ইধ, থের, যং অতীতং তং পহীনং, যং অনাগতং তং পটিনিস্সট্ঠং, পচ্চুপ্পন্নেসু চ অত্তভাৰপটিলাভেসু ছন্দরাগো সুপ্পটিৰিনীতো. এৰং খো, থের, একৰিহারো ৰিত্থারেন পরিপুণ্ণো হোতী’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

‘‘সব্বাভিভুং সব্বৰিদুং সুমেধং,

সব্বেসু ধম্মেসু অনূপলিত্তং;

সব্বঞ্জহং তণ্হাক্খযে ৰিমুত্তং,

তমহং নরং একৰিহারীতি ব্রূমী’’তি. দসমং;

১১. মহাকপ্পিনসুত্তং

২৪৫. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. অথ খো আযস্মা মহাকপ্পিনো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো ভগৰা আযস্মন্তং মহাকপ্পিনং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে ভিক্খৰে, এতং ভিক্খুং আগচ্ছন্তং ওদাতকং তনুকং তুঙ্গনাসিক’’ন্তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘এসো খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু মহিদ্ধিকো মহানুভাৰো. ন চ সা সমাপত্তি সুলভরূপা যা তেন ভিক্খুনা অসমাপন্নপুব্বা. যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

‘‘খত্তিযো সেট্ঠো জনেতস্মিং, যে গোত্তপটিসারিনো;

ৰিজ্জাচরণসম্পন্নো, সো সেট্ঠো দেৰমানুসে.

‘‘দিৰা তপতি আদিচ্চো, রত্তিমাভাতি চন্দিমা;

সন্নদ্ধো খত্তিযো তপতি, ঝাযী তপতি ব্রাহ্মণো;

অথ সব্বমহোরত্তিং [অথ সব্বমহোরত্তং (সী. স্যা. কং.)], বুদ্ধো তপতি তেজসা’’তি. একাদসমং;

১২. সহাযকসুত্তং

২৪৬. সাৰত্থিযং ৰিহরতি. অথ খো দ্ৰে ভিক্খূ সহাযকা আযস্মতো মহাকপ্পিনস্স সদ্ধিৰিহারিনো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু. অদ্দসা খো ভগৰা তে ভিক্খূ দূরতোৰ আগচ্ছন্তে. দিস্ৰান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৰে, এতে ভিক্খূ সহাযকে আগচ্ছন্তে কপ্পিনস্স সদ্ধিৰিহারিনো’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘এতে খো তে ভিক্খূ মহিদ্ধিকা মহানুভাৰা. ন চ সা সমাপত্তি সুলভরূপা, যা তেহি ভিক্খূহি অসমাপন্নপুব্বা. যস্স চত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি তদনুত্তরং ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তী’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

‘‘সহাযা ৰতিমে ভিক্খূ, চিররত্তং সমেতিকা;

সমেতি নেসং সদ্ধম্মো, ধম্মে বুদ্ধপ্পৰেদিতে.

‘‘সুৰিনীতা কপ্পিনেন, ধম্মে অরিযপ্পৰেদিতে;

ধারেন্তি অন্তিমং দেহং, জেত্ৰা মারং সৰাহিনি’’ন্তি. দ্ৰাদসমং;

ভিক্খুসংযুত্তং সমত্তং.