৮. লক্খণসংযুত্তং
১. পঠমৰগ্গো
১. অট্ঠিসুত্তং
২০২. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা চ লক্খণো আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো [মহামোগ্গলানো (ক.)] গিজ্ঝকূটে পব্বতে ৰিহরন্তি. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেনাযস্মা লক্খণো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং লক্খণং এতদৰোচ – ‘‘আযামাৰুসো [এহি আৰুসো (স্যা. কং. ক.)] লক্খণ, রাজগহং পিণ্ডায পৰিসিস্সামা’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো আযস্মা লক্খণো আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স পচ্চস্সোসি. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অঞ্ঞতরস্মিং পদেসে সিতং পাত্ৰাকাসি. অথ খো আযস্মা লক্খণো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৰোচ – ‘‘কো নু খো, আৰুসো মোগ্গল্লান, হেতু কো পচ্চযো সিতস্স পাতুকম্মাযা’’তি? ‘‘অকালো খো, আৰুসো লক্খণ, এতস্স পঞ্হস্স. ভগৰতো মং সন্তিকে এতং পঞ্হং পুচ্ছা’’তি.
অথ খো আযস্মা চ লক্খণো আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো রাজগহে পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা লক্খণো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৰোচ – ‘‘ইধাযস্মা মহামোগ্গল্লানো গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অঞ্ঞতরস্মিং পদেসে সিতং পাত্ৰাকাসি. কো নু খো, আৰুসো মোগ্গল্লান, হেতু কো পচ্চযো সিতস্স পাতুকম্মাযা’’তি?
‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং অট্ঠিকসঙ্খলিকং ৰেহাসং গচ্ছন্তিং. তমেনং গিজ্ঝাপি কাকাপি কুললাপি অনুপতিত্ৰা অনুপতিত্ৰা ফাসুল়ন্তরিকাহি ৰিতুদেন্তি ৰিতচ্ছেন্তি ৰিরাজেন্তি [ৰিতুদেন্তি (সী.), ৰিতচ্ছেন্তি ৰিভজেন্তি (পী. ক.)]. সা সুদং অট্টস্সরং করোতি. তস্স ময্হং, আৰুসো, এতদহোসি – ‘অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত, ভো! এৰরূপোপি নাম সত্তো ভৰিস্সতি! এৰরূপোপি নাম যক্খো ভৰিস্সতি! এৰরূপোপি নাম অত্তভাৰপটিলাভো ভৰিস্সতী’’’তি!!
অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘চক্খুভূতা ৰত, ভিক্খৰে, সাৰকা ৰিহরন্তি; ঞাণভূতা ৰত, ভিক্খৰে, সাৰকা ৰিহরন্তি, যত্র হি নাম সাৰকো এৰরূপং ঞস্সতি ৰা দক্খতি ৰা সক্খিং ৰা করিস্সতি. পুব্বেৰ মে সো, ভিক্খৰে, সত্তো দিট্ঠো অহোসি, অপি চাহং ন ব্যাকাসিং. অহঞ্চেতং [অহমেৰেতং (সী.)] ব্যাকরেয্যং, পরে চ মে [পরে মে (সী.)] ন সদ্দহেয্যুং. যে মে ন সদ্দহেয্যুং, তেসং তং অস্স দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায. এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে গোঘাতকো অহোসি. সো তস্স কম্মস্স ৰিপাকেন বহূনি ৰস্সানি বহূনি ৰস্সসতানি বহূনি ৰস্সসহস্সানি বহূনি ৰস্সসতসহস্সানি নিরযে পচ্চিত্ৰা তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসেন এৰরূপং অত্তভাৰপটিলাভং পটিসংৰেদযতী’’তি. (সব্বেসং সুত্তন্তানং এসেৰ পেয্যালো). পঠমং.
২. পেসিসুত্তং
২০৩. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং মংসপেসিং ৰেহাসং গচ্ছন্তিং. তমেনং গিজ্ঝাপি কাকাপি কুললাপি অনুপতিত্ৰা অনুপতিত্ৰা ৰিতচ্ছেন্তি ৰিরাজেন্তি [ৰিরাজেন্তি (সী. স্যা. কং.), ৰিভজেন্তি (পী. ক.)]. সা সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে গোঘাতকো অহোসি…পে…. দুতিযং.
৩. পিণ্ডসুত্তং
২০৪. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং মংসপিণ্ডং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তমেনং গিজ্ঝাপি কাকাপি কুললাপি অনুপতিত্ৰা অনুপতিত্ৰা ৰিতচ্ছেন্তি ৰিরাজেন্তি. সা সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে সাকুণিকো অহোসি…পে…. ততিযং.
৪. নিচ্ছৰিসুত্তং
২০৫. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং নিচ্ছৰিং পুরিসং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তমেনং গিজ্ঝাপি কাকাপি কুললাপি অনুপতিত্ৰা অনুপতিত্ৰা ৰিতচ্ছেন্তি ৰিরাজেন্তি. সো সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে ওরব্ভিকো অহোসি…পে…. চতুত্থং.
৫. অসিলোমসুত্তং
২০৬. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং অসিলোমং পুরিসং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তস্স তে অসী উপ্পতিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা তস্সেৰ কাযে নিপতন্তি. সো সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে সূকরিকো অহোসি…পে…. পঞ্চমং.
৬. সত্তিসুত্তং
২০৭. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং সত্তিলোমং পুরিসং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তস্স তা সত্তিযো উপ্পতিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা তস্সেৰ কাযে নিপতন্তি. সো সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে মাগৰিকো অহোসি…পে…. ছট্ঠং.
৭. উসুলোমসুত্তং
২০৮. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং উসুলোমং পুরিসং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তস্স তে উসূ উপ্পতিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা তস্সেৰ কাযে নিপতন্তি. সো সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে কারণিকো অহোসি…পে…. সত্তমং.
৮. সূচিলোমসুত্তং
২০৯. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং সূচিলোমং পুরিসং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তস্স তা সূচিযো উপ্পতিত্ৰা উপ্পতিত্ৰা তস্সেৰ কাযে নিপতন্তি. সো সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে সূতো [সারথিকো (ক. ৰিনযেপি)] অহোসি…পে…. অট্ঠমং.
৯. দুতিযসূচিলোমসুত্তং
২১০. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং সূচিলোমং পুরিসং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তস্স তা সূচিযো সীসে পৰিসিত্ৰা মুখতো নিক্খমন্তি; মুখে পৰিসিত্ৰা উরতো নিক্খমন্তি; উরে পৰিসিত্ৰা উদরতো নিক্খমন্তি; উদরে পৰিসিত্ৰা ঊরূহি নিক্খমন্তি; ঊরূসু পৰিসিত্ৰা জঙ্ঘাহি নিক্খমন্তি; জঙ্ঘাসু পৰিসিত্ৰা পাদেহি নিক্খমন্তি; সো সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে সূচকো অহোসি…পে…. নৰমং.
১০. কুম্ভণ্ডসুত্তং
২১১. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং কুম্ভণ্ডং পুরিসং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. সো গচ্ছন্তোপি তেৰ অণ্ডে খন্ধে আরোপেত্ৰা গচ্ছতি. নিসীদন্তোপি তেস্ৰেৰ অণ্ডেসু নিসীদতি. তমেনং গিজ্ঝাপি কাকাপি কুললাপি অনুপতিত্ৰা অনুপতিত্ৰা ৰিতচ্ছেন্তি ৰিরাজেন্তি. সো সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে গামকূটকো অহোসি…পে…. দসমং.
পঠমো ৰগ্গো.
তস্সুদ্দানং –
অট্ঠি পেসি উভো গাৰঘাতকা,
পিণ্ডো সাকুণিযো নিচ্ছৰোরব্ভি;
অসি সূকরিকো সত্তিমাগৰি,
উসু কারণিকো সূচি সারথি;
যো চ সিব্বিযতি সূচকো হি সো,
অণ্ডভারি অহু গামকূটকোতি.
২. দুতিযৰগ্গো
১. সসীসকসুত্তং
২১২. এৰং মে সুতং – একং সমযং রাজগহে ৰেল়ুৰনে. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং পুরিসং গূথকূপে সসীসকং নিমুগ্গং…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে পারদারিকো অহোসি…পে…. পঠমং.
২. গূথখাদসুত্তং
২১৩. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং পুরিসং গূথকূপে নিমুগ্গং উভোহি হত্থেহি গূথং খাদন্তং…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে দুট্ঠব্রাহ্মণো অহোসি. সো কস্সপস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স পাৰচনে ভিক্খুসঙ্ঘং ভত্তেন নিমন্তেত্ৰা দোণিযো [দোণিযা (স্যা. কং. পী. ক.)] গূথস্স পূরাপেত্ৰা এতদৰোচ – অহো ভোন্তো, যাৰদত্থং ভুঞ্জন্তু চেৰ হরন্তু চাতি…পে…. দুতিযং.
৩. নিচ্ছৰিত্থিসুত্তং
২১৪. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং নিচ্ছৰিং ইত্থিং ৰেহাসং গচ্ছন্তিং. তমেনং গিজ্ঝাপি কাকাপি কুললাপি অনুপতিত্ৰা অনুপতিত্ৰা ৰিতচ্ছেন্তি ৰিরাজেন্তি. সা সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসা, ভিক্খৰে, ইত্থী ইমস্মিংযেৰ রাজগহে অতিচারিনী অহোসি…পে…. ততিযং.
৪. মঙ্গুলিত্থিসুত্তং
২১৫. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং ইত্থিং দুগ্গন্ধং মঙ্গুলিং ৰেহাসং গচ্ছন্তিং. তমেনং গিজ্ঝাপি কাকাপি কুললাপি অনুপতিত্ৰা অনুপতিত্ৰা ৰিতচ্ছেন্তি ৰিরাজেন্তি. সা সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসা, ভিক্খৰে, ইত্থী ইমস্মিংযেৰ রাজগহে ইক্খণিকা অহোসি…পে…. চতুত্থং.
৫. ওকিলিনীসুত্তং
২১৬. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং ইত্থিং উপ্পক্কং ওকিলিনিং ওকিরিনিং ৰেহাসং গচ্ছন্তিং. সা সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসা, ভিক্খৰে, ইত্থী কলিঙ্গস্স রঞ্ঞো অগ্গমহেসী অহোসি. সা ইস্সাপকতা সপত্তিং অঙ্গারকটাহেন ওকিরি…পে…. পঞ্চমং.
৬. অসীসকসুত্তং
২১৭. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং অসীসকং কবন্ধং [কৰন্ধং (সী. পী.)] ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তস্স উরে অক্খীনি চেৰ হোন্তি মুখঞ্চ. তমেনং গিজ্ঝাপি কাকাপি কুললাপি অনুপতিত্ৰা অনুপতিত্ৰা ৰিতচ্ছেন্তি ৰিরাজেন্তি. সো সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, সত্তো ইমস্মিংযেৰ রাজগহে হারিকো নাম চোরঘাতকো অহোসি…পে…. ছট্ঠং.
৭. পাপভিক্খুসুত্তং
২১৮. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং ভিক্খুং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তস্স সঙ্ঘাটিপি আদিত্তা সম্পজ্জলিতা সজোতিভূতা [সঞ্জোতিভূতা (স্যা. কং.)], পত্তোপি আদিত্তো সম্পজ্জলিতো সজোতিভূতো, কাযবন্ধনম্পি আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং, কাযোপি আদিত্তো সম্পজ্জলিতো সজোতিভূতো. সো সুদং অট্টস্সরং করোতি…পে… এসো, ভিক্খৰে, ভিক্খু কস্সপস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স পাৰচনে পাপভিক্খু অহোসি…পে…. সত্তমং.
৮. পাপভিক্খুনীসুত্তং
২১৯. ‘‘অদ্দসং ভিক্খুনিং ৰেহাসং গচ্ছন্তিং. তস্সা সঙ্ঘাটিপি আদিত্তা…পে… পাপভিক্খুনী অহোসি…পে…. অট্ঠমং.
৯. পাপসিক্খমানসুত্তং
২২০. ‘‘অদ্দসং সিক্খমানং ৰেহাসং গচ্ছন্তিং. তস্সা সঙ্ঘাটিপি আদিত্তা…পে… পাপসিক্খমানা অহোসি…পে…. নৰমং.
১০. পাপসামণেরসুত্তং
২২১. ‘‘অদ্দসং সামণেরং ৰেহাসং গচ্ছন্তং. তস্স সঙ্ঘাটিপি আদিত্তা…পে… পাপসামণেরো অহোসি…পে…. দসমং.
১১. পাপসামণেরীসুত্তং
২২২. ‘‘ইধাহং, আৰুসো, গিজ্ঝকূটা পব্বতা ওরোহন্তো অদ্দসং সামণেরিং ৰেহাসং গচ্ছন্তিং. তস্সা সঙ্ঘাটিপি আদিত্তা সম্পজ্জলিতা সজোতিভূতা, পত্তোপি আদিত্তো সম্পজ্জলিতো সজোতিভূতো, কাযবন্ধনম্পি আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং, কাযোপি আদিত্তো সম্পজ্জলিতো সজোতিভূতো. সা সুদং অট্টস্সরং করোতি. তস্স ময্হং, আৰুসো, এতদহোসি – ‘অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত, ভো! এৰরূপোপি নাম সত্তো ভৰিস্সতি! এৰরূপোপি নাম যক্খো ভৰিস্সতি! এৰরূপোপি নাম অত্তভাৰপটিলাভো ভৰিস্সতী’’’তি!!
অথ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘চক্খুভূতা ৰত, ভিক্খৰে, সাৰকা ৰিহরন্তি; ঞাণভূতা ৰত, ভিক্খৰে, সাৰকা ৰিহরন্তি, যত্র হি নাম সাৰকো এৰরূপং ঞস্সতি ৰা দক্খতি ৰা সক্খিং ৰা করিস্সতি. পুব্বেৰ মে সা, ভিক্খৰে, সামণেরী দিট্ঠা অহোসি. অপি চাহং ন ব্যাকাসিং. অহঞ্চেতং ব্যাকরেয্যং, পরে চ মে ন সদ্দহেয্যুং. যে মে ন সদ্দহেয্যুং, তেসং তং অস্স দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায. এসা, ভিক্খৰে, সামণেরী কস্সপস্স সম্মাসম্বুদ্ধস্স পাৰচনে পাপসামণেরী অহোসি. সা তস্স কম্মস্স ৰিপাকেন বহূনি ৰস্সানি বহূনি ৰস্সসতানি বহূনি ৰস্সসহস্সানি বহূনি ৰস্সসতসহস্সানি নিরযে পচ্চিত্ৰা তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসেন এৰরূপং অত্তভাৰপটিলাভং পটিসংৰেদযতী’’তি. একাদসমং.
দুতিযো ৰগ্গো.
তস্সুদ্দানং –
কূপে নিমুগ্গো হি সো পারদারিকো;
গূথখাদি অহু দুট্ঠব্রাহ্মণো.
নিচ্ছৰিত্থি অতিচারিনী অহু;
মঙ্গুলিত্থি অহু ইক্খণিত্থিকা.
ওকিলিনি সপত্তঙ্গারোকিরি;
সীসচ্ছিন্নো অহু চোরঘাতকো.
ভিক্খু ভিক্খুনী সিক্খমানা;
সামণেরো অথ সামণেরিকা.
কস্সপস্স ৰিনযস্মিং পব্বজ্জং;
পাপকম্মং করিংসু তাৰদেতি.
লক্খণসংযুত্তং সমত্তং.