১২. পরংমরণসুত্তং
১৫৫. একং সমযং আযস্মা চ মহাকস্সপো আযস্মা চ সারিপুত্তো বারাণসিযং ৰিহরন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনাযস্মা মহাকস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা মহাকস্সপেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৰোচ – ‘‘কিং নু খো, আৰুসো কস্সপ, হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি? ‘‘অব্যাকতং খো এতং, আৰুসো, ভগৰতা – ‘হোতি তথাগতো পরং মরণা’’’তি. ‘‘কিং পনাৰুসো, ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি? ‘‘এৰম্পি খো, আৰুসো, অব্যাকতং ভগৰতা – ‘ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’’’তি. ‘‘কিং নু খো, আৰুসো, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি? ‘‘অব্যাকতং খো এতং, আৰুসো, ভগৰতা – ‘হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণা’’’তি. ‘‘কিং পনাৰুসো, নেৰ হোতি, ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি? ‘‘এৰম্পি খো, আৰুসো, অব্যাকতং ভগৰতা – ‘নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’’’তি. ‘‘কস্মা চেতং, আৰুসো, অব্যাকতং ভগৰতা’’তি? ‘‘ন হেতং, আৰুসো, অত্থসংহিতং নাদিব্রহ্মচরিযকং ন নিব্বিদায ন ৰিরাগায ন নিরোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৰত্ততি. তস্মা তং অব্যাকতং ভগৰতা’’তি.
‘‘অথ কিঞ্চরহাৰুসো, ব্যাকতং ভগৰতা’’তি? ‘‘ইদং ‘দুক্খ’ন্তি খো, আৰুসো, ব্যাকতং ভগৰতা; অযং ‘দুক্খসমুদযো’তি ব্যাকতং ভগৰতা; অযং ‘দুক্খনিরোধো’তি ব্যাকতং ভগৰতা; অযং ‘দুক্খনিরোধগামিনী পটিপদা’তি ব্যাকতং ভগৰতা’’তি. ‘‘কস্মা চেতং, আৰুসো, ব্যাকতং ভগৰতা’’তি? ‘‘এতঞ্হি, আৰুসো, অত্থসংহিতং এতং আদিব্রহ্মচরিযকং এতং নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৰত্ততি. তস্মা তং ব্যাকতং ভগৰতা’’তি. দ্ৰাদসমং.