৩. অচ্ছরিযঅব্ভুতসুত্তং

১৯৭. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো সম্বহুলানং ভিক্খূনং পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তানং উপট্ঠানসালাযং সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তরাকথা উদপাদি – ‘‘অচ্ছরিযং, আৰুসো, অব্ভুতং, আৰুসো, তথাগতস্স মহিদ্ধিকতা মহানুভাৰতা, যত্র হি নাম তথাগতো অতীতে বুদ্ধে পরিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৰটুমে পরিযাদিন্নৰট্টে সব্বদুক্খৰীতিৰত্তে জানিস্সতি [অনুস্সরিস্সতি জানিস্সতি (ক.)] – ‘এৰংজচ্চা তে ভগৰন্তো অহেসুং’ ইতিপি, ‘এৰংনামা তে ভগৰন্তো অহেসুং’ ইতিপি, ‘এৰংগোত্তা তে ভগৰন্তো অহেসুং’ ইতিপি, ‘এৰংসীলা তে ভগৰন্তো অহেসুং’ ইতিপি, ‘এৰংধম্মা তে ভগৰন্তো অহেসুং’ ইতিপি, ‘এৰংপঞ্ঞা তে ভগৰন্তো অহেসুং’ ইতিপি, ‘এৰংৰিহারী তে ভগৰন্তো অহেসুং’ ইতিপি, ‘এৰংৰিমুত্তা তে ভগৰন্তো অহেসুং’ ইতিপী’’তি! এৰং ৰুত্তে, আযস্মা আনন্দো তে ভিক্খূ এতদৰোচ – ‘‘অচ্ছরিযা চেৰ, আৰুসো, তথাগতা অচ্ছরিযধম্মসমন্নাগতা চ; অব্ভুতা চেৰ, আৰুসো, তথাগতা অব্ভুতধম্মসমন্নাগতা চা’’তি. অযঞ্চ হিদং তেসং ভিক্খূনং অন্তরাকথা ৰিপ্পকতা হোতি.

১৯৮. অথ খো ভগৰা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনুপট্ঠানসালা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে, এতরহি কথায সন্নিসিন্না, কা চ পন ৰো অন্তরাকথা ৰিপ্পকতা’’তি? ‘‘ইধ, ভন্তে, অম্হাকং পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তানং উপট্ঠানসালাযং সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তরাকথা উদপাদি – ‘অচ্ছরিযং, আৰুসো, অব্ভুতং, আৰুসো, তথাগতস্স মহিদ্ধিকতা মহানুভাৰতা, যত্র হি নাম তথাগতো অতীতে বুদ্ধে পরিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৰটুমে পরিযাদিন্নৰট্টে সব্বদুক্খৰীতিৰত্তে জানিস্সতি – এৰংজচ্চা তে ভগৰন্তো অহেসুং ইতিপি, এৰংনামা… এৰংগোত্তা… এৰংসীলা… এৰংধম্মা.. এৰংপঞ্ঞা… এৰংৰিহারী… এৰংৰিমুত্তা তে ভগৰন্তো অহেসুং ইতিপী’তি! এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, আযস্মা আনন্দো অম্হে এতদৰোচ – ‘অচ্ছরিযা চেৰ, আৰুসো, তথাগতা অচ্ছরিযধম্মসমন্নাগতা চ, অব্ভুতা চেৰ, আৰুসো, তথাগতা অব্ভুতধম্মসমন্নাগতা চা’তি. অযং খো নো, ভন্তে, অন্তরাকথা ৰিপ্পকতা; অথ ভগৰা অনুপ্পত্তো’’তি.

১৯৯. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘তস্মাতিহ তং, আনন্দ, ভিয্যোসোমত্তায পটিভন্তু তথাগতস্স অচ্ছরিযা অব্ভুতধম্মা’’তি [অব্ভুতা ধম্মাতি (?)].

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘সতো সম্পজানো, আনন্দ, বোধিসত্তো তুসিতং কাযং উপপজ্জী’তি. যম্পি, ভন্তে, সতো সম্পজানো বোধিসত্তো তুসিতং কাযং উপপজ্জি ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘সতো সম্পজানো, আনন্দ, বোধিসত্তো তুসিতে কাযে অট্ঠাসী’তি. যম্পি, ভন্তে, সতো সম্পজানো বোধিসত্তো তুসিতে কাযে অট্ঠাসি ইদংপাহং [ইদংপহং (সী. স্যা. কং. পী.)], ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

২০০. ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যাৰতাযুকং, আনন্দ, বোধিসত্তো তুসিতে কাযে অট্ঠাসী’তি. যম্পি, ভন্তে, যাৰতাযুকং বোধিসত্তো তুসিতে কাযে অট্ঠাসি ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘সতো সম্পজানো, আনন্দ, বোধিসত্তো তুসিতা, কাযা চৰিত্ৰা মাতুকুচ্ছিং ওক্কমী’তি. যম্পি, ভন্তে, সতো সম্পজানো বোধিসত্তো তুসিতা কাযা চৰিত্ৰা মাতুকুচ্ছিং ওক্কমি ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

২০১. ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো তুসিতা কাযা চৰিত্ৰা মাতুকুচ্ছিং ওক্কমতি, অথ সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায অপ্পমাণো উল়ারো ওভাসো লোকে পাতুভৰতি অতিক্কম্মেৰ দেৰানং দেৰানুভাৰং. যাপি তা লোকন্তরিকা অঘা অসংৰুতা অন্ধকারা অন্ধকারতিমিসা, যত্থপিমে চন্দিমসূরিযা এৰংমহিদ্ধিকা এৰংমহানুভাৰা আভায নানুভোন্তি তত্থপি অপ্পমাণো উল়ারো ওভাসো লোকে পাতুভৰতি অতিক্কম্মেৰ দেৰানং দেৰানুভাৰং. যেপি তত্থ সত্তা উপপন্না তেপি তেনোভাসেন অঞ্ঞমঞ্ঞং সঞ্জানন্তি – অঞ্ঞেপি কির, ভো, সন্তি সত্তা ইধূপপন্নাতি. অযঞ্চ দসসহস্সী লোকধাতু সঙ্কম্পতি সম্পকম্পতি সম্পৰেধতি অপ্পমাণো চ উল়ারো ওভাসো লোকে পাতুভৰতি অতিক্কম্মেৰ দেৰানং দেৰানুভাৰ’ন্তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

২০২. ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিং ওক্কন্তো হোতি, চত্তারো দেৰপুত্তা চতুদ্দিসং আরক্খায উপগচ্ছন্তি – মা নং বোধিসত্তং ৰা বোধিসত্তমাতরং ৰা মনুস্সো ৰা অমনুস্সো ৰা কোচি ৰা ৰিহেঠেসী’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

২০৩. ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিং ওক্কন্তো হোতি, পকতিযা সীলৰতী বোধিসত্তমাতা হোতি ৰিরতা পাণাতিপাতা ৰিরতা অদিন্নাদানা ৰিরতা কামেসুমিচ্ছাচারা ৰিরতা মুসাৰাদা ৰিরতা সুরামেরযমজ্জপমাদট্ঠানা’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিং ওক্কন্তো হোতি, ন বোধিসত্তমাতু পুরিসেসু মানসং উপ্পজ্জতি কামগুণূপসংহিতং, অনতিক্কমনীযা চ বোধিসত্তমাতা হোতি কেনচি পুরিসেন রত্তচিত্তেনা’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিং ওক্কন্তো হোতি, লাভিনী বোধিসত্তমাতা হোতি পঞ্চন্নং কামগুণানং. সা পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতা সমঙ্গীভূতা পরিচারেতী’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

২০৪. ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিং ওক্কন্তো হোতি, ন বোধিসত্তমাতু কোচিদেৰ আবাধো উপ্পজ্জতি; সুখিনী বোধিসত্তমাতা হোতি অকিলন্তকাযা; বোধিসত্তঞ্চ বোধিসত্তমাতা তিরোকুচ্ছিগতং পস্সতি সব্বঙ্গপচ্চঙ্গং অহীনিন্দ্রিযং. সেয্যথাপি, আনন্দ, মণি ৰেল়ুরিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপরিকম্মকতো. তত্রাস্স সুত্তং আৰুতং নীলং ৰা পীতং ৰা লোহিতং ৰা ওদাতং ৰা পণ্ডুসুত্তং ৰা. তমেনং চক্খুমা পুরিসো হত্থে করিত্ৰা পচ্চৰেক্খেয্য – অযং খো মণি ৰেল়ুরিযো সুভো জাতিমা অট্ঠংসো সুপরিকম্মকতো, তত্রিদং সুত্তং আৰুতং নীলং ৰা পীতং ৰা লোহিতং ৰা ওদাতং ৰা পণ্ডুসুত্তং ৰাতি. এৰমেৰ খো, আনন্দ, যদা বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিং ওক্কন্তো হোতি, ন বোধিসত্তমাতু কোচিদেৰ আবাধো উপ্পজ্জতি; সুখিনী বোধিসত্তমাতা হোতি অকিলন্তকাযা; বোধিসত্তঞ্চ বোধিসত্তমাতা তিরোকুচ্ছিগতং পস্সতি সব্বঙ্গপচ্চঙ্গং অহীনিন্দ্রিয’ন্তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

২০৫. ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘সত্তাহজাতে, আনন্দ, বোধিসত্তে বোধিসত্তমাতা কালং করোতি, তুসিতং কাযং উপপজ্জতী’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যথা খো পনানন্দ, অঞ্ঞা ইত্থিকা নৰ ৰা দস ৰা মাসে গব্ভং কুচ্ছিনা পরিহরিত্ৰা ৰিজাযন্তি, ন হেৰং বোধিসত্তং বোধিসত্তমাতা ৰিজাযতি. দসেৰ মাসানি বোধিসত্তং বোধিসত্তমাতা কুচ্ছিনা পরিহরিত্ৰা ৰিজাযতী’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যথা খো পনানন্দ, অঞ্ঞা ইত্থিকা নিসিন্না ৰা নিপন্না ৰা ৰিজাযন্তি, ন হেৰং বোধিসত্তং বোধিসত্তমাতা ৰিজাযতি. ঠিতাৰ বোধিসত্তং বোধিসত্তমাতা ৰিজাযতী’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি, দেৰা নং পঠমং পটিগ্গণ্হন্তি পচ্ছা মনুস্সা’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

২০৬. ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি, অপ্পত্তোৰ বোধিসত্তো পথৰিং হোতি, চত্তারো নং দেৰপুত্তা পটিগ্গহেত্ৰা মাতু পুরতো ঠপেন্তি – অত্তমনা, দেৰি, হোহি; মহেসক্খো তে পুত্তো উপ্পন্নো’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি, ৰিসদোৰ নিক্খমতি অমক্খিতো উদেন [উদ্দেন (সী. স্যা. কং. পী.)] অমক্খিতো সেম্হেন অমক্খিতো রুহিরেন অমক্খিতো কেনচি অসুচিনা সুদ্ধো ৰিসদো [ৰিসুদ্ধো (স্যা.)]. সেয্যথাপি, আনন্দ, মণিরতনং কাসিকে ৰত্থে নিক্খিত্তং নেৰ মণিরতনং কাসিকং ৰত্থং মক্খেতি নাপি কাসিকং ৰত্থং মণিরতনং মক্খেতি. তং কিস্স হেতু? উভিন্নং সুদ্ধত্তা. এৰমেৰ খো, আনন্দ, যদা বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি, ৰিসদোৰ নিক্খমতি অমক্খিতো উদেন অমক্খিতো সেম্হেন অমক্খিতো রুহিরেন অমক্খিতো কেনচি অসুচিনা সুদ্ধো ৰিসদো’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি, দ্ৰে উদকস্স ধারা অন্তলিক্খা পাতুভৰন্তি – একা সীতস্স, একা উণ্হস্স; যেন বোধিসত্তস্স উদককিচ্চং করোন্তি মাতু চা’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

২০৭. ‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘সম্পতিজাতো, আনন্দ, বোধিসত্তো সমেহি পাদেহি পথৰিযং পতিট্ঠহিত্ৰা উত্তরাভিমুখো সত্তপদৰীতিহারেন গচ্ছতি, সেতম্হি ছত্তে অনুধারিযমানে, সব্বা চ দিসা ৰিলোকেতি, আসভিঞ্চ ৰাচং ভাসতি – অগ্গোহমস্মি লোকস্স, জেট্ঠোহমস্মি লোকস্স, সেট্ঠোহমস্মি লোকস্স. অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমি.

‘‘সম্মুখা মেতং, ভন্তে, ভগৰতো সুতং, সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘যদা, আনন্দ, বোধিসত্তো মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমতি, অথ সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায অপ্পমাণো উল়ারো ওভাসো লোকে পাতুভৰতি অতিক্কম্মেৰ দেৰানং দেৰানুভাৰং. যাপি তা লোকন্তরিকা অঘা অসংৰুতা অন্ধকারা অন্ধকারতিমিসা যত্থপিমে চন্দিমসূরিযা এৰংমহিদ্ধিকা এৰংমহানুভাৰা আভায নানুভোন্তি তত্থপি অপ্পমাণো উল়ারো ওভাসো লোকে পাতুভৰতি অতিক্কম্মেৰ দেৰানং দেৰানুভাৰং. যেপি তত্থ সত্তা উপপন্না তেপি তেনোভাসেন অঞ্ঞমঞ্ঞং সঞ্জানন্তি – অঞ্ঞেপি কির, ভো, সন্তি সত্তা ইধূপপন্নাতি. অযঞ্চ দসসহস্সী লোকধাতু সঙ্কম্পতি সম্পকম্পতি সম্পৰেধতি, অপ্পমাণো চ উল়ারো ওভাসো লোকে পাতুভৰতি অতিক্কম্মেৰ দেৰানং দেৰানুভাৰ’ন্তি. যম্পি, ভন্তে…পে… ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমী’’তি.

২০৮. ‘‘তস্মাতিহ ত্ৰং, আনন্দ, ইদম্পি তথাগতস্স অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেহি. ইধানন্দ, তথাগতস্স ৰিদিতা ৰেদনা উপ্পজ্জন্তি, ৰিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি; ৰিদিতা সঞ্ঞা উপ্পজ্জন্তি, ৰিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি; ৰিদিতা ৰিতক্কা উপ্পজ্জন্তি, ৰিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. ইদম্পি খো, ত্ৰং, আনন্দ, তথাগতস্স অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেহী’’তি. ‘‘যম্পি, ভন্তে, ভগৰতো ৰিদিতা ৰেদনা উপ্পজ্জন্তি, ৰিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি; ৰিদিতা সঞ্ঞা… ৰিদিতা ৰিতক্কা উপ্পজ্জন্তি, ৰিদিতা উপট্ঠহন্তি, ৰিদিতা অব্ভত্থং গচ্ছন্তি. ইদংপাহং, ভন্তে, ভগৰতো অচ্ছরিযং অব্ভুতধম্মং ধারেমী’’তি.

ইদমৰোচ আযস্মা আনন্দো. সমনুঞ্ঞো সত্থা অহোসি; অত্তমনা চ তে ভিক্খূ আযস্মতো আনন্দস্স ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

অচ্ছরিযঅব্ভুতসুত্তং নিট্ঠিতং ততিযং.