২. মহাগোসিঙ্গসুত্তং

৩৩২. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা গোসিঙ্গসালৰনদাযে ৰিহরতি সম্বহুলেহি অভিঞ্ঞাতেহি অভিঞ্ঞাতেহি থেরেহি সাৰকেহি সদ্ধিং – আযস্মতা চ সারিপুত্তেন আযস্মতা চ মহামোগ্গল্লানেন আযস্মতা চ মহাকস্সপেন আযস্মতা চ অনুরুদ্ধেন আযস্মতা চ রেৰতেন আযস্মতা চ আনন্দেন, অঞ্ঞেহি চ অভিঞ্ঞাতেহি অভিঞ্ঞাতেহি থেরেহি সাৰকেহি সদ্ধিং. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনাযস্মা মহাকস্সপো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৰোচ – ‘‘আযামাৰুসো, কস্সপ, যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমিস্সাম ধম্মস্সৰনাযা’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো আযস্মা মহাকস্সপো আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স পচ্চস্সোসি. অথ খো আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো আযস্মা চ মহাকস্সপো আযস্মা চ অনুরুদ্ধো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমিংসু ধম্মস্সৰনায. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তঞ্চ মহামোগ্গল্লানং আযস্মন্তঞ্চ মহাকস্সপং আযস্মন্তঞ্চ অনুরুদ্ধং যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমন্তে ধম্মস্সৰনায. দিস্ৰান যেনাযস্মা রেৰতো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং রেৰতং এতদৰোচ – ‘‘উপসঙ্কমন্তা খো অমূ, আৰুসো [আযস্মন্তাৰুসো (ক.)] রেৰত, সপ্পুরিসা যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেন ধম্মস্সৰনায. আযামাৰুসো রেৰত, যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমিস্সাম ধম্মস্সৰনাযা’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো আযস্মা রেৰতো আযস্মতো আনন্দস্স পচ্চস্সোসি. অথ খো আযস্মা চ রেৰতো আযস্মা চ আনন্দো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমিংসু ধম্মস্সৰনায.

৩৩৩. অদ্দসা খো আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তঞ্চ রেৰতং আযস্মন্তঞ্চ আনন্দং দূরতোৰ আগচ্ছন্তে. দিস্ৰান আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ – ‘‘এতু খো আযস্মা আনন্দো! স্ৰাগতং আযস্মতো আনন্দস্স ভগৰতো উপট্ঠাকস্স ভগৰতো সন্তিকাৰচরস্স! রমণীযং, আৰুসো আনন্দ, গোসিঙ্গসালৰনং, দোসিনা রত্তি, সব্বফালিফুল্লা [সব্বপালিফুল্লা (সী.)] সালা, দিব্বা, মঞ্ঞে, গন্ধা সম্পৰন্তি; কথংরূপেন, আৰুসো আনন্দ, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’তি? ‘‘ইধাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খু বহুস্সুতো হোতি সুতধরো সুতসন্নিচযো. যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পরিযোসানকল্যাণা সাত্থা সব্যঞ্জনা; কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং অভিৰদন্তি, তথারূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি, ধাতা [ধতা (সী. স্যা. কং. পী.)], ৰচসা পরিচিতা, মনসানুপেক্খিতা, দিট্ঠিযা সুপ্পটিৰিদ্ধা. সো চতস্সন্নং পরিসানং ধম্মং দেসেতি পরিমণ্ডলেহি পদব্যঞ্জনেহি অনুপ্পবন্ধেহি [অপ্পবদ্ধেহি (সী. পী.)] অনুসযসমুগ্ঘাতায. এৰরূপেন খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’তি.

৩৩৪. এৰং ৰুত্তে, আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং রেৰতং এতদৰোচ – ‘‘ব্যাকতং খো, আৰুসো রেৰত, আযস্মতা আনন্দেন যথাসকং পটিভানং. তত্থ দানি মযং আযস্মন্তং রেৰতং পুচ্ছাম – ‘রমণীযং, আৰুসো রেৰত, গোসিঙ্গসালৰনং, দোসিনা রত্তি, সব্বফালিফুল্লা সালা, দিব্বা, মঞ্ঞে, গন্ধা সম্পৰন্তি; কথংরূপেন, আৰুসো রেৰত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি? ‘‘ইধাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খু পটিসল্লানারামো হোতি পটিসল্লানরতো, অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তো অনিরাকতজ্ঝানো, ৰিপস্সনায সমন্নাগতো, ব্রূহেতা সুঞ্ঞাগারানং. এৰরূপেন খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’তি.

৩৩৫. এৰং ৰুত্তে, আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচ – ‘‘ব্যাকতং খো, আৰুসো অনুরুদ্ধ, আযস্মতা রেৰতেন যথাসকং পটিভানং. তত্থ দানি মযং আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং পুচ্ছাম – ‘রমণীযং, আৰুসো অনুরুদ্ধ, গোসিঙ্গসালৰনং, দোসিনা রত্তি, সব্বফালিফুল্লা সালা, দিব্বা, মঞ্ঞে, গন্ধা সম্পৰন্তি; কথংরূপেন, আৰুসো অনুরুদ্ধ, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি? ‘‘ইধাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খু দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সহস্সং লোকানং ৰোলোকেতি. সেয্যথাপি, আৰুসো সারিপুত্ত, চক্খুমা পুরিসো উপরিপাসাদৰরগতো সহস্সং নেমিমণ্ডলানং ৰোলোকেয্য; এৰমেৰ খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খু দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সহস্সং লোকানং ৰোলোকেতি. এৰরূপেন খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’তি.

৩৩৬. এৰং ৰুত্তে, আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৰোচ – ‘‘ব্যাকতং খো, আৰুসো কস্সপ, আযস্মতা অনুরুদ্ধেন যথাসকং পটিভানং. তত্থ দানি মযং আযস্মন্তং মহাকস্সপং পুচ্ছাম – ‘রমণীযং, আৰুসো কস্সপ, গোসিঙ্গসালৰনং, দোসিনা রত্তি, সব্বফালিফুল্লা সালা, দিব্বা, মঞ্ঞে, গন্ধা সম্পৰন্তি; কথংরূপেন, আৰুসো কস্সপ, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি? ‘‘ইধাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খু অত্তনা চ আরঞ্ঞিকো হোতি আরঞ্ঞিকত্তস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ পিণ্ডপাতিকো হোতি পিণ্ডপাতিকত্তস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ পংসুকূলিকো হোতি পংসুকূলিকত্তস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ তেচীৰরিকো হোতি তেচীৰরিকত্তস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ অপ্পিচ্ছো হোতি অপ্পিচ্ছতায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ সন্তুট্ঠো হোতি সন্তুট্ঠিযা চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ পৰিৰিত্তো হোতি পৰিৰেকস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ অসংসট্ঠো হোতি অসংসগ্গস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ আরদ্ধৰীরিযো হোতি ৰীরিযারম্ভস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ সীলসম্পন্নো হোতি সীলসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ সমাধিসম্পন্নো হোতি সমাধিসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ পঞ্ঞাসম্পন্নো হোতি পঞ্ঞাসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ ৰিমুত্তিসম্পন্নো হোতি ৰিমুত্তিসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নো হোতি ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী. এৰরূপেন খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’তি.

৩৩৭. এৰং ৰুত্তে, আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৰোচ – ‘‘ব্যাকতং খো, আৰুসো মোগ্গল্লান, আযস্মতা মহাকস্সপেন যথাসকং পটিভানং. তত্থ দানি মযং আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং পুচ্ছাম – ‘রমণীযং, আৰুসো মোগ্গল্লান, গোসিঙ্গসালৰনং, দোসিনা রত্তি, সব্বফালিফুল্লা সালা, দিব্বা, মঞ্ঞে, গন্ধা সম্পৰন্তি; কথংরূপেন, আৰুসো মোগ্গল্লান, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি? ‘‘ইধাৰুসো সারিপুত্ত, দ্ৰে ভিক্খূ অভিধম্মকথং কথেন্তি, তে অঞ্ঞমঞ্ঞং পঞ্হং পুচ্ছন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞস্স পঞ্হং পুট্ঠা ৰিস্সজ্জেন্তি, নো চ সংসাদেন্তি [সংসারেন্তি (ক.)], ধম্মী চ নেসং কথা পৰত্তিনী হোতি. এৰরূপেন খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’তি.

৩৩৮. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ – ‘‘ব্যাকতং খো, আৰুসো সারিপুত্ত, অম্হেহি সব্বেহেৰ যথাসকং পটিভানং. তত্থ দানি মযং আযস্মন্তং সারিপুত্তং পুচ্ছাম – ‘রমণীযং, আৰুসো সারিপুত্ত, গোসিঙ্গসালৰনং, দোসিনা রত্তি, সব্বফালিফুল্লা সালা, দিব্বা, মঞ্ঞে, গন্ধা সম্পৰন্তি; কথংরূপেন, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি? ‘‘ইধাৰুসো মোগ্গল্লান, ভিক্খু চিত্তং ৰসং ৰত্তেতি, নো চ ভিক্খু চিত্তস্স ৰসেন ৰত্ততি. সো যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি পুব্বণ্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা পুব্বণ্হসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি মজ্ঝন্হিকসমযং [মজ্ঝন্তিকসমযং (সী. স্যা. কং. পী. ক.)] ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা মজ্ঝন্হিকসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি সাযন্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা সাযন্হসমযং ৰিহরতি. সেয্যথাপি, আৰুসো মোগ্গল্লান, রঞ্ঞো ৰা রাজমহামত্তস্স ৰা নানারত্তানং দুস্সানং দুস্সকরণ্ডকো পূরো অস্স. সো যঞ্ঞদেৰ দুস্সযুগং আকঙ্খেয্য পুব্বণ্হসমযং পারুপিতুং, তং তদেৰ দুস্সযুগং পুব্বণ্হসমযং পারুপেয্য; যঞ্ঞদেৰ দুস্সযুগং আকঙ্খেয্য মজ্ঝন্হিকসমযং পারুপিতুং, তং তদেৰ দুস্সযুগং মজ্ঝন্হিকসমযং পারুপেয্য; যঞ্ঞদেৰ দুস্সযুগং আকঙ্খেয্য সাযন্হসমযং পারুপিতুং, তং তদেৰ দুস্সযুগং সাযন্হসমযং পারুপেয্য. এৰমেৰ খো, আৰুসো মোগ্গল্লান, ভিক্খু চিত্তং ৰসং ৰত্তেতি, নো চ ভিক্খু চিত্তস্স ৰসেন ৰত্ততি. সো যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি পুব্বণ্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা পুব্বণ্হসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি মজ্ঝন্হিকসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা মজ্ঝন্হিকসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি সাযন্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা সাযন্হসমযং ৰিহরতি. এৰরূপেন খো, আৰুসো মোগ্গল্লান, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’তি.

৩৩৯. অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো তে আযস্মন্তে এতদৰোচ – ‘‘ব্যাকতং খো, আৰুসো, অম্হেহি সব্বেহেৰ যথাসকং পটিভানং. আযামাৰুসো, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিস্সাম; উপসঙ্কমিত্ৰা এতমত্থং ভগৰতো আরোচেস্সাম. যথা নো ভগৰা ব্যাকরিস্সতি তথা নং ধারেস্সামা’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো তে আযস্মন্তো আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. অথ খো তে আযস্মন্তো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অদ্দসং খো অহং, ভন্তে, আযস্মন্তঞ্চ রেৰতং আযস্মন্তঞ্চ আনন্দং দূরতোৰ আগচ্ছন্তে. দিস্ৰান আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচং – ‘এতু খো আযস্মা আনন্দো! স্ৰাগতং আযস্মতো আনন্দস্স ভগৰতো উপট্ঠাকস্স ভগৰতো সন্তিকাৰচরস্স! রমণীযং, আৰুসো আনন্দ, গোসিঙ্গসালৰনং, দোসিনা রত্তি, সব্বফালিফুল্লা সালা, দিব্বা, মঞ্ঞে, গন্ধা সম্পৰন্তি; কথংরূপেন, আৰুসো আনন্দ, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’তি? এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, আযস্মা আনন্দো মং এতদৰোচ – ‘ইধাৰুসো, সারিপুত্ত, ভিক্খু বহুস্সুতো হোতি সুতধরো…পে… অনুসযসমুগ্ঘাতায. এৰরূপেন খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সারিপুত্ত! যথা তং আনন্দোৰ সম্মা ব্যাকরমানো ব্যাকরেয্য. আনন্দো হি, সারিপুত্ত, বহুস্সুতো সুতধরো সুতসন্নিচযো. যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পরিযোসানকল্যাণা সাত্থা সব্যঞ্জনা; কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং অভিৰদন্তি, তথারূপাস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি, ধাতা, ৰচসা পরিচিতা, মনসানুপেক্খিতা, দিট্ঠিযা সুপ্পটিৰিদ্ধা. সো চতস্সন্নং পরিসানং ধম্মং দেসেতি পরিমণ্ডলেহি পদব্যঞ্জনেহি অনুপ্পবন্ধেহি অনুসযসমুগ্ঘাতাযা’’তি.

৩৪০. ‘‘এৰং ৰুত্তে, অহং, ভন্তে, আযস্মন্তং রেৰতং এতদৰোচং – ‘ব্যাকতং খো, আৰুসো রেৰত আযস্মতা আনন্দেন যথাসকং পটিভানং. তত্থ দানি মযং আযস্মন্তং রেৰতং পুচ্ছাম – রমণীযং, আৰুসো রেৰত, গোসিঙ্গসালৰনং, দোসিনা রত্তি, সব্বফালিফুল্লা সালা, দিব্বা মঞ্ঞে গন্ধা সম্পৰন্তি. কথংরূপেন, আৰুসো রেৰত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’তি? এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, আযস্মা রেৰতো মং এতদৰোচ – ‘ইধাৰুসো সারিপুত্ত ভিক্খু পটিসল্লানারামো হোতি পটিসল্লানরতো, অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তো, অনিরাকতজ্ঝানো, ৰিপস্সনায সমন্নাগতো, ব্রূহেতা সুঞ্ঞাগারানং. এৰরূপেন খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সারিপুত্ত! যথা তং রেৰতোৰ সম্মা ব্যাকরমানো ব্যাকরেয্য. রেৰতো হি, সারিপুত্ত, পটিসল্লানারামো পটিসল্লানরতো, অজ্ঝত্তং চেতোসমথমনুযুত্তো অনিরাকতজ্ঝানো, ৰিপস্সনায সমন্নাগতো ব্রূহেতা সুঞ্ঞাগারান’’ন্তি.

৩৪১. ‘‘এৰং ৰুত্তে, অহং, ভন্তে, আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচং – ‘ব্যাকতং খো আৰুসো অনুরুদ্ধ আযস্মতা রেৰতেন…পে… কথংরূপেন, আৰুসো অনুরুদ্ধ, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’তি. এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, আযস্মা অনুরুদ্ধো মং এতদৰোচ – ‘ইধাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খু দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সহস্সং লোকানং ৰোলোকেতি. সেয্যথাপি, আৰুসো সারিপুত্ত, চক্খুমা পুরিসো…পে… এৰরূপেন খো আৰুসো সারিপুত্ত ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সারিপুত্ত, যথা তং অনুরুদ্ধোৰ সম্মা ব্যাকরমানো ব্যাকরেয্য. অনুরুদ্ধো হি, সারিপুত্ত, দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সহস্সং লোকানং ৰোলোকেতী’’তি.

৩৪২. ‘‘এৰং ৰুত্তে, অহং, ভন্তে, আযস্মন্তং মহাকস্সপং এতদৰোচং – ‘ব্যাকতং খো, আৰুসো কস্সপ আযস্মতা অনুরুদ্ধেন যথাসকং পটিভানং. তত্থ দানি মযং আযস্মন্তং মহাকস্সপং পুচ্ছাম…পে… কথং রূপেন খো, আৰুসো কস্সপ, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’তি? এৰং ৰুত্তে ভন্তে, আযস্মা মহাকস্সপো মং এতদৰোচ – ‘ইধাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খু অত্তনা চ আরঞ্ঞিকো হোতি আরঞ্ঞিকত্তস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ পিণ্ডপাতিকো হোতি…পে… অত্তনা চ পংসুকূলিকো হোতি…পে… অত্তনা চ তেচীৰরিকো হোতি…পে… অত্তনা চ অপ্পিচ্ছো হোতি…পে… অত্তনা চ সন্তুট্ঠো হোতি…পে… অত্তনা চ পৰিৰিত্তো হোতি…পে… অত্তনা চ অসংসট্ঠো হোতি…পে… অত্তনা চ আরদ্ধৰীরিযো হোতি…পে… অত্তনা চ সীলসম্পন্নো হোতি…পে… অত্তনা চ সমাধিসম্পন্নো হোতি…পে… অত্তনা চ পঞ্ঞাসম্পন্নো হোতি… অত্তনা চ ৰিমুত্তিসম্পন্নো হোতি… অত্তনা চ ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নো হোতি ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী. এৰরূপেন খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সারিপুত্ত! যথা তং কস্সপোৰ সম্মা ব্যাকরমানো ব্যাকরেয্য. কস্সপো হি, সারিপুত্ত, অত্তনা চ আরঞ্ঞিকো আরঞ্ঞিকত্তস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ পিণ্ডপাতিকো পিণ্ডপাতিকত্তস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ পংসুকূলিকো পংসুকূলিকত্তস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ তেচীৰরিকো তেচীৰরিকত্তস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ অপ্পিচ্ছো অপ্পিচ্ছতায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ সন্তুট্ঠো সন্তুট্ঠিযা চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ পৰিৰিত্তো পৰিৰেকস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ অসংসট্ঠো অসংসগ্গস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ আরদ্ধৰীরিযো ৰীরিযারম্ভস্স চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ সীলসম্পন্নো সীলসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ সমাধিসম্পন্নো সমাধিসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ পঞ্ঞাসম্পন্নো পঞ্ঞাসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ ৰিমুত্তিসম্পন্নো ৰিমুত্তিসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী, অত্তনা চ ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নো ৰিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পদায চ ৰণ্ণৰাদী’’তি.

৩৪৩. ‘‘এৰং ৰুত্তে, অহং ভন্তে আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং এতদৰোচং – ‘ব্যাকতং খো, আৰুসো মোগ্গল্লান, আযস্মতা মহাকস্সপেন যথাসকং পটিভানং. তত্থ দানি মযং আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং পুচ্ছাম…পে… কথংরূপেন, আৰুসো মোগ্গল্লান, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’তি? এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, আযস্মা মহামোগ্গল্লানো মং এতদৰোচ – ‘ইধাৰুসো সারিপুত্ত, দ্ৰে ভিক্খূ অভিধম্মকথং কথেন্তি. তে অঞ্ঞমঞ্ঞং পঞ্হং পুচ্ছন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞস্স পঞ্হং পুট্ঠা ৰিস্সজ্জেন্তি, নো চ সংসাদেন্তি, ধম্মী চ নেসং কথা পৰত্তিনী হোতি. এৰরূপেন খো, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি. ‘‘সাধু সাধু, সারিপুত্ত, যথা তং মোগ্গল্লানোৰ সম্মা ব্যাকরমানো ব্যাকরেয্য. মোগ্গল্লানো হি, সারিপুত্ত, ধম্মকথিকো’’তি.

৩৪৪. এৰং ৰুত্তে, আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অথ খ্ৰাহং, ভন্তে, আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচং – ‘ব্যাকতং খো, আৰুসো সারিপুত্ত, অম্হেহি সব্বেহেৰ যথাসকং পটিভানং. তত্থ দানি মযং আযস্মন্তং সারিপুত্তং পুচ্ছাম – রমণীযং, আৰুসো সারিপুত্ত, গোসিঙ্গসালৰনং, দোসিনা রত্তি, সব্বফালিফুল্লা সালা, দিব্বা, মঞ্ঞে, গন্ধা সম্পৰন্তি. কথংরূপেন, আৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’তি? এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, আযস্মা সারিপুত্তো মং এতদৰোচ – ‘ইধাৰুসো, মোগ্গল্লান, ভিক্খু চিত্তং ৰসং ৰত্তেতি নো চ ভিক্খু চিত্তস্স ৰসেন ৰত্ততি. সো যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি পুব্বণ্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা পুব্বণ্হসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি মজ্ঝন্হিকসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা মজ্ঝন্হিকসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি সাযন্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা সাযন্হসমযং ৰিহরতি. সেয্যথাপি, আৰুসো মোগ্গল্লান, রঞ্ঞো ৰা রাজমহামত্তস্স ৰা নানারত্তানং দুস্সানং দুস্সকরণ্ডকো পূরো অস্স. সো যঞ্ঞদেৰ দুস্সযুগং আকঙ্খেয্য পুব্বণ্হসমযং পারুপিতুং, তং তদেৰ দুস্সযুগং পুব্বণ্হসমযং পারুপেয্য; যঞ্ঞদেৰ দুস্সযুগং আকঙ্খেয্য মজ্ঝন্হিকসমযং পারুপিতুং, তং তদেৰ দুস্সযুগং মজ্ঝন্হিকসমযং পারুপেয্য; যঞ্ঞদেৰ দুস্সযুগং আকঙ্খেয্য সাযন্হসমযং পারুপিতুং, তং তদেৰ দুস্সযুগং সাযন্হসমযং পারুপেয্য. এৰমেৰ খো, আৰুসো মোগ্গল্লান, ভিক্খু চিত্তং ৰসং ৰত্তেতি, নো চ ভিক্খু চিত্তস্স ৰসেন ৰত্ততি. সো যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি পুব্বণ্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা পুব্বণ্হসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি মজ্ঝন্হিকসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা মজ্ঝন্হিকসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি সাযন্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা সাযন্হসমযং ৰিহরতি. এৰরূপেন খো, আৰুসো মোগ্গল্লান, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’’তি. ‘‘সাধু সাধু, মোগ্গল্লান! যথা তং সারিপুত্তোৰ সম্মা ব্যাকরমানো ব্যাকরেয্য. সারিপুত্তো হি, মোগ্গল্লান, চিত্তং ৰসং ৰত্তেতি নো চ সারিপুত্তো চিত্তস্স ৰসেন ৰত্ততি. সো যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি পুব্বণ্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা পুব্বণ্হসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি মজ্ঝন্হিকসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা মজ্ঝন্হিকসমযং ৰিহরতি; যায ৰিহারসমাপত্তিযা আকঙ্খতি সাযন্হসমযং ৰিহরিতুং, তায ৰিহারসমাপত্তিযা সাযন্হসমযং ৰিহরতী’’তি.

৩৪৫. এৰং ৰুত্তে, আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কস্স নু খো, ভন্তে, সুভাসিত’’ন্তি? ‘‘সব্বেসং ৰো, সারিপুত্ত, সুভাসিতং পরিযাযেন. অপি চ মমপি সুণাথ যথারূপেন ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্য. ইধ, সারিপুত্ত, ভিক্খু পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা – ‘ন তাৰাহং ইমং পল্লঙ্কং ভিন্দিস্সামি যাৰ মে নানুপাদায আসৰেহি চিত্তং ৰিমুচ্চিস্সতী’তি. এৰরূপেন খো, সারিপুত্ত, ভিক্খুনা গোসিঙ্গসালৰনং সোভেয্যা’’তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনা তে আযস্মন্তো [তে ভিক্খূ (ক.)] ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দুন্তি.

মহাগোসিঙ্গসুত্তং নিট্ঠিতং দুতিযং.